Archives pour la catégorie Uncategorized

Récit de création au Kivu et unité des peuples qui y vivent

Récit de création au Kivu et unité de Bashi , Bahavu et Bafuliru

Cf . P. Colle parle des Bashi, du mashi et du Bushi, in nyabangere.com

Kashenda avait eu une origine céleste. Dieu le fit un jour sortir du lac sous la forme d’un beau jeune-homme, en même temps qu’un troupeau de vaches. Peu après, celles-ci disparurent, il ne resta qu’une vache pleine, qui donna le jour à un taurillon. A quelques temps de là, le jeune-homme vit reparaître le troupeau, conduit par une belle jeune-fille. Le troupeau disparut, la jeune-fille resta. Le jeune Kashenda, se l’unit en mariage et appela la jeune fille Londo c’est-à-dire limon, parce qu’elle était, comme lui, sortie du limon du lac. Dieu leur fit cadeau d’un vase à lait, d’une cruche, d’une baratte indigène, d’un arc, de flèches et les bénit. Telle est la tradition de l’île d’Idjwi

 On a conservé le souvenir de 28 générations qui séparent Cihanga de Musinga, ce qui rapporte l’invasion de son descendant vers l’an 1300. Il est vrai que Monseigneur Classe ne croit pas pouvoir la faire remonter au delà du XVIIe siècle.

Ce petit-fils, appelé Cihanga, lui aussi, du nom de son ancêtre, traversa la région des volcans, longea le lac à l’ouest et repassa au Rwanda par le pont de pierres à quelques lieux au sud du Kivu. Il laissa au Nord son fils Kahande ou Kanyirhambi, devenu chef du clan Bahunde ou Basibula ; son autre fils Kanyindu le quitta au sud et alla occuper la vallée de la haute Lulindi (ou Lundi ou Lwindi) ; il y prit le nom de Nalwindi et devint le chef du clan Banyindu. Ses fils  Naninja et Mufunda prirent possession, le premier de la clairière sise au Nord, le second des montagnes au Nord-Ouest. Ils devinrent les fondateurs des clans Balinja et Bafunda. Son aîné Kabuga, resta sur place, où se trouvent aujourd’hui encore ses descendants. Le clan Barungu, du chef Naluniga, prit peu de développement. Il fut facilement supplanté par celui de Kabare, comme on l’a vu précédemment. Le clan de Nashi, le chef des Balega, s’étendit davantage. Il se subdivisa en 5 branches :

les b’e canya, tige mère, occupèrent le Bushi central ; les b’e cime, établis au Bushi Nord et quelques îles du lac (Shushu, etc.) ;

 les Bakacuba du lac Mokoto ;

 les Bacishoki ou bene- nciko ou Babambo de l’Irhambi ;

 les Bakasiru du pays des Balongelonge actuels, voisins des Balinja.

 Leur pouvoir fut enlevé par les clans Basibula et Banyindu. Ils durent se faire les sujets  des vainqueurs, conservant à la cour de ces derniers une dignité quelconque. Le clan Bahande se développa sur place.

Un descendant de Kahande, le premier ancêtre, le roi Sibula Nyebunga,  voulut un jour aller guerroyer au Rwanda ; il y fut tué. Un aigle (nyunda) dit la légende, pris son cœur, et son diadème dans son bec et les ramena à sa mère qui habitait au Ruhundu, sur l’île d’Idjwi. Depuis ce jour, ce clan prit le nom de Basibula.

N.B. (Plusieurs légendes racontent que Sibula Nyebunga est issu de l’union incestueuse du chef de ce clan avec sa demi-sœur. C’est peut-être pour ce motif que les Banyarwanda appellent les Bashi « Banyabungu », gens de Nyabungu, sobriquet équivalent alors à celui de « fils d’inceste ». Cette coutume se pratique encore de nos jours chez les chefs de plusieurs clans au Butembo et Bubembe. Leur successeur est généralement né d’une telle union, appelée mumba).

Bahole, roi actuel (1936) du Buhavu en est le chef. Ses ancêtres occupèrent à un moment donné toute la côte ouest du lac du nord au sud, ainsi que la plupart des îles. Le clan des Bahande s’allia dès le début au clan des Banyehya. De Nabunyehya, en effet, naquit Barhwa, père de Kalinda et de Luciza. Barhwa s’unit à une femme des Bahande, et renonça dès lors au clan des pygmées. Son  fils Kalinda devint le père des Basibula, ou Bahande bene muvunyi au Buhunde ; de Luciza sortit le clan Bwega. Kalinda fut tué au Rwanda par Luganzu I vers la vin du XVe siècle.

Le clan des Banyindu se développa fortement sur les rives de la Lulindi. Il ne tarda pas à se diviser et à envoyer des familles vers l’ouest et le nord-est, vers les régions situées entre le Kivu, la Ruzizi et la chaîne forestière. Kiligishe, descendant de Kanyindu, envoya son fils cadet Mahangwe près  de la Luvungi ; son petit-fils Kahamba donna son nom au clan Bahamba du chef Kabwika actuel. Un petit-fils de Kahamba ; Lwamo créa le clan Banyambala (chef Nyamugira) au Bufulero à l’ouest de la Ruzizi ; le petit-fils de Lwamo devint le père des Bacivula (chef Nakaziba) au Buzibaziba au sud du Bushi. Les deux filles de Kiligishe (Nalwindi occasionnèrent la création du clan des Banyamwoca. On ignore d’où vient le nom du clan. C’était peut-être le surnom de Kiligishe ou celui de Namuhoye l’une de ses filles, mais plus probablement le nom de son neveu et mari.

Kabare, fils de Namuhoye quitta la Lulindi avec sa mère, passe le Kadubu où celle-ci  mourut, et vint occuper le Bushi ; plusieurs familles l’accompagnaient et furent la souche des  clans : Bashaza, Banyalugono, Badaha, Banyalwizi, etc. Il supplanta sans efforts les  clans Barungu, Balega, Bashoho, Banyiganda, Banyibamba, etc. Une révolte de son arrière petit-fils Ngweshe Kwibuka occasionna une scission. Cela se passait sans doute vers le début du XVIIIe siècle. Depuis ce jour le Bushi est régi par deux dynasties, celle de Kabare et celle de Ngweshe.  De Nalwindi sortirent aussi, on ne sait quand, les familles régnantes de l’Urundi, et probablement le clan des Bagofa dont le chef actuel est Naluhwinja, roi des Bahwinja.

 Les clans dont il vient d’être question furent ou sont encore les clans des chefs. A côté d’eux sont venus se placer de nombreux clans secondaires, issus des précédents ou venus du Rwanda. Il serait trop long et fastidieux d’en parler ici. Je ferai seulement remarquer que le descendant actuel de la tige mère  des clans supplantés dans le pouvoir par les chefs actuels, occupe de droit certaines fonctions à la cour de ces grands chefs. Celui-ci peut s’asseoir sur le trône royal, fumer dans la pipe du roi, toucher à son diadème (bashoho) ; celui-là lui donnera sa première femme (banyambiriri) ; d’autres pourront traire les vaches du roi (banyalugono, basheke, bishaza), seront ses sorciers en titre (balega b’ecishoki), feront les tambours, garderont le crâne de l’ancêtre ou sa lance, ses perles, ses bracelets (bashoho), enterreront la dépouille du chef défunt (banjoka), planteront le marteau sacré (banyiganda), etc. Bref, ils héritent de la fonction remplie à la cour par le fondateur du clan. Il en sera parlé à propos de la fête de l’investiture (N° 176).

Une partie des pygmées dont il a été question plus haut s’allia aux nouveaux clans et forma les pygmées croisés (Batwa-Badaha, Batwa- Baloho, Batwa-Bakanga, etc.) …….

Le besoin de solidarité a poussé les clans à se créer des ALLIANCES (bukumbi). Dès le début des immigrations, il en fut ainsi. Cihanga en venant par ici et en envoyant se fils (c’est-à-dire les clans issus de lui) occuper le pays, leur ménagea des alliances dans les clans préexistants. A mesure qu’un nouveau clan se forme, on fait de même. L’alliance se contracte par la bénédiction (mugisho) du chef des principaux clans. Quatre chefs peuvent au Bushi-Buhavu bénir cette alliance :

 Nashi, chef des Balega,

Naluniga, chef des Barungu,

Nalwindi, chef des Banyindu et

 Kahande, chef des Basibula.

Eux seuls sont en effet considérés comme chefs des clans originaires (mashanja) c’est-à-dire des souches dont tous les autres clans indigènes sont issus. Un chef de clan demande cette alliance pour ses descendants afin de leur obtenir aide et protection. Il cherchera donc de préférence l’alliance des clans les plus puissants et les plus répandus. La solidarité qui en résulte se manifeste spécialement dans les circonstances suivantes : L’allié aide son allié dans toute circonstance pénible. Le voit-il p. ex. écrasé sous le fait d’une lourde charge ou d’une amende onéreuse, il l’assistera, ce qu’un homme d’un clan non allié ne ferait pas. Il n’hésitera pas à prendre à sa charge un ou plusieurs enfants laissés sans ressources par leur père défunt ou devenu impotent, dès qu’il est de son clan ou d’un clan allié, et qu’il n’y ait pas de proches parents pour le faire. Un indigène ayant abattu une bête et voyant venir un homme d’un clan allié, lui donnera une part avant même d’en donner à sa parenté ou à ceux de son propre clan. Veut-il construire une case, il devra payer à ses aides une ou plusieurs jarres de bière, si parmi eux se trouve un membre d’un clan allié, il recevra sa part avant même d’avoir terminé, et avant tous les autres. Quand un fils est officiellement mis en possession de l’héritage paternel par la remise des biens, c’est un allié de son clan qui les lui remettra (kuyambika bigulo) conjointement avec l’oncle maternel du fils.  Un noir va-t-il en voyage, il trouvera facilement le vivre et le couvert chez les membres des clans alliés au sien. C’est pour ce même motif que l’on trouve présent à l’investiture des chefs suprêmes le chef de chaque clan allié qui lui imposent l’un le diadème, l’autre le siège, la pipe, le marteau sacré, etc. ainsi qu’on l’a vu plus haut. L’allié remplira encore les multiples offices de paranymphe aux noces d’un jeune-homme. Un homme est-il mort dans une case, la coutume veut qu’on enlève du toit la pointe d’herbe qui le domine ; ce soin incombe encore à un allié. Bien plus, il est  défendu de verser le sang d’un membre quelconque d’un clan allié même à la guerre où ses clans alliés disséminés dans les guerriers adverses viennent nécessairement au contact. Le guerrier évitera donc de terrasser tous ceux qu’il reconnaît être de son clan ou des clans alliés. Que s’il le faisait volontairement, il commettrait une faute grave contre le clan ; et l’âme de l’ancêtre qui en est le protecteur attiré, le lui ferait sentir en lui envoyant une maladie mortelle.

Il y a bien d’autres cas encore de la solidarité qui découle de cette alliance clanique, il serait trop long de les spécifier ici. Une conséquence curieuse qui en découle est l’impunité donnée à un allié quelconque qui insulterait ou maudirait la famille de l’un des quatre chefs de clans dont il a été question ci-dessus. Alors qu’un autre encourrait un châtiment, lui en serait exempt. L’insulte lui est permise à titre d’allié.

Que si l’on se demande à quel CYCLE CULTUREL, il faut relier les clans du Kivu, on peut répondre, semble-t-il, que tous ces clans appartiennent en même temps au cycle matriarcal, et au cycle patriarcal

Le cycle MATRIARCAL pourrait se prévaloir :

  1. de l’existence de la société secrète des imandwa au Rwanda avec une certaine extension au Bushi et au Buhavu.
  2. de culte, des ancêtres qui forme la base même du culte indigène.
  3. des honneurs donnés au crâne du grand chef Kabare.
  4. de la présence dans la cérémonie d’intronisation de la tige arquée en cuivre appelée mulinga.
  5. de l’existence de la serpette qui est pour ainsi dire l’arme propre des habitants du Kivu, et le tatouage des hommes en forme de croissant.
  6. du respect dont on entoure certains animaux propres à ce cycle : le lézard, la grenouille, le caméléon et surtout les bêtes à cornes.
  7. de la croyance que les mânes de la reine-mère, qui a donné le jour au chef actuel du clan royal, se dégagent du corps sous forme de ver cadavérique d’abord et de serpent ensuite.
  8. de ce que le cadavre du grand chef doit être enterré dans une barque.

Le CYCLE PATRIARCAL a, lui aussi, laissé bien des traces :

  1. la fête du mubande, sorte de fête de printemps, où les chefs voient renouveler leur autorité au nom des premiers ancêtres et où la voix des auspices doit dire si cette année la terre sera féconde ou non.
  2. le titre du chef appelé le « mwimo », successeur ou plus exactement le fécondant. Il est en effet le représentant autorisé de toute fécondation ; c’est lui qui autorise l’ensemencement des cultures vivrières ; par son ordre les époux se séparent « a toro » à certaines époques.
  3. la succession paternelle est absolue dans tous les clans.
  4. il subsiste quelques rites phalliques, tel ce remède enfermé dans deux courges minuscules à goulot et toujours juxtaposées que les hommes mariés peuvent seuls employer (ntudirwa).
  5. le totem clanique est général, malgré l’absence de la circoncision.
  6. il n’y a pas d’initiation propre aux garçons, seules les filles y sont soumises en quelque sorte en entrant dans la société des imandwa.
  7. le soleil est considéré par tous comme maître (Nahamwabo) de la lune.

On relèverait sans peine d’autres indices pour chacun de deux cycles. Lequel de deux prédomine ? Il serait malaisé de le dire. On pourrait peut-être supposer que lors des invasions, les clans venant du nord-est appartiendraient davantage au cycle patriarcal ; leur contact avec les peuples venus du sud, où l’élément matriarcal semblait prédominer, aura augmenté encore ce qui leur manquait de ce cycle et aura produit le mélange actuel. On retrouve plusieurs traces de l’action des clans du sud sur les clans du nord. Sans approfondir beaucoup la question, on remarque qu’après l’invasion de Kanyindu sur les confins de l’Urega occupés par les clans du sud, ce fut une femme appelée Namugamubondo qui devint, au dire de plusieurs légendes, la transmetteuse de pouvoir, ce qui la fit surnommer « la faiseuse des rois, Nabami ». Ce sont encore deux femmes « Lukabura et Namuhoye » que l’on retrouve à la source du clan Banyamwoca. Le clan Basibula de Muvunyi est sorti du clan Banyehya par une fille du clan Sibula. Le souvenir de la première mère du clan Banalugono, sorti du clan Bishaza, de la première mère du clan Banyambiriri sorti des Banyiginya, de la première mère, femme pygmée qui donna naissance au clan Babishi, sorti des Bakanga, et d’autres encore, confirme cette hypothèse. C’est peut-être à la suite de ce mélange que la loi d’exogamie a perdu de sa rigidité. Par tout ce qui précède, on a pu voir que les moyens imaginés par nos noirs furent de plus efficaces pour conserver le souvenir de leur origine et de leur parenté éloignée, pour fortifier le lien social sur la base de la famille et pour se trouver les soutiens au milieu d’une barbarie, qui sans cela, aurait bien vite ruiné toutes populations. Puissent-ils bientôt tous s’attrouper dans la grande  famille chrétienne sous l’égide de la Croix, comme le disait P. Colle en 1936. Ces peuples avaient une mémoire formidable comme dans la Bible, Gn 5 et Gn 10 pour raconter les généalogies.

Rhwalonza okumanyirira ebinwa biri omu Bibliya oku herufi Tet kurhenga omu cihebraniya kuja omu nfarasè n’omu mashi. Termes bibliques sur la lettre Tet hébreu-français mashi

Yumva bwinja ! obwandagala -mulongo : 1=Cihebraniya ; 2= kunganaci  oluderho lukolesibwe ; 3= luderho lwa buko buci ; 4=omu nfarasè kurhi lusomwa n’oku luderhwa ; 5=kurhi luhubulwa omu mashi na binwa bihi ludesire omu mashi : omu cihebraniya muli herufi isharhu rhuyandika t : tet ; qof ; tau ; hali herufi ibirhi rhuyandika k : caf ; qof, quf : herufi isharhu rhuyandika h : he ; het ; caf aha buzinda bw’ecinwa. Hali eherufi cihebraniya P erhengamwo zibirhi omu mashi : p ; f ; caf cihebraniya, arhegamwo zibirhi za mashi : k ; h w’ebiraka ; b cihebraniya anarhengemwo : b na v omu mashi.

Ordre alphabétique selon la transciption française

C’ est l’écriture qui va de droite à gauche

La succession des lettres est :

Cf. http://hebreu-biblique.e-monsite.com/pages/version-sefarade/l-alphabet-hebraique-version-sefarade.html (13.05.2020)

Hébreu  fréquence            catégorie            lecture en français            translitttéré et équivalent mashi

Biblical Terms for LDM – DRC MASHI HEBREW BIBLE and MASHI GREEK.htm

hébreucatégorielect française et significationtranscription en mashi significations équivalentes en mashi
טָבְאַלNoms propresTavéel [Tabéel]TÂVÊ’L|Taveel|Taveyeli|Taveeli|Tabeyeli|Tabeeli
טָבְאֵל✓Noms propresTavéel [Tabéel]TÂVÊ’L|Tabeeli|Taveali|Tabeel
טֶבַח✓Noms propresTèvah [Téba]TEBAH|TEVAH|Tebahi|Tevah|mahorhè — mugala wa Nahori
טִבְחַת✓Noms propresTivhath [Tibath]TIVHAT|e Tibati|Tivhat|Tibhat — lugo ishwa lya mwami Hadadezeri w’e ZOba, TSoba, Soba
טְבַלְיָהוּ✓Noms propresTevalyahou [Tebalia]TIVALYÂHÛ|Tebaliya|Tevalyahu|Tevaliyahu|Tebaliyahu — mugala wa Hosa mulanzi wa muhango w’oku ngoma ya Daudi
טַבָּעוֹתNoms propresTabbaothTABÂÔ’T|Tabaoti|Tabaot — mugula wa milala murhumisi w’omu ka-Nyamuzinda
טַבְרִמֹּן✓Noms propresTavrimmôn [Tabrimmon]TAVRIMON|Tabrimoni|Tavrimoni|Tabrimon — mugala wa Hezyioni ishe wa ben-Hadad mwami w’e Sîriya
טַבָּת✓Noms propresTabbathTABÂT|Tabati — lugo lw’omu ishwa lya Nefutali
טָהוֹרAttributssans saleté, propre, purTÂHÔR|buzira izinga|kantu kacîre|ensimba ecîre|nsimba ecîre|muntu ocîre|ensimba zicîre|cûma cicîre cirhalimwo ngushe|ensimba zirhahumânya|buku|bukù|*cire*|*cîre|*rhalimwo* *ndi*|*rhali* *vang*|*one* *one*|*onene*|bindi bici|*mugavu*|*cîre*|*cire*
טהרAttributsêtre purTHR|mucîcêse|kucîcêsa|kuba mucêse|kantu erhi muntu mushuke omu mîshi|kucesibwa kwa nyamukazi|*cêsib*|*cêsa*|*shuk*
טֹהַר✓Attributsclair, purTOHAR|okushukûlwa|oku­shukûlwa|eshusha ecitù c’oku nkuba
טָהֳרָהAttributspurificationTÂHORÂ|oku­shukûlwa|irhegeko liyerekire oku­shukûla|lyoki ankalokôlwa|kulokôla|okushukûlwa|okucicêsa|kushuka ebirugu|*bulinda*|*rhali wa lu­shomyo*|biri binja
טוֹבNoms propresTovTÔV|Tobu|Tov|mugavu|kantu kinja|kanunu — Tov lyabaga ishwa ly’e bubushoshôkero bwa Yordani
טוֹב אֲדוֹנִיָּה✓Noms propresTov-Adoniya [Tob-Adonia]TÔV-ADÔNIYÂ|Tobadoniya|Tov-Adoniya — muleviti oku lwa Yoshafati ery’izîno Rove-Adoniya, lidesire ntya: « NAKASANEABAMWINJA ».
טוֹבִיָּה-1✓Noms propresToviya [Tobia]TÔVIYÂ|TÔBIYÂ|Tobiya|Tovia — mugula wa milala enyuma w’okurhenga buja bw’e Babiloni Elyo izino lyo ligumà n’eliri aha nyanya: « NYAKASANEABAMWINJA »
טוֹבִיָּה-2Noms propresToviya [Tobia]TOVIYÂ|Tobiya|Toviya — munya-Amoni munyabuhashe enyuma z’okurhenga buja bw’e Babiloni
טוֹבִיָּה-3Noms propresToviya [Tobia]TÔVIYÂ|Tobiya|Toviya — mudâhwa oku lw’omulêbi Zakariya
טוֹבִיָּהוּ✓Noms propresToviyahou [Tobia]TÔVÎYÂHÛ|Tobiyahu — muleviti oku ngoma ya Yoshafati
טוחObjets réelsplâtrerTÔH|banashub’ishîga ebindi bidaka oku nyumpa|kushîga ebidaka oku nyumpa|kuhoma ebijondo oku nyumpa|*shîga* *nyump*|*sirîrha*|*homa*|*hembulul*|*shîga*
טְחֹרִים✓DiverstumeursTIHORÎM|amahurhe|emibuha|amaherhe|ebizimba|cibande|bibande|*bizimbirwa*|marhu|irhu — ndwala z’oku kakoba k’omubiri
טִיחַObjets réelsplâtreTIAH|bya kushîga n’okushisha enyumpa|ibumba|*shiga* *ibumba*
טלא✓Objets réelsraccorderTL’|nkwerho zanajire zahangwa|kantu kahange|kuhanga|*hangwa*
טְלָאִים✓Noms propresTelaïm [Télem]TE¨LA’ÎM|Telayimi|Telayim — hantu h’omu ishwa ly’e Bersheba
טָלֶהFauneagneauTÂLÊ|mwanabuzi|mwana-buzi|*mwanabuzi*
טֶלֶם-1✓Noms propresTèlem [Télem]TÊLEM|Telemu|Telem — hantu omu ishwa ly’e Bersheba
טֶלֶם-2✓Noms propresTèlem [Télem]TÊLEM|Telemi|Telem — mîmbiza omu ka-Nyamuzinda aliyansire omukazi munyamahanga enyuma z’okurhenga ebwa kululîrwa e Babiloni
טַלְמוֹן-1✓Noms propresTalmôn [Talmon]TALMÔN|Talmoni|Talomoni|Talmon — mulanzi wa muhango enyuma z’okurhenga ebwa kululîzibwa
טַלְמוֹן-2✓Noms propresTalmôn [Talmon]TALMÔN|Talmoni|Talomoni|Talmon — bantu banji bagwerhe eryo izîno
טמאAttributsêtre ou devenir impurTM’|anasherezize omwali Dina ntyo|kushereza|anasherezize omwali Dina ntyo|kubakula|ye wabakulaga|bamubonesize nshonyi|amajira ecâha|muhemule|amacihe­mula|amazira|azizi­re|kanazira|kuzira|*sherez*|*ziz*|*hemul*|*zir*|*galugal*|*omu mugon*|*humâny*|*human*|olushomyo|*humâna*
טָמֵאAttributsimpur, malpropreTÂTÊ’|kuzira|kujira ecâha|bintu bigalugalu|bigalugalu|mugalugalu|kagalugalu|rhugalugalu|kazinzire|ozinzire|*zinz*|*cah*|*câh*|*zing*|*galugal*|*hanzibw*
טֻמְאָהAttributsimpuretéMUMÊÂ|magalugalu|ahumanyire|omuntu ohumanyire|*galugal*|*humany*|*ziz*|*zir*|*câha*|*caha*
טפל-1Objets réelsenduire, imputer, être imputéTFL|kuhengula owundi omu magalugalu|kutumuza owundi amagalugalu|otumzire|kutumula|atumwire
טפל-2Attributsenduire, imputer, être imputéTFL|kukululira omu bigalugalu|kutumuzibwa amabi|kutumula|*galugal*
טָפַת✓Noms propresTafathTÂFAT|Tafata|Tafat — mwâli wa Salomoni muka Ben-Abinadabu, Abinadab

Abashi ho bali embere muzungu ayishe

  • Abashi bahali embere Mwene Mwa Koke ayishe.

Embere Muzungu ayishe Abashi n’agandi mashanja g’omu Kongo Republika ya Demokrazia ho bali. Rhwali manyi oku rhujira abalungu birhu: Abarhuliru, Ababemmbe, Abarega, Abahunde, Abahavu, Abarundi, Abanyarwanda, Abaganda. Erhi muzungu ayisha bulya bene wabo bamajira embibi mpyahya omu Afrika, Abashi, Abahavu, Abahunde, Abafuliru, Abavira, n’Ababembe babêra omu ishwa lyabo ci erhi likola higabi hisungunu hy’oku nnambulè ya Kongo, Mwami w’Ababeleji aderhaga mpu CIHUGO NTAGENGWA CA KONGO, anywerhera igulu lyoshi n’obwo acirhozire nka buja bwage, bulya abire ali emwage ci nta mukongomani ocigwerhe buhashe. Amashanja hofi 500 gali omu cihugo c’obululi 2345000 km2 (miriyoni ibirhi na bihumbi magana asharhu na makumi ani n’arhanu ga bilometri-bulili) gahinduka cihugo cirimwo abaja ba mwami w’e Bubeleji. Ntyo kwo rhwabire, kurhenga 1885-1908, baja ba mwami Leopold. Ci omu 1908 kuhika 1960 rhwahinduka, haguma na ago gandi mashanja , galimwo Abakongo, Abaluba, Abakarunda, Abakatchokwe na bandi banji, baja b’oburhegesi bwa Bubeleji.

