1PE – – DRC MASHI HEBREW BIBLE and MASHI GREEK

Munkwa munene oku barhumisi ba Yezu na Ekleziya

bakolaga na C.D.P.C.L. Bukavu,  bulya omu EBIBLIYA NTAGATIFU,

Verbum Bible, Kinshasa 1992, rhudômire binwa binji bya mashi.

AMARUBA MARHANZI GA MUTAGATIFU PETRO

1

Omusingo

1 Petro, ntumwa ya Yezu Kristu, oku bishogwa bashandabîne omu Ponto, omu Galasiya, omu Kapadociya, omu Aziya n’omu Bitiniya. 2 Mwe Nyamuzinda Ishe acishogaga omu bumanye bwâge, anammucêsa na Mûka Mutagatifu, mpu Iyo muyumva Yezu Kristu munashahizibwe n’omuko gwâge: kuli mwe enshôkano n’omurhûla munji!

Obulangalire n’obucire bw’abemêzi

3 Ayagirwe Nyamuzinda, ishe wa Nnawirhu Yezu Kristu! Omu lukogo lwâge lunji, àrhubusire buhyâhya, àrhuha obulangâlire bulerha obuzîne, erhi afûla Yezu Kristu omu bafîre, 4 mpu Iyo rhuyish’iyîma omu bwâmi burhaheka, burhalimwo izâbyo, burhankanayûrha, bulya bwâmi mubikirwe omu mpingu, 5 mwe mulangwa n’obuhashe bwa Nyamuzinda erhi buyemêre bwinyu burhuma, mpu Iyo muyish’ibona bulya bucire bwâfulûlwa omu nsiku nzida^a.

Obuzigire n’obuyemêre kuli Yezu Kristu

6 Co cirhumire mudwîrhe mwacishinga, ciru mukaba muciri omu marha­ ngulo ga ngasi lubero kasanzi kasungunu; 7 na ntyo buyemêre bwinyu – bugwêrhe ecitwîro kulusha amasholo barhangula obwinja bwâgo omu muliro, n’obwo kusherêra gasherêra – buyish’iba bukuze n’irenge linyu, bunarhume mwakengwa olusiku Yezu Kristu aciyêrekana. 8 Mumuzigira murhanasag’imulolakwo; mumuyemêra n’obwo murhasâg’imubona, n’omwishingo gwinyu gurhankaderhwa gunayunjwîre irenge, 9 bulya mumanyire oku buyemêre bwinyu bwammuhisa oku bucire bwinyu.

Obulangâlire bw’abalêbi

10 Obwo bucire bwo abalêbi balêbaga enshôkano mwàli mubikîrwe bakag’ilongereza n’okuhumba; 11 bacihangâna okumanya mango gahi na bimanyîso bici Omûka gwa Kristu^b gwabalimwo gwakâg’ibalangûla, erhi gukâbabwîriza, embere bibe, amalumwa ga Kristu n’irenge lyânagakulikire. 12 Bafulûlirwa oku obugo bali bahîrwe burhali bwâbo bone, ci bwinyu: obwo bugo bw’obûla bàmmumanyisize balya bàmmuyigîrizagya Emyanzi y’Akalembe mwa ganôla mango n’oburhabâle bwa Mûka Mutagatifu warhumagwa kurhenga empingu. Eryo ihwe ciru na bamalahika basîma bwenêne okulisinza.

Okucisêza okuhinduka bimâna n’okuba masù

13 Kuziga musêze omukaba omu bibunu by’enkengero zinyu^c, mube masù, munalangâlire bwenêne enshôkano mwayish’ishobôla olusiku Yezu Kristu aciyêrekana. 14 Nka kula abana bumvi bajira, murhacishubîriraga irala linyu lya mîra, galya mango mwàciri bahwinja; 15 ci ninyu mube batagatifu omu lugendo lwinyu lwoshi nka kulya owammuhamagalaga aba mutagatifu, 16 bulya kuyandisirwe, mpu^d: Mwâba batagatifu, bulyâla nie ono mba mutagatifu. 17 Na kulya kuba oyu muderha mpu ye Sho arhajira kabôlo, ci anatwîre ngasi muntu nk’oku ebijiro byâge binashingânîne, muyôrhe murhînya amango muciri eno ihanga. 18 Mumanye oku murhakûlagwa omu bworhere bw’obujà basho baàmmuyahukizagya n’ebirugu byankasherêra, nk’amasholo erhi ensaranga, 19 ci n’omuko gw’ecitwîro cidârhi gwa Kristu, ye Mwana-buzi mwêru-kwêru orhalikwo izâbyo. 20 Neci, oyo mwana-buzi ali mwishogwe erhi ciru igulu lirhasâg’igera amango Iyâlemwe, ci mw’ezi nsiku nzinda mwo aciyêrekine erhi mwe murhuma. 21 Ye igwârhiro ly’obuyemêre bwinyu muli Nnâmahanga wamufûlaga omu bafîre anamujîsa irenge, mpu Iyo Nyamuzinda aba ye buyemêre na bulangâlire bwinyu.

Okuzigirana

22 Erhi muyemêra okushimba okuli, mwacêsize emirhima yinyu, mpu Iyo muzigirana nk’abalondana buzira bulyâlya. Neci muzigirane n’omurhima guciîre na burharhama, 23 bulya mwàbusirwe buhyâhya, arhali n’emburho esherêra, ci n’emburho erhankahash’isherêra, lwo Luderho lwa Nyamuzinda luzîne lw’ensiku n’amango. 24 Bulya, neci, ngasi ciderhwa mubiri kwo ciri nka hyasi. n’irenge lyâgwo lyoshi kwo liri nka bwâso bwa byâsi; ebyâsi bikayuma, obwâso bwanahugumuka; ci Oluderho lwa Nyakasane lwohe luyôrha luhabà ensiku n’amango^e. 25 Olwo Luderho lwo mwàyigîrizîbwe omu Myanzi y’Akalembe.

ΠΕΤΡΟΥ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΠΡΩΤΗ 1

1 Πέτρος ἀπόστολος Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐκλεκτοῖς παρεπιδήμοις διασπορᾶς Πόντου, Γαλατίας, Καππαδοκίας, Ἀσίας καὶ Βιθυνίας 2 κατὰ πρόγνωσιν θεοῦ πατρὸς ἐν ἁγιασμῷ πνεύματος εἰς ὑπακοὴν καὶ ῥαντισμὸν αἵματος Ἰησοῦ Χριστοῦ, χάρις ὑμῖν καὶ εἰρήνη πληθυνθείη. 3 Εὐλογητὸς ὁ θεὸς καὶ πατὴρ τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ ὁ κατὰ τὸ πολὺ αὐτοῦ ἔλεος ἀναγεννήσας ἡμᾶς εἰς ἐλπίδα ζῶσαν δι’ ἀναστάσεως Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐκ νεκρῶν, 4 εἰς κληρονομίαν ἄφθαρτον καὶ ἀμίαντον καὶ ἀμάραντον τετηρημένην ἐν οὐρανοῖς εἰς ὑμᾶς 5 τοὺς ἐν δυνάμει θεοῦ φρουρουμένους διὰ πίστεως εἰς σωτηρίαν ἑτοίμην ἀποκαλυφθῆναι ἐν καιρῷ ἐσχάτῳ 6 ἐν ᾧ ἀγαλλιᾶσθε ὀλίγον ἄρτι, εἰ δέον ἐστίν, λυπηθέντας ἐν ποικίλοις πειρασμοῖς, 7 ἵνα τὸ δοκίμιον ὑμῶν τῆς πίστεως πολυτιμότερον χρυσίου τοῦ ἀπολλυμένου, διὰ πυρὸς δὲ δοκιμαζομένου εὑρεθῇ εἰς ἔπαινον καὶ δόξαν καὶ τιμὴν ἐν ἀποκαλύψει Ἰησοῦ Χριστοῦ 8 ὃν οὐκ ἰδόντες ἀγαπᾶτε, εἰς ὃν ἄρτι μὴ ὁρῶντες, πιστεύοντες δὲ ἀγαλλιᾶσθε χαρᾷ ἀνεκλαλήτῳ καὶ δεδοξασμένῃ 9 κομιζόμενοι τὸ τέλος τῆς πίστεως ὑμῶν σωτηρίαν ψυχῶν. 10 περὶ ἧς σωτηρίας ἐξεζήτησαν καὶ ἐξηραύνησαν προφῆται οἱ περὶ τῆς εἰς ὑμᾶς χάριτος προφητεύσαντες 11 ἐραυνῶντες εἰς τίνα ἢ ποῖον καιρὸν ἐδήλου τὸ ἐν αὐτοῖς πνεῦμα Χριστοῦ προμαρτυρόμενον τὰ εἰς Χριστὸν παθήματα καὶ τὰς μετὰ ταῦτα δόξας. 12 οἷς ἀπεκαλύφθη ὅτι οὐχ ἑαυτοῖς, ὑμῖν δὲ διηκόνουν αὐτὰ ἃ νῦν ἀνηγγέλη ὑμῖν διὰ τῶν εὐαγγελισαμένων ὑμᾶς ἐν πνεύματι ἁγίῳ ἀποσταλέντι ἀπ’ οὐρανοῦ, εἰς ἃ ἐπιθυμοῦσιν ἄγγελοι παρακύψαι. 13 Διὸ ἀναζωσάμενοι τὰς ὀσφύας τῆς διανοίας ὑμῶν νήφοντες τελείως ἐλπίσατε ἐπὶ τὴν φερομένην ὑμῖν χάριν ἐν ἀποκαλύψει Ἰησοῦ Χριστοῦ. 14 ὡς τέκνα ὑπακοῆς μὴ συσχηματιζόμενοι ταῖς πρότερον ἐν τῇ ἀγνοίᾳ ὑμῶν ἐπιθυμίαις, 15 ἀλλὰ κατὰ τὸν καλέσαντα ὑμᾶς ἅγιον καὶ αὐτοὶ ἅγιοι ἐν πάσῃ ἀναστροφῇ γενήθητε, 16 διότι γέγραπται · ἅγιοι ἔσεσθε, ὅτι ἐγὼ ἅγιος. 17 καὶ εἰ πατέρα ἐπικαλεῖσθε τὸν ἀπροσωπολήμπτως κρίνοντα κατὰ τὸ ἑκάστου ἔργον, ἐν φόβῳ τὸν τῆς παροικίας ὑμῶν χρόνον ἀναστράφητε 18 εἰδότες ὅτι οὐ φθαρτοῖς, ἀργυρίῳ ἢ χρυσίῳ, ἐλυτρώθητε ἐκ τῆς ματαίας ὑμῶν ἀναστροφῆς πατροπαραδότου 19 ἀλλὰ τιμίῳ αἵματι ὡς ἀμνοῦ ἀμώμου καὶ ἀσπίλου Χριστοῦ 20 προεγνωσμένου μὲν πρὸ καταβολῆς κόσμου, φανερωθέντος δὲ ἐπ’ ἐσχάτου τῶν χρόνων δι’ ὑμᾶς 21 τοὺς δι’ αὐτοῦ πιστοὺς εἰς θεὸν τὸν ἐγείραντα αὐτὸν ἐκ νεκρῶν καὶ δόξαν αὐτῷ δόντα, ὥστε τὴν πίστιν ὑμῶν καὶ ἐλπίδα εἶναι εἰς θεόν. 22 Τὰς ψυχὰς ὑμῶν ἡγνικότες ἐν τῇ ὑπακοῇ τῆς ἀληθείας εἰς φιλαδελφίαν ἀνυπόκριτον ἐκ καθαρᾶς καρδίας ἀλλήλους ἀγαπήσατε ἐκτενῶς 23 ἀναγεγεννημένοι οὐκ ἐκ σπορᾶς φθαρτῆς ἀλλ’ ἀφθάρτου διὰ λόγου ζῶντος θεοῦ καὶ μένοντος. 24 διότι πᾶσα σὰρξ ὡς χόρτος καὶ πᾶσα δόξα αὐτῆς ὡς ἄνθος χόρτου· ἐξηράνθη ὁ χόρτος καὶ τὸ ἄνθος ἐξέπεσεν· 25 τὸ δὲ ῥῆμα κυρίου μένει εἰς τὸν αἰῶνα. τοῦτο δέ ἐστιν τὸ ῥῆμα τὸ εὐαγγελισθὲν εἰς ὑμᾶς.