Lero ntwali nguma nguma z’Abakongomani zaguvumvuza omugushu omu luvu, mpu rhwalonza okuba ntagengwa. Go mango omu nsiku 30 mwezi gwa ndarhu, rhwashubirana okuba ntagegwa erhi n’ecihugo camagaliha cinalimwo mashanja manji. Rhwayimba obwo mpu:

Debout Congolais,
Unis par le sort
Unis dans l’effort pour l’indépendance.
Dressons nos fronts, longtemps courbés
Et pour de bon prenons le plus bel élan,
Dans la paix   Ô peuple ardent
Par le labeur
Nous bâtirons un pays plus beau qu’avant
Dans la paix   Citoyens
Entonnez l’hymne sacré de votre solidarité
Fièrement
Saluez l’emblème d’or de votre souveraineté
Congo ! Don béni, Congo !
Des aïeux, Congo ! Ô pays, Congo !
Bien aimé, Congo !   Nous peuplerons ton sol
et nous assurerons ta grandeur   Trente juin, ô doux soleil
Trente juin, du trente juin
Jour sacré, soit le témoin,
Jour sacré, de l’immortel
Serment de liberté
Que nous léguons
À notre postérité
Pour toujours  
Bene Kongo yimangi, Gwasanyi na amaganya Gwasanyi n’obushiru bw’okuba ntagegngwa. Yinamuli amalanga, gali nsiku gaforhamire. Na kurheng’eno rhucihebage eruhya Omu murhula   Ewe Lubaga ntahusa Okujira emikolo Rhwalwikiriza okuyubaka ecihugo cinja kulusha Omu murhula   Bacikala Mwimbe olwimbo lwinjinja lw’ecinyabuguma cirhu Munegene Mulamuse ecimanyiso- masholo c’obukulu bwinyu Kongo   Nshokane egishirwe, Kongo Ya Bashakulwe, Kongo Ewe cihugo Kongo Cizigirwa, Kongo   Obu budaka rhwabuyubaka N’okubukengessa     Nsiku makumi asharhu gwa 6, w’izuba lubohololo Nsiku makumi asharhu, zo nsiku makumi  asharhu Lusiku lwago lwago, obage cahali wirhu Lusiku lwago lwago, lusiku lulerha karhafa Mwigisho gw’oburhagengwa Rhwayimikamwo Abana birhu Ensiku zoshi    

Muli olu lwimbo rhudesire “Unis dans le sort” kuli kuderha oku ebyahira n’ebyahiruka cabire cigole carhugwasire, carhushwekera haguma n’agandi mashanja gayûbaka muli eli ishwa-nnambulè lya Kongo, 2345000Km2 bya bululi , kwo kuderha okurhweshi rhuyemire okuhangira amashwa g’agamashanja haguma lihinduke ishwa liguma lilambûle, erhi na ngasi baguma bamanyire oku baburhagwa.

Rhwe rhwaburhagwa e Bushi rhukola bene wabo ababurhagwa e Katanga, e Kasayi, e Bas-Congo emwa Abakongo, e Kisangani, e Bandundu, e Ekwatere emwa Abangala, ci mpu rhukengere ecindi cinwa, “unis dans l’effort pour l’indépendance”, kuderha : rhulungine, rhuyorhe rhulungana omu bushiru bw’oku ba ntagengwa. Ahoo, mumanye oku okuba ntagengwa kurhenga omu kumany’iciheba n’okukolesa bwinja ebirugu, okushimba obushinganyanya, n’okukengana.

 Kurhaba kulembu bulya Bene Israheli nabo erhi babona amazibu omunjira y’okuja omu burhagengwa, baguma bacifinja okushubira omu buja, batula n’enshusha y’akanina mpu yekola Nyamuzinda wabo:

Lola bwinja!

Mukakengera oku nka rhwasoma omu Bibliya, emyandiko y’ecihebraniya eri miguma, ci abagabaga emyandiko omu bigabi n’omu milongo, barhagabaga kuguma bulya okucapa bitabu binji caligumiza kurhali cihaba embere 1454, n’obwo ebigabi byahiragwa omu Bibliya (Etienne Langton, Arkiaskofu w’e Cantorbery omu mwaka 1200-1300. Mtagatifu Fransisko 1181-1226 amango aderhaga mpu bamusomera Emyanzi y’Akalembe erhi akola afa, arhaderhaga cigabi cirebe na mulongo mulebe ci mpu: “Munsomere halya badesire mpu embere Yezu arhenge en’igulu, bulya alizigire Ishhe n’entumwa zage”. Kwo kuderha oku emilongo erhali ci haba.

Enyuma za Langton, Robert Estienne omu 1553 ayalagaza Bibliya ngumâna erimwo ebigabi n’emilongo, agusha endagano yamira n’empyahya.

Ngwerhe amagopio g’Amandiko ga mira abirhi ga Bibliya, WCL (higurha hy’e Westminster hirhenga e Leningrad) na BHS (Bibliya Cihebraniya y’e Stuttgart). Amandiko go maguma ci emilongo erhashimbini kuguma. Hali amango ishwinji ly’ecigabi omu BHS guba gwa mulongo murhanzi omu cigabi cikulikire omu WCL, kandi erhi milongo minji erhalukane. Ci Amandiko go maguma.

Exodus 32

OLUBUNGO XXXII


Ecaha c’olubaga


1 Olubaga erhi lubona Musa amalegama buyandagala oku ntondo, lwashubûzanya eburhambi bwa

Aroni, lwanacimubwira, erhi: «Yimuka! Orhujirire Nyamuzinda warhushokolera, bulya oyo Musa, muntu wàrhurhenzagya omu cihugo c’e Misiri, rhurhacimanyiri oku àbîre.» 2 Aroni ababwira, erhi: «Mukûlage orhugondo rhw’amasholo rhuli oku marhwiri ga bakinywe, aga bagala binyu, n’aga bâli binyu, murhunderhere.» 3 Olubaga lwoshi lwaja lwakûla orhugondo lwàgwerhe omu marhwiri, balerhera Aroni. 4 Erhi abà amayankirira galya masholo bâli mudwirhire, agatula n’ecuma, arhenzamwo enshusho y’akanina. Banaciderha, mpu: «Israheli, ala Nyamuzinda wawe wàkurhenzagya omu cihugo c’e Misiri!» 5 Erhi Aroni abona kulya, ayûbaka oluhêrero embere ly’erya nshusho, ayaliza, erhi: «Irhondo luli lusiku lukulu lwa Nyakasane!» 6 Erhi buca, oku banazûka, barherekêra enterekêro z’embâgwa banalerha enterekêro z’omurhûla, olubaga lwanaciburhamala, lwalya lwananywa, lwayimuka mpu lusâme.


Nyamuzinda arhônda Musa


7 Nyakasane anacibwira Musa, erhi: «Yandagala, bulya lulya lubaga lwagomire, lulya lubaga wàrhenzagya omu cihugo c’e Misiri. 8 Barhalegamire okurhenga omu njira nàbayerekaga, batuzire enshusbo y’akanina bafukamire embere zayo banaderha, mpu: «Israheli ala Nyamuzinda wawe, owàkurhenzagya omu cihugo c’e Misiri.» 9 Nyakasane, anacibwira Musa; erhi: «Aye! Nàsingirize olu lubaga, nabona oku luli lwa bacikanyi-cirhagômba» 10 Ci lero, ondekage, nkolaga najira oburhe bwani bubayâkirekwo, boshi mbahererekeze, wene obe we njira ishanja linene.»


Omusengero gwa Musa


11 Musa arhuliriza Nyakasane, Nyamuzinda wage, aderba, erhi: «Nyamwagirwa carhuma wakunirira olubaga lwawe wene wàshugulaga n’emisi y’okuboko kwawe omu cihugo c’e Misiri? 12

Cankarhuma abanya-Misiri baderha, mpu: «Buminya bwàrbumaga abarhenza eno munda mpu ly’ajibayirhira omu mpinga, anabaherêrekeze hano igulu!» Rhuliriza obukunizi bwawe, onaleke obubi olonzize okujirira olubaga lwawe. 13 Kengera bambali bawe: Abrahamu, Izaki na Yakobo walanganyagya n’omwigasho, wababwira, erhi: «Obûko bwinyu nabuluza bube nka nyenyêzi z’oku nkuba na cirya cihugo nàderhaga, nacihà obûko bwinyu buciyimenwo ensiku n’amango!» 14 Nyakasane arhulirira obwo, arhacikolaga akal’ibala àli amalalira okukolera olubaga lwage.

Musa abera ennàmbi zalikwo Endagâno

 
15 Musa anacishubûka àyandagala, abungulukira emwa bene Israheli, erhi afumbîrhe galya mabuye g’ennàmbi abirhi, gàli mayandike enyunda zombi, emugongo n’emalanga. 16 Ago mabuye gwàli mukolo gwa Nyamuzinda yene, emyandiko galikwo Nyamuzinda yene wàyisiribaga. 17 Yozwe ayumva ecihogêro c’olubaga cidwirhe cabanda orhuhababo; abwira Musa, erhi: «Nàmayumva akahababo kali nka ka ntambala omu cihando.» 18 Ci Musa àmushuza, erhi: «Karhali kahababo k’abahimine, karhanali kahababo k’abahimirwe, ci nyumvirhe nka liri izù lya nyimbo za bantu badwirhe badumizanya.»19 Lero erhi àhika hofi n’ecirâlo, àlangîra akanina n’ebigâmba by’amasâmo. Musa agwarhwa n’oburhe, arhôla zirya nnàmbi z’amabuye g’Endagâno, azidedeka oku idaho, azijonjagira mulya ntambi-rhambi ly’entondo. 20 Arhôla kalya kanina bàjiraga akadûlika muliro; akavungunyula koshi, akalagaliza omu mîshi, aganywesa Bene Israheli. 21 Musa adôsa Aroni, erhi: «Bici olu lubaga lwakuhizirekwo ene olinda obayemerera ecaha cingan’aha?» 22 Aroni àmushuza erhi: «Yagirwa, orhakalihaga, bulya nawe wene orhahabiri oku olu lubaga luyorha luhârhira amabi! 23 Bonene bambwiraga, mpu : «Orhujirire nyamuzinda warhushokolera, bulya olya Musa, omulume wàrhurhenzagya e Misiri, rhurhamanyiri kurhi anabîre!» 24 Lero nababwira, nti: «Ndi ogwerhe amasholo!» Baja bagashugula oku marhwiri gabo, bagampà. Nagahira ecìko, garhengamwo aka kanina.»


Obuhane 

25 Musa abona oku olubaga lwahabusire, oku Aroni analuhabwire, analubonesa nshonyi omu masu g’abashombanyi bage. 26 Okuhandi, Musa agend’iyimanga aha muhango gw’icûmbi, aderba,

erhi: «Oli wa Nyakasane, anjeho!» Bene Levi boshi bashubulizanya eburhambi bwage. 27 Ànacibabwira, erhi: «Ntya kwo Nyakasane w’Israheli adesire: «Ngasi muguma ahire engôrho yage

ebirhugo murhulukâne omu icûmbi mwoshi, kurhenga kuli ngasi muhango kuj’oku gundi, muje mwanigûza akaba mwene winyu, akaba mwîra wawe, akaba mulungu wawe!» 28 Bene Levi banacijira nk’oku Musa anababwiraga, olwo lusiku olubaga lwafàmwo bihumbi bisharhu bya bantu. 29 Musa ababwira, erhi: «Ene mwarherekîre Nyakasane amaboko ginyu, kulya kuba ngasi muguma anayomolire omugala erhi mwene wabo engôrho, ly’amugisha!»


Musa ashubisengerera Bene Israheli


30  Lero erhi buca. Musa abwira olubaga, erhi: «Mwajizire ecaha cinene, ci nkolaga narheremera emunda Nyakasane ali kwankanabà nashobôla obwonjo kw’eco caha cinyu!» 31 Musa ashubira emunda Nyakasane ali amubwira, erhi: «Aye! Lulya lubaga lwàgomire bwenene! Lwacîjirîre nyamuzinda w’amasholo. 32 Ci okalonza, olubabalire eco câha … N’akaba nanga, onzazagye omu citabu wànyandikaga!» 33 Nyakasane anacibwira Musa, erhi: «Owàngomîre ye nanazaza omu citabu cani! 34 Ci buno okanyagye! Olôngolane olubaga emunda nakubwiraga, malahika wàni akushokolera. Ci olusiku nabarhangula niene, nabahana kw’eco caha cabo.» 35 Nyakasane anacihana olubaga bulya lwàli lujizire akanina, kalya Aroni àtulaga.

  • Abashi baliho embere ly’eyi hadisi rhuyishi ya 1300 (rhulole omu Bibliya)

Rhunayumve omu nganiro z’e Bushi kurhi Abami bayishaga na kurhi emilala yarhangiraga. Cikwone rhumanyire oku barhimanyire ho Abashi bayorha baba, erhi barhegekwa na Naluniga. Yumvi:

  1. Abana baburhagwa na Nnamuhôye baba: Kabare, Nnaninja, Nnaburhinyi, Kadusigombe na mwali wabo Nyibunga. Bo basima okuyoca enyama, lero babaha erya Banyamwoca.
    1. Abana baburhagwa na mwa Nnalwindi balya enyama mbishi. Okuba mirhubu kwarhuma babalòngôza: “Mwajizire mabi gabiri: burhanzi mwabishire nyâma mwamagal’ilya enyama

mbishi. Kurhenga ene, omwânya gwinyu kukola kukabisha abâmi kone n’okulânga ecûsho cabo lwo luvûmbu ». Mwacînda yo nkomokà y’omulala gw’aBanyaMubira, Kalunzekami anacifâ na Nnamûfà ashuba ishe w’aBanjoga. Ye waburhaga Nabwanda. Nabwanda ye bisha abâmi, Nyakajungulu yehe ye lânga oluvûmbu.

  • Kabare aj’iyubaka e Musûsù na Nnaburhinyi aja e Burhinyi. Nnanînja aja e Nînja.
    • Lusiku luguma, Bujwera ahâ Kabare engoko. Lubakà294 ashiha eyo ngoko anayibalalana. Kabare ayikulikira kuhik’e Mwogo. Ho lubakà ayirhogîze erhi yafîre. Kabare ayûbaka aha Luvûmbu.
    • Lusiku luguma, Kabare abugâna bambali ba Naluniga babiri, omurhwa n’omushi, bali bacidudumira okubula obushinganyanya kwa nnawabo. Ababwira erhi: “Ow’ehyage ow’ehyage; omunyi ehyage, n’omugale ehyage ». Abo bashizi basima obwo bugula bwa Kabare. Ci kwone Kabare na Kadusigombe barhang’ishiga Naluniga. Lero lusiku luguma, Kabare ali aha bwami, Naluniga ahuluka mpu alola akantu kalebe. Kabare adamala oku ntebe y’obwâmi.

294 Notons ici que Munzihirwa parle de lubakà (épervier), tandis que Nkoranyi mentionne « nyûnda » (aigle).

Engoma zahuluza zone na ntaye ozihumireko, lero olubaga lwakoma kagasha, mpu lwamabona mwâmi muhyahya. Erhi Naluniga agaluka ayemêra ebyabîre anashiga.

  • Obwo, abantu barhondera okuderha mpu: “Rhushîmbe (rhushige) aba balondana. Bagwerhe enkafu, bayish’ikarhuha amarha n’amahemba. Ntyo Kabare ahinduka mwâmi w’e Bushi, arhola izino lya Nnabushi, kwo kuderha nnawabo ecihugo coshi.
    • Naluniga ashuba mujînji, agwerhe ebikono, ye n’iburha lyage. Arhakahumwako, arhakana tumirhwa. Owamuhumako ibala lyanamugwarha. Kurhenga aho, omulala gwage gwo gubisha abâmi. Kabare afâ, asiga Cifundagombe….

Enyuma lya mimo minji rhwashubiyumva:

  • Erhi hagera myaka minji y’akadugundu, Abahâya bahûna oku mwene Mushema agaluke. Ago mango erhi akola aba e Kaziba anali amayanka Namponda-Majiri, mwali Najiri mwâmi w’e Kaziba.
  • Nyakalege ye wali Mushamuka mukulu omu Buhâya, alalika ababo omu ihano mpu bagalule Kabare ekà banamuyimike mwâmi.
    • Obwo Kabare agaluka anayûbaka aha  Luvûmbu. Ye wasingaga irhegeko n’entondekanye z’okuyîmika n’okuhâna akashambala. Abusire bagala basharhu: Nabuhanga, Kagweshe na Kamahaha. Abagala bamurhabala, agalihya ishwa lyage lunda lw’enyanya.
    • Kamahaha ayima omu b’ishe. Aburha Kaciko- Kabuye na Batahakana. Ago mango Kamahaha na Kagweshe balwa. Eyo ntambala yabo yo yarhumire buzinda obwâmi buberwamwo bigabi bibiri (Kabare na Ngweshe). Kamahaha anacifâ, abishwa e Luvûmbu. Batahakana ayîma omu b’ishe. Erhi kugera myaka misungunu ayîmire, afâ, Mwerwe ayîma omu byage.

Abami babuganyire olubaga lwa Abashi luyôrha luhaba. Abasagasi balongerize ngahi izino ly’Abonekaga burhanzi rhanzi. Babona oku liri omu Bibliya, mwe mukahabwa n’enda. Yumvagi:

Lub 6.19: Mushi ali mugala wa Merari:

Bashakulûza ba Musa na Aroni


14 Alaga abakulu b’emilala ya bashakulûza babo: Bagala ba Rubeni, nfula ya Israheli: Henoki na Palu, Hezroni na Karmi: obwo bwo bûko bwa Rubeni. 15 Nabo bagala ba Simoni, bo: Yomuweli, Yamini, Obadi, Yakini, Sohari na Saulu, mugala w’omukazi munya-Kanani, bwo bûko bwa Simoni obwo. 16 Alaga amazino ga bagala ba Levi, nk’oku amaburhwa gabo ganali: Gersoni, Kehati na Merari. Levi alamire myaka igana na makumi asbarhu na nda. 17 Bagala ba Gersoni bo: Livini na Shimovi, nk’oku obûko bwabo bunali. 18 Bagala ba Kehati bo: Amurani, Yisebari, Hebroni na Uziyeli. Kehati alamire myaka igana na makumi asharhu n’isharhu. 19 Na bagala ba Merari bo: Mehali na Mushi. Bwo bûko bwa Levi obwo omu kushimba amaburhwa gabo.

Mib 3.20:

14 Nyakasane ashambâla na Musa omu irungu ly’entondo ya Sinayi amu bwira, erhi: 15 «Ojire omubalè gwa bene Levi nk’oku emilala ya bashakulûza babo enagenzire na nk’oku emilala yabo bone enali. Ojire omubalè gwa ngasi wa bûko mulume yeshi kurhenga oku mwana wa mwezi muguma kuhêka enyanya. 16 Musa ajira omubalè gwabo oku irhegeko lya Nyakasane, nk’oku anamurhegekaga. 17 Alaga bene Levi nk’oku amazino gabo ganali: Gersoni, Kehati na Merari. 18 Alaga amazino ga bene Gersoni  nk’oku  emilala  yabo enali: Lebni na Semeyi. 19 Bene Kehati nk’oku emilala yabo  enali:  Arami, Yisari, Hebroni na Ozieli. 20 Bene Merari, nk’oku emilala yabo enali: Mahali na Mushi. Bwo bûko bwa Levi obwola nk’oku emilala ya bashakulûza babo ena genzire. 21 Gersoni ye shakulu w’omulala gwa Lebnina Semeyi. Baderha mpu milala ya Banya-Gersoni. 22 Omubalè gwabo omu kuganja abalume boshi kurhenga owamwezi muguma kuhêka enyanya, bahika omu bantu bihumbi nda na magana arhanu.

1nga 6.32: Mushi ali wa kuli bene Levi

\p \v 16 Bene Levi, mwami Daudi abahà omukolo gw’okuyimbiza omu ndâro ya Nyakasane, oku omucîmba gw’amalaganyo gwanahirwamwo ho na halya. \v 17 Embere Salomoni ayusiyûbaka aka-Nyamuzinda k’e Yeruzalemu, abo bantu bakàgijira omukolo gwabo gw’okuziha ennanga embere ly’ihêma ly’okubugâ nana nk’oku amarhegeko ganalidesire. \v 18 Ntya kwo hakag’ijira ogwo mukolo, haguma n’emirhwe y’abimbiza: Muli bene Kehati, Hemani mwimbiza, bashakulûza bage omu kuburhana kwabo, àli Yoheli, Samweli, \v 19 Elkana, Yerohamu, Eliyeli, Towa, \v 20 Sufu, Elkana, Yahati, Amasayi, \v 21 Elkana, Yoheli, Azariya, Sefaniya, \v 22 Tahati, Asiri, Ebiyasafu, Kore, \v 23 Yishari, Kehati, Levi na Yakobo. \v 24 Ekulyo kwa Hemani yakàgibà owabo mwimbiza Azafi, naye ba shakulûza bage ntya kwo bàburhanaga: Berekuya, Shimeya, \v 25 Mikaeli, Baseya, Malkiya, \v 26 Etni, Zera, Adaya, \v 27 Etani, Zima, Shimeyi, \v 28 Yehati, Gershoni, Levi. \v 29 Olunda lw’ebulembe bakâgiyimangayo bene wabo bene Merarik, nabo bashakulûza babo ntya kwo bàburhanaga: Etani, Kishi, Abdi, Maluki, \v 30 Hashabiya, Amasiya, Hilkiya, \v 31 Amsi, Bani, Shemari, \v 32 Mahali, Mushi, Merari, Levi.

1Nga 6.48-50

\v 48 Bene Merari n’emilala yabo omu kuyesha ecigole nabo bàhâbwa bishagala ikumi na bibirhi by’omu cihugo c’obûko bwa Rubeni, obwa Gadi n’obûko bwa Zabuloni. \v 49 Bene Israheli bagabira bene Levi ebyo bishagala byoshi haguma n’amashwa gabyo. \v 50 Omu bûko bwa Yuda, obwa Simoni, n’obwa Benyamini, nabo bayesherwa ecigole, bahâna ebishagala, bône babiyirika amazîno

bûko bwa Levi: 1Nga 23.23:

\v 23 Mushi aburha bagala basharhu: Mahali, Ederi na Yeremoti. \v 24 Ntyo kwo lyàliyosire iburha lya Levi, abo bàli bakulu b’emilala yabo bàyandikagwa muguma muguma omu citabu c’amazino. Ngasi yeshi wàli okola agwerhe myaka makumi abirhi na kulusha y’okuburhwa, ahâbwa ogwage mukolo akazijira omu nyumpa ya Nyakasane. \v 25 Bulya Daudi aderha, erhi: «Nyakasane Nyamuzinda w’Israheli akola ahire olubaga lwage omurhûla, naye yene akolaga abera omu cishagala ca Yeruzalemu ensiku zoshi. \v 26 Nta bulagirire abaleviti bacigwerhe bw’okukâbarhula ihêma ly’okubugânana na ngasi birugu byoshi bikolesibwa oku bugashânize.» \v 27 Na kandi omu kushimba ebinwa bizinda bya Daudi, ngasi baleviti boshi bàyandisirwe, bàgwerhe myaka makumi abirhi na kulusha y’okuburhwa. \v 28 Omukolo gwabo kwàli kulinga amarhegeko bene Aroni bababwizire, okurhumikira omu kâ-Nyamuzinda ka Nyakasane, omu minene yamwo n’omu rhwônga rhwamwo rhwoshi, okushukamwo ebirugu by’okugashâniza. Ebyo byo bakâgikola omu kâ-Nyamuzinda.

\p \v 29 N’okukereka emigati mulongo oku meza gwàli mukolo gwabo; okurhega nya enshâno ya ngasi lubero. Bàgwerhe n’omukolo gw’okulanga engero z’omu ka-Nyamuzinda, ez’obuzirho n’ez-obuli. \v 30 Bàli barhegesirwc okuba omu kâ­ Nyamuzinda ngasi sêzi na ngasi bijingo oku kukuza irenge lya Nyakasane. \v 31 Na ngasi mango barhûla Nyakasane enterekêro z’okusingônola oku lusiku lwa Sabato, olusiku lurhanzi lwa ngasi mwezi, n’ezindi nsiku nkulu nk’oku byànaliyandisirwe omu irhegeko. Gwo mukolo bàkâgijira ensiku zoshi embere za Nyakasane ogwo. \v 32 Obugashânize bàkâgijira omu kâ-Nyamuzinda, bwànali bulya bwonênè bwàkâgijirwa omu ihêma ly’okubugânana, n’amarhegeko g’omu hatagatifu bwenêne, na galya marhegeko ga bene wabo bagala ba Aroni.

; 1Nga 24.26

\v 26 Bagala ba Merari: Mahali, Mushi na Yaziya; \v 27 oku bûko bwa Merari, b’emwa omugala Yaziya: mwàli Shohamu, Zakuri na Ibri. \v 28 Mugala wa Mahali: Eleyazari, ye rhaburhaga mwana, \v 29 na Kishi, ye wàgwerhe omugala Yarameeli. \v 30 Bagala ba Mushi: Mahali, Ederi na Yerimoti. Ntyo kwo obûko bwa bene Levi bwàli buyosire, omu kushimbana kw’emilala yabo.

Oyo Mushi wa kuli Bene Levi ye warhumaga rhuderhuderha oku Abashi bali Bene-Levi

Bulya nk’ecihebraniya caderha omulala gw’omuntu, ishnja lyage, erhi ecihugo aburhagwamwo, banayushule î mulili aha buzinda bwa izino ly’omuntu waburhaga balya erhi aha buzinda bw’ecihugo badesire omuntu aburhagwamwo. Bakaba bantu banji bahire îm aha buzinda bw’izine ly’ecishagala erhi ecihugo baburhagwamwo.

Somaga: Les origines bibliques des Bashi kuli https://nyabangere.com

Rwalonza okumanyirira ebinwa biri omu Bibliya oku herufi HET kurhenga omu cihebraniya kuja omu nfarasè n’omu mashi. Termes bibliques de la lettre Het en l’hébreu-français-mashi

Biblical Terms for LDM – DRC MASHI HEBREW BIBLE and MASHI GREEK.htm

Yumva bwinja ! obwandagala -mulongo : 1=Cihebraniya ; 2= kunganaci  oluderho lukolesibwe ; 3= luderho lwa buko buci ; 4=omu nfarasè kurhi lusomwa n’oku luderhwa ; 5=kurhi luhubulwa omu mashi na binwa bihi ludesire omu mashi

Hébreu  fréquence  catégorie lecture en français translitttéré et équivalent mashi

hébreuNbcatégorielecture françaiselecture mashi et significations équivalentes en mashi
חֹבָב✓Noms propresHobabHOVÂV|HOBÂB|Hobabu|Hobab — mugala wa Rewel we Madiyan shakulûza wa bene Keni, Abakeni
חֻבָּה✓Noms propresYehoubba [Houbba]HUBÂ|Huba — mugala wa Shemeri w’oku bûko bwa Aseri
חָבוֹרNoms propresHaborHÂBÔR|Habori|Habor|lwishi olwo lw’e Mezopotamiya — luba lwîshi lw’e Mezopotamiya
חֲבַיָּה✓Noms propresHovaya [Hobaya]HABAYÂ|Habaya|Habaya — murhambo wa milala mudâhwa w’enyuma ly’obuja bw’e Babiloni
חֶבֶל-1Objets réelscorde, cordage, fil, nœud coulantHÊVEL|HÊBEL|mugozi|higozi|mpogo|omugozi|ehigozi|empogo
חֶבֶל-2Objets réelscorde pour mesurerHÊVEL|HÊBEL|omugozi|mugozi|migozi|emigozi — mugozi gwa lugero
חֲבַצִּנְיָהNoms propresHavacinya [Habassinia]HAVATSINYÂ|HABATSINYÂ|Havasinya|Habasinya|Habazinya
חֲבַקּוּקNoms propresHabaquq [Habacuc]HAVAKÛK|HABAKÛK|Habakuki|Habakuku|Habakuk — olya mulêbi
חֶבֶר-1✓Noms propresHéberHÊVER|HÊBER|Heberi|Heber — mugala wa Beriya w’oku bûko bwa Aseri
חֶבֶר-2✓Noms propresHéberHÊVER|HÊBER|Heberi|Heber
חֶבֶר-3Noms propresHéberHÊVER|HÊBER|Heberi|Heber
חֶבֶר-4✓Noms propresHéberHÊVER|HÊBER|Haberi|Heberi|Heber
חֶבְרוֹן-1Noms propresHébronHEBRÔN|Hebroni|Hebrôn — lugo lwa bene Levi omu ishwa lya Yuda
חֶבְרוֹן-2Noms propresHébronHEBRÔN|Hebroni|Hebron — mugala wa Kehati bûko bwa Levi
חֶבְרוֹן-3✓Noms propresHébronHEBRÔN|Hebroni|Hebron — wa kuli bene Kalebu
חֶבְרוֹנִי✓Noms propresHébroniteHEBRÔNÎ|omulala gw’Ahahebroni|abanya-Hebroni|bene -Hebroni|Abahebroni|Hebroni — w’oku bûko bwa Levi
חֶבְרִי✓Noms propresHébrites [Hébérites]HEVRÎ|HEBRÎ|omulala gw’Abaheberi — ba kuli Heberi, Heber b’oku bûko bwa Aseri
חָגָב-1FaunesauterelleHÂGÂV|mahanzi|nzige|minunu|minshekè|ihanzi|oluzige|omwinûnu|omunshekè — lola Lev 11.22
חָגָב-2✓Noms propresHagav [Hagab]HÂGÂV|HÂGÂB|Hagabu|Hagab — mushamuka wa milala murhumisi w’omu ka-Nyamuzinda enyuma z’obuja bw’e Babiloni
חֲגָבָה✓Noms propresHagava [Hagaba]HAGÂBÂ|HAGÂVÂ|Hagaba|Hagava — murhambo wa milala murhumisi w’omu ka-Nyamuzinda enyuma w’obuja bw’e Babiloni
חַגַּיNoms propresAggéeHAGAY|Hagayi — olya mulêbi wahaga bene-Israheli omurhima lyo bayûbaka aka-Nyamuzinda amango barhengaga e Babiloni
חַגִּי-1✓Noms propresHaggui [Hagui]HAGÎ|Hagi — wa kuli Gadi
חַגִּי-2✓Noms propresde Haggui [de Hagui]HAGÎ|Hagi
חַגִּיָּהNoms propresHagguiya [Haguia]HAGIYÂ|Hagiya — lola 1Nga 6.30
חַגִּיתNoms propresHagguith [Haguite]HAGIT|Hagiti — muntu oyo
חָגְלָה✓Noms propresHoglaHOGLÂ|Hogla — mwâli wa Tselofadi, wa Zelofha w’oku bûko bwa Menashè
חֲדַד✓Noms propresHadadHADAD|Hadadi — mugala wa Ismaeli
חָדִיד✓Noms propresHadidHADÎD|Hadid|Hadidi — hantu omu ishwa lya Benyamini
חַדְלַי✓Noms propresHadlaïHADLAY|Hadilayi|Hadlayi — w’oku bûko bwa Efrayimu
חֵדֶקFloreplante avec des épines [FF 184.185]HÊDEK|HÊDEQ|murhi guli mishugi|murhi gwa mahwa — cakanaba cigôhwa!
חִדֶּקֶלNoms propresTigreHIDEKEL|Tigri|lwîshi — lwîshi lwa kasharhu omu ishwa ly’amasîma, lola Murh 2.14
חַדְרָךְNoms propresHadrakHADRAK|Hadrak|Hadaraki|Hadraki
חֲדָשָׁה✓Noms propresHadasha [Hadacha]HADSHÂ|Hadasha — lugo lw’omu ishwa lya Yuda Hadasha kuli kuderha bihyahya, omu mashi ye Kahyahya
חֹדֶשׁ-1Rituelsnéoménies, nouvelle lune, néoménie, fêtesHODESH|omwezi gukola gwabaluka|omwezi gwabaluka|lukulu lw’ogwabaluka|Erhi omwezi gubaluka
חֹדֶשׁ-2✓Noms propresHodesh [Hodech]HODESH|Hodeshi — muka Shaharayimu, Sharayim w’oku bûko bwa Benyamini ye Nnamwezi nkaba omu mashi oku banyere! ye Gwabaluka nkaba oku balume!
חוֹבָה✓Noms propresHova [Hoba]HÔVÂ|HÔBÂ|Hoba — hantu hali emwenè gwa Damasko
חַוָּה✓Noms propresEve [Ève]HAWÂ|HAVÂ|Hawa|Eva — mpu bantu bofofi mpu ye muka Adamu, lola Murh 3.20 enfarasè yamukulakwo h yamujira Eva
חוֹחַ-1Florechardon, épineHÔAH|mushugi|omushugi|mishugi|emishugi|mahwa|amahwa
חוֹחַ-2Objets réelscrochet, harpon, épineHÔAH|ebyûma by’amîno-mîno|byuma bya mino-mîno|cûma ca mino-mîno|mugera
חוּט-1Objets réelsfil, corde minceHÛT|ehigozi|orhugozi|higozi|rhugozi|mugozi|migozi|emigozi
חוּט-2Objets réelsfil, corde minceHÛT|mirhamba|emirhamba|omurhamba|ensinga|nsinga
חִוִּיNoms propresHivvite [Hivite]HIVÎ|HIWÎ|aba Hiviti|Aba-Hiviti|Abahiviti|bene Hiv|Muhiviti|Omuhiviti — bantu b’e Kanaani bantu ba kuli Kanaani
חֲוִילָה✓Noms propresHawila [Havila]HAVÎLÂ|HAWÎLÄ|Avila|Havila|Hawila|Havila — mugala wa Kush ye Yoktâni, Yoktani wa kuli bene Ham, Cham, olondana bona Yafet na Sem
חוּל✓Noms propresHoulHÛL|Huli — mugala wa Aramu, Aram wa kuli bene Semu
חוֹלוֹן-1✓Noms propresHolôn [Holon]HÔLÔN|Holoni|Holôn — lugo lwa Baleviti omu ishwa lya Yuda
חוֹלוֹן-2Noms propresHolôn [Holon]HÔLÔN|Holoni|Holôn — lugo w’e Mowabu
חוּפָם✓Noms propresHoufamHÛFÂM|HÛPÂM|Hufami|Hufam — muntu w’omu bûko bwa Benyamini
חוּפָמִי✓Noms propresHoufamiteHÛFÂMÎ|omulala gw’Abahufa­mi|Abahufami — b’oku bûko bwa Benyamini
חוּקֹק-1✓Noms propresHouqoq [Houcoc]HÛKOK|HÛQOQ|e Hukoki — lugo omu ishwa lya Nefutali
חוּקֹק-2Noms propresHouqoq [Houcoc]HÛKOK|Hukoki|Hukok — lundi lugo lwa bene Levi, ci omu lya ishwa lya Aseri
חוּר-1✓Noms propresHourHÛR|Huru|Huri — mugala wa Miryame mwali wabo Musa mwihwa wa Musa oyo
חוּר-2✓Noms propresHourHÛR|Huru|Huri — shakulûza wa Betsaleeli, Bezaleli, Bezaleyeli, Besaleli, lola Lub 31.2 w’oku buko bwa Yuda
חוּר-3✓Noms propresHourHÛR|Huru|Huri — mwami w’e Madiyan
חוּר-4✓Noms propresHourHÛR|Huru|Huri — mugala wa Yuda
חוּר-5Noms propresHourHÛR|Huru|Huri|Hur — ishe wa Refaya oku lwa Nehemiya
חוּרַי✓Noms propresHouraïHÛRAY|Hurayi — mulwi oku ngoma ya Daudi
חוּרִי✓Noms propresHouriHÛR|Huru|Huri — mugala wa Yoroah w’oku bûko bûko bwa Gadi
חוּרָם-1Noms propresHiramHÛRÂM|Huramu|Huram|Hiram|Hurami|Mwami Hurami|Hurami-Abi — mwami w’e Tiri oku lwa Daudi n’oku lwa Salomoni HûRÂM ali omu BHS 1 Enga 2.2 ci omu WLC ali oku 1Eng 2.3
חוּרָם-2Noms propresHiram [Houram]HÛRÂM|Hurami|Huramu|Huram — mulenga z’e Tiri oku ngoma ya Salomoni, lola 2Nga 4.11
חוּרָם-3✓Noms propresHouram, Houram-AbiHÛRÂM|Huramu|Hurami|Huram — mugala wa Bela w’oku bûko bwa Benyamini
חוּרָם אָבִיNoms propresHiramHÛRÂM-ÂVÎ|Huram-Avi|Huram-Abi|Huramu|Hirami|Hurami — Hurâm-Avi ali omu BHS 1Nga 2.12 ; hashushine na WLC 1Nga 2.13
חַוְרָןNoms propresHaurân [Hauran]HAVRÂN|Haurani|Hawerani|Havrân — hantu aho
חוּשָׁה✓Noms propresHousha [Houcha]HÛSHÂ|Husha — hantu hofi na Betelehemu
חוּשַׁי-1Noms propresHoushaï [Houchaï]HÛSHAY|Hushayi — ,untu w’e Ariki murhonyi na muhanûzi wa mwami Daudi
חוּשַׁי-2✓Noms propresHoushaï [Houchaï]HÛSHAY|Hushayi — ishe wa Bâna Baana munya-buhashe oku ngoma ya Salomoni
חוּשִׁים✓Noms propresHoushim [Houchim]HÛSHÎM|Hushimu|Hushim
חוֹתָם-1✓Noms propressceau; HotamHÔTÂM|Hotamu|Hotam|cimanyisho|kashè — mugala wa Heberi w’oku buko bwa Aser
חוֹתָם-2✓Noms propressceau; HotamHÔTÂM|Hotamu|Hotam|cimanyiso|kashè — ishe wa Yehieli mulwi oku ngoma ya Daudi
חֲזָאֵלNoms propresHazaëlHAZÂÊL|Hazayeli|Hazael — mwami w’e Sîriya
חזהRituelsvoir, regarder, rechercherHZH|kubona abona|obona|kurhondêra abona|kulongereza|anagalirhondera abona|*bon*|*yerek*|*lonz*|*longer*|*lolêr*
חֲזוֹ✓Noms propresHazoHAZÔ|Hazo — mugala wa Nahori
חֲזִיאֵל✓Noms propresHaziël [Haziel]HAZÎÊL|Haziyeli — mugala wa Shimeyi muleviti w’oku lwa Daudi
חֲזָיָה✓Noms propresHazayaHAZÂYÂ|Hazaya — mugala wa Adaya shakulûza wa Maaseya w’omu bûko bwa Yuda
חֶזְיוֹן✓Noms propresHèziôn [Hézion]HEZYÔN|Heziyoni|Hezion — shakulu wa Ben-Hadad mwami w’e Sîriya
חֵזִיר-1✓Noms propresHézirHÊZÎR|Heziri|Hezir — mudâhwa oku ngoma ya Daudi
חֵזִיר-2Noms propresHézirHÊZÎR|Heziri|Hezir — muntu w’enyuma z’obuja bw’e Babiloni, rhulole BHS Neh 10.21 WLC Neh 10.20
חֲזִיר-1Fauneporc, cochonHÊZÎR|engulube|ngulube|hyangulube|nyama ya ngulube — lola Lev 11.7
חֲזִיר-2FaunesanglierHÊZÎR|enshenge|nshenge|ngulube
חִזְקִי✓Noms propresHizqi [Hizqui]HIZKÎ|Hizki — mugala wa Elipaali murhambo wa milala w’oku bûko bwa Benyamini
חִזְקִיָּה-1Noms propresEzékias [Ézékias]HIZEKIYÂHÛ|HIZEQIYÂHÛ|Hizekiyahu — Hizekiyahu, ecigreki n’enfarasè byamuhindwire Ezekiasi,lola 2Bam 18.1 mwami wa Yuda omu 716 embere za Kristu
חִזְקִיָּה-2✓Noms propresHizqiya [Hizquia]HIZEKIYÂHÛ|HIZEQIYÂHÛ|Hizekiyahu|Hizi­kiya — mpu ye Ezekias gwarhi ecigreki n’enfarasè
חִזְקִיָּה-3Noms propresHizqiya [Hizquia]HIZEKIYÂHÛ|HIZEQIYÂHÛ|Hizekiyahu|Hizkiya — mukulu wa milala enyuma z’obuja bw’e Babiloni
חִזְקִיָּה-4Noms propresEzékias [Ézékias]HIZEKIYÂHÛ|HIZEQIYÂHÛ|Hizkiya|Hizkiyahu — shakulûza w’omulêbi Sofoniya, Zefaniya
חִזְקִיָּהוּNoms propresEzékias [Ézékias]HIZEKIYÂHÛ|Hizekiyahu|Hizkiyahu — omu cigreki n’enfarasè mpu ye Ezekiasi mugala wa Ahazi mwami e Yuda 716-687
חטא-1AttributspécherHTA’|ecâha|câha|ebyâha|byâha|*cah*|*bub*|*mab*|*hemuk*|*gom*|*vuna irhegek* — kujira ecâha kugayisa n’ecâha
חטא-2Attributsêtre coupableHTA’|mwisi|cihemu|caha|câha|*ndyuz*|*tumul*|*tumw*|*bi* — onanjire mwisi munyabyaha
חטא-3RituelspurifierHTA’|kujirirakwo enterekêro y’okushukûla ebyaha|nterekêro y’okushukûla|okuhâna enterekêro y’okushukûla|Anayishicîcêsa|anamukulira ecâha|nka arhanacîcêsizi|*cês*|*cêsib* — kucîcesa
חטא-4RituelssacrifierHTA’|okucîrhênza ebyaha|*rhênza ebyâh*|*shukûla ebyâha*|*mpyulo*|*hyul*
חַטָּא-1Attributspécheur, coupableHATÂ|banyabyaha|munyabyaha|abanyabyaha|omunyabyaha|obihire|*byaha*|*byâh*|*goma*|*hemuk* — banyabyâha munyabyâha abanyabyâha omunyabyâha
חַטָּא-2Attributscoupable deHATÂ|babi|mubi|ababi|omubi|*bi*|*galugal*|*tumul*
חֵטְא-1AttributspéchéHÊT’|amabì|obubi|ecâha|câha|*bi*|*hemuk*
חֵטְא-2AttributsculpabilitéHÊT’|cibarhuza ecâha|kucîbarhuza ecâha|bubi|obubi|lyo orhag’icibarhuza ecâha.|banabarhule omuzigo gw’ecâha|barhag’ijira ecâha|abarhwire ecâha|anabarhule ecâha|*hemul*|*hemuk*|*bi*|*câh*|*cah*
חַטָּאָהAttributspéchéHÂTÂ|ecâha|câha|ecaha|bubi|obubi
חֶטְאָה✓AttributspéchéHETEÂ|HET’Â|ecâha|câha
חֲטָאָה-1AttributsculpabilitéHATÂÂ|ecâha|câha|*gom*
חֲטָאָה-2Rituelssacrifice pour le péché, offrandeHATÂÂ|enterekêro y’okushukulûla ebyâha|mpyûlo oku byâha|enterekêro y’okuhyûla|*ntûl*
חַטָּאת-1AttributspéchéHATÂ’T|ecâha|câha|ebyâha|byâha|Ecaha|*gom*|*hemuk*|*hemul*|*bi*|*hemu*|*lig*|*babali*
חַטָּאת-2Objets réelschose corrumpuHATÂ’T|cirya câha cinyu|kantu kabozire — kantu kabozire kuli kuderha câha, lola Lush 9.21
חַטָּאת-3DiverspunitionHATÂ’T|buhane
חַטָּאת-4✓RituelspurificationHATÂ’T|wabacêsa|bacîcese ntyola|kucîcêsa|*yobôl*
חַטָּאת-5Rituelssacrifice pour le péché, offrandeHATÂ’T|nterekêro y’okucîrhênza ebyaha|nterekêro y’okurhenza ebyaha|ebijiro by’okulushukûla|*terekêr*|*rhereker*|*rherekêr*|nterekêro oku byaha|nterekêro y’okushukûlwa ebyaha|*shukûla*
חַטּוּשׁ-1✓Noms propresHattoush [Hattouch]HATÛSH|Hatushi — wa kuli bene Zorobabeli w’oku bûko bwa Daudi
חַטּוּשׁ-2✓Noms propresHattoush [Hattouch]HATÛSH|Hatushi — wa kuli bene Daudi w’omu bûko bwa Yuda
חַטּוּשׁ-3✓Noms propresHattoush [Hattouch]HATÛSH|Hatushi — banji bagwerhe eryo izino enyuma z’obuja bw’e babiloni
חֲטִיטָה✓Noms propresHatitaHATÎTÂ|Hatita — mushamuka wa milala enyuma z’obuja bw’e Babiloni
חַטִּיל✓Noms propresHattilHATÎL|Hatili — mukulu wa milala wa kuli Salomoni w’enyuma z’obuja bw’e Babiloni
חֲטִיפָא✓Noms propresHatifaHATÎFÂ|Hatifa — murhambo wa milala murhumisi w’omu ka-Nyamuzinda enyuma w’obuja bw’e Babiloni
חַיÊtresêtre vivantHAY|Hay|abazine boshi|ebizine byoshi|bizine byoshi|ebizine — uhayi omu cishahiri kunali kuderha ntyo « obuzine » na maisha « akalamo »
חִיאֵל✓Noms propresHielHÎÊL|Hiyeli — muntu w’e Betel ashub’iyûbaka olugo lwa Yeriko ye wayûbakaga Yeriko buhyahya, lola 1Bam 16, 34
חַיָּה-1Fauneêtre vivantHAYÂ|ensimba|*nsimb*|cizine|*zine*|*ryanyi*|*intu*|*rubala*|*ryâny* — lola Murh 2.24
חַיָּה-2Attributscommunauté, bande, groupeHAYÂ|olubaga|lubaga|ndêko|cigamba
חַיָּה-3AttributsappétitHAYÂ|kulonza n’okulya ebiryo|omuntu ayumve alonzize ebiryo anahashibirya|kuhashirya|iralà — abanfransa baderha mpu « appétit » ciri cimanyiso ca buzine okuhashilya
חִילֵזNoms propresHilez [Hilen]HÎLÊZ|Hilez|Hilezi — lugo lwa baleviti omu ishwa lya Yuda
חֵילָם✓Noms propresHélamHÊLÂM|Helami|Helam — hantu hofi n’olwîshi lwa Yordani
חִילֵןNoms propresHilez [Hilen]HÎLÊN|Hilezi|Hilez|Hileni — lugo lwa balaviti omu ishwa lya Yuda
חִירָה✓Noms propresHiraHÎRÂ|Hira — muntu w’e Adulamu, Adulam, Adulami mwira wa Yuda
חִירוֹםNoms propresHiramHÎRÔM|Hiromu|Hiromi|Hirom
חִירוֹם ,חִירוֹם אָבִיNoms propresHiram-Abi [Houram, Hiram]HÎRÔM|Hiromu|Hiromi|Hirom
חִירָם-1Noms propresHiramHÎRÂM|Hiramu|Hirami|Hiram — mwami w’e Tiri oku lwa Daudi na Salomoni
חִירָם-2✓Noms propresHiramHÎRÂM|Hiramu|Hirami|Hiram — mulenga w’e Tiri w’amango Ga Salomoni
חַכָּהObjets réelscrochet, hameçonHAKÂ|mugera|lulobo|buminya — bijiro bya buminya nabyo bidesirwe lulobo
חֲכִילָה✓Noms propresHakilaHAKÎLÂ|Hakila — hirhondo hy’omu ishwa lya Yuda
חֲכַלְיָהNoms propresHakalya [Hakalia]HAKALYÂ|Hakalya — ishe wa Nehemiya
חָכְמָה-1Attributscapacité, compétenceHOKMÂ|oburhimanya|obulenga|kumany’ikola — abakazi balenga bakâluka amoya g’empene, lola Lub 35.26
חָכְמָה-2AttributssagesseHOKMÂ|burhimanya|oburhimanya|oburhondekezi|obugula|bugula|burhondekezi
חַכְמוֹנִי-1✓Noms propresHakmoni [Hakmonite]HAKMÔNÎ|Hakimoni|Hakmoni — ishe wa Yashobeami Yashobeyami mulwi oku lwa Daudi
חַכְמוֹנִי-2✓Noms propresHakmoni [Hakmonite]HAKMÔNÎ|Hakmoni|Hakimoni — ishe wa Yehiyeli munyabuhashe oku lwa Daudi
חֹלAttributscontraire de saint: profane, pas sacré, vulgaireHOL|ehirhali hitagatifu|kandi kantu|hya bushalashala|hya ntya ntya|akandi kantu|yindi migati|*galugal*|*bi*
חֶלְאָה✓Noms propresHèléa [Héla]HALEÂ|HALÂ|ngishi|Helea|Heleya|Hela — muka Hashuri, cûbaka wa Tekowa omu mashi ye Kalingishi oyo
חֵלֶב✓Noms propresHélev [Héleb]HÊLEV|Helebi|Helevi|Helev|Heleb|mashushi|*shushi* — amashushi yo yali nyama nyinja bakundaga omu Bibliya Helev, Mashusi ali mugala wa Bâna w’e Netofa mulwi w’oku ngoma ya Daudi
חֶלְבָּה✓Noms propresHelbaHELBÂ|e Helba — lugo lw’omu ishwa lya Aseri
חֶלְבּוֹןNoms propresHelbôn [Helbon]HELBÔN|Helboni|Helbôn — lugo lw’omu Sîriya
חֶלְבְּנָה✓Floregalbanum [résine parfuméeHELBENÂ|galabani|ebizibwe bihûmula bwinja
חֵלֶד✓Noms propresHéledHÊLED|Heledi — mugala wa Bâna w’e Netofa mulwi w’oku lwa Daudi
חֹלֶד✓FaunetaupeHOLED|enfuko|nfuko — Lolagi omu nyandazi, ezimuzizire: enfuko, omulindye, na ngasi bûko bwa musherebera, lola Lev 11.29
חֻלְדָּה✓Noms propresHouldaHULDÂ|Hulda — ali mulêbi-kazi w’amango ga Yoziasi, oderhwa Yoshiyahu omu c’emwabo
חֶלְדַּי-1✓Noms propresHèldaï [Heldaï]HELDAY|Heldayi — mugala wa bâna w’e Netofa mulwi oku lwa Daudi
חֶלְדַּי-2Noms propresHeldaïHELDAY|Heldayi — mudahwa w’oku lw’omulêbi Zakariya
חלה פָּנִיםAttributsprierHALÊ PÂNÎM|onsengerere Nyakasane|arhuliriza Nyakasane|ntanacishenga Nnâmahanga|ayinginga Nyamubâho|arhondêra okushenga Nyamubâho|*senger*|*sheng*|*yinging*|*rhuliriz* — eci cinwa cidesire  » kuyinamula amalanga, kugayerekeza Nnamahâga », kugalamira
חֲלַח✓Noms propresHalah [Hala]HALAH|aha Hala|e Hala|Halah — lugo lw’omu Sîriya e mwenè gwa Ninive
חַלְחוּל✓Noms propresHalhoul [Haloul]HALHÛL|Haluhuli|Halhul — lugo lw’omu ishwa lya Yuda
חֲלִיNoms propresHaliHALÎ|Hali|lwinjihirizo|magerha ga kuyambala — kandi Hali luli lugo lw’omu ishwa lya Aseri
חלל-1AttributsprofanerHALÊL|wanagaziza|kuhemula|kuziza|kuyerekana obushugunu|kulesa akantu|kantu karhule|kuziha akarhera|kubihya|*jira ecâha*|*logorh*|*hemul*|*hemuk*|*ziz*|*nshony*|*hemw* — amabuye mabinje, bulya hano ogagezakwo enkolôlo yawe, wanagaziza, lola Lub 20.25
חלל-2Attributsprofaner = déshonorerHALÊL|wahemwire encingo yani|owâluzize olwa sabato|orhahemukiraga izino lya Nyamuzinda|kuhemukira izino lya Nyamuzinda|ahemwire aka-Nyamuzinda kâni|bamanye bankalogo­rhera Izîno lya Nyamuzinda|acishûbula|kucîshûbula|*cîshûb*|*hemul*|*hemuk*|*hemw*|*ziz*
חֵלֶםNoms propresHeldaïHALEM|Heldayi|Halem — mudahwa w’amango g’omulêbi Zakariya
חַלָּמוּתFlorepourpier [plante du désertHALÂMÛT|nshogo zirhabaya izu|maji — lola Ayu 6.6
חֵלֹן✓Noms propresHélôn [Hélon]HÊLON|Heloni — ishe wa Eliabu w’omu bûko bwa Zabuloni
חֵלֶף✓Noms propresHélefHÊLEF|e Helefi|e Helef|kushubira halebe — lugo lw’omu ishwa lya Nefutali
חֶלֶץ-1✓Noms propresHèleç [Hélès]HÊLETS|Helesi|Helezi|Heletsi|Helets — mulwzi oku lwa Daudi
חֶלֶץ-2✓Noms propresHèleç [Hélès]HÊLETS|Helesi|Helezi|Heletsi|Helets
חֵלֶק✓Noms propresHéleq [Hélec]HÊLEK|Heleki|Helek — muntu w’oku bûko bwa Menashè
חֶלְקָי✓Noms propresHelqaï [Helcaï]HELKÂY|Helkayi — wa kuli Meroyoti
חֶלְקִי✓Noms propresHelqites [Héléquites]HELKÎ|Heleki|omulala gw’Abahelek|wa kuli bene Heleki — w’oku bûko bwa Menashè
חִלְקִיָּה-1✓Noms propresHilqiyahou [Hilquia]HILKIYÂ|HILKIYAHÛ|Hilkiyahu — ishe wa Eliyakim munya-buhashe w’oku lwa Hizkiyahu, Ezekiasi gwarhi Abagreki n’Abanfransa
חִלְקִיָּה-2Noms propresHilqiya, Hilqiyahou [Hilquia]HILKIYÂ|HILKIYÂHÛ|Hilkiyahu|Hilkiya — mugala wa Shalumu, Shalum mudâhwa mukulu oku lwa Hizekiyahu
חִלְקִיָּה-3Noms propresHilqiya [Hilquia]HILKIYÂ|HILKIYÂHÛ|Hilkiyahu|Hilkiya — mwene Atmetsi, Atmezi, Atmeesi shakulûza wa Etâni, Etani w’oku bûko bwa Levi
חִלְקִיָּה-4✓Noms propresHilqiya [Hilquia]HILKIYÂ|HILKIYÂHÛ|Hilkiya — mugala wa Meshulamu, Meshulami, Meshulam ishe wa Azariya, Seraya mudâhwa
חִלְקִיָּה-5✓Noms propresHilqiya [Hilquia]HILKIYÂ|HILKIYÂHÛ|Hilikiya|Hilkiya — bantu banji bagwerhe eryo izîno w’oku bûko bwa Levi
חִלְקִיָּה-6Noms propresHilqiya [Hilquia]HILKIYÂ|HILKIYÂHÛ|Hilikiya|Hilkiya — ishe wa Gemariya w’oku lwa Yeremiya
חִלְקִיָּהוּ-1✓Noms propresHilqiyahou [Hilquia]HILKIYÂ|HILKIYÂHÛ|Hilkiyahu|Helikiyahu — ishe wa Eliyakim munyabuhashe w’oku lwa Hizkiyahu, Ezekiasi
חִלְקִיָּהוּ-2Noms propresHilqiyahou [Hilquia]HILKIYÂ|HILKIYÂHÛ|Hilkiyahu|Hilikiyahu — mugala wa Shalulu, Shalumi, Shalum mudâhwa mukulu w’oku lwa Hizkiyahu, Ezekiasi
חִלְקִיָּהוּ-3✓Noms propresHilqiyahou [Hilquia]HILKIYÂ|HILKIYÂHÛ|Hilkiyahu|Hilikiyahu|Hilkiya — mulanzi wa muhango w’oku bûko bwa Levi
חִלְקִיָּהוּ-4Noms propresHilqiyahou [Hilkia]HILKIYÂ|HILKIYÂHÛ|Hilkiya|Hilkiyahu|Hilikiya — ishe w’omulêbi Yeremiya
חֶלְקַת✓Noms propresHelqath [Helcath]HELKAT|Helakati|Helikati|Helkat — lugo olwo omu ishwa lya Aseri
חָם-1Noms propresChamHÂM|Ham|mugala wa Nuhu|alondana bona Yafet na Sem|w’omu basharhu barhenzirekwo abantu enyuma za|cirya cihonzi cidarhi, Murh 7-10 — ye Abanfransa baderha CHAM, bulya bayabirwe na herufi isharhu za cihebraniya: He, Het na Kaf orhalimwo nuguta n’ow’aha buzinda bw’ecinwa;
חָם-2Noms propresChamHÂM|Ham — hantu aho
חֶמְדָּן✓Noms propresHèmdân [Hemdan]HEMDÂN|Hemudani|Hemdani|Hemdân — mugala wa Dishoni, Dishôn, lola Murh 36.26 wa kuli Sheyir
חַמּוּאֵל✓Noms propresHammouël [Hammouel]HAMÛÊL|Hamuweli|Hamweli|Hamwel — mugala wa Mishma, Mushema w’oku bûko bwa Simeoni
חֲמוּטַלNoms propresHamoutalHAmÛTAL|Hamitali|Hamutali|Hamutal — muka Yoziasi, Yoash, mwami w’Israheli
חָמוּל✓Noms propresHamoulHAMÛL|Hamuli|Hamul — mugala wa Peretsi, Peresi, Perezi
חָמוּלִי✓Noms propresHamouliteHÂMÛLÎ|omulala gw’Abahamuli|ba kuli Hamul|bene Hamuli — mugala wa Peretsi w’oku bûko bwa Yuda
חַמּוֹן-1✓Noms propresHammôn [Hammon]HAMÔN|Hamoni|Hamôn — hantu h’omu ishwa lya lya Aseri
חַמּוֹן-2Noms propresHammôn [Hammon]HAMÔN|Hamoni|Hamôn — lugo lwa Baleviti omu ishwa lya Nefutali
חֲמוֹר-1Fauneâne, ânesse, bêteHAMÔR|endogomi ndume|endogomi nkazi|ndogomi|endogomi|cihêsi|bihêsi|ecihêsi|ebihêsi|*nsimb*
חֲמוֹר-2✓Noms propresHamorHamori|Hamôr|ishe wa Sikemi — ishe wa Sikemi, lola Murh 33.19
חֹמֶט✓Faunelézard des sables [FF 16.52]HOMET|ecibulubulu|cibulubulu — musherebera gulama oû mushenyi
חֻמְטָה✓Noms propresHoumetaHUMTÂ|Humuta — hantu h’omu ishwa lya Yuda
חַמְרָן✓Noms propresHamrân [Hamran]HAMRÂN|Hamurani — mugala wa Dishani, Dishmoni wa kuli bene Sheyir
חַמַּת-1Noms propresHammathHAMAT|Hamati|lugo luzibuzibu — omu ishwa lya Nefutali
חַמַּת-2✓Noms propresHammathHAMAT|Hamati|Hamat — shakulûza wa bene Keni
חַמֹּת דֹּאר✓Noms propresNephtali [Neftali]HAMOT-DOR|Hamu­ti-Dori|Hamot-dor — lugo lwa kuyakiramwo omu ishwa lya Nefutali
חֲמָתNoms propresHamathHAMAT|e Hamati|Hamati — lugo lw’oku lwishi lwa Oronte
חֲמָת צוֹבָה✓Noms propresHamath-Çova [Hamath-Soba]HAMAT-TSOBÂ|HAMAT-TSOVÂ|Hamati-Soba
חֲמָת רַבָּהNoms propresHamath la grandeHAMAT-RABÂ|Hamati-Munene
חֲמָתִי✓Noms propresHamatite [Hamatites]Hamatiti|Abanyahamati|Abahamati|aba-Hamati|bantu b’e Hamati|ba kuli Kanaani
חֵן-1Attributsgrâce, faveurHÊN|arhona emwa Nyakasane|kurhona|burhonyi|akaba ntonyire|Mwambali wawe arhonyire
חֵן-2Attributsbienveillantes, gracieuxHÊN|murhonyi|mwinja|bwinja|obwinja|oburhonyi|omurhonyi|abarhonyi
חֵן-3Noms propresHeldaïHÊN|Heni|Hên|izino lya muntu — yena Heldayi mugala wa Sofoniya w’amango g’omulebi Zakariya
חֵנָדָדNoms propresHénadadHÊNÂDÂD|Henadadi|Henadad — muleviti w’enyuma z’obuja bw’e Babiloni
חַנָּהNoms propresAnneHANÂ|Ana|Hana — omu cihebraniya aba HANA y’olya wayimbaga olukogo lwa Nyamuzinda erhi aburha hi Samweli anahirhûla hyagend’ikulira omu Ka-Nyamuzinda hofi n’omulêbi Eli
חֲנוֹךְ-1✓Noms propresHénokHANÔK|Enoch|Henoki|Henok|Enoku — mugala wa Yeredi wa kuli bene Seti
חֲנוֹךְ-2✓Noms propresHénokHANÔK|Enoku|Enok|Henoku|Henok|Enoch — mugala wa Kayini enfarasè emuderha Hénoc
חֲנוֹךְ-3✓Noms propresHénok [Hanok]HANÔK|Hanoki|Henoki|Enoku — mugala wa Madiyani na Mediyani yeburhwa na Ketura, muka Abrahamu
חֲנוֹךְ-4✓Noms propresHanokHANÔK|Henoki|Henok|Enoku|Hanoki|Hanok — mugala wa Rubeni
חַנּוּןAttributsbienveillant, miséricordieux, compatissantHANÛN|w’obwonjo|wa bwonjo|munya-bwonjo|wa lukogo
חָנוּן-1Noms propresHanounHANÛN|Hanuni|Hanun — mugala wa Nahashi, Nahash mwami w’e Amoni