2

Obwîrhohye

1 Kuziga mulekage ngasi bubî na ngasi bunywesi, obulyâlya n’obuyâgalwa na ngasi kalimi kabî. 2 Nka rhubonjo rhwaciburhwa, mushwîre amarha minja g’obunya-mûka, Iyo mukula munahike omu bucire, 3 akaba mwalabwîre^f oku Nyakasane aba mwinja!

Obudâhwa buhyâhya

4 Mumujêho! Kali ye lirya ibuye ly’obuzîne abantu balahiraga, ci lirhôle na lya citwîro cidârhi omu masù ga Nyamuzinda! 5 Ninyu mube nka mabuye gazîne, muje omu bûbake bw’enyumpa y’obunya-mûka, muhinduke badâhwa batagatifu b’okurherekêra enterekêro z’obunya-mûka zasîmîsa Nyamuzinda oku bulagizi bwa Yezu Kristu. 6 Bulya kuyandisirwe, mpu^g: Ka murhabwîni oku mpizire omu Siyoni ibuye-kaboko ka nyumpa, liri lirhôle na lya citwîro cidârhi; na ngasi yeshi wacilikubagire arhakabona nshonyi. 7 Neci, kuli mwe obukuze, mwe bemêzi; ci abalahîre okuyemêra, ibuye abûbasi bagayaguzagya, lyâyish’iba kaboko ka nyumpa, 8 lihinduke ibuye ly’okusârhaza n’ery’okuhirimya^h. Balisârhalakwo, kulya kuba barhayemêra Oluderhoⁱ, n’obwo olwo Luderho lwo bàlemeragwa. 9 Ci mwehe muli ishanja lishogwa, muli badâhwa b’ebwâmi, muli mulala mutagatifu, muli lubaga lurhôle Nyamuzinda acungulaga mpu mukayimba ebirhangâzo by’olya wammukûlaga omu mwizimya, ammuhamagala mpu muje omu bulangashane bwâge bw’okusômeza; 10 mwe murhali lubaga lwâge mîra, buno mukola lubaga lwa Nyamuzinda; mwe murhagwêrhe cababalira, buno mukola mubêîrwe obwonjo.

Oku abemêzi bakwânîne okuyôrha ekarhî k’abapagani

11 Bîra bâni, mmuhunyire, mwe muli nka bigolo na nka babalama en’igulu, nti mucîlange oku iralà ly’omubiri likalwîsa omûka. 12 Olugendo lwinyu lube nkana ekarhî k’abapagani. Ciru bankammunywerhera mpu muli banyakola-maligo, babone ebijiro binyu binja banakuze Nnâmahanga olusiku ayish’ibarhandûla^j.

Okukenga abakulu b’ecihugo

13 Mukaz’iyumva ngasi murhegesi w’en’igulu erhi Nyakasane orhuma: akaba mwâmi, mumukengere obukulu bwâge; 14 akaba barhambo, bulya barhumirwe naye, mpu bahane ababî banakunge abajira aminja.

15 Ntyo kwo Nnâmahanga alonza: mpu omu kulola aminja, mudumye aba­hwinja, barhishi bici. 16 Olugendo lwinyu lube lwa bantagengwa, ci arhali bantagengwa balonza obulyo bw’okufulika obubî bwâbo, ci nka barhumisi ba Nyamuzmda. 17 Mukakenga ngasi muntu; muzigire bene winyu; murhînye Nnâmahanga; mukenge mwâmi.

Abashizi bayumve bannawâbo

18 Mwe bashizi, mukayunva bannâhamwinyu munabarhînye, arhali abinja n’abantu nkana bonene, ci n’abadârhi. 19 Bulya guli mugisho, okulembera amalibuko omuntu arhakwânîni erhi Nyamuzinda orhuma. 20 Ndi wankakungirwa okuba alembîre empîmbo obubî bwâge bwàli bukwânîne? Ci erhi mwankalembera amalumwa n’obwo mwàjizire kwinja, gwo mugisho ogwo embere za Nyamuzinda.

21 N’eco co mwàhamagaliragwa, bulya Kristu alibuzîbwe erhi mwe murhuma, ammusigîre olwiganyo mpu mushimbe enshando zâge, 22 Yehe àrhajiraga câha, n’obulyâla burhabonekaga omu kanwa kâge. 23 Erhi baba badwîrhe bamujâcira, arhagalulaga bijâci; erhi bakamulibuza, acihumbira; ci acîhira omu maboko gw’Omucîranuzi otwa emanja n’oburhondekezi. 24 Ye wacîbarhuzagya ebyâha birhu omu mubiri gwâge oku murhi gw’omusalaba, mpu lyo rhufa oku byâha, rhunalamire obushinganyanya. Neci, bibande byâge byàrhufumagya. 25 Bulya mwàli muyôsire nka bibuzi birhêresire, ci buno mwashubîrîre lungere n’omulanzi w’emyûka yinyu.

ΠΕΤΡΟΥ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΠΡΩΤΗ 2

1 Ἀποθέμενοι οὖν πᾶσαν κακίαν καὶ πάντα δόλον καὶ ὑποκρίσεις καὶ φθόνους καὶ πάσας καταλαλιὰς 2 ὡς ἀρτιγέννητα βρέφη τὸ λογικὸν ἄδολον γάλα ἐπιποθήσατε, ἵνα ἐν αὐτῷ αὐξηθῆτε εἰς σωτηρίαν, 3 εἰ ἐγεύσασθε ὅτι χρηστὸς ὁ κύριος. 4 πρὸς ὃν προσερχόμενοι λίθον ζῶντα ὑπὸ ἀνθρώπων μὲν ἀποδεδοκιμασμένον, παρὰ δὲ θεῷ ἐκλεκτὸν ἔντιμον, 5 καὶ αὐτοὶ ὡς λίθοι ζῶντες οἰκοδομεῖσθε οἶκος πνευματικὸς εἰς ἱεράτευμα ἅγιον ἀνενέγκαι πνευματικὰς θυσίας εὐπροσδέκτους θεῷ διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ. 6 διότι περιέχει ἐν γραφῇ· ἰδοὺ τίθημι ἐν Σιὼν λίθον ἀκρογωνιαῖον ἐκλεκτὸν ἔντιμον, καὶ ὁ πιστεύων ἐπ’ αὐτῷ οὐ μὴ καταισχυνθῇ. 7 ὑμῖν οὖν ἡ τιμὴ τοῖς πιστεύουσιν, ἀπιστοῦσιν δὲ λίθος ὃν ἀπεδοκίμασαν οἱ οἰκοδομοῦντες, οὗτος ἐγενήθη εἰς κεφαλὴν γωνίας 8 καὶ λίθος προσκόμματος καὶ πέτρα σκανδάλου· οἳ προσκόπτουσιν τῷ λόγῳ ἀπειθοῦντες εἰς ὃ καὶ ἐτέθησαν. 9 ὑμεῖς δὲ γένος ἐκλεκτόν, βασίλειον ἱεράτευμα, ἔθνος ἅγιον, λαὸς εἰς περιποίησιν, ὅπως τὰς ἀρετὰς ἐξαγγείλητε τοῦ ἐκ σκότους ὑμᾶς καλέσαντος εἰς τὸ θαυμαστὸν αὐτοῦ φῶς· 10 οἵ ποτε οὐ λαός, νῦν δὲ λαὸς θεοῦ, οἱ οὐκ ἠλεημένοι, νῦν δὲ ἐλεηθέντες. 11 Ἀγαπητοί, παρακαλῶ ὡς παροίκους καὶ παρεπιδήμους ἀπέχεσθαι τῶν σαρκικῶν ἐπιθυμιῶν αἵτινες στρατεύονται κατὰ τῆς ψυχῆς· 12 τὴν ἀναστροφὴν ὑμῶν ἐν τοῖς ἔθνεσιν ἔχοντες καλήν, ἵνα ἐν ᾧ καταλαλοῦσιν ὑμῶν ὡς κακοποιῶν ἐκ τῶν καλῶν ἔργων ἐποπτεύοντες δοξάσωσιν τὸν θεὸν ἐν ἡμέρᾳ ἐπισκοπῆς. 13 Ὑποτάγητε πάσῃ ἀνθρωπίνῃ κτίσει διὰ τὸν κύριον, εἴτε βασιλεῖ ὡς ὑπερέχοντι 14 εἴτε ἡγεμόσιν ὡς δι’ αὐτοῦ πεμπομένοις εἰς ἐκδίκησιν κακοποιῶν, ἔπαινον δὲ ἀγαθοποιῶν, 15 ὅτι οὕτως ἐστὶν τὸ θέλημα τοῦ θεοῦ ἀγαθοποιοῦντας φιμοῦν τὴν τῶν ἀφρόνων ἀνθρώπων ἀγνωσίαν, 16 ὡς ἐλεύθεροι καὶ μὴ ὡς ἐπικάλυμμα ἔχοντες τῆς κακίας τὴν ἐλευθερίαν ἀλλ’ ὡς θεοῦ δοῦλοι. 17 πάντας τιμήσατε, τὴν ἀδελφότητα ἀγαπᾶτε, τὸν θεὸν φοβεῖσθε, τὸν βασιλέα τιμᾶτε. 18 Οἱ οἰκέται ὑποτασσόμενοι ἐν παντὶ φόβῳ τοῖς δεσπόταις, οὐ μόνον τοῖς ἀγαθοῖς καὶ ἐπιεικέσιν ἀλλὰ καὶ τοῖς σκολιοῖς. 19 τοῦτο γὰρ χάρις, εἰ διὰ συνείδησιν θεοῦ ὑποφέρει τις λύπας πάσχων ἀδίκως. 20 ποῖον γὰρ κλέος, εἰ ἁμαρτάνοντες καὶ κολαφιζόμενοι ὑπομενεῖτε; ἀλλ’ εἰ ἀγαθοποιοῦντες καὶ πάσχοντες ὑπομενεῖτε, τοῦτο χάρις παρὰ θεῷ. 21 εἰς τοῦτο γὰρ ἐκλήθητε, ὅτι καὶ Χριστὸς ἔπαθεν ὑπὲρ ὑμῶν ὑμῖν ὑπολιμπάνων ὑπογραμμόν, ἵνα ἐπακολουθήσητε τοῖς ἴχνεσιν αὐτοῦ, 22 ὃς ἁμαρτίαν οὐκ ἐποίησεν οὐδὲ εὑρέθη δόλος ἐν τῷ στόματι αὐτοῦ, 23 ὃς λοιδορούμενος οὐκ ἀντελοιδόρει, πάσχων οὐκ ἠπείλει, παρεδίδου δὲ τῷ κρίνοντι δικαίως 24 ὃς τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν αὐτὸς ἀνήνεγκεν ἐν τῷ σώματι αὐτοῦ ἐπὶ τὸ ξύλον, ἵνα ταῖς ἁμαρτίαις ἀπογενόμενοι τῇ δικαιοσύνῃ ζήσωμεν, οὗ τῷ μώλωπι ἰάθητε. 25 ἦτε γὰρ ὡς πρόβατα πλανώμενοι, ἀλλ’ ἐπεστράφητε νῦν ἐπὶ τὸν ποιμένα καὶ ἐπίσκοπον τῶν ψυχῶν ὑμῶν.

3

Oku abemêzi bakwânîne okuyôrha omu buhya bwâbo

1 Ntyôla, ninyu mwe bakazi, mukayumva babalo, Iyo ciru hankajira aba­rhalonza okuyemêra Oluderho^k, balerhwa n’olwiganyo lwa bakâbo buzira binwa, 2 basinza obucêse n’obukenge bw’olugendo lwinyu. 3 Okulimba kwinyu kurhabaga kw’embuga: okuhunga emviri, okuyambala orhugondo rhw’ama­sholo, n’okulimbira emyambalo minjinja; 4 ci kube omu ndubi y’omurhima gwinyu, omu malimbo garhankahash’isherêra g’entimanya ziyunjwîre butûdu n’omurhûla; n’okwo kwo kujira akamalo omu masù ga Nyamuzinda. 5 Ntyôla kwo mîra bakazâg’ilimba abakazi batagatifu: bakag’iyumva bîba erhi banalangâlîre Nnâmahanga. 6 Ntyo kwo Sara^l akag’iyumva Abrahamu, akamuderha nnâhamwâbo. Ninyu muli bâli bâge akaba mujira aminja buzira kuyôboha cici.

7 Ninyu mwe balume, kwo na kuguma, omu kubêra na bakînywe mumanye oku omukazi ciba ciremwa cizamba kummulusha; mubakenge, bulya bayish’iyîma akinyu omu nshôkano y’obuzîne. Ntyo ntâco cankahanza ensengero zinyu.

Obuzigire bw’ecinyabuguma

8 Buzinda mweshi mweshi mulungane, mukaz’ifa abinyu olukogo, muzigirane nka bâna ba nda nguma, mube ba bwonjo na bîrhohye. 9 Murhakâg’igalula obubî oku bubî. Erhi ebijâci oku bijâci; ci mukahana obwanga erhikwo, bulya kwo mwahamagaliragwa okwo, Iyo muyish’iyîma omu mugisho. 10 Bulya ngasi olonzize okusîma obuzîne^m n’okubona ensiku z’obuholo, alange olumi lwâge okuderha kubî, n’akanwa kâge karharhengamwo nderho za bulyâlya; 11 aleke obubî, ajire aminja, alonze omurhûla, anagukulikire. 12 Bulya abantu binja Nyakasane abalola bwinjaⁿ, ayumvirhiza ensengero zâbo; ci banyankola-maligo kubakengula abakengula.

Oku abakristu bakwânîne okuyôrha omu malibuko

13 Ndi wankammujirira kubî mukaba mucihanganyire okujira aminja? 14 Ci erhi mwankalibuzibwa erhi bushinganyanya burhuma, muli bany’iragi! Murhabayôbohaga ciru n’ehitya, murhanadirhimanaga, 15 ci muharâmye Nyakasane Kristu omu mirhima yinyu. Muyôrhe mucîrheganyize ensiku zoshi okushuza ngasi yeshi wammudôsa igwârhiro ly’obulangâlire bwinyu, 16 ci kwonene n’obutûdu n’obwîrhohye, bulya mugwêrhe omurhima mwinja, Iyo abashobeka olugendo lwinyu lwinja muli Kristu, enshonyi zibagwârha omu ebi bammubêherakwo. 17 Bulya kuli kukulu okulibuzibwa nka bammuhôla aminja, akaba kwo Nyamuzinda alonzize, ahali h’okuhôlwa amabî.

Olwiganyo lwa Kristu wafûkaga anayandagalira omu irimbo

18 Ntyo kwo Kristu naye afîre liguma kwa lwoshi oku byâha by’abantu; ye mwêru-kwêru afîra abanya-byâha, mpu arhuhise kuli Nnâmahanga; bulya anizirwe omu mubiri, ci agalulirwa obuzîne bw’Omûka. 19 Na ntyo agend’iyigîriza emyûka yali omu mpamikwa^o, 20 ezo ntumva za mîra, galya mango obwonjo bwa Nyamuzinda bwakâg’ilinda, mwa zirya nsiku Nuhu abinjaga e­nkuge. Mw’eyo nkuge banyi bône, bo bantu munani, bacirîre omu mîshi. 21 Agwo mîshi lwàli lwiganyo lw’obubatizo bummuciza bunôla ninyu, arhali omu kurhenza izinga ly’omubiri, ci omu kushenga Nnâmahanga n’omurhima gucire, obufûke bwa Yezu Kristu burhumire; 22 ye bwârhîre ebwa kulyo kwa Nyamuzinda erhi aba amarheremera empingu, n’erhi aba amahira bamalahika n’amâmi n’amahashe idako ly’oburhegesi bwâge.