חָנוּן-2✓Noms propresHanounHANÛN|Hanuni|Hanun — ye wakag’ishashula enkutà, ebyôgo bantu banji bagwerhe eryo izîno enyuma w’okurhenga buja e Babiloni
חַנִּיאֵל-1✓Noms propresHanniël [Hanniel]HANÎÊL|Hanieli|Haniyeli|Haniel — mugala wa Efodi
חַנִּיאֵל-2✓Noms propresHanniël [Hanniel]HANÎÊL|Haniyeli|Haniyel|Hanieli — mugala wa Ula
חנך✓RituelsconsacrerHÂNÊK|HNK|bagishiremwo aka-Nyamuzinda|okugisha|enyumpa mpyahya arhaciyihandamwo|*gish* — «Ndi olya oyubasire enyumpa mpyahya arhaciyihandamwo! », lola Lush 20.5
חֲנֻכָּה-1RituelsdédicaceHANÛKÂ|okugishwa kw’oluhêrero|okugi­shwa kwa oluhêrero|lusiku lw’okugisha oluhêrero|olukulu lwa okukuza oluhêrero — bugashanize bwa kugisha ahantu h’okukashengera
חֲנֹכִי✓Noms propresHanokitesHANOKÎ|omulala gwa Abahenoki|Abahenoki|ba kuli Henoki — w’oku bûko bwa Rubeni
חֲנַמְאֵלNoms propresHanaméelHANAMÊL|HANAMEÊL|Hanameyeli|Hanameeli|Hanameel|Hanameyel — mugala wa Shaluu, Shalum nnalume w’omulêbi Yeremiya
חנן-1Attributsagir avec bonté, gracieusementHÂNÊN|HNN|Nyamuzinda ashobozize|kuhâna enshokano|Nyamuzinda anshobozize binji|akugîshe|nnambêra lukogo|nnambabalire|anakusho­bôze engalo|lirhafa bwonjo|Murhubabalire|*shobôz*|*babalir*|*fa lukog*
חנן-2Attributsprier pour la pitiéHÂNÊN|HNN|erhi arhuhûna obwonjo|nashenga Nyamubâho engalo|ashenga izîno lyawe|bali kuyingingira|bakuyagûkira|okusengera|Nayumvirhe omusengero n’amahûne gawe embere zani|musengero|mahune|mayingingo|*sheng*|*yingig*|*senger*
חָנָן-1✓Noms propresHanân [Hanan]HÂNÂN|Hanani|Hanân — mugala wa Shalak mugula wa milala w’oku bûko bwa Benyamini izino lidesirwe « LUKOGO »
חָנָן-2✓Noms propresHanân [Hanan]HÂNÂN|Hanani|Hanân — mugala wa Atseli, Azeli w’oku bûko bwa Benyamini
חָנָן-3✓Noms propresHanân [Hanan]HÂNÂN|Hanani|Hanân — mugala wa Maaka mulwi w’oku lwa Daudi
חָנָן-4✓Noms propresHanân [Hanan]HÂNÂN|Hanani|Hanân — mugula wa milala murhumisi omu ka-Namuzinda enyuma ly’obuja e Babiloni
חָנָן-5Noms propresHanân [Hanan]HÂNÂN|Hanani|Hanân — banji bagwerhe eri izîno enyuma ly’obuja bw’e Babiloni bulya elyo izino lidesire LUKOGO. Abarhengaga buja barhakabuzire bwayirika abana ntyo.
חָנָן-6Noms propresHanân [Hanan]HÂNÂN|Hanani|Hanân — mugala wa Yigdaliyahu muntu wa Nyakasane oku lw’omulêbi Yeremiya
חֲנַנְאֵלNoms propresHananéelHANANEÊL|Hananeyeli|Hananeeli|Hananeel — nkingi y’aha Yeruzalemu HananEl kuli kuderha Nyamuzinda anakafa lukogo
חֲנָנִי-1✓Noms propresHananiHANÂNÎ|Hanani — ishe w’omulêbi Yehu
חֲנָנִי-2✓Noms propresHananiHANÂNÎ|Hanani — mugala wa Hemani mwîmbiza omu ka-Nyamuzinda w’oku lwa Daudi
חֲנָנִי-3✓Noms propresHananiHANÂNÎ|Hanani — wa kuli Imeri ayanka omukazi w’ihanga enyuma ly’obuja bw’e Babiloni
חֲנָנִי-4✓Noms propresHananiHANÂNÎ|Hanani|Hanân — alondana bona Nehemiya
חֲנָנִי-5✓Noms propresHananiHANÂNÎ|Hanani|Hanân — mudâhwa w’enyuma z’okurhenga buja e Babiloni
חֲנַנְיָה-1✓Noms propresHananya [Hanania]HANANYÂ|HANANIYÂ|Hananiya|Hananiyahu — mugala wa Zorobabeli eryo izîno kuli kuderha Nyakasane aba LUKOGO, erhi Nyakasane ASHOBÔZO. Eryo izino lishusha erya NSHOKANO, NSHOBOLE omu mashi, ye NEEMA omu ciswahili. ye Anne omu nfarasè bulya abanfaransa banakayabirwa okuhubula eherufi z’ecihebraniya: He; Het; Kaf orhalimwo nukta;
חֲנַנְיָה-2✓Noms propresHananya [Hanania]HANANYÂ|HANANIYÂ|Hananiya|Hananiyahu — mugala wa Shashaki, Shashak oyo naye bayirikaga elya NSHOKANO ya Nyakasane mugula wa milala w’oku bûko bwa Benyamini
חֲנַנְיָה-3✓Noms propresHananya [Hanania]HANANYÂ|HANANIYÂ|Hananiya|Hananiyahu — mugala wa Hemani mwîmbiza omu ka-Nyamuzinda oku ngoma ya Daudi
חֲנַנְיָה-4Noms propresHananya [Hanania]HANANYÂ|HANANIYÂ|Hananya|Hananiya|Hananiyahu — bantu banji bagwerhe eli izîno enyuma z’okurhenga buja e Babiloni, bulya kwo binali babwine olukogo lwa Nnâmahanga,HANANIYAHU kuli kuderha: LUKOGO, BWONJO, NSHOKANO ya Nnâmahanga; bo ba NSHOBOLE na NEEMA omu banyere. Abanfransa mpu Anne bulya bayabirwe okuhubula He, Het na Kaf lola endimi zisôma nka zaderha amazino g’emahanga, nyabangere.com
חֲנַנְיָה-5✓Noms propresHananya [Hanania]HANANYÂ|HANANIYÂ|Hananya|Hananiya|Hananiyahu — mugula wa milala bûko bwa Levi
חֲנַנְיָה-6Noms propresHananya [Hanania]HANANYÂ|HANANIYÂ|Hananya|Hananiya|Hananiyahu — mulêbi wa bunywesi ow’izîno linja naye anagome; acibere ye cikula mvi ci arhakuziri murhima! w’amango g’omulêbi Yeremiya
חֲנַנְיָה-7Noms propresHananya [Hanania]HANANYÂ|HANANIYÂ|Hananya|Hananiya|Hananiyahu — shakulu wa Yiriya murhambo w’abalanzi b’aka-Nyamuzinda lola ye omu Yer 37.13
חֲנַנְיָה-8Noms propresHananya [Hanania]HANANYÂ|HANANIYÂ|Hananya|Hananiyahu|Hananiya — mwira wa Daniyeli
חֲנַנְיָהוּ-1✓Noms propresHananyahou [Hanania]HANANYÂHÛ|HANANIYÂHÛ|Hananiya|Hananiyahu — mugala wa Hemani mwîmbiza omu ka-Nyamuzinda oku ngoma ya Daudi
חֲנַנְיָהוּ-2✓Noms propresHananyahou [Hanania]HANANYÂHÛ|HANANIYÂHÛ|Hananyahu|Hananiyahu — munyabuhashe oku ngoma ya Oziyasi, ye Uziyahu omu cihebraniya
חֲנַנְיָהוּ-3Noms propresHananyahou [Hanania]HANANYÂHÛ|HANANIYÂHÛ|Hananyahu|Hananiyahu — ishe wa Sedekiasi, ye Tsidekiyahu, Zedekiyahu, Sedekiyahu omu cihebraniya. Abagreki n’Abanfransa bayabirwa oku hubula era herufi tsade y’ecihebraniya bahiraho S.
חָנֵסNoms propresHanèsHÂNÊS|Hanesi|Hanès — lugo lw’e Misiri
חַנָּתֹן✓Noms propresHannatôn [Hannaton]HANÂTON|Hanatoni — lola Yoz 19.14
חסדAttributsse montrer bon, loyalHSD|HÂSÊD|nawe onamulole kwinja|nawe onamuyereke oku oli mwimana|kulola owundi bwinja|kuyereka owundi obwimana|kubonesa owundi nshonyi|nk’oku obushinganyany* — « Omuntu mwinja, nawe onamulole kwinja, omuntu mwimana, nawe onamuyereke oku oli mwimana », lola 2Sam 22.26
חֶסֶדAttributsbonté, solidaritéHÊSED|lukogo|cinyabuguma|kurhabalana|buzigire|obuzigire|olukogo|iragi|kugwasanya|nshokano|kantu erhi cirhibuka cilerha enshonyi|oku wantabâlamwo|walanga obwira|orhonyize nnawirhu|ôrharhinyirire okurhonya|*rhony*|*rhabâl*|*shobô*|*ba lukog*|*fa lukog*|*ntony*|*minja*|*winja*|*kubagir*|*babalir*|*likûz*|*bwirhôhye*|*kuba mwinja*|*ciza* — ecinwa HESED ciyandisirwe kali 242 omu Ndagano ya Mira
חֲסַדְיָה✓Noms propresHasadya [Hassadia]HASADYÂ|Hasadiya
חסה-1Attributsse réfugierHSH|bakazagiyakiraho|kuyakira ahacikubagirwe|muyakire omu cihôho cani|oyu oyishir’icifulik’omu byubi byage|kucifulika ah’ikubagirwa|Yêgera hano|kuyêgera ah’ikubagirwa erhi mwaikubagirwa|*yaka*|*yâkir*|*fulik*
חסה-2Attributsse réfugier (en Dieu)HSH|boshi bacikubagira ye|kuyakira muli Nyakasane|*yakir*|*yâkir*|*kubagir*
חֹסָה-1✓Noms propresHosa [Hossa]HOSÂ|e Hosa — lugo lw’omu ishwa lya Aseri
חֹסָה-2✓Noms propresHosa [Hossa]HOSÂ|Hosa — mugula w’omulala gw’abalanzi b’emihango
חָסוּתAttributsprendre refugeHÂSÛT|yaka|yakira|kuyaka|kuyakira|*yak*|*yâk*|*yasir*|oyasire|abayasire
חָסִידAttributspersonne qui est fidèle, pieuseHÂSÎD|mwikubagirwa|munyabukundalulema|olya muntu wababaliraga, wamanamurhangula|Omuntu mwinja|abemezi|*kubagir*|*kundalul*|*babalir*
חֲסִידָהFaunecigogneHASÎDÂ|hangâli|omuhangâli|emihangâli|ha­ngâli|*hangâl*
חָסִילFaunesauterelleHÂSÎL|enzige|nzige|luzige|oluzige
חסם✓Objets réelsmuseler (un animal)Orhashwekaga|kushweka omunwa gw’ecintu|kuyigala enjira|*shwek*
חֲסַר־לֵבAttributsstupideHASAR-LÊV|cimpumbuzi|cinganyi|cingolongolo|ebimpumbuzi|ebinganyi|ebingolongolo|wa murhima gusherire — kuli kuderha WA MURHIMA GULIBWIRE
חַסְרָה✓Noms propresHasraHASRÂ|Hasara|Hasra — shakulûza wa Shalumi, Shalumu, Shalum iba wa Hulda, mulêbi-kazi
חֻפָּה✓Noms propresHouppaHUPÂ|Hupa|kacikiro ka muhya n’omuhya mulume|bulangeti, cishîro — Hupa ali mudâhwa oku lwa Daudi
חֻפִּים✓Noms propresHouppimHUPÎM|Hupimu — mugala wa Iri w’oku bûko bwa Benyamini
חָפְנִיNoms propresHofniHOFNÎ|Hofni — mugala wa Eliya mudâhwa w’oku bûko bwa Levi
חֶפְצִי־בָהּ✓Noms propresHefci-Ba [Hefsi-Ba]HETSÎ-BAH|Hefsibah|Hefsiba|Heftsiba — muka mwami Hizekiyahu, Ezekiasi, nina wa mwami Menashè, Manasè
חֵפֶר-1✓Noms propresHéfèr [Héfer]HÊFER|Heferi|Hefer — wa kuli Makiro, Makiri, Makir w’oku bûko bwa Menashè
חֵפֶר-2✓Noms propresHéfèr [Héfer]HÊFER|Heferi|Hefer — lugo lw’omu ishwa lya Menashè
חֵפֶר-3✓Noms propresHéfèr [Héfer]HÊFER|Heferi|Hefer — mugala wa Ashuhur
חֵפֶר-4✓Noms propresHéfèr [Héfer]HÊFER|Heferi|Hefer — ntwali y’oku lwa Daudi
חֶפְרִי✓Noms propresHéfériteHEFRÎ|omulala gw’Abaheferi|bene Hêfer|bene Heferi|ba kuli Heferi — b’oku bûko bwa Menashè
חֲפָרַיִם✓Noms propresHafaraïmHAFÂRAYIM|Hafarayimi|Hafarayim — omu ishwa lya Isakari
חָפְרַעNoms propresHofraHOFRA’|Hofra — mwami w’e Misiri omu mango g’omulêbi Yeremiya
חֵץDiversflècheHÊTS|Emandabisonga|emyampi|omwampi|ecisonga ca Nyamuzinda|nkuba|mulazô|cimanyiso ca buminya|buhane — mulazô mpu gwo mwampi gwa Nyamuzinda
חָצוֹר חֲדַתָּה✓Noms propresHaçor-la-Neuve [Hassor-Hadatta]HÂTSÔR-HADATÄ|Hasori Mpyahya — hantu h’omu ishwa lya Yuda
חָצוֹר-1✓Noms propresHaçor [Hassor]HATSÔR|e Hasori|Hatsori|Hatsor|Hasori|e Asori — lugo luzibuzibu na bwami buguma bw’omu Galileya
חָצוֹר-2✓Noms propresHaçor [Hassor]HATSÔR|Hasori|Hatsori|Hatsor — lugo lw’omu ishwa lya Yuda
חָצוֹר-3✓Noms propresHaçor [Hassor]HATSÔR|Hasori|Hatsori|Hatsor — lugo omu lya Benyamini mango ga Nehemiya, lola Neh 11.33
חָצוֹר-4Noms propresHaçor [Hassor]HATSÔR|Hasori|Hatsori|Hatsor|bwami — bwami obwo
חָצִיר-1FloreherbeHÂTSÎR|ebyasi|byasi|hyasi|rhwasi|matunguru ga pwarô|*pwar*|*yasi*|*lubal*
חָצִיר-2✓Floreherbe, foinHÂTSÔR|byasi|bapwaro|byahirwa
חַצְצֹן תָּמָר✓Noms propresHaçaçôn-Tamar [Hassasson-Tamar]HÂTSON-TÄMÂR|Hasasoni-Tamari|Hasason-Tamar|Hasesoni-Tamari — hantu omu ishwa lya Yuda; ho baderha EIN-GEDI
חָצֵר הַתִּיכוֹןNoms propresHasser-TikonHÂTSÊR-HATÎKÔN|Haseri-Tikoni|Hatser-Tikon
חֲצַר אַדָּר✓Noms propresHaçar-Addar [Hassar-Addar]HATSARÂDÂR|e Hasari-Adari|Hasar-Adar — lugo lw’omu ishwa lya Yuda
חֲצַר סוּסָה✓Noms propresHaçar-Sousa [Hassar-Soussa]HATSAR-SÛSÂ|Hasari-Suza|Hatsar-Susa|Hasar-Susa — hantu h’omu ishwa lya Simeoni
חֲצַר סוּסִים✓Noms propresHaçar-Sousim [Hassar-Soussim]HASTAR-SÛSÎM|Hasari-Susimu|Hasar-Susim|Hatsar-Susim — hantu h’omu ishwa lya Simeoni
חֲצַר עֵינוֹןNoms propresHaçar-Einân [Hassar-Énan]HATSAR-ÊNÔN|Hasari-Enoni|Hatsar-Enon|hantu e mwênè gw’Israheli — hantu e mwênè gw’Israheli
חֲצַר עֵינָןNoms propresHaçar-Einân [Hassar-Énan]HATSAR-ÊNÂN|Hasari-Enani|Hatsar-Enan|hantu e mwênè-bushoshôkero bw’Israheli
חֲצַר שׁוּעָלNoms propresHaçar-Shoual [Hassar-Choual]HATSAR-SHÛ’ÂL|Hasari-Shuali|Hatsar-Shual|Hasari-Shuala — hantu h’omu ishwa lya Simeoni
חֲצַר־גַדָּה✓Noms propresHaçar-Gadda [Hassar-Gadda]HTSAR-GADÂ|Hasari-Gada|Hatsar-Gada — hantu h’omu ishwa lya Yuda
חֶצְרוֹ✓Noms propresHèçro [Hesro]HÊTRÔ|Hesro|Hetsro — mulwi w’oku lwa Daudi
חֶצְרוֹן-1✓Noms propresHèçrôn [Hesron]HETSRÔN|Hezroni|Hetsroni|Hetsron|Hesroni — mugala wa Rubeni
חֶצְרוֹן-2✓Noms propresHèçrôn [Hesron]HETSRÔN|Hesroni|Hezroni|Hezron — mugala wa Peretsi
חֶצְרוֹן-3✓Noms propresHèçrôn [Hesron]HETSRÔN|Hesroni|Etsroni
חֶצְרוֹן-4✓Noms propresHèçrôn [Hesron]HETSRÔN|Hesroni|Hetsron — lugo lw’omu ishwa lya Yuda
חֶצְרוֹנִי-1✓Noms propresHèçronites [Hesronites]HETSRÔNÎ|omulala gwa Abahezroni — ba kuli Hetsron, mwene Rubeni
חֶצְרוֹנִי-2✓Noms propresHèçronites [Hesronites]HETSRÔN|omulala gw’Abahesroni — bene Htsron, mugala wa Perets w’oku bûko bwa Yuda
חֲצֵרוֹת✓Noms propresHacéroth [Hasséroth]HATSÊRÔN|Haseroti|Hatsêrot — hantu abarhengaga buja e Misiri bageraga, lola Mib 11.35
חֶצְרַי✓Noms propresHèçraï [Hesraï]HATSRAY|Hesrayi|Hatsrayi — mulwi w’oku lwa Daudi
חֲצַרְמָוֶת✓Noms propresHaçarmaweth [Hassarmaveth]HATSARMÂWET|HATSARMÂVET|Hasarmaveti|Hatsamaweti|Hatsamawet
חֹק-1✓DiversloiHOK|HOQ|irhegeko|marhegeko|*mwanya* — abadâhwa bakazag’ihâbwa na Faraoni omwanya gwabo, lola Murh 47.22
חֹק-2✓Diverspart, attribution (nourriture, territoire, travail)HOK|HOQ|ennundo|mwanya|nnundo|cigabi|cikongoni|ishwa|ebikwanine okuâbwa lebe
חֹק-3Diverslimite, barrière, frontièreHOK|HOQ|irhegeko|lubibi|ncîko|amarhegeko|*rhegek*|*ngeso*|*tagatifu*|*rheges*|*myanya*|*berul*|*ngalo*|*barhul*|*yukiriz* — àbahêraga amarhegeko n’engeso bakaz’isimba, lola Lub 15.25
חֲקוּפָא✓Noms propresHaqoufa [Hacoufa]HAKÛFÂ’|HAKÛPÂ’|Hakufa — mugula wa milala murhumisi omu ka-Nyamuzinda enyuma z’okurhenga buja bw’e Babiloni
חֹרÊtrestrou, ouverture, orbite (oiel)mwina oku idaho|muhango|isu|muluzi|murhambo|mugula|*rhamb*|*rheges*|*rhegek*|*kulu*|*shamuk*
חֹר הַגִּדְגָּד✓Noms propresHor-GuidgadHOR-HAGIDGÂD|aha Hori-Gidgadi
חֶרֶבObjets réelsépéeHÊREV|Engôrho|ngôrho
חֶרֶב וְקֶשֶׁתObjets réelsépéeHÊREV VEKÊSHET|HÊREV VEQÊSHET|engôrho zabo haguma n’omuherho gwani|*ngôrho*
חֹרֵבNoms propresHorebHORÊV|HORÊB|Horebu|Horeb
חַרְבוֹנָאNoms propresHarbonaHARVÔNÂ|HARBÔNÂ|Harbona
חַרְגֹּל✓FaunegrillonHARGOL|minûnu|ngasi buko bwa mahanzi
חֲרֹד✓Noms propresHarodHAROD|Haradi|Harodi — hantu hofi n’entondo ya Gilbowa, Gliboa
חֲרָדָה✓Noms propresHaradaHARÂDÂ|aha Harada|kugeramwo omusisi gw’obwoba|kucihangana okurhabâla|kukombêra|bihamba — Hantu bene-Israheli bageraga erhi balulîrwa e Babiloni
חֲרֹדִי✓Noms propresHaroditeHARÔDÎ|w’e Harodi
חַרְהֲיָה✓Noms propresHarhaya [Haraya]HARHAYÂ|Harhaya|Haraya|Har-Haya
חֲרוּמַף✓Noms propresHaroumafHARÛMAF|Harumafi|Harumafu|Harumaf — ishe wa Yedaya enyuma ly’okugaluka kurhenga kululizîbwa
חֹרוֹנַיִםNoms propresHoronaïmHORÔNAYIM|Horonayimi|Horanayimu|Horanayim — lugo lusungunu omu Mowabu
חֲרוּפִיNoms propresde HaroufHARÛFÎ|w’e Haruf|wa kuli Haruf|Harifu|e Harifu
חָרוּץ-1Attributspersonne diligenteHÂRÛTS|muntu mwirhonzi|muntu mwikubagirwa|muntu wakulibirhirwa
חָרוּץ-2Objets réelspersonne diligenteHÂRÛTS|muntu mwirhonzi|muntu mwikubagirwa|muntu wakulibirhirwa|*rhonz*|*kugagir*|*libirh*
חָרוּץ-3✓Noms propresHarouç [Harous]HARÛTS|Harusi|Haruzi|Harutsi|Haruts — ishe wa Menashè, mwami omu Yuda
חַרְחוּר✓Noms propresHarhour [Harour]HAR-HÛR|Haruru|Har Hur
חַרְחַס✓Noms propresHarhas [Haras]HARHAS|Harhasa|Har has
חֶרֶטObjets réelsaiguilleHÊRET|ensindani|nsindani|higera hyakushaka emirhi erhi mabuye
חַרְטֹםÊtresmagicienHARTOM|abashonga|omushonga|bashonga|abakurungu|omukurungu|mukurungu
חֹרִי-1✓Noms propresHoriHORÎ|Hori|bene Hori — mugala wa Lotani wa kuli Seyiri
חֹרִי-2✓Noms propresHoriHORÎ|Hori — ishe wa Shafat, Shafati w’oku bûko bwa Simeoni
חֹרִי-3✓Noms propresHorites [Horite]HORÎ|Aba Horiti|muhoriti|bene Hori|Abahoriti|Bahoriti — lubaga lwa kuli Hori Abahoriti Bene Hori Abahori
חָרִיטObjets réelsbourse, sacHÂRÎT|nshoho|enshoho
חָרִים-1✓Noms propresHarimHÂRÎM|Harimu|Harim — mudâhwa w’oku lwa Daudi
חָרִים-2Noms propresHarimHÂRÎM|Harimu|Harim — mugula wa milala enyuma z’okurhenga ebwa kululîrwa e Babiloni
חָרִיףNoms propresHarifHÂRÎF|Harifu|Harifa|Harif — mugula wa milala enyuma z’okurhenga ebwa kululîrwa e Bababiloni
חרם-1Rituelsdétruire complètementHRM|HÂRÊM|okarhindibuza erhi kugonya-gonya ecigolo|bintu omuntu arhûzire Nyamuzinda lwoshi n’endahiro|okuhererekeza|Banamuyirhe erhi kwo|babaherêrekeza n’ebishagala byabo hyoshi|rhwanigûza|*kûle*|*kûla*|*yirh* — Nta muntu wa­rherekîrwe Nyakasane wankacigombôlwa: Banamuyirhe erhi kwo. Entûlo, lola Lev 27.29
חרם-2✓RituelsconsacrerHRM|HÂRÊM|nanaluherêrhera|babaherêrekeza n’ebishagala byabo hyoshi|*herêrher*|*herêrek*|*rhûl*|*ntûlo*|*kalibal*|*hererekez*|*rherekêr*|*nigûz*|*lambik*|*herêrekez*|*herêrekez*|*bubi*
חֵרֶם-1Objets réelsfiletHÊREM|keshe|buliba
חֵרֶם-2Rituelsobjet qui doit être détruitHÊREM|kantu kakwanine okuhererekezibwa|kantu karhulwa lwoshi|*rherekêr*|*rhuzir*|*rhul*|*rherekîr*|*buhane*|byakobwa|*hehêr*
חֳרֵם✓Noms propresHoremHORÊM|Horemi|Horem — hantu aho, lola Yoz 19.38
חָרְמָהNoms propresHormaHORMÂ|aha Horma — hantu naho, lola Mib 14.45
חֶרְמוֹןNoms propresHermonHERMÔN|ntondo ya Hermoni|Hermoni|Hermon
חֶרְמֵשׂObjets réelsfaucilleHERMÊS|omugushu|mugushu gwa kurhema emyaka — Olusiko omugushu gwarhangiraga okurhema emyaka, wanarhangira okuganja migobe nda, lola Lush 16.9 « mugushu », lola BHS Lush 23.26; byo biguma na WLC Lush 23, 25.
חָרָן-1Noms propresHarrân [Haran]HÂRÂN|e Harani|Harani — lugo olwo Hârân: izino lya lugo Hârâni, Murh 29.4 Hârânâ: (kuja) e Harani, Murh 28.10
חָרָן-2✓Noms propresHarân [Haran]HÂRÂN|Harani — wa kuli Kalebu, Kaleb w’oku bûko bwa Yuda
חֹרֹנִי✓Noms propresHoroniteHORONÎ|Abanya-Horoni|munya-Horoni|Abahoroni|bantu b’e Bet-Horoni|Beti-Horoni|Bet-Horon|w’e Horoni,
חַרְנֶפֶר✓Noms propresHarnèfèr [Harnéfer]HARNÊFER|Harneferi|Harnefer — mugala wa Sofa alondana boshi na Shuwahi, Shuwali, Beni na Yirma, 1Nga 7.36
חֶרֶס✓Noms propresHèrès [Hérès]HÊRES|Heresi|izûba|ndwala ya kalo|biharabagabo — lugo luli omu ishwa lya Dani
חָרֵף✓Noms propresHarefHÂREF|Harefu|Haref — muntu wayûbakaga Bet-Gader
חַרְשָׁאNoms propresHarsha [Harcha]HARSHÂ’|Harsha
חֹרְשָׁה✓Noms propresHoresha [Horcha]HORSHÂ|HORESHÂ|aha Horesha|Horesha — Daudi asigala ahôla Horesha naye Yonatani ashubira emwage, lola 1Sam 23.18
חֲרֹשֶׁת✓Objets réelsl’art de produire un objet façonné à partir de matériaux brutsHAROSHET|kubinja|okubinjûla|okujira emikolo|bulenga bwakubinja kwa ngasi lubero
חֲרֹשֶׁת הַגּוֹיִם✓Noms propresHarosheth-Goïm [Harocheth-Goïm]HAROSHET-HAGÔYÎM|aha Harosheti, emw’amashanja|Haroshet-Hagoyim|Harosheti
חרשׁ-1Objets réelsforger, graverHRSH|HÂRÊSH|kutula ebyûma|kugoya n’okushaka amabuye n’okuyandikakwo|kuhinga|kuhulusa emyaka|orhahîra okahinga n’enkafu n’endogomi kuguma|*hinga* — nkafu n’endogomi, lola Lush 22.10 kwanaba KUHARASHA amabuye omu mashi
חרשׁ-2Objets réelsforgerHRSH|HÂRÊSH|okutula|kutula — kutula ebbyuma erhi kuharasha amabuye, kuyagaga amabuye, kutaka amabuye
חָרָשׁÊtrescharpentiers, artisan, ciseleur, tailleurs, techniciensHÂRÂSH|omulenga oyishi okubinjûla amabuye|Abayunjuzize oburhimanya bw’okujira ngasi|mikolo y’okugôya|omubinji|omutu mulenga|omulenga|*mulenga*|mutuzi|abagoya amabuye|*binji* — Nnâmahanga ohana obulenga, lola Lub 35.35
חֶרֶשׁ✓Noms propresHèresh [Hérech]HÊRESH|Hereshi|Heresh|buzira kuderha|bufundafunda|bulenga bwa kutula ebirugu bishishe — Heresh ali muleviti enyuma w’okurhenga ebwa kululîrwa kw’e Babiloni
חֶרֶת✓Noms propresHèreth [Héreth]HERET|muzirhu gwa Hereti — Hêret guli muzirhu gw’omu ishwa lya Yuda
חַשְׁבַּדָּנָהNoms propresHashbaddana [Hachebadana]HASHBADÂNÂ|Hashebadana|Hashbadana — muntu w’enyuma z’ourhenga ebwa kululîrwa kw’e Babiloni
חֲשֻׁבָה✓Noms propresHashouva [Hachouba]HASHUVÂ|HASHUBÂ|Hashuba — mugala wa Zorobabeli w’oku bûko bwa Yuda
חֶשְׁבּוֹןNoms propresHeshbôn [Hèchebon]HESHBÔN|HESHVÔN|Heseboni|Heshboni|Heshbon|aha omuntu ahikira amayusirhimanya — hashev omu cihebrahiya kuli kugerereza, kurhimanya, kuganja, kusalira, ishwinjiro ly’engererezo kugererereza n’okurhôla emihigo HESHBON lwali lugo lwa Baleviti omu ishwa lya Gadi
חֲשַׁבְיָה-1Noms propresHashavya [Hachabia]HASHAVYÂ|Hashavya|Hashabiya — mugala wa Amazia, Amaziyahu shakulûza wa Etani w’oku bûko bwa Levi
חֲשַׁבְיָה-2✓Noms propresHashavya [Hachabia]HASHAVYÂ|Hashabiya — mugala wa Buni shakulûza wa Shemaya, muleviti, lola 1Nga 9.14
חֲשַׁבְיָה-3✓Noms propresHashavya [Hachabia]HASHAVYÂ|Hashabiya — mulala gwa bîmbiza omu ka-Nyamuzinda w’omu buko bwa Levi
חֲשַׁבְיָה-4✓Noms propresHashavya [Hachabia]HASHAVYÂ|Hashabiya — mugala wa Kemweli murhambo omu bûko bwa Levi w’oku ngoma ya Daudi
חֲשַׁבְיָה-5✓Noms propresHashavya [Hachabia]HASHAVYÂ|Hashabya|Hashabiya — mugala wa Merari bûko bwa Levi nyuma z’okurhenga ebwa kululîzibwa kw’e Babiloni
חֲשַׁבְיָה-6Noms propresHashavya [Hachabia]HASHAVYÂ|Hashabya|Hashabiya — murhambo w’oluhande lwa Keyila enyuma ly’okurhenga ebwa kululîrwa kw’e Babiloni
חֲשַׁבְיָה-7✓Noms propresHashavya [Hachabia]HASHAVYÂ|Hashabya|Hashabiya — bantu banji bagwerhe eryo izîno enyuma z’okurhenga omu buja bw’okululîzibwa e Babiloni
חֲשַׁבְיָהוּ-1✓Noms propresHashavyahou [Hachabia]HASHAVYÂHÛ|Hashabiya|Hashabiyahu — mugala wa Yedutuni, Yedutun mwîbiwa omu ka-Nyamuzinda oku lwa Daudi
חֲשַׁבְיָהוּ-2✓Noms propresHashavyahou [Hachabia]HASHAVYÂHÛ|Hashabiya|Hashabiyahu — wa kuli bene Hebroni w’oku bûko bwa Levi enyuma w’okurhenga ebwa kululîrwa
חֲשַׁבְיָהוּ-3✓Noms propresHashavyahou [Hachabia]HASHAVYÂHÛ|Hashabiyahu|Hashabiya — murhambo w’oku bûko bwa Levi oku oku ngoma ya Yoziasi, Yoshiyahu
חֲשַׁבְנָהNoms propresHashavna [Hachabna]HASHAVNÂ|Hashavna|Hashabna|Hashabuna — murhambo w’enyuma z’okurhenga omu buja bwa Babiloni
חֲשַׁבְנְיָה-1✓Noms propresHashavneya [Hachabnéya]HASHAVNEYÂ|HASHABNYÂ|Hashavneya|Hashabneya|Hashabanya — ishe wa Hatush enyuma z’obuja bw’e Babiloni
חֲשַׁבְנְיָה-2✓Noms propresHashavneya [Hachabnéya]Hashavneya|Hashabneya|Hashabanya — muleviti enyuma w’obuja bw’e Babiloni
חֲשׂוּפָא✓Noms propresHasoufa [Hassoufa]HASÜFÂ’|Hasufa — mugula wa milala murhumisi w’omu ka-Nyamuzinda enyuma z’obuja bw’e Babiloni
חֻשִׁים✓Noms propresHoushim [Houchim]HUSHÎM|Hushimu|Hushimi|Hushim
חָשֻׁםNoms propresHashoum [Hachoum]Hashum|Hashumu|Hashumi — mugula wa milala nyuma z’obuja bw’e Babiloni
חֻשָׁםNoms propresHousham [Houcham]HUSHÂM|Hushami|Husham — mwami w’e Edomu
חֻשִׁם✓Noms propresHoushim [Houchim]HUSHIM|Hushimu|Hushim — muntu w’omu bûko bwa Benyamini
חֶשְׁמוֹן✓Noms propresHeshmôn [Hèchemon]HESHMÔN|Heshimoni|Heshmon — hantu h’omu ishwa lya Yuda
חַשְׁמֹנָה✓Noms propresHashmona [Hachemona]HASMONÂ|Hasmona|Hashmona — hantu omu njira y’olubungo kurhenga buja bw’e Misiri
חֲשַׁשׁFlorefoin, herbe sècheHASHASH|byahirwa|ebyahirwa|lubala lumu|lubala|olubala — eco cinwa cihebraniya camashusha amashi « ISHASHA »!
חֻשָׁתִי✓Noms propresde Housha [Houcha]w’e Husha|muntu oburhwa erhi oyûbaka e Husha|Munyahushi
חַשּׁוּב-1✓Noms propresHashouv [Hachoub]HASHÛV|HASHÛB|Hashubu|Hashuv|Hashub — mûgala wa Azrikam ishe wa Shemaya muleviti analigi wa bûko bwa Levi obwo.
חַשּׁוּב-2Noms propresHashouv [Hachoub]HASHÛV|HASHÛB|Hashubu|Hashuv|Hashub — bantu banji bagwerhe eryo izîno oluderho SHÛV omu cihebraniya kuli kuderha KUGALUKA, erhi GALUKA!
חֵתNoms propresHeth [Hittites]HÊT|Heti|Heti ali mwene Kanaani — Heti ali mwene Kanaani shakulûza w’Abahititi, bene Heti, mulala gwa Heti
חִתִּיNoms propresHittiteHITÎ|aba Hititi|aba-Hitìti|bene Heti|Abahititi|wa kuli Het|Muhititi|*hitit*|*nya-Hiti*|*Hiti*|*w’e Hit*
חֶתְלֹןNoms propresHétlôn [Hetlon]HETLON|Hetloni|Hetlon|Heteloni — hantu hali oku lubibi lwa Israheli lunda lw’e mwênè
חֲתַתNoms propresHatathHATAT|kantu ka kuyôbohya|Hatati|Hatat — mugala wa Otiniyeli w’oku bûko bwa Yuda