ΠΕΤΡΟΥ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΠΡΩΤΗ 3

1 Ὁμοίως αἱ γυναῖκες, ὑποτασσόμεναι τοῖς ἰδίοις ἀνδράσιν, ἵνα καὶ εἴ τινες ἀπειθοῦσιν τῷ λόγῳ, διὰ τῆς τῶν γυναικῶν ἀναστροφῆς ἄνευ λόγου κερδηθήσονται 2 ἐποπτεύσαντες τὴν ἐν φόβῳ ἁγνὴν ἀναστροφὴν ὑμῶν. 3 ὧν ἔστω οὐχ ὁ ἔξωθεν ἐμπλοκῆς τριχῶν καὶ περιθέσεως χρυσίων ἢ ἐνδύσεως ἱματίων κόσμος, 4 ἀλλ’ ὁ κρυπτὸς τῆς καρδίας ἄνθρωπος ἐν τῷ ἀφθάρτῳ τοῦ πραέως καὶ ἡσυχίου πνεύματος ὅ ἐστιν ἐνώπιον τοῦ θεοῦ πολυτελές. 5 οὕτως γάρ ποτε καὶ αἱ ἅγιαι γυναῖκες αἱ ἐλπίζουσαι εἰς θεὸν ἐκόσμουν ἑαυτὰς ὑποτασσόμεναι τοῖς ἰδίοις ἀνδράσιν, 6 ὡς Σάρρα ὑπήκουσεν τῷ Ἀβραὰμ κύριον αὐτὸν καλοῦσα ἧς ἐγενήθητε τέκνα ἀγαθοποιοῦσαι καὶ μὴ φοβούμεναι μηδεμίαν πτόησιν. 7 Οἱ ἄνδρες ὁμοίως, συνοικοῦντες κατὰ γνῶσιν ὡς ἀσθενεστέρῳ σκεύει τῷ γυναικείῳ, ἀπονέμοντες τιμὴν ὡς καὶ συγκληρονόμοις χάριτος ζωῆς εἰς τὸ μὴ ἐγκόπτεσθαι τὰς προσευχὰς ὑμῶν. 8 Τὸ δὲ τέλος πάντες ὁμόφρονες, συμπαθεῖς, φιλάδελφοι, εὔσπλαγχνοι, ταπεινόφρονες, 9μὴ ἀποδιδόντες κακὸν ἀντὶ κακοῦ ἢ λοιδορίαν ἀντὶ λοιδορίας, τοὐναντίον δὲ εὐλογοῦντες, ὅτι εἰς τοῦτο ἐκλήθητε, ἵνα εὐλογίαν κληρονομήσητε. 10 ὁ γὰρ θέλων ζωὴν ἀγαπᾶν καὶ ἰδεῖν ἡμέρας ἀγαθὰς παυσάτω τὴν γλῶσσαν ἀπὸ κακοῦ καὶ χείλη τοῦ μὴ λαλῆσαι δόλον, 11 ἐκκλινάτω δὲ ἀπὸ κακοῦ καὶ ποιησάτω ἀγαθόν, ζητησάτω εἰρήνην καὶ διωξάτω αὐτήν· 12 ὅτι ὀφθαλμοὶ κυρίου ἐπὶ δικαίους καὶ ὦτα αὐτοῦ εἰς δέησιν αὐτῶν, πρόσωπον δὲ κυρίου ἐπὶ ποιοῦντας κακά. 13 Καὶ τίς ὁ κακώσων ὑμᾶς, ἐὰν τοῦ ἀγαθοῦ ζηλωταὶ γένησθε; 14 ἀλλ’ εἰ καὶ πάσχοιτε διὰ δικαιοσύνην, μακάριοι. τὸν δὲ φόβον αὐτῶν μὴ φοβηθῆτε μηδὲ ταραχθῆτε, 15 κύριον δὲ τὸν Χριστὸν ἁγιάσατε ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν, ἕτοιμοι ἀεὶ πρὸς ἀπολογίαν παντὶ τῷ αἰτοῦντι ὑμᾶς λόγον περὶ τῆς ἐν ὑμῖν ἐλπίδος, 16 ἀλλὰ μετὰ πραΰτητος καὶ φόβου, συνείδησιν ἔχοντες ἀγαθήν, ἵνα ἐν ᾧ καταλαλεῖσθε καταισχυνθῶσιν οἱ ἐπηρεάζοντες ὑμῶν τὴν ἀγαθὴν ἐν Χριστῷ ἀναστροφήν. 17 κρεῖττον γὰρ ἀγαθοποιοῦντας, εἰ θέλοι τὸ θέλημα τοῦ θεοῦ, πάσχειν ἢ κακοποιοῦντας. 18 ὅτι καὶ Χριστὸς ἅπαξ περὶ ἁμαρτιῶν ἔπαθεν, δίκαιος ὑπὲρ ἀδίκων, ἵνα ὑμᾶς προσαγάγῃ τῷ θεῷ θανατωθεὶς μὲν σαρκί, ζῳοποιηθεὶς δὲ πνεύματι· 19 ἐν ᾧ καὶ τοῖς ἐν φυλακῇ πνεύμασιν πορευθεὶς ἐκήρυξεν 20 ἀπειθήσασίν ποτε, ὅτε ἀπεξεδέχετο ἡ τοῦ θεοῦ μακροθυμία ἐν ἡμέραις Νῶε κατασκευαζομένης κιβωτοῦ εἰς ἣν ὀλίγοι, τοῦτ’ ἔστιν ὀκτὼ ψυχαί, διεσώθησαν δι’ ὕδατος 21 ὃ καὶ ὑμᾶς ἀντίτυπον νῦν σῴζει βάπτισμα, οὐ σαρκὸς ἀπόθεσις ῥύπου ἀλλὰ συνειδήσεως ἀγαθῆς ἐπερώτημα εἰς θεόν, δι’ ἀναστάσεως Ἰησοῦ Χριστοῦ 22 ὅς ἐστιν ἐν δεξιᾷ τοῦ θεοῦ πορευθεὶς εἰς οὐρανὸν ὑποταγέντων αὐτῷ ἀγγέλων καὶ ἐξουσιῶν καὶ δυνάμεων.

4

Muleke ebyâha

1 Neci, bulya Kristu, ababazîbwe omu mubiri gwâge, ninyu ezi nkengêro zibe yo mirasano yinyu: owababîre omu mubiri ahakanyire ecâha, 2 mpu ly’ensiku zicimusigalîre en’igulu arhazigeza omu iralà ly’abantu, ci omu kujira obulonza bwa Nyamuzinda. 3 Ka ziri nyi ensiku mwàlamire nka bapagani, omu kuhusha, omu kushimba iralà ly’omubiri, omu ndalwe n’okulya obudâmbye, omu kunywa buzira lugero n’okugashâniza ebiremwa? 4 Lero bakola barhangâla kulya kuba murhacigenda mwe nabo mw’eyo njira mbî y’eby’enshonyi, bajekwo bammujâcira. 5 Ci ebyo byoshi bânabidôsibwe n’olya ocîrheganyize okuyish’itwîra abafîre olubanja. 6 Kali ciru kwo kwarhumaga okwo abafîre nabo bayigîrizibwa^p Emyanzi y’Akalembe, mpu Iyo bo bayâzire omu lubanja lw’omubiri omu masù g’abantu, babona obuzîne bw’omûka embere za Nyamuzinda.

Okuba masù n’okuzigirana

7 Obuzinda bw’ebintu byoshi buli hofi. Kuziga mube bîrhonzi, munalange olugero^q Iyo muhash’ishenga. 8 Ci bwenêne muzigirane mwêne na nnene, bulya obuzigire buzâza omwandu gw’ebyâha. 9 Mukahandisanya buzira kucîduduma. 10 Ngasi muguma arhabâle abâbo nk’oku agabîrwe enshôkano, kulya kunakwânîne abarhindisi binja b’engalo ya Nyarnuzinda ya ngasi lubero. 11 Owahîrwe omukolo gw’oburhurnisi, agukole n’ernisi ya Nnâmahanga, Iyo muli byoshi Nyamuzinda akuzibwa erhi Yezu Kristu orhuma. Kuli ye irenge n’obuhashe emyâka n’emyâka. Amen!

Okurhayôboha amalibuko

12 Bîra bâni, irhondo mumanye murhacisômeragwa, nka kulya omuntu afuduka akantu arhishi, n’engulurnira y’omuliro eri omu kagarhî mpu emmurhangule. 13 Ci erhi mwankashangîra amababale ga Kristu, mucishinge, Iyo muyish’iyumva amasîma n’omwishingo olusiku aciyêrekana omu irenge lyâge. 14 Erhi mwankajâcirwa erhi izîno lya Kristu lirhuma, iragi linyu, kulya kuba Ornuka gw’irenge, gwo Mûka gwa Nyarnuzinda, gummulimwo. 15 Muli mwe harhajiraga owalibuzibwa nka mwîsi wa bantu, erhi nka cisharnbo, nisi erhi nka nyankola-maligo, erhi nka ndyâlya; 16 ci erhi omuntu ankalibuzibwa bulya ali mukristu, arhafâga nshonyi, akuze Nyamuzinda wamushobôzagya eryo izîno. 17 Bulya amango gahisire, n’olubanja lwârhangirira oku nyumpa ya Nyamuzinda^r. N’akaba rhwe lwârhangirirekwo, balya barhayemêra Emyanzi y’Akalembe kurhi obuzinda bwâbo bwâbe wani! 18 Akaba okucunguka kw’omushinganyanya kuli kudârhi^s, kurhi omubî n’omunya-byâha anâbe? 19 Ntyo, abadwîrhe balibuka oku bulonza bwa Nyamuzinda bahire obuzîne bwâbo omu maboko ga Lulema orhatwa omu kanwa kâge, banacîhangâne okukajira aminja.

ΠΕΤΡΟΥ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΠΡΩΤΗ 4

1 Χριστοῦ οὖν παθόντος σαρκὶ καὶ ὑμεῖς τὴν αὐτὴν ἔννοιαν ὁπλίσασθε, ὅτι ὁ παθὼν σαρκὶ πέπαυται ἁμαρτίας 2 εἰς τὸ μηκέτι ἀνθρώπων ἐπιθυμίαις ἀλλὰ θελήματι θεοῦ τὸν ἐπίλοιπον ἐν σαρκὶ βιῶσαι χρόνον. 3 ἀρκετὸς γὰρ ὁ παρεληλυθὼς χρόνος τὸ βούλημα τῶν ἐθνῶν κατειργάσθαι πεπορευμένους ἐν ἀσελγείαις, ἐπιθυμίαις, οἰνοφλυγίαις, κώμοις, πότοις καὶ ἀθεμίτοις εἰδωλολατρίαις. 4 ἐν ᾧ ξενίζονται μὴ συντρεχόντων ὑμῶν εἰς τὴν αὐτὴν τῆς ἀσωτίας ἀνάχυσιν βλασφημοῦντες, 5 οἳ ἀποδώσουσιν λόγον τῷ ἑτοίμως ἔχοντι κρῖναι ζῶντας καὶ νεκρούς. 6 εἰς τοῦτο γὰρ καὶ νεκροῖς εὐηγγελίσθη, ἵνα κριθῶσιν μὲν κατὰ ἀνθρώπους σαρκί, ζῶσιν δὲ κατὰ θεὸν πνεύματι. 7 Πάντων δὲ τὸ τέλος ἤγγικεν. σωφρονήσατε οὖν καὶ νήψατε εἰς προσευχὰς 8 πρὸ πάντων τὴν εἰς ἑαυτοὺς ἀγάπην ἐκτενῆ ἔχοντες, ὅτι ἀγάπη καλύπτει πλῆθος ἁμαρτιῶν, 9 φιλόξενοι εἰς ἀλλήλους ἄνευ γογγυσμοῦ, 10 ἕκαστος καθὼς ἔλαβεν χάρισμα εἰς ἑαυτοὺς αὐτὸ διακονοῦντες ὡς καλοὶ οἰκονόμοι ποικίλης χάριτος θεοῦ. 11 εἴ τις λαλεῖ, ὡς λόγια θεοῦ· εἴ τις διακονεῖ, ὡς ἐξ ἰσχύος ἧς χορηγεῖ ὁ θεός, ἵνα ἐν πᾶσιν δοξάζηται ὁ θεὸς διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ ᾧ ἐστιν ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων, ἀμήν. 12 Ἀγαπητοί, μὴ ξενίζεσθε τῇ ἐν ὑμῖν πυρώσει πρὸς πειρασμὸν ὑμῖν γινομένῃ ὡς ξένου ὑμῖν συμβαίνοντος, 13 ἀλλὰ καθὸ κοινωνεῖτε τοῖς τοῦ Χριστοῦ παθήμασιν, χαίρετε, ἵνα καὶ ἐν τῇ ἀποκαλύψει τῆς δόξης αὐτοῦ χαρῆτε ἀγαλλιώμενοι. 14 εἰ ὀνειδίζεσθε ἐν ὀνόματι Χριστοῦ, μακάριοι, ὅτι τὸ τῆς δόξης καὶ τὸ τοῦ θεοῦ πνεῦμα ἐφ’ ὑμᾶς ἀναπαύεται. 15 μὴ γάρ τις ὑμῶν πασχέτω ὡς φονεὺς ἢ κλέπτης ἢ κακοποιὸς ἢ ὡς ἀλλοτριεπίσκοπος· 16 εἰ δὲ ὡς χριστιανός, μὴ αἰσχυνέσθω, δοξαζέτω δὲ τὸν θεὸν ἐν τῷ μέρει τούτῳ. 17 ὅτι ὁ καιρὸς τοῦ ἄρξασθαι τὸ κρίμα ἀπὸ τοῦ οἴκου τοῦ θεοῦ· εἰ δὲ πρῶτον ἀφ’ ἡμῶν, τί τὸ τέλος τῶν ἀπειθούντων τῷ τοῦ θεοῦ εὐαγγελίῳ; 18 καὶ εἰ ὁ δίκαιος μόλις σῴζεται, ὁ ἀσεβὴς καὶ ἁμαρτωλὸς ποῦ φανεῖται; 19 ὥστε καὶ οἱ πάσχοντες κατὰ τὸ θέλημα τοῦ θεοῦ πιστῷ κτίστῃ παρατιθέσθωσαν τὰς ψυχὰς αὐτῶν ἐν ἀγαθοποιΐᾳ.

5

Petro ahanûla abagula b’Ekleziya

1 Abagula^t bali muli mwe, alagi ihano mbahire, nie mugula akabo, nie na câliho c’amababale ga Kristu, nie nanayish’ishangira irenge lyânabonekane^u. 2 Muyâbule obuso bwa Nyamuzinda mwàhizirwemwo, arhali nk’abasêzîbwe, ci n’omurhima gwinyu gwoshi, nk’oku Nyamuzinda alonzize, arhali omu kulonza obunguke bubî, ci n’omurhima nkana. 3 Murhazidoheraga abamwahîrwe mpu mubarhegeke, ci mube lwiganyo lw’obuso. 4 N’amango Lungere w’abangere aciyêrekana, mwahabwa ishungwè ly’irenge lirhakasherêra.

Ahanûla emisole n’abandi bemêzi

5 Ninyu mwe misole, mukayumva abagula. Mweshi muhwinje omwambalo gw’obwîrhohye omu kuyôrha n’abinyu; bulya abacîbonyi Nyamuzinda kucîka abacîka, ci abîrhohye bo ashobôza engalo yâge^v. 6 Kuziga mucîrhohye embere z’okuboko kugala-byoshi kwa Nyamuzinda, Iyo ammukuza omu mango gakwânîne 7 Amalagirire ginyu goshi mugahire omu maboko gâge, bulya kushîbirira ayôrha ammushîbirira. 8 Mulange olugero munabe masu! Omushombanyi winyu, Shetani, nka ntale yaluluma, adwîrhe azungulukazunguluka, mpu alonze oyu amira. 9 Mumuhagalike n’obuzibu bw’obuyemêre bwinyu, munamanye oku ago malibuko go ganadwîrhe galibuza bene winyu bali omu igulu. 10 Na hano muba mwamalibuzibwa kasanzi katyunguli, Nyamuzinda w’enshôkano zoshi wammuhamagalaga okushangîra irenge lyâge ly’ensiku n’amango muli Kristu Yezu, yêne âmmuyumanyanya âmmukomeze, âmmuzibuhya anammujire ntadundagana. 11 Kuli ye irenge n’obuhashe emyâka n’emyâka. Amen!

Amahano mazinda, omusingo n’obwanga

12 Mmuyandikire ebi binwa bisungunu n’okuboko kwa Silvano, mwene wirhu mbona nk’akwânîne okucîkubagirwa, nti mmuhanûle nampamîrize oku eyo yo nshôkano y’okuli ya Nyamuzinda: muyisêremwo buzibu. 13 Ekleziya eri e Babiloni^w, ntôle akinyu, emmulamusize; na mugala^x wâni Marko naye ammulamusize. 14 Mulamusanye n’ehinûnugurho hy’obuzigire. Obuholo kuli mwe mweshi muli Kristu!

ΠΕΤΡΟΥ ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΠΡΩΤΗ 5 1 Πρεσβυτέρους τοὺς ἐν ὑμῖν παρακαλῶ ὁ συμπρεσβύτερος καὶ μάρτυς τῶν τοῦ Χριστοῦ παθημάτων, ὁ καὶ τῆς μελλούσης ἀποκαλύπτεσθαι δόξης κοινωνός· 2 ποιμάνατε τὸ ἐν ὑμῖν ποίμνιον τοῦ θεοῦ ἐπισκοποῦντες μὴ ἀναγκαστῶς ἀλλ’ ἑκουσίως κατὰ θεόν, μηδὲ αἰσχροκερδῶς ἀλλὰ προθύμως, 3 μηδ’ ὡς κατακυριεύοντες τῶν κλήρων ἀλλὰ τύποι γινόμενοι τοῦ ποιμνίου· 4 καὶ φανερωθέντος τοῦ ἀρχιποίμενος κομιεῖσθε τὸν ἀμαράντινον τῆς δόξης στέφανον. 5 ὁμοίως, νεώτεροι, ὑποτάγητε πρεσβυτέροις· πάντες δὲ ἀλλήλοις τὴν ταπεινοφροσύνην ἐγκομβώσασθε, ὅτι ὁ θεὸς ὑπερηφάνοις ἀντιτάσσεται, ταπεινοῖς δὲ δίδωσιν χάριν. 6 Ταπεινώθητε οὖν ὑπὸ τὴν κραταιὰν χεῖρα τοῦ θεοῦ, ἵνα ὑμᾶς ὑψώσῃ ἐν καιρῷ, 7 πᾶσαν τὴν μέριμναν ὑμῶν ἐπιρίψαντες ἐπ’ αὐτόν, ὅτι αὐτῷ μέλει περὶ ὑμῶν. 8 νήψατε, γρηγορήσατε. ὁ ἀντίδικος ὑμῶν διάβολος ὡς λέων ὠρυόμενος περιπατεῖ ζητῶν τινα καταπιεῖν· 9 ᾧ ἀντίστητε στερεοὶ τῇ πίστει εἰδότες τὰ αὐτὰ τῶν παθημάτων τῇ ἐν κόσμῳ ὑμῶν ἀδελφότητι ἐπιτελεῖσθαι. 10 ὁ δὲ θεὸς πάσης χάριτος, ὁ καλέσας ὑμᾶς εἰς τὴν αἰώνιον αὐτοῦ δόξαν ἐν Χριστῷ ὀλίγον παθόντας αὐτὸς καταρτίσει, στηρίξει, σθενώσει, θεμελιώσει. 11 αὐτῷ τὸ κράτος εἰς τοὺς αἰῶνας, ἀμήν. 12 Διὰ Σιλουανοῦ ὑμῖν τοῦ πιστοῦ ἀδελφοῦ, ὡς λογίζομαι, δι’ ὀλίγων ἔγραψα παρακαλῶν καὶ ἐπιμαρτυρῶν ταύτην εἶναι ἀληθῆ χάριν τοῦ θεοῦ εἰς ἣν στῆτε. 13 ἀσπάζεται ὑμᾶς ἡ ἐν Βαβυλῶνι συνεκλεκτὴ καὶ Μᾶρκος ὁ υἱός μου. 14 ἀσπάσασθε ἀλλήλους ἐν φιλήματι ἀγάπης. Εἰρήνη ὑμῖν πᾶσιν τοῖς ἐν Χριστῷ.

---

 ^a1.5 : Ensiku nzinda: aha kuli kuderha okuyûrha kw’igulu.

 ^b1.11 : Ye Mûka Mutagatifu wakag’ibwiriza abalêbi ebi bamanyîsa.

 ^c1.13 : Kwo kuderha: muyôrhe mucirheganyize.

 ^d1.16 : Lv 19, 2.

 ^e1.24 : Iz 40, 6-8.

 ^f2.3 : Lul 33 (34), 9.

 ^g2.6 : Iz 28, 16; Rm 9, 33; 10, 11.

 ^h2.8 : lz 8, 14.

 ⁱ2.8 : Olwo Luderho, yo Myanzi y’Akalembe Abayahudi balahiraga okuyankirira.

 ^j2.12 : Olwo lusiku, lwo lusiku lw’olubanja luzinda. Abapagani bayish’ishimba olwiganyo lw’abakristu, bakayankirira obuyemêre, bayish’ija omu irenge ly’akalamo k’ensiku n’arnango.

 ^k3.1 : Oluderho: Emyanzi y’Akalembe.

 ^l3.6 : Murh 18,12.

 ^m3.10 : Owalonza bumubêre bwinja bunamununire, Lul 33 (34), 12-15.

 ⁿ3.12 : Lul 33 (34), 13-17.

 ^o3.19 : Omu mpamikwa: omu kuzimu, omu irimbo.

 ^p4.6 : Rulole 3, 19-20.

 ^q4.7 : Olugero omu biryo, omu binyôbwa n’omu ngasi bisîmîsa omubiri.

 ^r4.17 : Enyumpa ya Nyamuzinda yo Ekleziya. Olwo lubanja, go malibuko garhangula abemêzi n’okubarheganya oku lusiku lw’olubanja luzinda.

 ^s4.18 : Mig 11, 31.

 ^t5.1 : Abagula erhi abashosi, bo badâhwa n’abajinji (abasaserdoti n’abacigofu) b’Ekleziya.

 ^u5.1 : Irenge Kristu ânayishemwo aha kuyûrha kw’igulu.

 ^v5.5 : Mig 3, 34; Lola Yk 4, 6.

 ^w5.13 : E Babiloni: e Roma, ngasi washâbire Yeruzalemu, Abayahudi banamuhe erya Babiloni, bulya Babiloni ye wali murhanzi okushâba Yeruzalemu.

 ^x5.13 : «mugala wâni Marko», ali olya muganda wayandikaga ecitabu ca kabiri c’Emyanzi y’Akalembe. Ali mugala wa Petro, bulya Petro ye wamubatizagya, owabatizagya omuntu erhi amamuburha bunya-mûka.

1PE – – Bible en mashi du Congo

Munkwa munene oku barhumisi ba Yezu na Ekleziya

bakolaga na C.D.P.C.L. Bukavu,  bulya omu EBIBLIYA NTAGATIFU,

Verbum Bible, Kinshasa 1992, rhudômire binwa binji bya mashi.

AMARUBA MARHANZI GA MUTAGATIFU PETRO

1

Omusingo

1 Petro, ntumwa ya Yezu Kristu, oku bishogwa bashandabîne omu Ponto, omu Galasiya, omu Kapadociya, omu Aziya n’omu Bitiniya. 2 Mwe Nyamuzinda Ishe acishogaga omu bumanye bwâge, anammucêsa na Mûka Mutagatifu, mpu lyo muyumva Yezu Kristu munashahizibwe n’omuko gwâge: kuli mwe enshôkano n’omurhûla munji!