EBI OMUNTU AHÂBWA CI ARHACISHOGA OMU BIBLIYA EBA NSHOKANO

EBI OMUNTU AHÂBWA CI ARHACISHOGA OMU BIBLIYA EBA NSHOKANO

Biri binji ci rhwarhangishambala kuli biguma biguma

I. Ehirhanzi hirhacishogwa bulya gw’omurhondêro rhurhagwerhikwo buhashe: Nnâmahanga MULEMI

Ka hali owarhumire amaruba emwa Nnâmahanga erhi, “Ndema we kasinga”, erhi abwira Nnâmahanga, erhi: ojire murhabana, erhi “ojire munyere”. Ka hali wabwizire nnâmahanga, erhi: “Mburhwe halebe, mburhwe na lebe, mburhe omu mwa lebe”.

Omuntu anacishoga aha ayûbaka, kurhi ayûbaka, abira bage, emishangi yage, omukolo ajira na bindi binji, ci arhakacishoga: OKUBURHWA, OWAMUBURHA (ABAMUBURHA), AHA ABURHWA, OLULIMI ADADA, ECIHUGO AKULAMWO (cishagala, murhundu, cihugo cinene erhi ecisungunu). Ehy’obulagirire kuli kuyankirira enshokano n’okuyiyinjihya: kukombêra okuba mulume erhi mukazi, kukombêra ababusi bamburhaga, kukombêra ecishagala, omurhundu n’ecihugo naburhagwamwo. Byo Nnâmahanga ayish’indôsa ebyo amango nashubira emwage.

NNÂMAHANGA MURHODÊRO GW’OMUNTU

Murh 2, 7 : Nyamubâho Nyamuzinda abumba omuntu n’akatulo k’oku idaho, amubûhira omûka omu mazulu, nyamuntu ashuba ciremwa cizine. 

Yer 18:6 « Ka ntakamujirira nk’oku oyu mubumbi adwirhe ajira ? Kanwa ka Nyakasane, Kwo muli omu nfune zani nk’ibumba omu nfune z’omubumbi… »

 Owayumvirhe ebyo binwa ashenga, erhi :

Iza 64:7-8

7 Cikwone, Yagirwa Nyakasane, we onali larha; rhw’ono rhuli ibumba, nawe we mubumbi wirhu; rhweshi rhuli bushanja bw’enfun zawe.

8 Orhakuniraga okurhalusire, Nyakasane, orhacihira okayibuka obubi bwirhu. Ala oku rhweshi rhuli lubaga lwawe!

Nnâmahanga ajizire omuntu, igulu n’ebimuba kula omubumbi analema enyungu erhi nnoga.

Kwo kuderha oku ebirmwa byoshi, byali omu nkengero n’imihigo ya Nyamuzinda, erhi alema byabonekana. Birimwo ebyabire miri, ebiri buno n’ebyaciyisha.Byalamire binarhegesirwe biyorhe nkoku Nyamuzinda abirheganyize. Bikwanine bishimbe irhegeko Nyamuzinda abihire.Omu katikisimu bakag’irhudôsa  mpu :  « Carhumire Nnâmahanga alema igulu ? » ; rhwakashuza, mpu : « Nnâmahanga alemire igulu, mpu lyo ebiremwa bikamomeleka obuhashe, obulenga n’obwinja bwage ».

Ngasi mango omuntu alonzize okucishokoza ahire Nnamahanga n’amarhegeko gage nyuma, erhi amanazusa omuliro.

Abarhayemiri ezo nyigirizo buno, buno bali barhulumbika ebiremwa mpu abihengule oku Nnâmahanga  arharheganyagya. Balume baguma bali bakaja emwa munganga mpu abahindule bakazi, kandi erhi bakazi bagende mpu babahindule balume. N’obwo oyo bajiraga ntyo arhakarhengwamwo nka mulume erhi arhengwemwo nka mukazi. Hali video nzindi bona bajabanyzerha mpu owali mulume acijira mukazi amaburha. Naciru akahaba, ci mburho yabene bazimbire bamuhiramwo bulya arhalimwo iji Nyamuzinda alemaga omu bakazi, n’owacihindulaga mulume arhalimwo emburho y’obulume. Onabone aja ajunjuka n’obwo ntoco agwerhe.

Abandi balahire ezo nyigirizo za Nnâmahanga, baseza Leta emwabo mpu ayemere omukazi akayanka owabo n’omulume akayanka owabo, hano bacifinja omwa nabo bajizimba emburho ya bene. Kabirigi binja ebyo, mwe bemêzi ?

Ciru enomw’abantu, omubumbi agwerhe obuhashe oku ebi abumba, rhwehe rhulahire mpu Nnâmahanga arhacigwerhi buhashe kuli abumbaga !

Yumvi oku Paolo adesire

Rom 9, 20 :  « We muntu, oligi odi mpu wajisa Nyamuzinda kadali? K’akantu omuntu abumbaga kankamubwira, erhi: «Carhumaga wanjira ntya?»

Rom 9:21 « K’omubumbi arhakakolesa ibumba lyage nk’oku alonzize, n’okurhenza mw’eri ibumba akantu kinjinja n’akantu ka ntyantya ? »

Oku omubumbi agwerhe obuhashe oku ibumba, kwo na Nnâmahanga agwerhe obuhashe oku muntu. Ngasi lukengwa rhunajira eri nshokano ya Nnâmahanga. Rhukwanine rhumuvuge omunkwa kuli eyo nshokano :

OLULANGA  LWA 138 (139): Irenge kuli olya oyishi byoshi

1 Gwarhi omukulu w’abimbiza. Lulanga. Lwa Daudi.

Nyakasane, wàndolêrize wammanya:

2 Ntamîre, nyimanzire, orhahabiri,

enkengêro zani oku ziciri kulì, erhi okola ozimanyire;

3 ngwishîre, ndambagîre, erhi wambona, enjira zani zosbi nta nguma ohabire.

4 Akanwa kanabe kacindi emurhima karhacihika oku lulimi,

erhi na mira wakamanyaga koshi.

5 Ongwarhîre emalanga n’ebirhugo, onandêkerîzekwo okuboko kwawe.

‘6 Obumanye buli ntyo bunsômîre bwenene, buntalusire bwenêne, ntakabuyumva.

7 Ngahi nakaja nderhe nti nkola ndi kulì n’omûka gwawe? ngahi nakayâkira amasu gawe?

8Nsokîre emalunga, yo oba!,

ngwishîre ekuzimu-bwinini, we Nnayo. 9 Erhi nakalamukira mucèracèra,

nti njiyûbaka iduli ly’enyanja:

10 Ciru n’eyo munda nayo kuboko kwawe kwayimpisa, kulyo kwawe kwayisha kundwirhe.

11 Erhi nakanderba, nti: «Ciru omwizimya gumbwìke, n’obudufu bunzonge nka mîshi.»

12  Omwizimya  wehe  gurhakubêra mwizimya,

n’obudufu  kuli  we kwo buli  nka  mûshi,

endundulya y’omwizimya kuli we kw’eri nka mûshi.

13 We wàburungusagya ensiko zani,

We wàmbumbaga omu nda ya nyâmà.

14 Ncikwitàkire bulya oku wànjirîre kusômerine, bulyala emikolo yawe eri ya kurhangaza.

Omurhima gwani ogumanyire bwinja,

15 na nta kavuha kandimwo ohabire.

Nàbìre ndwirhe nabumbwa busbâla-shâla, nabìre ncidwirhe nashwinjirwa omu kuzimu,

16 erhi n’amasu gawe mira gabonaga ebijiro byani,

erhi byoshi binakola biri biyandike omu citabu cawe; ensiku zani zayôrhaga ziri nganje,

erhi n’olurhanzi-rhanzi muli zo lurhacija oku nkuba.

17 Enkengèro zawe Nnâmabanga, mbwine ziri ndârhi; gunali mwandu, zirhankaganjwa!

18 Erhi nderha nti nziganje zoshi, nàshanga zo nyinji oku mushenyi; erhi nankaderha nti namâyûsa lero, nnanashanga rhwembi rhuciri.

19Nyamuzinda, mâshi oyirhe enkola-maligo, n’abisi b’abantu barhengeho omuntu!

20Bulyala bàkugomire okubozire, abashombanyi bawe bàrhwâmire kubi.