Obulangalire n’obucire bw’abemêzi

3 Ayagirwe Nyamuzinda, ishe wa Nnawirhu Yezu Kristu! Omu lukogo lwâge lunji, àrhubusire buhyâhya, àrhuha obulangâlire bulerha obuzîne, erhi afûla Yezu Kristu omu bafîre, 4 mpu lyo rhuyish’iyîma omu bwâmi burhaheka, burhalimwo izâbyo, burhankanayûrha, bulya bwâmi mubikirwe omu mpingu, 5 mwe mulangwa n’obuhashe bwa Nyamuzinda erhi buyemêre bwinyu bu­rhuma, mpu lyo muyish’ibona bulya bucire bwâfulûlwa omu nsiku nzida^a.

Obuzigire n’obuyemêre kuli Yezu Kristu

6 Co cirhumire mudwîrhe mwacishinga, ciru mukaba muciri omu marha­ ngulo ga ngasi lubero kasanzi kasungunu; 7 na ntyo buyemêre bwinyu – bugwêrhe ecitwîro kulusha amasholo barhangula obwinja bwâgo omu muliro, n’obwo kusherêra gasherêra – buyish’iba bukuze n’irenge linyu, bunarhume mwakengwa olusiku Yezu Kristu aciyêrekana. 8 Mumuzigira murhanasag’imulolakwo; mumuyemêra n’obwo murhasâg’imubona, n’omwishingo gwinyu gurhankaderhwa gunayunjwîre irenge, 9 bulya mumanyire oku buyemêre bwinyu bwammuhisa oku bucire bwinyu.

Obulangâlire bw’abalêbi

10 Obwo bucire bwo abalêbi balêbaga enshôkano mwàli mubikîrwe bakag’ilongereza n’okuhumba; 11 bacihangâna okumanya mango gahi na bimanyîso bici Omûka gwa Kristu^b gwabalimwo gwakâg’ibalangûla, erhi gukâba­bwîriza, embere bibe, amalumwa ga Kristu n’irenge lyânagakulikire. 12 Bafulûlirwa oku obugo bali bahîrwe burhali bwâbo bone, ci bwinyu: obwo bugo bw’obûla bàmmumanyisize balya bàmmuyigîrizagya Emyanzi y’Akalembe mwa ganôla mango n’oburhabâle bwa Mûka Mutagatifu warhumagwa kurhenga empingu. Eryo ihwe ciru na bamalahika basîma bwenêne okulisinza.

Okucisêza okuhinduka bimâna n’okuba masù

13 Kuziga musêze omukaba omu bibunu by’enkengero zinyu^c, mube masù, munalangâlire bwenêne enshôkano mwayish’ishobôla olusiku Yezu Kristu aciyêrekana. 14 Nka kula abana bumvi bajira, murhacishubîriraga irala linyu lya mîra, galya mango mwàciri bahwinja; 15 ci ninyu mube batagatifu omu lugendo lwinyu lwoshi nka kulya owammuhamagalaga aba mutagatifu, 16 bulya kuyandisirwe, mpu^d: Mwâba batagatifu, bulyâla nie ono mba mutagatifu. 17 Na kulya kuba oyu muderha mpu ye Sho arhajira kabôlo, ci anatwîre ngasi muntu nk’oku ebijiro byâge binashingânîne, muyôrhe murhînya amango muciri eno ihanga. 18 Mumanye oku murhakûlagwa omu bworhere bw’obujà basho baàmmuyahukizagya n’ebirugu byankasherêra, nk’amasholo erhi ensaranga, 19 ci n’omuko gw’ecitwîro cidârhi gwa Kristu, ye Mwana-buzi mwêru-kwêru orhali­ kwo izâbyo. 20 Neci, oyo mwana-buzi ali mwishogwe erhi ciru igulu lirhasâg’igera amango lyâlemwe, ci mw’ezi nsiku nzinda mwo aciyêrekine erhi mwe murhuma. 21 Ye igwârhiro ly’obuyemêre bwinyu muli Nnâmahanga wa­mufûlaga omu bafîre anamujîsa irenge, mpu lyo Nyamuzinda aba ye buyemêre na bulangâlire bwinyu.

Okuzigirana

22 Erhi muyemêra okushimba okuli, mwacêsize emirhima yinyu, mpu lyo muzigirana nk’abalondana buzira bulyâlya. Neci muzigirane n’omurhima gucîre na burharhama, 23 bulya mwàbusirwe buhyâhya, arhali n’emburho esherêra, ci n’emburho erhankahash’isherêra, lwo Luderho lwa Nyamuzinda luzîne lw’ensiku n’amango. 24 Bulya, neci, ngasi ciderhwa mubiri kwo ciri nka hyasi, n’irenge lyâgwo lyoshi kwo liri nka bwâso bwa byâsi; ebyâsi bikayuma, obwâso bwanahugumuka; ci Oluderho lwa Nyakasane lwohe luyôrha luhabà ensiku n’amango^e. 25 Olwo Luderho lwo mwàyigîrizîbwe omu Myanzi y’Akalembe.

2

Obwîrhohye

1 Kuziga mulekage ngasi bubî na ngasi bunywesi, obulyâlya n’obuyâgalwa na ngasi kalimi kabî. 2 Nka rhubonjo rhwaciburhwa, mushwîre amarha minja g’obunya-mûka, Iyo mukula munahike omu bucire, 3 akaba mwalabwîre^f oku Nyakasane aba mwinja!

Obudâhwa buhyâhya

4 Mumujêho! Kali ye lirya ibuye ly’obuzîne abantu balahiraga, ci lirhôle na lya citwîro cidârhi omu masù ga Nyamuzinda! 5 Ninyu mube nka mabuye gazîne, muje omu bûbake bw’enyumpa y’obunya-mûka, muhinduke badâhwa batagatifu b’okurherekêra enterekêro z’obunya-mûka zasîmîsa Nyamuzinda oku bulagizi bwa Yezu Kristu. 6 Bulya kuyandisirwe, mpu^g: Ka murhabwîni oku mpizire omu Siyoni ibuye-kaboko ka nyumpa, liri lirhôle na lya citwîro cidârhi; na ngasi yeshi wacilikubagire arhakabona nshonyi. 7 Neci, kuli mwe obukuze, mwe bemêzi; ci abalahîre okuyemêra, ibuye abûbasi bagayaguzagya, lyâyish’iba kaboko ka nyumpa, 8 lihinduke ibuye ly’okusârhaza n’ery’okuhirimya^h. Balisârhalakwo, kulya kuba barhayemêra Oluderhoⁱ, n’obwo olwo Luderho lwo bàlemeragwa. 9 Ci mwehe muli ishanja lishogwa, muli badâhwa b’ebwâmi, muli mulala mutagatifu, muli lubaga lurhôle Nyamuzinda acungulaga mpu mukayimba ebirhangâzo by’olya wammukûlaga omu mwizimya, ammuhamagala mpu muje omu bulangashane bwâge bw’okusômeza; 10 mwe murhali lubaga lwâge mîra, buno mukola lubaga lwa Nyamuzinda; mwe murhagwêrhe cababalira, buno mukola mubêrîrwe obwonjo.

Oku abemêzi bakwânîne okuyôrha ekarhî k’abapagani

11 Bîra bâni, mmuhunyire, mwe muli nka bigolo na nka babalama en’igulu, nti mucîlange oku iralà ly’omubiri likalwîsa omûka. 12 Olugendo lwinyu lube nkana ekarhî k’abapagani. Ciru bankammunywerhera mpu muli banyakola-maligo, babone ebijiro binyu binja banakuze Nnâmahanga olusiku ayish’ibarhandûla^j.

Okukenga abakulu b’ecihugo

13 Mukaz’iyumva ngasi murhegesi w’en’igulu erhi Nyakasane orhuma: akaba mwâmi, mumukengere obukulu bwâge; 14 akaba barhambo, bulya barhumirwe naye, mpu bahane ababî banakunge abajira aminja.

15 Ntyo kwo Nnâmahanga alonza: mpu omu kulola aminja, mudumye aba­hwinja, barhishi bici. 16 Olugendo lwinyu lube lwa bantagengwa, ci arhali bantagengwa balonza obulyo bw’okufulika obubî bwâbo, ci nka barhumisi ba Nyamuzmda. 17 Mukakenga ngasi muntu; muzigire bene winyu; murhînye Nnâmahanga; mukenge mwâmi.

Abashizi bayumve bannawâbo

18 Mwe bashizi, mukayunva bannâhamwinyu munabarhînye, arhali abinja n’abantu nkana bonene, ci n’abadârhi. 19 Bulya guli mugisho, okulembera amalibuko omuntu arhakwânîni erhi Nyamuzinda orhuma. 20 Ndi wankakungirwa okuba alembîre empîmbo obubî bwâge bwàli bukwânîne? Ci erhi mwankalembera amalumwa n’obwo mwàjizire kwinja, gwo mugisho ogwo embere za Nyamuzinda.

21 N’eco co mwàhamagaliragwa, bulya Kristu alibuzîbwe erhi mwe murhuma, ammusigîre olwiganyo mpu mushimbe enshando zâge, 22 Yehe àrhajiraga câha, n’obulyâla burhabonekaga omu kanwa kâge. 23 Erhi baba badwîrhe bamujâcira, arhagalulaga bijâci; erhi bakamulibuza, acihumbira; ci acîhira omu maboko gw’Omucîranuzi otwa emanja n’oburhondekezi. 24 Ye wacîbarhuzagya ebyâha birhu omu mubiri gwâge oku murhi gw’omusalaba, mpu lyo rhufa oku byâha, rhunalamire obushinganyanya. Neci, bibande byâge byàrhufumagya. 25 Bulya mwàli muyôsire nka bibuzi birhêresire, ci buno mwashubîrîre lungere n’omulanzi w’emyûka yinyu.