21Abakushomba, Yagirwa, kàli nani kushomba mbashomba!

Ka mbonakwo abasharhirakwo Nyamuzinda!

22 Kushomba mbashomba, ntabakwirirwa, omu masu gani bali bagoma.

23 Nnâmahanga, ondolêreze obone omurhima gwani, onje emurhima obone enkengêro zani.

24 Wàbona oku arhali njira mbi ngeramwo, ongeze omu njira y’aba mira, Muhànyi.

Rhwalonza okumanyirira ebinwa biri omu Bibliya oku herufi ZAIN kurhenga cihebraniya kuja omu nfarasè n’omu mashi. Termes bibliques aux lettre vav et zayn hébreu-français-mashi

Yumva bwinja ! obwandagala -mulongo : 1=Cihebraniya ; 2= kunganaci  oluderho lukolesibwe ; 3= luderho lwa buko buci ; 4=omu nfarasè kurhi lusomwa n’oku luderhwa ; 5=kurhi luhubulwa omu mashi na binwa bihi ludesire omu mashi

Hébreu  fréquence catégorie lecture en français  translitttéré et équivalent mashi

וְדָן0/1Noms propresWedân [Yavan]VEDÂN    YAVÂN    Wedani    Yavan    Vedân
וָהֵב1/1Noms propresWaheb [Vaheb]VAHÊV    VAHÊB    Vahebi    Waheb
וַיְזָתָא0/1Noms propresWaïzata [Vayézata]VAYEZÂTÂ’    Wayezata    Vayezata
וַנְיָה1/1Noms propresWanya [Vania]VANYÂ    WANYÂ    Wanya    Vanya
וָפְסִי1/1Noms propresWofsi [Vofsi]VOFSÎ    WOFSÎ    Wofsi    Vofsi    Vafusi
וַשְׁנִי0/1Noms propresSamuelVASHNÎ    WASHNÎ    Vashni    Washni
וַשְׁתִּי0/10Noms propresVastiVASHTÎ    WASHTÎ    Washti    Vashti    Vasti
זְאֵב-11/7FauneloupZEÊV    ZEÊB    cihazi    ecihazi    nyamugunga
זְאֵב-22/3Noms propresZéev [Zeb]ZEÊV    ZEÊB    Zebi    Zeev    Zeeb
זָבָד-12/2Noms propresZavad [Zabad]ZÂVÂD    ZÂBÂD    Zabadi    Zavadi
זָבָד-21/1Noms propresZavad [Zabad]ZÂVÂD    ZÂBÂD    Zabadi    Zavadi
זָבָד-31/1Noms propresZavad [Zabad]ZÂVÂD    ZÂBÂD    Zabadi    Zavadi
זָבָד-41/1Noms propresZavad [Zabad]ZÂVÂD    ZÂBÂD    Zabadi    Zavadi
זָבָד-52/3Noms propresZavad [Zabad]ZÂVÂD    ZÂBÂD    Zabadi    Zavadi
זַבְדִּי-13/3Noms propresZavdi [Zabdi]ZAVDÎ    ZABDÎ    Zabdi    Zavdi
זַבְדִּי-20/1Noms propresZavdi [Zabdi]ZAVDÎ    ZABDÎ    Zabdi    Zavdi
זַבְדִּי-31/1Noms propresZavdi [Zabdi]ZAVDÎ    ZABDÎ    Zabdi    Zavdi
זַבְדִּי-41/1Noms propresZavdi [Zabdi]ZAVDÎ    ZABDÎ    Zabdi    Zavdi    Zabudi
זַבְדִּיאֵל-11/1Noms propresZavdiël [Zabdiel]ZAVDÎÊL    ZABDÎÊL    Zabdiyeli
זַבְדִּיאֵל-21/1Noms propresZavdiël [Zabdiel]ZAVDÎÊL    ZABDÎÊL    Zabdiyeli
זְבַדְיָה-11/1Noms propresZevadya [Zébadia]ZEVADYÂ    ZEBADYÂ    Zebadeya    Zebadya
זְבַדְיָה-21/1Noms propresZevadya [Zébadia]ZEVADYÂ    ZEBADYÂ    Zebadeya    Zebadya
זְבַדְיָה-30/1Noms propresZevadya [Zébadia]ZEVADYÂ    ZEBADYÂ    Zebadeya    Zebadya
זְבַדְיָה-40/1Noms propresZevadya [Zebadia]ZEVADYÂ    ZEBADYÂ    Zebadeya    Zebadya
זְבַדְיָה-52/2Noms propresZevadya [Zébadia]ZEVADYÂ    ZEBADYÂ    Zebadeya    Zebadya
זְבַדְיָהוּ-11/1Noms propresZevadyahou [Zébadia]ZEVADYÂ    ZEBADYÂ    Zebadeya    Zebadyahu    Zebadiyahu    Zebadiya    Zebadeyahu
זְבַדְיָהוּ-21/1Noms propresZevadyahou [Zébadia]ZEVADYÂ    ZEBADYÂ    Zebadeya    Zebadyahu    Zebadiyahu    Zebadiya    Zebadeyahu
זְבַדְיָהוּ-31/1Noms propresZevadyahou [Zébadia]ZEVADYÂ    ZEBADYÂ    Zebadeya    Zebadyahu    Zebadiyahu    Zebadiya    Zebadeyahu
זְבוּב0/2Faunemouche, ZeboubZEVUV    ZEBUB    luzi    enzi    ensusi
זָבוּד1/1Noms propresZavoud [Zaboud]ZÂVÛD    ZÂBÛD    Zabudi    Zavud
זְבוּדָּה1/1Noms propresZevidda [Zéboudda]ZEVÛDÂ    ZEBÛDÂ    Zebida    Zevida    Zevuda
זְבוּלוּן32/43Noms propresZabulonWEBÛLÔN    Zabuloni    Zebuloni    Zebuloni
זְבוּלוֹנִי3/3Noms propresZabulonite, de ZabulonZEBÛLÔNÎ    kuli Zabuloni    e Zabuloni    mugala wa zabuloni
זֶבַח-1100/153Rituelstuerie, sacrificeZÊBAH    arherekêra    mahôrhe    nterekêro    enterekêro    *rherekêr*    rhereker*    *terekêr*    *tereker*    mahorhe    *hôrhe*    *hungumuk*
זֶבַח-28/9Noms propresZèvah [Zéba]ZEBAH    ZEBAH    Zebahi    Zeba    Zebah
זַבַּי1/1Noms propresZabbaïZABAY    Zabayi
זְבִינָא0/1Noms propresZevina [Zébina]ZEVÎNÂ’    Zevina    Zebina
זְבֻל5/5Noms propresZevoul [Zéboul]ZEVUL    ZEBUL    Zebuli    Zebul
זָג1/1Florepeau (de raisin)ZÂG    byûla bya mizabibu    byula    ebyula by’emizabibu
זַהַם1/1Noms propresZahamZAHAM    Zahamu    Zaham
זוּזִים1/1Noms propresZouziteZÛZÎM    Abazuzimi
זוֹחֵת1/1Noms propresZohethZÔHET    Zoheti    Zohet
זָזָא1/1Noms propresZazaZÂZÂ’    Zaza
זחל1/2Fauneramper, cacherZHL    kugendera oku nda nka njoka    kucifulika nka njoka ya lumana    njoka    *oku nda*    *yandala*
זִיזָא-11/1Noms propresZizaZÎZÂ’    Ziza
זִיזָא-21/1Noms propresZizaZÎZÂ’    Ziza
זִיזָה1/1Noms propresZizaZÎZÂ    Ziza
זִינָא1/1Noms propresZizaZÎNÂ’    ZÎNÂ’    Ziza
זִיעַ1/1Noms propresZiaZÎA’    Ziya
זִיף-11/1Noms propresZifZÎF    Zifu    Zif
זִיף-22/7Noms propresZifZÎF    Zifi    zif
זִיף-31/1Noms propresZifZifu    Zif    Zifa
זִיפָה1/1Noms propresZifaZÎFÂ    Zifa
זִיפִים2/3Noms propresde ZifZÎFÎM    Abantu b’e Zita    Abantu b’e Zif    Abantu b’e Zifa
זַיִת21/36Floreolivier [FF 156,157]ZAYT    ZAIT    omuzetuni    omuzêti    *muzêt*    *mizet*    muzetuni    emizetuni    mizetuni    emizeti    omuzeti    mizeti
זֵיתָן1/1Noms propresZétân [Zétan]ZÊTÂN    Zetani    Zetân
זַכּוּר-11/1Noms propresZakkour [Zakour]ZAKÛR    Zakuri    Zakur
זַכּוּר-21/1Noms propresZakkour [Zakour]ZAKÛR    Zakuri    Zakur
זַכּוּר-31/1Noms propresZakkour [Zakour]ZAKÛR    Zakuri    Zakur
זַכּוּר-42/2Noms propresZakkour [Zakour]ZAKÛR    Zakuri    Zakur
זַכּוּר-53/4Noms propresZakkour [Zakour]ZAKÛR    Zakuri    Zakur
זַכּוּר-61/1Noms propresZakkour [Zakour]ZAKÛR    Zakuri    Zabudi    Zakur    Zabud
זַכַּי2/3Noms propresZakkaï [Zakaï]ZAKAY    Zakayi
זֶכֶר1/1Noms propresZèkèr [Zéker]ZÊKER    Zekeri    Zeker
זִכְרִי-16/6Noms propresZikriZIKRÎ    Zikri    Zikiri
זִכְרִי-21/1Noms propresZikriZIKRÎ    Zikri
זִכְרִי-31/1Noms propresZikriZIKRÎ    Zikri
זִכְרִי-41/1Noms propresZikriZIKRÎ    Zikri
זִכְרִי-51/1Noms propresZikriZIKRÎ    Zikri
זִכְרִי-61/1Noms propresZikriZIKRÎ    Zikri
זִכְרִי-71/1Noms propresZikriZIKRÎ    Zikri
זְכַרְיָה-12/2Noms propresZekarya [Zacharie]ZEKARYÂ    Zakariya
זְכַרְיָה-21/1Noms propresZekarya [Zacharie]ZEKARYÂ    Zakariya
זְכַרְיָה-38/8Noms propresZekarya [Zacharie]ZEKARYÂ    Zakariya    Zekariya
זְכַרְיָה-41/1Noms propresZekarya [Zacharie]ZEKARYÂ    Zakariya
זְכַרְיָה-51/1Noms propresZekarya [Zacharie]ZEKARYÂ    Zakariya
זְכַרְיָה-62/6Noms propresZekarya [Zacharie]ZEKARYÂ    Zakariya    Zekariya
זְכַרְיָה-79/9Noms propresZekarya [Zacharie]ZEKARYÂ    Zekariya    Zekarya    Zakariya
זְכַרְיָהוּ-11/1Noms propresZekaryahou [Zacharie]ZEKRYÂHÛ    Zakariya    Zakariyahu    Zekariyahu
זְכַרְיָהוּ-101/1Noms propresZekaryahou [Zacharie]ZEKRYÂHÛ    Zekariyahu
זְכַרְיָהוּ-111/1Noms propresZekaryahou [Zacharie]ZEKRYÂHÛ    Zekariyahu
זְכַרְיָהוּ-120/1Noms propresZekaryahou [Zacharie]ZEKRYÂHÛ    Zekariyahu
זְכַרְיָהוּ-21/1Noms propresZekaryahou [Zacharie]ZEKRYÂHÛ    Zakariya    Zekaryahu
זְכַרְיָהוּ-31/1Noms propresZekaryahou [Zacharie]ZEKRYÂHÛ    Zakariya    Zekaryahu
זְכַרְיָהוּ-42/2Noms propresZekaryahou [Zacharie]ZEKRYÂHÛ    Zakariya    Zekariyahu
זְכַרְיָהוּ-51/1Noms propresZekaryahou [Zacharie]ZEKRYÂHÛ    Zakariya    Zekariyahu
זְכַרְיָהוּ-61/1Noms propresZekaryahou [Zacharie]ZEKRYÂHÛ    Zekariyahu
זְכַרְיָהוּ-71/1Noms propresZekaryahou [Zacharie]ZEKRYÂHÛ    Zekariyahu
זְכַרְיָהוּ-81/1Noms propresZekaryahou [Zacharie]ZEKRYÂHÛ    Zekariyahu
זְכַרְיָהוּ-91/1Noms propresZekaryahou [Zacharie]ZEKRYÂHÛ    Zekariyahu
זִלְפָּה4/7Noms propresZilpaZILFÂ    Zilifa    Zilpa
זִמָּה-10/1Noms propresZimmaZIMÂ    Zima
זִמָּה-20/1Noms propresZimmaZIMÂ    Zima
זִמָּה-31/1Noms propresZimmaZIMÂ    Zima
זְמוֹרָה1/5Florebranche, pénisZEMÔRÂ    ishami    ishami lya muzabibu    buhanzi bwa mulume    cirumbu ca bulume    nshwi    ciganja    amashami    ecinyirha    ebinyirha    binyirha    mashami
זַמְזֻמִּים1/1Noms propresZamzoummites [Zamzoumites]ZAMZUMÎM    Ba-Zamuzumi    banya-Zamzumi
זְמִירָה1/1Noms propresZemira [Zémira]ZEMÎRÂ    Zemira
זִמְרִי-18/8Noms propresZimriZIMRÎ    Zimuri    Zimri
זִמְרִי-21/1Noms propresZimriZIMRÎ    Zimri
זִמְרִי-31/1Noms propresZimriZIMRÎ    Zimri
זִמְרִי-42/2Noms propresZimriZIMRÎ    Zimri
זִמְרִי-50/1Noms propresZimriZIMRÎ    Zimri    Zimiri
זִמְרָן2/2Noms propresZimrân [Zimran]ZIMRÂN    Zimran    Zimurani
זנה11/51Attributsse prostituerZNH    ahemusire    kuhemuka    kucîhemula    kulamira oku bushungu    kusunika oku bushungu    bacîhemula    bahemuka    okuhushahusha    ngasi ba­ndi boshi bankacihemuka    ahemuka    kujira kubi    olugendo lubi
זָנוֹחַ5/5Noms propresZanoah [Zanoa]ZONÔAH    Zonoa    Zonowah    Zonoha    Zonowa
זַעֲוָן2/2Noms propresZaawân [Zavan]ZAAVÂN    ZAAWÂN    Zavani    Zaavani    Zayawani
זִפְרֹן1/1Noms propresZifrôn [Zifron]ZIFRON    Zifroni
זָקֵן84/120Êtresancien, aînéZÂKÊN    abagula    abakulu    mugula    mukulu    bagula    bakulu    Abashamuka    bashamuka
זָר9/51Êtresétrange, étrangerZÂR    w’embuga    omuntu kwone    omubunga    omulimya    owundi muntu orhali    w’ogundi mulala    nta wundi muntu wamuli
זְרֻבָּבֶל8/20Noms propresZorobabelZERUBÂBEL    Zorobabeli
זֶרֶד3/3Noms propresZéredZÊRED    Zaredi    Zeredi    Zered
זרה1/8Objets réelsdisperser, vanner, mesurerZRH    agend’iyerûla    shandabana    shandabanya    kulenga    kugalagaza
זַרְזִיר0/1FaunecoqZARZÎR    oluhazi    luhazi    empazi    mpazi
זֶרַח-12/3Noms propresZérah [Zéra]ZERAH    Zerahi    Zerah    Zeraha
זֶרַח-21/11Noms propresZérah [Zéra]ZERAH    Zerah    Zerahi
זֶרַח-32/2Noms propresZérah [Zéra]ZERAH    Zeraha    Zerahi    Zerah    Zera
זֶרַח-42/2Noms propresZérah [Zéra]ZERAH    Zeraha    Zerahi    Zerah    Zera
זֶרַח-50/1Noms propresZérah [Zéra]ZERAH    Zeraha    Zerahi    Zerah    Zera
זֶרַח-60/1Noms propresZérah [Zéra]ZERAH    Zeraha    Zerahi    Zerah    Zera
זֶרַח-70/1Noms propresZérah [Zéra]ZERAH    Zeraha    Zerahi    Zerah    Zera
זַרְחִי-11/1Noms propresZarhites [Zéraïtes]ZARHÎ    ZAREHÎ    omulala gw’Abazera
זַרְחִי-24/4Noms propresZarhites [Zéraïtes]ZARHÎ    ZAREHÎ    omulala gw’Abazera    obûko bwa Zera    w’omu bûko bwa Zera    w’oku bûko bwa Zera
זְרַחְיָה-12/3Noms propresZerahya [Zéraya]ZERAHYÂ    Zera    Zeraya    Zerahya
זְרַחְיָה-21/1Noms propresZerahya [Zéraya]ZERAHYÂ    Zera    Zeraya    Zerahya
זֶרֶשׁ0/3Noms propresZèresh [Zérech]ZÊRESH    Zereshi    Zeresh
זַתּוּא2/4Noms propresZattouZATÛ’    Zatu
זֵתָם2/2Noms propresZétamZÊTÂM    Zetamu    Zetam
זֵתַר0/1Noms propresZétarZÊTAR    Zetari    Zetar

Rhwalonza okumanyirira ebinwa biri omu Bibliya oku herufi HE kurhenga omu cihebraniya kuja omu nfarasè n’omu mashi. Termes bibliques à la lettre Hé hébreu-français-mashi

Yumva bwinja ! obwandagala -mulongo : 1=Cihebraniya ; 2= kunganaci  oluderho lukolesibwe ; 3= luderho lwa buko buci ; 4=omu nfarasè kurhi lusomwa n’oku luderhwa ; 5=kurhi luhubulwa omu mashi na binwa bihi ludesire omu mashi

Hébreu  fréquence   catégorie  lecture en français  translitttéré et équivalent mashi

הָאֲחַשְׁתָּרִי1/1Noms propresAhashtarites [Ahachetari]HÂAHASHTÂRÎ    bene Ahashetar    Ahashetari
הֶבֶל5/5Noms propresAbelHÊBEL    Abeli    Hebeli    hibûho    hihûsi    busha
הָבְנִים0/1FloreébèneHABENÎM    HOBENÎM    Hebene    murhi mwiru
הֵגֶא0/1Noms propresHéguéHÊGÊ    Hegè    Hege
הֵגַי0/2Noms propresHéguéHÊGAY    Hegè    Hegayi
הָגָר10/10Noms propresHagar [Agar]HÂGÂR    Hagari
הַגְרִי-13/5Noms propresHagriteHAGRÎ    Abahagiri    ba kuli Hagari
הַגְרִי-21/1Noms propresHagri [Hagrite]HAGRÎ    Hagri
הֲדַד8/10Noms propresHadadHADAD    Hadadi
הֲדַד־רִמּוֹן0/1Noms propresHadad-Rimmôn [Hadad-Rimmon]HADAD-RIMÔN    Hadadi-Rimôni    Hadad-Rimôn
הֲדַדְעֶזֶר18/18Noms propresHadadèzèr [Hadadézer]HAHADÊZER    Hadadezeri    Hadadi-Ezeri    Hada­di-Ezeri
הֹדּוּ0/2Noms propresIndeHODÛ    Hodu    e Buhindi    Buhindi
הֲדוֹרָם-12/2Noms propresHadoramHADÔRÂM    Hadorami    Hadoramu
הֲדוֹרָם-21/1Noms propresHadoramHADÔRÂM    Hadoramu    Hadorami
הִדַּי1/1Noms propresHiddaïHIDAY    Hidaya    Hidayi
הֲדַס1/6FloremyrteHADAS    emirhi y’emirhanda y’emuzirhu    *mirhanda y’emuzirhu*
הֲדַסָּה0/1Noms propresHadassaHADASÂ    Hadasa
הֲדַר1/1Noms propresHadarHADAR    Hadari
הֲדֹרָם1/1Noms propresAdoram [Hadoram]HADORÂM    Hadorami    Hadoramu
הוֹד-14/24Attributssplendeur, majestéHÔD ohubashe    buhashe    obukulu    irenge    olukengwa    bulangale    kuja irenge
הוֹד-21/1Noms propresHodHÔD    Hodi    Hodu
הוֹדְוָה0/1Noms propresHodwa [Hodeva]HÔDVÂ    HÔDWA    Hodwa    Hodeva    Hodewa
הוֹדַוְיָה-11/1Noms propresHodawya [Hodavia]HÔDAVYÂ    Hodaviya    Hodaveya
הוֹדַוְיָה-21/1Noms propresHodawya [Hodavia]HÔDAVYÂ    Hodaviya    Hodawya
הוֹדַוְיָה-31/1Noms propresHodawya [Hodavia]HÔDAVYÂ    Hodaviya    Hodayiwa    Hodawya
הוֹדַוְיָהוּ1/1Noms propresHodawyahou [Hodavia]HÔDAVYÂHÛ
Hoda­yivahu    Hodaviyahu    Hodawiyahu    Hoda­viyahu
הוֹדִיָּה-11/1Noms propresHodiya [Hodia]HÔDYÂ    Hodiya    Hodya
הוֹדִיָּה-22/5Noms propresHodiya [Hodia]HÔDYÂ    Hodiya
הוֹהָם1/1Noms propresHohamHÔHÂM    Hohami    Hohamu
הוֹמָם1/1Noms propresHomamHÔMÂN    Homani    Homamu
הוֹשָׁמָע1/1Noms propresHoshama [Hochama]HÔSHÂMÂ    Hoshama
הוֹשֵׁעַ-12/3Noms propresHoshéa [Hosée]HÔSHÊ’A    Oseyi    Hoshea    Hosheya
הוֹשֵׁעַ-28/8Noms propresOzias, Osée [Osée]HÔSHÊ’A    Hoseya    Hozeya    Hosheya
הוֹשֵׁעַ-31/1Noms propresHoshéa [Osée]HÔSHÊ’A    Hozeya    Hosheya
הוֹשֵׁעַ-40/1Noms propresHoshéa [Osée]HÔSHÊ’A    Hozeya    Hosheya
הוֹשֵׁעַ-50/2Noms propresOzias [Osée]HÔSHÊ’A    Hozeya    Hoseya    Hosheya
הוֹשַׁעְיָה-11/1Noms propresHoshaya [Hochaya]HÔSHA’YÂ    Hoshaya    Hozaya
הוֹשַׁעְיָה-20/2Noms propresHoshaya [Hochaya]HÔSHA’YÂ    Hoshaya    Hozaya
הוֹתִיר2/2Noms propresHotirHÔTÎR    Hotiri    Hotir
הֵימָם1/1Noms propresHémamHÊMÂM    Hemami    Hemamu    Hemâm
הֵימָן-10/1Noms propresHémân [Héman]HÊMÂN    Hemân    Hemani
הֵימָן-21/1Noms propresHémân [Héman]HÊMÂN    Hemani    Hemân
הֵימָן-310/13Noms propresHémân [Héman]HÊMÂN    Hemani    Hemân
הַלּוֹחֵשׁ1/2Noms propresHa-Lohesh [Hallohech]HALÔHÊSH    Haloheshi    Halohesh    Ha-Lohesh
הִלֵּל2/2Noms propresHillelHILÊL    Hileli    Hilel
הֵלֶם1/1Noms propresHélèm [Hotam]HÊLEM    Helem    Hotamu
הַלְמוּת1/1Objets réelsmarteauHALMÔT    enyundo    nyundo
הָם1/1Noms propresHam, lieuHÂM    aha Hama
הַמְּדָתָא0/5Noms propresHammedataHAMDÂTÂ    Hamedata
הֲמוֹנָה0/1Noms propresHamonaHAMÔNÂ    Hamona    Hamôna
הַמֹּלֶכֶת1/1Noms propresMolèketh [Hammoléketh]HAMÔLÊKET    Hamoleketi    Hamoleket    Moleket
הָמָן0/45Noms propresHamanMÂMÂN    Hamani    Hamân
הֵנַע2/3Noms propresHénaHÊNA’    Hena    e Hena
הֲנָפָה0/1Objets réelspasser au cribleHANÂPÂ    HAN^NÂFÂ    ayishir’iyerûla amashanja n’olwîbo    kuyerûla    kushengeshera    kuyenja
הַסְּנָאָה1/1Noms propresHa-Senaa [Senaa]HASNÂÂ    Ha-Senaa    Hasenaya    Senaa    Senaya    Hasna
הַסְּנוּאָה-11/1Noms propresHa-Senoua [Hassenoua]HASNÛÂ    Hasenuwa
הַסְּנוּאָה-21/1Noms propresHa-Senoua [Hassenoua]HASNÛÂ    Hasenuwa
הַפִּצֵּץ1/1Noms propresHappicéç [Happissès]HAPITSÊTS    Hapisesi    Hapizezi    Hapitsetsi    Hapitsets
הַצֹּבֵבָה1/1Noms propresHaçovéva [Sobéba]HATSOBÊBÂ    HATSOVÊVÂ    Hosobeba    Hotsobeba    Hozobeba
הַצְלֶלְפּוֹנִי1/1Noms propresHacelèlponi [Haslelponi]HATSELELPÔN    Hasileponi    Hatselelponi    Hazeleliponi
הַקָּטָן1/1Noms propresHa-Qatân [Haccatan]HAKÂTÂN    Hakatani    Hakatân
הֹר10/10Noms propresHor-la-Montagne [Hor]HOR    ntondo ya Hori    Ntondo
הַר־חֶרֶס0/1Noms propresHar-Hèrès [Har-Hérès]HAR-HÊRES    Hari-Heresi    Har-Herets    Hari-Herezi
הָרָא1/1Noms propresHaraHÂRÂ    e Hala    e Hara
הָרֹאֶה1/1Noms propresHaroè [Haroé]HÂROÊ    e Harowe
הָרוּם1/1Noms propresHaroumHÂRÜM    Harumu    Harum
הֲרוֹרִי1/1Noms propresHarorite [de Haror]HARÔRÎ    w’e Harori    muntu oyubaka e Haror    bene Haror
הֹרָם1/1Noms propresHoramHORAM    Horami    Horam
הַרְמוֹן0/1Noms propresHarmôn, vers l’Harmôn [vers le nord]HARMÔN    Harmoni    Harmôn
הָרָן6/6Noms propresHarân [Haran]HÂRÂN    Harani
הֲרָרִי4/4Noms propresHarariteHARÂRÎ    munya-Harari    w’e Harari
הָשֵׁם1/1Noms propresHashem [Hachem]HÂSHÊM    Hashemi    Hashem
הֲתָךְ0/4Noms propresHatakHÂTÂK    Hatak    Hataki
וְדָן0/1Noms propresWedân [Yavan]VEDÂN    YAVÂN    Wedani    Yavan    Vedân
וָהֵב1/1Noms propresWaheb [Vaheb]VAHÊV    VAHÊB    Vahebi    Waheb

Rhwalonza okumanyirira ebinwa biri omu bibliya oku herufi DALET kurhenga cihebraniya kuja omu nfarasè n’omu mashi. Termes bibliques lettre Dalet hébeu-français-mashi

Yumva bwinja ! obwandagala -mulongo : 1=Cihebraniya ; 2= kunganaci  oluderho lukolesibwe ; 3= luderho lwa buko buci ; 4=omu nfarasè kurhi lusomwa n’oku luderhwa ; 5=kurhi luhubulwa omu mashi na binwa bihi ludesire omu mashi

Hébreu  fréquence  catégorie lectur en français  translitttéré et équivalent mashi

דֹּאֵג3/5Noms propresDoëgDOÊG    Doegi    Doyegi    Doyeg    olya munya-Edomu
דָּאָה, דַּיָּה2/3FaunerapaceDÂ’Â    DÂYÂ    Lubaka    kadurha    akadurha    nkongôro    enkongôro
דֹּאר5/6Noms propresDorD’OR    Dori    Dor
דֹּב5/12FauneoursDOR    kakiri    akakiri    *ngoromo*    *nsimb*
דְּבוֹרָה-11/4FauneabeillesDEBÔRÂ    njuci    enjuci    lujuci    olujuci
דְּבוֹרָה-21/1Noms propresDéboraDEBÔRÂ    Debora
דְּבוֹרָה-39/9Noms propresDéboraDEBÔRÂ    Debora
דְּבִיר-11/1Noms propresDevir [Debir]DEBÎR    Debiri
דְּבִיר-29/10Noms propresDevir [Debir]DEBÎR    Debiri    Debi­ri
דִּבְלָה0/1Noms propresDivla [Ribla]DIVLA    RIBLA    Divla    Ribla    Dibla
דִּבְלַיִם0/1Noms propresDivlaïm [Diblaïm]DIVLAYIM    Divlayimi    Diblayimi
דְּבַר־יהוה79/233Diversparole du SeigneurDEVAR-YHWH    DEBAR-ADÔNAY    akanwa ka Nyamubâho    akanwa ka Nyakasane    kanwa ka Nyamubâho    kanwa ka Nyakasane    kanwa ka nnâmahanga    akanwa ka Nnâmahanga    akanwa ka Nyaka­sane    oluderho lwa Nyamubâho    luderho lwa Nyamubâho    *kanwa*    *derh*    *bwir*    *nderh*    *derho*    *cinwa*    *nwa*    *gerem*    *boneker*    wa Nyakasane    *desir*    irhegeko na Nyakasane    *bwizir*    *bwir*    *yerekir*
דִּבְרִי1/1Noms propresDivri [Dibri]DIVRÎ    Debri
דָּבְרַת1/3Noms propresDaverath [Dabrath]DÂVRAT    Daberati    Daverat    Daverati
דַּבֶּשֶׁת1/1Noms propresDabbèsheth [Dabbécheth]DABÊSHET    Dabesheti    nyonjo    enyonjo
דָּג, דָּגָה10/31FaunepoissonDÂG    enfi    nfi    DÂGÂ    nfi nkazi    enfi nkazi
דָּגוֹן6/6Noms propresDagôn [Dagon]DÂGÔN    Dagoni
דָּגָן20/40FlorebléDÂGÂN    engano    ngano    enshâno    nshâno    emigati    migati    amashwa    mashwa    ishwa
דְּדָן4/9Noms propresDedân [Dédan]DEDÂN    Dedani    Dedân
דְּדָנִי0/1Noms propresde Dedân [Dédan]DEDÂNÎ    w’e Dedân    w’e Dedani
דֹּדָנִים1/1Noms propresRodanimDODÂNÎM    Aba Dodani    mulala gwa Dodani    bene Dodani
דָּוִד725/912Noms propresDavidDÂVÎD    Daudi
דּוּדָאִים3/4Floremandragore, pomme d’amour [FF 138]DÛDÂÎM    amalehe g’oluzigirwa    amandragori    *mandragor*
דּוֹדוֹ-11/1Noms propresDodoDÔDÔ    Dodo
דּוֹדוֹ-22/2Noms propresDodoDÔDÔ    Dodo
דּוֹדוֹ-32/2Noms propresDodoDÔDÔ    Dodo w’e Betelehemu    Dodo
דּוֹדָוָהוּ1/1Noms propresDodawahou [Dodava]DÔDÂVÂHÛ    DÔDÂWÂHÛ    Dodawahu
דּוֹדַי1/1Noms propresDodaïDÔDAY    Dodayi
דּוּכִיפַת2/2FaunehuppeDÛMÂ    hudihudi    omutulama
דּוּמָה-12/2Noms propresDoumaDÛMÂ    Duma
דּוּמָה-20/1Noms propresDouma [Rouma]DÛMÂ    Duma    Ruma
דּוּמֶשֶׂק1/1Noms propresDamasDÛMÊSHEK    Damasi    Damasko
דֹּחַן0/1FloremilletDOHAN    bulo
דִּי זָהָב1/1Noms propresDi-Zahav [Di-Zahab]DÎ-ZÂHÂV    DÎ-ZÂHÂB    Di-Zahabu    Di-Zahav
דִּיבוֹן-17/10Noms propresDivôn [Dibon]DÎVÔN    Diboni    Divôn
דִּיבוֹן-21/1Noms propresDivôn [Dibon]DÎVÔN    Diboni    Divôn
דְּיוֹ0/1Objets réelsencreDEYÔ    bwino    wino    ngenyi ya kuyandika
דִּימוֹן0/1Noms propresDivôn [Dimon]DÎVÔN    DÎMÔN    Diboni    Dibon    Divôn
דִּימוֹנָה1/1Noms propresDimonaDÎMÔNÂ    Dimona    Dimona
דִּינָה8/8Noms propresDinaDÎNÂ    Dina
דִּיפַת1/1Noms propresDifathDÎFÂT    Difati
דִּישָׁן-13/4Noms propresDishanDÎSHÂN    Dishani
דִּישָׁן-21/1Noms propresDishanDÎSHÂN    Dishani    Dishoni
דִּישׁוֹן-11/1FauneantilopeDÎSHÔN    akashafu    orhushafu    kashafu    rhushafu
דִּישׁוֹן-24/4Noms propresDishôn [Dichon]DÎSHÔN    Dishoni    Dishan
דִּישׁוֹן-32/2Noms propresDishôn [Dichon]DÎSHÔN    Dishoni
דַּלָּה0/1Objets réelstrame, cheveux ébouriffésDÂLÂ    enviri    *nvir*    *mvir*    enviri zibangalire    enviri z’ecishafu    enziri z’emihunga    bagunda    abagunda
דְּלָיָה-11/1Noms propresDelayaDELÂYÂ    Delaya
דְּלָיָה-22/2Noms propresDelayaDELÂYÂ    Delaya
דְּלָיָה-31/1Noms propresDelayaDELÂYÂ    Delaya
דְּלָיָהוּ-11/1Noms propresDelayahou [Delaya]DELÂYÂHÛ    Delayahu
דְּלָיָהוּ-20/2Noms propresDelayahou [Delaya]DELÂYÂHÛ    Delayahu
דְּלִילָה6/6Noms propresDalilaDÂLÎLÂ    Dalila
דִּלְעָן1/1Noms propresDiléân [Dilan]DILÂN    DILEÂN    Dileani
דַּלְפּוֹן0/1Noms propresDalfôn [Dalfon]DALFÔN    Dalfôn    Dalfoni
דִּמְנָה1/1Noms propresRimmôna [Dimna]DIMNÂ    RIMÔN    Rimoni    Rimôn
דַּמֶּשֶׂק14/32Noms propresDamasDAMÊSHEK    Damasi    Damasko
דָּן-137/44Noms propresDanDÂN    Dani
דָּן-217/21Noms propresDanDÂN    Dani
דַּנָּה1/1Noms propresDannaDANÂ    Dana
דִּנְהָבָה2/2Noms propresDinhava [Dinaba]DINHÂVÂ    Dianahaba    Dinhava    Dinhaba
דָּנִי4/5Noms propresDanites [Dan]DÂNÎ    bûko bwa Dani    mu­lala muguma gwa bene Dani    Bene Dani    b’omulala gwa Dani
דָּנִיֵּאל-11/2Noms propresDanielDÂNÎÊL    Daniyeli    Danieli
דָּנִיֵּאל-21/1Noms propresDanielDÂNÎÊL    Daniyeli    Danieli
דָּנִיֵּאל-30/3Noms propresDaniel [Danel]DÂNÎÊL    Daniyeli    Danieli    Daniyel    Daniel
דָּנִיֵּאל-40/65Noms propresDanielDÂNÎÊL    Daiyeli    Danieli    Daniel
דְּעוּאֵל4/4Noms propresDéouël [Déouel]DEÛÊL    Dueli    Deueli    Deweli    Deuyeli    Deyuyeli
דַּעַת-18/86Attributsla connaissanceDA’AT    okumanya    obumanye    oburhimanya    obwenge    okumanyirira    oyishi    oluhinzo    *many*    *manyir*    *rhimany*    *weng*    *luhinz*    *irhonz*
דַּעַת-22/2Attributsla connaissanceDA’AT    bulonza    oluhinzo lwoshi
דָּפְקָה2/2Noms propresDofqa [Dofca]DOFKÂ    Dofka
דִּקְלָה2/2Noms propresDiqla [Dicla]DIKLÂ    Dikala    Dikla
דָּרְבָן1/2Objets réelsaiguillonDÂRBÂN    kababo    akababo    emigera    migera    mugera    omugera    birhi bigwike
דַּרְדַּע0/1Noms propresDardaDARDA    Darda
דְּרוֹר0/2FaunemoineauDERÔR    citoro    bitoro    ecitoro    ebitoro
דָּרְיָוֶשׁ2/10Noms propresDariusDÂRYÂVÂSH    DÂRYÂWÂSH    Dariusi    Dariushi
דֶּרֶךְ31/73Attributsmode de vieDÊREK    kujira ebishinganine n’ebilongîre    ngeso    njira    mwanya gwa cihugo    obworhere    enjira    amajira    majira    *njira*    *majir*    *shingani*    *shingany*    *longir*    *kulikir*
דַּרְמֶשֶׂק4/4Noms propresDamasDARMÊSHEK    Damasi    Damasko
דָּרַע1/1Noms propresDaraDÂRA’    Dara
דַּרְקוֹן2/2Noms propresDarqôn [Darcon]DARKÔN    Darkoni    Darakoni
דֶּשֶׁא5/14Floreherbe, verdure, gazonDÊSHÊ    olubala    lubala    kaso    akaso    byasi    ebyasi    kulikir    kasi    hyasi
דָּתָן6/8Noms propresDatân [Datan]DÂTÂN    Datani
דֹּתָן2/2Noms propresDotân [Dotan]DOTÂN    Dotani    Dotân

Enyigirizo ziyerekire ecinwa cikulu « AMEN »

ENYIGIRIZO  ZIYEREKIRE ECINWA “AMEN”

OMU LUHAMIHAMI RHULI BUNO, BICI RHWAKASOMA N’OKUYUMVIRHIZA?

Baguma mpu rhusome Ndagano Mpyahya, abandi mpu rhusome Endagano ya Mira, abandi mpu rhusome Bibliya yeshi. Kengeri oku Mwami Yezu aderhaga ,erhi: “Murhagerererezagya mpu nal’ikûla Amarhegeko erhi Abalêbi , ntal’igakûla, ci naligayunjuliza” (Mt 5,17). Kandi aderha, erhi: “Ngasi mwigiriza ohindusire mwana w’Obwami bw’empingu, anagererwakwo nnakâ okarhenza omu mbiko yage ebintu bihyahya n’ebikulukulu” (Mt 13, 52). Kwo kuderha oku omuntu arhakayumva bwinja buzira kukenga Endagano zombi, eya mira n’empyahya. Hali abacikebwa mpu Endagano ya Mira erhacigwerhi kasi, hali n’abamala omwezi erhi mwaka bakasoma Engagano ya Mira yone yone bayorhe nka Endagano Mpyahya erhahaba. Bunola omu liturgiya ya Vatikano wa II, Ekleziya yacihanganyire okurhurhabâla okusoma binji omu kujira nkere isharhu z’emyaka y’Amasomi Matagatifu omu bugashanize: Mwaka A; Mwaka B; Mwaka C. ntyo Ekleziya erhuhânwire rhugere muli Bibliya yeshi, ci bwenene ebi rhurhasomire omu bugashanize rhwanashub’ibisoma aha kà erhi abana barhusomerebyo. Bibliya kwo yakulaga kula omwana aja akula. Nka kula omwana akula, rhulya rhugulu rhwage rhw’ecikenyu, rhwo rhuja rhwazibuha guyishiba musole gukola gwahama. Kwo n’okwo Bibliya ayôrha. Birya byamira byarhangiriraga omu migani, ciru n’entambala, ishali n’engwala z’ecahira, bunyi bunyi Nnâmahanga aja abimolekere na Mûka gwage warhulaga oku balêbi n’abemezi  ba mira barhuhisakwo Yezu Bulangashane bw’igulu. Yumvi oku Amaruba emwa Abahebraniya gabidesire: Heb 1, 1-4:

“1 Kanji kanji n’omu njira za ngasi lubero, mira, Nyamuzinda akolesize abalêbi mpu amanyise bashakulûza akanwa kage. 2 Lero mwo zino nsiku nzinda, arhuma Omugala yêne, mpu arhumanyise akanwa kage, anamuyimika, amuha oburhegesi bw’ebintu byoshi; ye anakolesagya erhi alema igulu. 3 Oyo Mugala, ye bulangashane bw’irenge lyage, ye na nshusho y’obworhere bwage; ye tugika igulu n’oluderho lwage lugala-byoshi. Erhi aba amarhufumya ebyaba birhu, aj’ibwarhala ekulyo kwa Nyamuzinda omu mpingu. 4 Akulira bamalabika boshi, bulya izino lyage lirhankagererwa oku lyabo.”

Owali murho orhakamulola oku ali mira e burho, ci wanamulola oku akola akuzire. Shakulwe akag’irhubwira mpu obwali burhanzi, hali mulume muguma erhi bashebaga omwali, anadose omulume olisheba, erhi: “Ka wabwine mwali wani erhi aciri murho? Olya mulume akaderha, erhi: « Neci nahibwine hiciri hyashasa amashi n’okuheka enana emugongo, hyanali hya muhula”. Mpu nyamushamuka anabwire olonzize okuba mukwi erhi: « Ntakuhe mwali wani bulya wajimulola nka hyana ». Ci nyakusheba erhi akadesire, erhi : “Ntaye orhali murho! Nabwine oku agabumba enguli omu cishinja gabonekera, obu akuzire bwinja byo bindwire, mbwine oku akola abona, akola rukaza ngo”. Aho nyakusheberwa anayemere omwali ajemw’olya mulume.  Oyo muntu abwine oku oyu abonaga mira akola muntu muhyahya omu kukula.

Ntyo owasoma Bibliya akayimangira oku Ndagano ya Mira yone erhi ali nk’owasheba ci arhacimanya oku omunyere akuzire. Endagano Mpyahya y’erya Ndagano yakuzire, munyere wakuzire, rhwabwine arhaba ci rhukengire rhweshi ntaye orhali murho. Okuba mukulu kunarhukengeze oburho ci oburho burhakarhuhanza oku kolesa oburhimanya bw’ebukulu. Endagano ya Mira rhuyiyumviza bwinja omu Ndagano  Mpyahya. N’Endagano Mpyahya rhurhakayiyumva bwinja buzira kulikira amasu oku burho bwayo yo Ndagano ya mira. Ngasi nguma ehugula eyabo.

Omu nyigirizo za Bibliya rhurhangirire okusoma cira cinwa rhukomera okuderha mpu Amen. Ciru Engagano Mpyahya erhubwizire mpu Yezu ye Amen wa Nnâmahanga (Maf  3, 14)

Rhulole ngahi na kurhi  bakolesa ecinwa « Amen« 

Amen ciri cinwa cikolesibwa  omu Bitabu 5 birhanzi Torah, cimanyisa akantu, omuntu, erhi luderho  «ebiri buzira bulyalya na by’okuli » (amanah)[3]. Cinwa cigwerhe ecikebo oku luderho lw’ecihebraniya amn , cinwa cigwerhe mpindûlo nyinji: « kuba mwikubagirwa, mudahemuka », « muntu, erhi kantu erhi luderho bisezire, bizibuzibu » kandi erhi « kuyemera »[4]. Emizi isharhu amn yarhenziremwo  ebi : cinwa « buyemere » (emouna), « kugwarha omurhima » (emana) n’eyi mpikirizo (adverbe) « nta kurhindira, nta côba, nta kadugundu » amna[5]. Abayerekeza ecinwa amen omu zindi ndimimi banaderhe ntya : «  ebyo bibe by’okuli binabonekane, que cela soit vrai, se vérifie », « bibe ntyo ».

 Omu Bibliya y’ecihebraniya, ye ishe yena nnina, w’ebitabu, Amen akolesibwa omu kufundika  isala, irhegeko liyemirwe kandi erhi  mugisho. Liri ishuzo ly’okuyemera ebi omuntu ayumvirhe baderha erhi ebi bamubwizire. Bwenene liba ishuzo ly’endêko, kanji kanji omu bugashanize[4]. Amen akolesibwe nka cidumizo oku mwigasho omu Mib 5, 22 n’omu kuhehêrera banyankola-maligo  kali 12 omu Lush 27:15-26[6]. Oyumve oku cirhali cinwa ca luhiju.

AMEN NK’OMUNTU ACÎGASHA (Mib 5:22 « Amen »)

\p \v 11 Nyakasane anacibwira Musa, erhi: Ogendidesa bene Israheli, obabwire, erhi: \v 12 «Omukazi ogwerhe iba erhi ankaba mubamba na ntyo amuhemukire, \v 13 bulya amagenda boshi n’owundi mulume, n’okwôla kurhamanyikini emunda iba ali, oyo mukazi ocihemwîre ntyola bufundafunda, buzira kuba na owa­ nkahashimushobeka na erhi akaba ntaye wamugwasire masi masi. \v 14 Erhi nya­mulume akaba n’omujina kuli mukâge, nka na nyamukazi amuhemukire, ka­ndi erhi ankabona omujina kuli mukâge ci kwonene nyamukazi arhamuhemu­kiraga, \v 15 oyo anahêka mukâge emw’omudâhwa, ayîshe adwirhe enterekêro kuli ye, cigabi ca kali ikumi c’omulengo gw’enshano y’engano. Arhabulagiragakwo mavurha nisi erhi nshangi, bulya eri nterekêro nkalange y’omujina, nterekêro ya bwikebwe eyakengêze obubi.

\p \v 16 Omudâhwa anabwira olya mukazi ayegere oluhêrero, ayimange embere za Nyakasane. \v 17 Omudâhwa anayanka amishi omu kabindi, na hano aba amayanka ehy’akatulo oku budaka bw’Endâro, anahihira mulya mishi, \v 18 Omudâhwa, anayimanza nyamukazi embere za Nyakasane, analukûla emviri z’okw’irhwe lya nyamukazi; kandi anamufumbasa enterekêro y’obwikebwe, nterekêro ya mujina. Omudâhwa anafumbarha omu maboko gage amishi malulu, go galêrha okuhehêrerwa.

\p \v 19 Omuâhwa analahiriza nyamukazi amubwire, erhi: “Akaba nta mulume walâzire mweshi naye, n’akaba orhahindamukaga okola wacîhemula, n’obwôla ociri omu mwa balo, onayere muli agala mishi g’okuhehêrerwa. \v 20 Ci erhi akaba wabire mubamba, n’obwôla ogwerhe balo, wagenda n’owundi mulume. \v 21 Omudâhwa anamugasha n’ebinwa by’ecihango, anamubwira, erhi: «Nyamubâho akujire buhanya na wa busha omu karhi k’olubaga lwage, oyume emi­rhibadu, orhunde n’enda, \v 22 n’agâla mishi galêrha obuhanya gakuje omu nda gayirhunze ganakuyumye emirhibadu» . Nyamukazi anashuza, erhi: Amen! Amen!

AMEN OLUBAGA LUDERHA NKA BAHEHERERA BANYANKOLA-MALIGO

Lush 27:15 « Amen »

Lush 27:16 « Amen »

Lush 27:17 « Amen »

Lush 27:18 « Amen »

Lush 27:19 « Amen »

Lush 27:20 « Amen »

Lush 27:21 « Amen »

Lush 27:22 « Amen »

Lush 27:23 « Amen »

Lush 27:24 « Amen »

Lush 27:25 « Amen »

Lush 27:26 « Amen »

14 Aba­ leviti banaja eluhya babwire bene Israheli boshi, erhi:

15 Aherêrekere mâshi, omuntu wabinja erhi okutula enshusho, bikabulirwa omu masu ga Nyamuzinda, mukolo gwa nfune za muntu mulenga, akanabifulika ahantu hafulike. N’olubaga lwoshi lwanaderha mpu: «Amen».

16 Aherêrekere mâshi, omuntu wakolera ishe na nina amaligo. N’olubaga lwoshi lwanaderha mpu: «Amen».

17 Aherêrekere mâshi, owahindula olubibi lw’omulungu. N’olubaga lwoshi lwanaderha, mpu: «Amen».                                                        ·

18 Aherêrekere mâshi, òwahabula omubiì.rha. N’olubaga lwoshi lwanade­rha, mpu: «Amen».

19 Aherêrekere mâshi, owahaba ecigolo, enfûnzi n’omukana. N’olubaga lwoshi lwanaderha, mpu: «Amen».

20 Aherêrekere mâshi, owalâla bona muk’ishe, bulyala abwikwire ecikwi c’ecirondo c’ishe. N’olubaga lwoshi lwanaderha, mpu: «Amen».

21 Ahererekere mâshi, owalàla na cintu cirebe. N’olubaga lwoshi lwanaderha, mpu: «Amen».

22 Aherêrekere mâshi, owalàla bona mwali wabo oburhwa n’ishe erhi obu­rhwa  na nina.  N’olubaga  lwoshi  lwanaderha, mpu:  «Amen».

23 Aherêrekere mâshi, owaliila bona nnazala. N’olubaga lwoshi lwanade­rha, mpu: «Amen».

24 Aherêrckcre mâshi, owashurha omulungu bwifulikwe. N’olubaga lwoshi lwanaderha mpu: «Amen».

25 Aherêrekere mâshi, owayemèra empongano mpu bayirhe omwerukweru. N’olubaga lwoshi lwanaderha, mpu: «Amen».

26 Aherêrekere mâshi, orhalanziri arhanakulikiri ebinwa by’olu Lushika byoshi. N’olubaga lwoshi lwanaderha, mpu: «Amen». 

OKUNDI BAKOLESA AMEN

1Bam 1:36 « Amen »

1Enga 16:36 « Amen »

NEH 5:13 « Amen »

NEH 8:6 « Amen »

NEH 8:6 « Amen »

Hantu haguma, amen, akolesibwe nka izino lya Nnâmahanga, אלֹהֵי אָמֵן (ēlohê āmēn) « Nyamuzinda w’okuli » (Ésaïe 65,16). Kwali kuderha mpu abantu baleke okuharamya banyamuzinda b’obwihambi, bo bazimu bakag’irherekerwa na zirya nshanga bakazag’itula buzinda baziharamye. Go mango omulêbi Izaya 45 ababwizire abaharamya enshanga erhi,  “aba muderha mpu ba nyamuzinda ci mukolo gwa bantu ogwo, bagwerhe amasu ci barhabona, bagwerhe amarhwiri ci barhayumva, bagwerhe akanwa ci barhaderha, izulu ci barhayishi bayiza ….”

Ci kwoki amen akolesibwa kunji :

 amen ishuzo erhi cidumizo nk’owinyu akubwira akantu, lwig 1 Bam 1: 36 ; Maf 22:20 ;

amen buzira kuhingûla owakag’iderha nk’omu  Citabu c’Ennanga  na ngasi hayandisirwe Irenge  omu maruba g’Endagano Mpyahya

  amen omu kufundika ecitabu, lwiganyo : Tobiti, n’ebitabu bizinda bya Makabeyo (le Troisième et le Quatrième livre des Maccabées[1],[4]).)

Omu bibliya y’e Cigereki (Septante)

 amen akolesibwe kunji. Balugihugûla amen «mpu bibe ntyo ainsi soit-il » γένοιτο (genoito)[N 1]. Ahandi barhamuhira omu lundi lulimi ci bamuleke Amen ciru bakamuyandika amagreki translittéré ἀμήν (amēn)[N 2].)

 Omu bibliya y’ecilatini Vulgate, , amen aderhwa « okuli ».

Omu Ndagano Mpyahya ,  amen alug’ikolesibwa nka kula rhwayumvagya akolesibwa omu Ndagano ya Mira, cihebraiya . Banakalugifundikamwo isala n’irenge ly’omu Maruba (doxologies). (Maf 3, 14 yehe adesire oku Yezu ye Amen wa Nnâmahanga).  Omu 2 Kor 1, 20 badesire oku muli Yezu rhubwirira Nnâmahanga mpu Amen, mpu Neci, na Nnâmahanga muli Yezu arhubwirira mpu Amen, kwo kuderha muli Yezu ayemerera ebi rhuhuna na Yezu orhumire rhulangalira oku Nnâmahanga arharhurheba. Muli Yezu rhuhabwa Mûka Mutagatifu : Ebij 2, 32-33

32 « Oyo Yezu, Nnâmahanga amufûsize; na rhwcshi rhuli bahamirizi b’okwo. .J.J N’erhi okulyo kwa Nyamuzi nda kuba kwamamukuza, Ishe amuha Mûka Mutagatifu alaganyagya, anamu rhuma. Ebyo byo mudwirhe mwabona, byo munadwirhe mwayumva. 34 Daudi yehe arharheremeraga omu mpingu, anagal’iderha, mpu: Nyakasane abwizire Nnâhamwirhu, erhi: 35 Bwarhala ebwa kulyo kwani, kuhika abanzi bawe mbayandaze burhaba aha magulu gawe ».