3

Oku abemêzi bakwânîne okuyôrha omu buhya bwâbo

1 Ntyôla, ninyu mwe bakazi, mukayumva babalo, lyo ciru hankajira abarhalonza okuyemêra Oluderho^k, balerhwa n’olwiganyo lwa bakâbo buzira binwa, 2 basinza obucêse n’obukenge bw’olugendo lwinyu. 3 Okulimba kwinyu kurhabaga kw’embuga: okuhunga emviri, okuyambala orhugondo rhw’amasholo, n’okulimbira emyambalo minjinja; 4 ci kube omu ndubi y’omurhima gwinyu, omu malimbo garhankahash’isherêra g’entimanya ziyunjwîre butûdu n’omurhûla; n’okwo kwo kujira akamalo omu masù ga Nyamuzinda. 5 Ntyôla kwo mîra bakazâg’ilimba abakazi batagatifu: bakag’iyumva bîba erhi banalangâlîre Nnâmahanga. 6 Ntyo kwo Sara^l akag’iyumva Abrahamu, akamuderha nnâhamwâbo. Ninyu muli bâli bâge akaba mujira aminja buzira kuyôboha cici.

7 Ninyu mwe balume, kwo na kuguma, omu kubêra na bakînywe mumanye oku omukazi ciba ciremwa cizamba kummulusha; mubakenge, bulya bayish’iyîma akinyu omu nshôkano y’obuzîne. Ntyo ntâco cankahanza ensengero zinyu.

Obuzigire bw’ecinyabuguma

8 Buzinda mweshi mweshi mulungane, mukaz’ifa abinyu olukogo, muzigirane nka bâna ba nda nguma, mube ba bwonjo na bîrhohye. 9 Murhakâg’igalula obubî oku bubî. Erhi ebijâci oku bijâci; ci mukahana obwanga erhikwo, bulya kwo mwahamagaliragwa okwo, lyo muyish’iyîma omu mugisho. 10 Bulya ngasi olonzize okusîma obuzîne^m n’okubona ensiku z’obuholo, alange olumi lwâge okuderha kubî, n’akanwa kâge karharhengamwo nderho za bulyâlya; 11 aleke obubî, ajire aminja, alonze omurhûla, anagukulikire. 12 Bulya abantu binja Nyakasane abalola bwinjaⁿ, ayumvîrhiza ensengero zâbo; ci banyankola-maligo kubakengula abakengula.

Oku abakristu bakwânîne okuyôrha omu malibuko

13 Ndi wankammujirira kubî mukaba mucihanganyire okujira aminja? 14 Ci erhi mwankalibuzibwa erhi bushinganyanya burhuma, muli bany’iragi! Murhabayôbohaga ciru n’ehitya, murhanadirhimanaga, 15 ci muharâmye Nyakasane Kristu omu mirhima yinyu. Muyôrhe mucîrheganyize ensiku zoshi okushuza ngasi yeshi wammudôsa igwârhiro ly’obulangâlire bwinyu, 16 ci kwonene n’obutûdu n’obwîrhohye, bulya mugwêrhe omurhima mwinja, lyo abashobeka olugendo lwinyu lwinja muli Kristu, enshonyi zibagwârha omu ebi bammuhawo busha. 17 Bulya kuli kukulu okulibuzibwa nka bammuhôla aminja, akaba kwo Nyamuzinda alonzize, ahali h’okuhôlwa amabî.

Olwiganyo lwa Kristu wafûkaga anayandagalira omu irimbo

18 Ntyo kwo Kristu naye afîre liguma kwa lwoshi oku byâha by’abantu; ye mwêru-kwêru afîra abanya-byâha, mpu arhuhise kuli Nnâmahanga; bulya anizirwe omu mubiri, ci agalulirwa obuzîne bw’Omûka. 19 Na ntyo agend’iyigîriza emyûka yali omu mpamikwa^o, 20 ezo ntumva za mîra, galya mango obwonjo bwa Nyamuzinda bwakâg’ilinda, mwa zirya nsiku Nuhu abinjaga enkuge. Mw’eyo nkuge banyi bône, bo bantu munani, bacirîre omu mîshi. 21 Agwo mîshi lwàli lwiganyo lw’obubatizo bummuciza bunôla ninyu, arhali omu kurhenza izinga ly’omubiri, ci omu kushenga Nnâmahanga n’omurhima gucire, obufûke bwa Yezu Kristu burhumire; 22 ye bwârhîre ebwa kulyo kwa Nyamuzinda erhi aba amarheremera empingu, n’erhi aba amahira bamalahika n’amâmi n’amahashe idako ly’oburhegesi bwâge.

4

Muleke ebyâha

1 Neci, bulya Kristu, ababazîbwe omu mubiri gwâge, ninyu ezi nkengêro zibe yo mirasano yinyu: owababîre omu mubiri ahakanyire ecâha, 2 mpu ly’ensiku zicimusigalîre en’igulu arhazigeza omu iralà ly’abantu, ci omu kujira obulonza bwa Nyamuzinda. 3 Ka ziri nyi ensiku mwàlamire nka bapagani, omu kuhusha, omu kushimba iralà ly’omubiri, omu ndalwe n’okulya obudâmbye, omu kunywa buzira lugero n’okugashâniza ebiremwa? 4 Lero bakola barhangâla kulya kuba murhacigenda mwe nabo mw’eyo njira mbî y’eby’enshonyi, bajekwo bammujâcira. 5 Ci ebyo byoshi bânabidôsibwe n’olya ocîrheganyize okuyish’itwîra abafîre olubanja. 6 Kali ciru kwo kwarhumaga okwo abafîre nabo bayigîrizibwa^p Emyanzi y’Akalembe, mpu lyo bo bayâzire omu lubanja lw’omubiri omu masù g’abantu, babona obuzîne bw’omûka embere za Nyamuzinda.

Okuba masù n’okuzigirana

7 Obuzinda bw’ebintu byoshi buli hofi. Kuziga mube bîrhonzi, munalange olugero^q lyo muhash’ishenga. 8 Ci bwenêne muzigirane mwêne na nnene, bulya obuzigire buzâza omwandu gw’ebyâha. 9 Mukahandisanya buzira kucîduduma. 10 Ngasi muguma arhabâle abâbo nk’oku agabîrwe enshôkano, kulya kunakwânîne abarhindisi binja b’engalo ya Nyarnuzinda ya ngasi lubero. 11 Owahîrwe omukolo gw’oburhurnisi, agukole n’ernisi ya Nnâmahanga, lyo muli byoshi Nyamuzinda akuzibwa erhi Yezu Kristu orhuma. Kuli ye irenge n’obuhashe emyâka n’emyâka. Amen!

Okurhayôboha amalibuko

12 Bîra bâni, irhondo mumanye murhacisômeragwa, nka kulya omuntu afuduka akantu arhishi, n’engulumira y’omuliro eri omu kagarhî mpu emmurhangule. 13 Ci erhi mwankashangîra amababale ga Kristu, mucishinge, lyo muyish’iyumva amasîma n’omwishingo olusiku aciyêrekana omu irenge lyâge. 14 Erhi mwankajâcirwa erhi izîno lya Kristu lirhuma, iragi linyu, kulya kuba Omuka gw’irenge, gwo Mûka gwa Nyarnuzinda, gummulimwo. 15 Muli mwe harhajiraga owalibuzibwa nka mwîsi wa bantu, erhi nka cisharnbo, nisi erhi nka nyankola-maligo, erhi nka ndyâlya; 16 ci erhi omuntu ankalibuzibwa bulya ali mukristu, arhafâga nshonyi, akuze Nyamuzinda wamushobôzagya eryo izîno. 17 Bulya amango gahisire, n’olubanja lwârhangirira oku nyumpa ya Nyamuzinda^r. N’akaba rhwe lwârhangirirekwo, balya barhayemêra Emyanzi y’Akalembe kurhi obuzinda bwâbo bwâbe wani! 18 Akaba okucunguka kw’omushinganyanya kuli kudârhi^s, kurhi omubî n’omunya-byâha anâbe? 19 Ntyo, abadwîrhe balibuka oku bulonza bwa Nyamuzinda bahire obuzîne bwâbo omu maboko ga Lulema orhatwa omu kanwa kâge, banacîhangâne okukajira aminja.

5

Petro ahanûla abagula b’Ekleziya

1 Abagula^t bali muli mwe, alagi ihano mbahire, nie mugula akabo, nie na câliho c’amababale ga Kristu, nie nanayish’ishangira irenge lyanabonekane^u. 2 Muyâbule obuso bwa Nyamuzinda mwàhizirwemwo, arhali nk’abasêzîbwe, ci n’omurhima gwinyu gwoshi, nk’oku Nyamuzinda alonzize, arhali omu kulonza obunguke bubî, ci n’omurhima nkana. 3 Murhazidoheraga abamwahîrwe mpu mubarhegeke, ci mube lwiganyo lw’obuso. 4 N’amango Lungere w’abangere aciyêrekana, mwahabwa ishungwè ly’irenge lirhakasherêra.

Ahanûla emisole n’abandi bemêzi

5 Ninyu mwe misole, mukayumva abagula. Mweshi muhwinje omwambalo gw’obwîrhohye omu kuyôrha n’abinyu; bulya abacîbonyi Nyamuzinda kucîka abacîka, ci abîrhohye bo ashobôza engalo yâge^v. 6 Kuziga mucîrhohye embere z’okuboko kugala-byoshi kwa Nyamuzinda, lyo ammukuza omu mango gakwânîne 7 Amalagirire ginyu goshi mugahire omu maboko gâge, bulya kushîbirira ayôrha ammushîbirira. 8 Mulange olugero munabe masu! Omushombanyi winyu, Shetani, nka ntale yaluluma, adwîrhe azungulukazunguluka, mpu alonze oyu amira. 9 Mumuhagalike n’obuzibu bw’obuyemêre bwinyu, munamanye oku ago malibuko go ganadwîrhe galibuza bene winyu bali omu igulu. 10 Na hano muba mwamalibuzibwa kasanzi katyunguli, Nyamuzinda w’enshôkano zoshi wammuhamagalaga okushangîra irenge lyâge ly’ensiku n’amango muli Kristu Yezu, yêne âmmuyumanyanya âmmukomeze, âmmuzibuhya anammujire ntadundagana. 11 Kuli ye irenge n’obuhashe emyâka n’emyâka. Amen!

Amahano mazinda, omusingo n’obwanga

12 Mmuyandikire ebi binwa bisungunu n’okuboko kwa Silvano, mwene wirhu mbona nk’akwânîne okucîkubagirwa, nti mmuhanûle nampamîrize oku eyo yo nshôkano y’okuli ya Nyamuzinda: muyisêremwo buzibu. 13 Ekleziya eri e Babiloni^w, ntôle akinyu, emmulamusize; na mugala^x wâni Marko naye ammulamusize. 14 Mulamusanye n’ehinûnugurho hy’obuzigire. Obuholo kuli mwe mweshi muli Kristu!