Omu Myanzi y’Akalembe Mwami Yezu anakalug’irhangira enshambâlo n’eci cinwa Amen. « Amen amen mmubwizire »

« Okuli okuli mmubwizire »

 Kuli kuyerekana oku ebi aderha lurhali luhiju. Bw’obula rhuyimba mpu :

 « Akanwa ka nnâmahanga kanacize okashimba

Ebi arhubwira birhulerhera omurhûla

N’ebi arhuhûna birhakanarhuyabira

Bulya ebi arhûna arhugalulirabyo mwandu

Ebi Yezu aderha, rhurhakwanini rhubirhole n’emirhâlûka, ci bulya biri bya kamaro rhubishamambire rhunabihîkirize omu kalamo kirhu

Yumvagya Maf 3, 14

14 Malahika w’Ekleziya y’e Laodiceya omuyandikire, erhi: «Kwo adesire ntyala Neci-ntyo, Amen, omuhamirizi w’okuli na mwikubagirwa,  lmerero  ly’ebiremwa bya Nyamuzinda. 15 mmanyire ebijiro byawe: nyishi oku orbali muholo orhanali mudùrhu! 16 Ci bulya wamabà wa bikângâ, orhadûrhubiri orhanahoziri, nkolaga nakushala ontenge ekanwa! 17 Kàli kw’odesire, erhi: «Ndi muhirhi, ndugîrwe, na ntaco ndagirirekwo! K’orhamanyiri oku we hanyagire, oku oli wa kubêrwa lukogo, oli mukenyi, oli mpûrha onali mushugunu! 18 Yumva nkuhanûle! Oyishe ongulire amasholo gacêrire eciko, ly’oshuba muhirhi, n’emyambalo myeru, oyambale, enshonyi z’obushugunu bwawe zilek’ikubumba; ogule n’omushogolera, okamûlire omu masu, ly’obona. 19 Niehe abansîma bo nkalihira, bo nampana. Omalage obushiru onaciyunjuze! 20 Alà oku nyimanzire aha lumvi, nandwirhe nakomamba. Hakajira owayumva izu lyani akananyigulira, nanaja omu mwage, bijingo ndiremwo haguma naye, naye alire haguma nani. 21 Owanahime, namuha atamale oku ntebe yani haguma nani, nka kulya nani nahimaga, naj’itamala rhwe na Larha oku ntebe yage». 22 Ogwerhe amarhwiri ayumve oku Mûka abwizire Ekleziya!»

Rhwanashwinja oku ecinwa amen cirhangirire oku ebirhubona en’igulu bisêzire, ci buzinda Nnâmahanga aderha oku ntyo omuhigo gwage kuli rhwe guba gusêzire, nka rhwacigasha na nkarhwasalira rhurhamanyaga mpu luhiju.

Rhwalonza okumanyirira ebinwa biri omu bibliya Cihebraniya kuja omu mashi n’omu nfarasè. Termes bibliques lettre GIMEL

RHUMANYIRIRE EBINWA BIRI OMU BIBLIYA KURHENGA CIHEBRANIYA HERUFI GIMEL KUJA OMU NFARASE N’OMU MASHI GA KONGO

Yumva bwinja ! obwandagala -mulongo : 1=Cihebraniya ; 2= kunganaci  oluderho lukolesibwe ; 3= luderho lwa buko buci ; 4=omu nfarasè kurhi lusomwa n’oku luderhwa ; 5=kurhi luhubulwa omu mashi na binwa bihi ludesire omu mashi

Hébreu  fréquence            catégorie            lecture en français            translitttéré et équivalent mashi

גְּאוּאֵל0/1Noms propresGuéouël [Gouel]GEÛÊL    Geueli    Geueul    Geuyeli
גְּאוּלִים0/1Diverslibération?GEÛLÂ    lwîhôlo    bucunguzi    buyokoke    bucire
גאל-119/42DiversracheterG’L    GÂÂL    GÂÊL    kulikuza    kuciza    kuyokola    nammulikûza    kulikûza    olubaga wàyôkolaga    kuyôkola    *yôkol*    anagombôle    kugombôla    erhagombwirwi    *likûz*    *yôkol*    *gombol*    *gombôl*    *gombw*
גאל-22/9Attributssouiller, polluerG’L    GÂÂL    GÂÊL    orhunwa rhwinyu rhuhemusire    kuhemuka    nazinza emyambalo yani    kuzinza    *rhenzibw*    *kulw*    *hemuk*    *hemus*
גֹּאַל1/1AttributspollutionGOAL    bahemukiraga    kuhemuka    bigalugalu
גֹּאֵל-122/24Êtresrédempteur, vengeur, racheteurGOÊL    anagombôle    mwihôzi    mugombôzi    owagombôla    mucunguzi    omwihôzi    *mwihôz*    *cunguz*    *gombôl*    *gombôz*    *cihôl*    *cîhôl*    *yôkol*    *fungiz*    *fungir*    *nigûz*    *jegenj*    *cungul*    okurhucungula
גֹּאֵל-21/19ÊtresRédempteur, Rachète, DéfenseurGOÊL    wandikùzagya    mufungizi    nderhera w’undi    mucunguzi    omwihôzi    *mwihôz*    *cunguz*    *gombôl*    *gombôz*    *cihôl*    *cîhôl*    *yôkol*    *fungiz*    *fungir*    *nigûz*    *jegenj*    *cungul*    okurhucungula
גְּאֻלָּה10/13DiversrachatGEÛLÂ    omuntu agombôle amashwa    eryo ishwa lyage analigombôle buzira mbaka    okugombôla    okuzishubiza benezo    okukaz’izigombôla    agal’ilyula ebyamucungula    *gombôl*    *cungul*    *yôkol*    *shubiz*    *saliz*
גֵּב0/1FaunelocustGÊV    amahanzi    nzige    enzige
גַּבַּי1/1Noms propresGabbaïGABAY    Gabayi    Kabayi
גֹּבַי0/2FaunelocustGOBAY    nzige    enzige
גֵּבִים0/1Noms propresGuévim [Guébim]GÊVÎM    e Gebimu
גְּבִירָה-14/7ÊtresmaîtresseGEVÎRÂ    nn’omumwabo    nn’omumwirhu Sarayi    nn’omumwinyu    *nn’omu*
גְּבִירָה-21/3ÊtresdominatriceGEVÎRÂ    mugoli mukulu    mwami-kazi    *nn’omu*
גְּבִירָה-31/3ÊtresmaîtresseGEVÎRÂ    mugoli mukulu    mwami-kazi    mwamikazi    *nn’omu*    ecikono c’okuderhwa mwamikazi    kuba nn’omumwabo abaja
גְּבַל0/1Noms propresGuebal [Byblos]GEBAL    Gebali
גְּבָל0/1Noms propresGueval [Guébal]GEVÂL    Geval    Gebali
גִּבְלִי0/2Noms propresGuiblites [de Guébal, de Byblos]GIVLÎ    w’e Gebali    munya-Gebali    banya-Gebali    Abagebali    c’aba-Gibiliti    *Gibiliti*
גֶּבַע-115/18Noms propresGuèva [Guéba]GÊBA    Gêba    Gibeya    Geba
גֶּבַע-21/1Noms propresGuèva [Guéba]GÊBA    Gêba    Gebeya    Geba
גִּבְעָא1/1Noms propresGuivéa [Guibéa]GIBEÂ    Gibeya
גִּבְעָה-12/2Noms propresGuivéa [Guibéa]GIBEÂ    Gibea    Gibeya
גִּבְעָה-228/36Noms propresGuivéa [Guibéa]GIBEÂ    Gibea    Gibeya    Gibeati
גִּבְעוֹן31/35Noms propresGabaonGIBEÔN    Gabaoni    Gibeoni
גִּבְעוֹנִי6/6Noms propresGabaonite [Gabaonites]GIBEÔNÎ    b’e Gabaoni    w’e Gabaoni    munya-Gabaoni
גִּבְעָתִי1/1Noms propresGuivéatite [de Guibéa]GIVEÂTÎ    w’e Gibeya    b’e Gibeya    munya-Gibeya
גֶּבֶר1/1Noms propresGuèvèr [Guéber]GÊBER    Geberi
גִּבָּר1/1Noms propresGuibbarGIBÂR    Gibar    Gibari
גַּבְרִיאֵל0/2Noms propresGabrielGAVRÎÊL    Gabrieli    Gabriel    Gabriyeli
גִּבְּתוֹן5/5Noms propresGuibbetôn [Guibeton]GIBTÔN    Gibetoni
גַּד2/2FlorecoriandreGAD    nka mbeke    nka mogomogo za mahemba
גַּד-11/2Noms propresGadGAD    Gadi
גַּד-246/54Noms propresGadGAD    Gadi
גַּד-313/13Noms propresGadGAD    Gadi
גַּד-41/1Noms propresGadGADI    Abagaditi    Abagagi    bene Gadi    banya-Gadi
גֻּדְגֹּדָה1/1Noms propresGoudgodaGUDGODÂ    Gudigoda
גְּדוֹלִים1/1Noms propresHa-Guedolim [Haguedolim]GEDÔLÎM    Hagadoli    Hagadolim
גְּדוֹר2/2Noms propresGuedorGEDÔR    Gedori
גַּדִּי1/1Noms propresGaddiGADÎ    Gadi
גָּדִי-112/16Noms propresGadite [de Gad]GÂDÎ    omulala gwa bene Gadi    Gadi
גָּדִי-22/2Noms propresGadiGÂDÎ    Gadi
גְּדִי, גְּדִיָּה15/17Faunechevreau, chevretteGEDÎ    GEDIYÂ    banahene    mwanahene    abanahene    omwanahene    *hene*
גַּדִּיאֵל1/1Noms propresGaddiël [Gaddiel]GADÎÊL    Gedieli    Gadiyeli
גִּדֵּל-12/2Noms propresGuiddelGIDÊL    Gideli    Gidel
גִּדֵּל-22/2Noms propresGuiddelGIDÊL    Gideli    Gidel
גְּדַלְיָה-11/1Noms propresGuedalya [Guedalia]GEDALYÂ    Gedalya    Gedalia
גְּדַלְיָה-20/4Noms propresGuedalias [Guedalia]GEDALYÂ    Gedalya    Gedaliasi    Gedaliya
גְּדַלְיָה-30/1Noms propresGuedalya [Guedalia]GEDALYÂ    Gedalya    Gedalia
גְּדַלְיָהוּ-12/2Noms propresGuedalyahou [Guedalia]GEDALYÂHÛ    Gedaliya    Gedaliyahu
גְּדַלְיָהוּ-20/1Noms propresGuedalyahou [Guedalia]GEDALYÂHÛ    Gedaliya    Gedaliyahu
גְּדַלְיָהוּ-33/22Noms propresGuedalias [Guedalia]GEDALYÂHÛ    Gedaliyasi    Godoliyasi    Gedalya    Gedaliya    Gedaliyahu    Gedalyahu
גִּדַּלְתִּי2/2Noms propresGuiddalti [Guidalti]GIDALTÎ    Gidalati    Gidalti
גִּדְעוֹן36/37Noms propresGédéonGIDEÔN    GID’ÔN    Gedeoni    Gideoni
גִּדְעֹם1/1Noms propresGuidomGIDEÔM    GID’ÔN    Gideomi    Gidomi    Gidomu
גֹּדֵר2/3ÊtrescordeauGODÊR    abayûbasi    abûbasi    ehigozi    higozi
גְּדֹר-12/3Noms propresGuedorGEDÔR    Gedori
גְּדֹר-21/1Noms propresGuedorGEDÔR    Gedori    Gedor
גְּדֹר-30/1Noms propresGuedorGEDÔR    Gedori
גְּדֵרָה-14/5Objets réelsparc à moutonsGEDÊRÂ    engurhu oku maso gabo    engurhu oku maso girhu    engurhu oku maso ginyu    nka mahembe ga nshagarhi    irango lya bibuzi    *gurhu*    *rango*    *maso*
גְּדֵרָה-21/1Noms propresGuedéraGEDÊRÂ    Gedera
גְּדֵרָה-31/1Noms propresGuedéraGEDÊRÂ    Gedari    Gedera
גְּדֵרוֹת2/2Noms propresGuedérothGEDÊRÔT    Gederoti
גְּדֵרִי1/1Noms propresGuedérite [Guéder]GÊDERÎ    Bet-Geder    Beti-Gederi    Geder    munya-Geder
גְּדֵרָתִי0/1Noms propresGuedératite [de Guedéra]GEDÊRÂTÎ    w’e Gedera    munya-Gedera
גְּדֵּרֹתַיִם0/1Noms propresGuedérotaïmGEDÊROTAYIM    e Gederotayimi
גּוֹב-10/1FaunelocustGÔV    luzige    nzige    oluzige    enzige
גּוֹב-22/2Noms propresGobGÔB    GÔV    Gobe    Gove
גּוֹג-10/8Noms propresGogGÔG    Gog    Gogi    Gogu
גּוֹג-21/1Noms propresGogGÔG    Gogu
גּוֹזָן2/5Noms propresGozân [Gozan]GÔZÂN    e Gozani
גּוֹי72/504Êtresnationemilala    amashanja    ishanja    cihugo    ecihugo    ebihugo    e mahanga    ab’ e mahanga
גּוֹלָן3/4Noms propresRuben [Golan]GÔLÂN    Rubeni    Golani    Galani
גּוּנִי-13/3Noms propresGouniGÛNÎ    Guni
גּוּנִי-21/1Noms propresGouniGÛNÎ    Guni
גּוּנִי-31/1Noms propresde Gouni, GouniteGÛNÎ    kuli Guni,    omulala gw’Abaguni
גּוּר1/1Noms propresGourGÛR    Guri    Guru    Gur
גּוּר־בַעַל1/1Noms propresGour-BaalGÛR-BAAL    Guri-Baali    Gur-Baal
גּוֹרָל39/67Rituelsdestin, sortGÔRÂL    ecigole    cigole    kashambala    cigabi    *cihâbw*    mwa­nya    engo zahîrwe
גִּזוֹנִי1/1Noms propresGuizonite [Guizon]GIZÔNÎ    w’e Gizoni    munya-Gizoni
גָּזֵז-11/1Noms propresGazèz [Gazez]GÂZÊZ    Gazezi    Gazez
גָּזֵז-21/1Noms propresGazèz [Gazez]GÂZÊZ    Gazezi    Gazez
גָּזִית7/11Objets réelspierres de tailleGÂZÎT    amabuye mabinje    *rhendêz*    *binj*    *rhendez*    *kugôy*    *kugoy*    *arhacibonaga oku ayûbak*    *buye*
גַּזָּם1/2Noms propresGazzam [Gazam]GAZÂM    Gazami    Gazamu    Gazam
גָּזָם0/3FaunesauterelleGÂZÂM    mwinûnu    minûnu    omwinûnu    eminûnu    *nûnu*
גֶּזֶר6/14Noms propresGuèzèr [Guézer]GÊZER    e Gezeri
גִּזְרִי1/1Noms propresGuirziteGIZRÎ    emwa Girizi    w’e Girizi
גַּחַם1/1Noms propresGahamGAHAM    Gahama
גַּחַר0/2Noms propresGaharGAHAR    Gahar    Gahara
גֵּי יִפְתַּח־אֵל2/2Noms propresvallée de Yiftah-El [Ifta-El]GÊ-YIFTAH-ÊL    Yifitaha-Eli    Yiftah-El    Iftali-Eli    Ifta-El    kabanda ka Yifitaha-Eli
גֵיא (ה)מֶלַח4/5Noms propresvallée du SelGÊ-HA-MÊLAH    kabanda k’Omunyu    kabanda ka Nyamûnyu    *munyu*    *mûnyu*
גֵּיא בֶּן־הִנֹּם4/10Noms propresravin de Ben-Hinnom [vallée de Hinnom]GÊ-BÊN-HINOM    kabanda ka Bene-Hinomi
גֵּיא הַצְּבֹעִים1/1Noms propresVal des Hyènes [vallée des Hyènes]GÊ-HATSEBOÎM    kabanda ka Sebayini    kabanda ka Seboyimi    kabanda ka Tseboyim    ka banyamugunga
גֵּיא חֲרָשִׁים1/1Noms propresMéonotaïGÊ-HAROSHÎM    kabanda k’abakozi
גֵּיא־הִנֹּם3/3Noms propresravin de Hinnom [vallée de Hinnom]GÊ-HINOM    kabanda ka Bene-Hinomi    kabanda Hinomi    Hinomu
גִּיח1/1Noms propresGuiah [Guia]GÎH    GÎAH    Giyahu
גִּיחוֹן-11/1Noms propresGuihôn [Guihon]GÎHÔN    Gihone    Gihoni
גִּיחוֹן-25/5Noms propresGuihôn [Guihon]GÎHÔN    e Gihoni    aha Gihoni    amîshi ga Gihoni    ebwa Gihoni
גֵּיחֲזִי12/12Noms propresGuéhaziGÊHAZI    Gehazi
גִּילֹה2/2Noms propresGuiloGÎLO    Gilo
גִּילֹנִי2/2Noms propresGuilonite [Guilo]GÎLONÎ    Mu­nyagiloni    w’e Gilo
גִּינַת2/2Noms propresGuinathGÎNAT    Ginati
גֵּישָׁן1/1Noms propresGuéshân [Guéchan]GÊSHÂN    Geshani
גִּלְבֹּעַ8/8Noms propresGuilboaGILBOA    Gilibowa    Gilboa    *Gilbo*
גִּלְגַּל עֲגָלָה0/1Objets réelsroue de carrioleGILGAL-AGÂLÂ    emizizi y’engale    emizizi y’engâle    mizizi ya ngâle    omuzizi gw’engâle
גִּלְגָּל-113/33Noms propresGuilgalGILGÂL    Gilgala
גִּלְגָּל-21/1Noms propresGalil [Galilée]GILGÂL    Galileya
גִּלְגָּל-31/1Noms propresGuilgalGILGÂL    Gilgala    Giligala
גִּלְגָּל-41/1Noms propresGuilgalGILGÂL    Giligala
גִּלְגָּל-52/2Noms propresGuilgalGILGÂL    e Gilgali
גִּלָּיוֹן0/1Objets réelstabletteGILÂYÔN    olupaho lunênêne
גָּלִיל4/6Noms propresGaliléeGÂLÎL    omu Galileya    Galileya
גַּלִּים1/2Noms propresGallimGALÎM    e Galimi
גָּלְיָת4/6Noms propresGoliathGOLYÂT    Goliyati    Golyat
גָּלָל-11/1Noms propresGalalGÂLÂL    Galali
גָּלָל-22/2Noms propresGalalGÂLÂL    Galali    Galal
גִּלֲלַי1/1Noms propresGuilalaïGILALAY    Gilalayi
גִּלְעָד-165/110Noms propresGalaadGIL’ÂD    Galadi    Galaad    Galâdi    Galâd
גִּלְעָד-29/10Noms propresGalaadGIL’ÂD    Galadi    omulala gw’Abagaladi    bene Galadi
גִּלְעָד-32/2Noms propresGalaadGIL’ÂD    e Galadi    Galadi
גִּלְעָד-41/1Noms propresGalaadGIL’ÂD    Galadi
גִּלְעָד-50/2Noms propresGalaadGIL’ÂD    Galadi    Galâd
גִּלְעָדִי6/11Noms propresGalaaditeGIL’ÂD    omulala gw’Abagaladi    w’e Galadi
גֹּמֶא1/4FlorepapyrusGOMÊ    enfinjo    lufinjo    nfinjo    olufinjo
גַּמָּדִים0/1Noms propresGammadiens [de Gammad]GAMÂDÎM    bantu b’e Gamadi    banya-Gamadi    b’e Gamadi
גָּמוּל1/1Noms propresGamoulGÂMÛL    Gamuli
גִּמְזוֹ1/1Noms propresGuimzoGIMZÔ    Gimizo    Gimzo
גָּמָל35/51Faunechameau, chamelleGÂMÂL    engamiya    ngamiya    ngamiya-nkazi
גְּמַלִּי1/1Noms propresGuemalli [Guemali]GEMALÎ    Gemali
גַּמְלִיאֵל5/5Noms propresGameliël [Gamliel]GAMELÎÊL    Gamalieli
גֹּמֶר-14/5Noms propresGomerGOMER    Gomeri
גֹּמֶר-20/1Noms propresGomerGOMER    Gomeri    Gomer
גְּמַרְיָה0/1Noms propresGuemarya [Guemaria]GEMARYÂ    Gemariya    Gemariyahu
גְּמַרְיָהוּ0/4Noms propresGuemaryahou [Guemaria]GEMARYÂHÛ    Gemariyahu    Gemaryahu
גְּנֻבַת1/1Noms propresGuenouvath [Guenoubath]GENUVAT    Genubati
גִּנְּתוֹי1/1Noms propresGuinnetoï [Guinetoï]GINTÔY    Ginetoyi
גִּנְּתוֹן1/2Noms propresGuinnetôn [Guineton]GINTÔN    Ginetoni    Ginetôn
גֹּעָה0/1Noms propresGoaGO’A    Go’a    Goa    Gowa
גַּעַל9/9Noms propresGaalGAAL    Gaali    Gâli    Gaal
גַּעַשׁ4/4Noms propresGaash [Gaach]GAASH    Gaashi    Gaash    Gâsh    Gashi
גַּעְתָּם3/3Noms propresGaétâm [Gatam]GATÂM    GA’TÂM    Gayetamo    Gayetama    Gatamu
גֶּפֶן10/53FlorevigneNÊFEN    omuzabibu    emizabibu    muzabibu    mizabibu    *lukom*    *zabib*
גֹּפֶר1/1FlorecyprèsNOFER    enshebeyi    nshebeyi    ensindani    cibereshi    ecibereshi
גֵּר57/83Êtresétranger, visiteurGÊR    bigolo    ebigolo    mubunga    omubunga    babunga    ababunga    bigolo    cigolo    *golo*    *bunga*
גֵּרָא-13/3Noms propresGuéraGÊRÂ    Gera
גֵּרָא-21/1Noms propresGuéraGÊRÂ    Gera
גֵּרָא-32/4Noms propresGuéraGÊRÂ    Gera
גֵּרָא-41/1Noms propresGuéraGÊRÂ    Gera
גָּרֵב-12/2Noms propresGarev [Gareb]GÂRÊV    Garebi    Gareb    Garebu
גָּרֵב-20/1Noms propresGarev [Gareb]GÂRÊV    Garebi    Garebu    Gareb
גִּרְגָּשִׁי7/7Noms propresGuirgashite [Guirgachite]GIRGÂSHÎ    aba Girgasi    Abagirigashi    Aba-Girgashiti    Abanya-Girgashi    bantu b’e Girigashi, Girgash    *girigash*    Abagirgashi    *irihash*
גְּרִזִּים4/4Noms propresGarizimGERITSÎM    Garizimi    Garizim    Ebali
גַּרְזֶן3/4Objets réelshacheGARZEN    embasha    mbasha
גַּרְמִי1/1Noms propresGarmiteGARMÎ    obûko bw’Abagarmiti    Abagarmi    Bene Garmi    omulala gw’Abagarmi
גֹּרֶן22/33Objets réelsaire de battageGOREN    oku câno    câno    oku cano    cano    ecâno    ecano    cibuga    ecibuga    ecanikiro    canikiro    luhêrero lwa Aravna
גֹּרֶן הָאָטָד2/2Noms propresGoren-Atad, Aire-de-l’Epine [Épine]GOREN-HAÂTÂD    aha Goren-Ha-Atadi    Cibuga ca mahwa    Cibuga ca mishugi    aha canikiro c’amahwa
גֹּרֶן כִּידֹן1/1Noms propresaire de Kidôn [Kidon]GOREN-KIDON    aha Cibuga ca Kidoni
גֹּרֶן נָכוֹן1/1Noms propresaire de Nakôn [Nakon]GOREN-NKON    aha câno ca Nakoni
גְּרָר9/10Noms propresGuérarGERÂR    e Gerari    e Gerar    aha Gerari    Gerari
גֵּרְשֻׁנִּי12/12Noms propresGuershonite [Guerchonite]GÊRSHUNÎ    milala ya Banya-Gersoni    banya-Gershoni    Abanya-Gersoni    bene Gershoni    Gershoni
גֵּרְשׁוֹם-16/6Noms propresGuershom [Guerchom]GÊRSHÔM    Gershoni    Gershomi    Lubungo
גֵּרְשׁוֹם-21/7Noms propresGuershom [Guerchom]GÊRSHÔM    obûko bwa Gershomi    Gershomi    Gershoni    Gersoni
גֵּרְשׁוֹם-31/1Noms propresGuershom [Guerchom]GÊRSHÔM    Gershomi    Gershomu
גֵּרְשׁוֹן17/17Noms propresGuershôn [Guerchon]GÊRSHÔN    Gersoni    Gershomi    Gershoni
גֶּשֶׁם3/3Noms propresGuéchemGÊSHEM    Geshemi    Geshemu    Geshem
גַּשְׁמוּ1/1Noms propresGuèshem [Guéchem]GÊSHEM    Geshemi    Geshem    Geshemu
גֹּשֶׁן-19/11Noms propresGoshèn [Gochen]GOSHEN    Gosheni    Goshen
גֹּשֶׁן-23/3Noms propresGoshèn [Gochen]GOSHEN    ecihugo ca Gosheni    Gosheni
גִּשְׁפָּא0/1Noms propresGuishpa [Guichepa]GISHPÂ    Gishipa    Gishepa
גְּשׁוּר9/9Noms propresGueshour [Guéchour]GESHÛR    Geshuri
גְּשׁוּרִי6/6Noms propresGueshourite [Guéchourite, de Guéchour]GESHÛRÎ    Aba-Geshuri    banya-Geshuri    bantu b’e Geshuri    abanya-Geshuri    abanya-Geshuriti    bene Geshuri
גַּת-11/5Objets réelspressoir (du vin)NAT    mukenzi    omukenzi    omukenzi    emikenzi    omukenzi gw’emizabibu    *kanda*
גַּת-219/31Noms propresGathGAT    Gati    Gat
גַּת־הַחֵפֶר2/2Noms propresGath-Héfèr [Gath-Héfer]GAT-HAHÊFER    Gati­ Heferi    Gat-Hefer
גַּת־רִמּוֹן3/4Noms propresGath-Rimmôn [Gath-Rimmon]GAT-RIMÔN    Gati-Rimoni    Gat-Rimôn
גִּתִּי5/10Noms propresGuittite [Gath]GITÎ    Gati    w’e Gati
גִּתַּיִם2/2Noms propresGuittaïmGITAYIM    e Gitayimi    Gitayim    Guyitayimu
גֶּתֶר2/2Noms propresGuètèr [Guéter]GÊTER
Geteri    Geter