---

 ^a1.5 : Ensiku nzinda: aha kuli kuderha okuyûrha kw’igulu.

 ^b1.11 : Ye Mûka Mutagatifu wakag’ibwiriza abalêbi ebi bamanyîsa.

 ^c1.13 : Kwo kuderha: muyôrhe mucirheganyize.

 ^d1.16 : Lv 19, 2.

 ^e1.24 : Iz 40, 6-8.

 ^f2.3 : Lul 33 (34), 9.

 ^g2.6 : Iz 28, 16; Rm 9, 33; 10, 11.

 ^h2.8 : lz 8, 14.

 ⁱ2.8 : Olwo Luderho, yo Myanzi y’Akalembe Abayahudi balahiraga okuyankirira.

 ^j2.12 : Olwo lusiku, lwo lusiku lw’olubanja luzinda. Abapagani bayish’ishimba olwiganyo lw’abakristu, bakayankirira obuyemêre, bayish’ija omu irenge ly’akalamo k’ensiku n’arnango.

 ^k3.1 : Oluderho: Emyanzi y’Akalembe.

 ^l3.6 : Murh 18,12.

 ^m3.10 : Owalonza bumubêre bwinja bunamununire, Lul 33 (34), 12-15.

 ⁿ3.12 : Lul 33 (34), 13-17.

 ^o3.19 : Omu mpamikwa: omu kuzimu, omu irimbo.

 ^p4.6 : Rulole 3, 19-20.

 ^q4.7 : Olugero omu biryo, omu binyôbwa n’omu ngasi bisîmîsa omubiri.

 ^r4.17 : Enyumpa ya Nyamuzinda yo Ekleziya. Olwo lubanja, go malibuko garhangula abemêzi n’okubarheganya oku lusiku lw’olubanja luzinda.

 ^s4.18 : Mig 11, 31.

 ^t5.1 : Abagula erhi abashosi, bo badâhwa n’abajinji (abasaserdoti n’abacigofu) b’Ekleziya.

 ^u5.1 : Irenge Kristu ânayishemwo aha kuyûrha kw’igulu.

 ^v5.5 : Mig 3, 34; Lola Yk 4, 6.

 ^w5.13 : E Babiloni: e Roma, ngasi washâbire Yeruzalemu, Abayahudi banamuhe erya Babiloni, bulya Babiloni ye wali murhanzi okushâba Yeruzalemu.

 ^x5.13 : «mugala wâni Marko», ali olya muganda wayandikaga ecitabu ca kabiri c’Emyanzi y’Akalembe. Ali mugala wa Petro, bulya Petro ye wamubatizagya, owabatizagya omuntu erhi amamuburha bunya-mûka.

JAS – – DRC MASHI HEBREW BIBLE and MASHI GREEK

Munkwa munene oku barhumisi ba Yezu na Ekleziya

bakolaga na C.D.P.C.L. Bukavu,  bulya omu EBIBLIYA NTAGATIFU,

Verbum Bible, Kinshasa 1992, rhudômire binwa binji bya mashi.

AMARUBA GAYANDIKIRAGWA ABEMÊZI BOSH!

Enshokolezi

Amaruba gàyandikiragwa abemêzi boshi gali nda: maguma ga Mutagatifu Yakobo, abirhi ga Mutagatifu Petro, asharhu ga Mutagatifu Yowane, na maguma ga Mutagatifu Yuda. Gaderhwa «katolika», kuleka aga kabiri n’aga kasharhu ga Yowane, ago maruba garhumiragwa abemêzi b’Ekleziya nyinji.

Amaruba ga Mutagatifu Yakobo

Gàyandikagwa na Yakobo, mwene wâbo Yezu (Mt 13,35; Mk 6,3). Ali mudâhwa mukulu w’e Yeruzalemu, afira obuyemêre omu mwâka gwa 62. Amaruba gâge agarhumiraga abakristu b’omu Bayahudi bali bashandabîne omu igulu, hofi h’omwâka gwa 60. Rhulagirire oku bushinganyanya burhenga emwa Nnâmahanga lyo rhukolêsa obuyemêre bwirhu bubonekere omu bijiro binja. Rhuyâke akabôlo oku bakenyi, rhucihangane okurhandûla enfûzi n’abakana. Rhuyâke ebyâha by’olulimi, rhube bashinganyanya, rhuyâke n’amagene g’en’igulu. Ensiku ziyiruka, abagalîre oku babo bacifinja owafire.

Amaruba marhanzi ga Mutagatifu Petro

Gàyandikagwa n’omurhambo w’Entumwa erhi ali e Babiloni, yo e Roma, hofi h’omwâka gwa 63 erhi ogwa 64. Obulangalire burhumire abakristu bacîshinga ciru bakagera omu mbaka. Ebi abalêbi baderhaga rhwàbishobwîre. Rhugwasirwe rhucihangane okuzigirana. Rhumanye oku rhwe lubaga lwishogwa muli Kristu, rhumanyage okulama bwinja ekarhî k’abapagani, rhukenge abakulu b’ecihugo; abashizi bayumve bannawâbo. Abashamuka bakenge obuhya n’obuzigire bulumire omu cinyabuguma. Amango g’amalibuko, rhusimike rhunalole olwiganyo lwa Kristu wafàga aj’iyigîriza omu irimbo n’erhi afûka abwârhala ekulyo kw’Ishe. Omu kukenga amababale ga Kristu rhucihangane okuyâka ebyâha. Kristu ye Lungere mukulu, co cirhumire balungere omu Ekleziya bakwânîne bamulolerekwo olwiganyo. Mpu abemêzi boshi bakakenga abagula. Abacirhohya bo bashobôla engalo za Nnâmahanga.

Amaruba ga kabiri ga Mutagatifu Petro

Gàyandikagwa enyuma ly’amarhanzi ga Petro. Wabona muganda muguma wa Petro wagayandikaga. Abakristu bashobwîre obwôrhere bw’okuba bâna ba Nnâmahanga banashubûzibwa omu cinyabuguma c’abemêzi . Ngasi muguma acîhangane okuyâka abigîriza b’obunywesi. Ababî bâhanwe ci abinja bahâbwe oluhembo.

Amaruba ga Mutagatifu Yowane oku gali asharhu

Gàyandikagwa n’Entumwa Yowane, ye wanayandikaga ecitabu ca kani c’Emyanzi y’Akalembe n’ ec’Amafulûlo. Agayandikaga erhi akola mushosi, hofi h’omwâka gwa 98. Amaruba marhanzi galimwo binwa bisharhu binene. 1.Okugenda omu bumoleke kugwêrhe njira ini : okuyâka ecâha, okukulikira amarhegeko bwenêne ery’obuzigire, okurhahira omurhima oku by’en’igulu, okucîlanga oku bashombanyi ba Kristu. 2. Okulama nka bâna ba Nnâmahanga, nakwo kuli kuyâka ecâha, kukulikira amarhegeko bwenêne ery’obuzigire, n’okucîlanga oku bashombanyi ba Kristu. 3. Iriba ly’Obuzigire n’Obuyemêre ali Nyamuzinda yêne bulya ye warhanzir’irhuzigira omu kucîjira muntu kw’Omugala. Ntakwo rhwakazigira Nyamuzinda buzira kuzigira bene wirhu. Obuyemêre bwarhengaga kuli Mugala wa Nyamuzinda wahamîrize omu mîshi n’omu muko. Ye warhuhîre Mûka. Omu kuyemêra Mugala wa Nyamuzinda rhuhâbwa obuzîne. Omwemêzi akaz’isengerera abanya-byâha. Omu maruba ga kabiri, mpu rhulame omu buzigire; banarhuhîre hange oku bashombanyi ba Kristu bo bakanywesi. Omu maruba ga kasharhu Yowane akunga Gayo warhabalaga ebigolo biyâlîza Emyanwi y’Akalembe, alongôzize Diyotrefi wabulaga okuyankirira abaja-bugo, ci ali akunga Demetriyo olanzire obuyemêre.

Amaruba ga Mutagatifu Yuda

Gàyandikagwa na Yuda, mwene wâbo Yakobo (Yd 1), nkaba naye mwene wâbo Nyakasane (Mt 13,35), omu myâka ya 70-80. Aga maruba gayandikagwa okubwîra abakristu bacilange oku bigîriza b’obunywesi; ahûnyire abakristu bazigirane banagwâsanye omu buyemêre.

AMARUBA GA MUTAGATIFU YAKOBO

1

Omusingo

1 Yakobo, mwambali wa Nnâmahanga n’owa Nyakasane Yesu Kristu, ahânyire omusingo oku milala ikurni n’ibiri eshandabîne^a omu igulu!

Oku omukristu akwânîne okuyorha omu marhagulo

2 Omu marhangulo ga ngasi lubero gammuyishira, mukacishinga, bene wirhu, 3 bulya murhahabiri oku amarhangulo g’obuyemêre bwinyu kulerha galerha obuzibu bw’okulembera amalibuko. 4 Ci obwo buzibu bw’okulembera amalibuko bukole ebijiro nkana, lyo muba bantu bashingânîne na bimâna, abarhabuziri cici.

Okushenga n’obulangâlire

5 Obuzire obushinganyanya muli mwe, abushenge Nnâmahanga, oshobôza boshi burhagera na buzira karhinda; abuhâbwa. 6 Ci kwônene ashenge n’obuyemêre, buzira kurhindira ciru ehitya; bulya orhindira kwo ali nka kula omuvumba w’omu nyanja guhisibwa n’okuhêkwa eyi n’eyi n’empûsi. 7 Omuntu wa bene oyo arhalangâliraga mpu ankashobôla akantu emwa Nyakasane: 8 eri nderhera-habiri, nzunguzi omu majira gâyo goshi.

Kurhi omugale ayish’iherêrekera

9 Mwene wirhu oli mukenyi acishingire obukuze bwâge, 10 n’omugale naye asîme obwirhohye bwâge, bulya kwo ayish’ikenyuka nka muligi gwa bwâso. 11 lzuba likashoshoka, linajire ecidurhudurhu, libabule olubala; obwâso bw’emburho burhoge, ohabe aha obudukuliza bwâbwo bwamaja. Ntyo kwo n’abagale baherêrekere omu njira zâbo.

Amashumi

12 Iragi lyâge omuntu olembera amarhangulo! Bulya erhi aba amagahima, anayish’ihâbwa ishungwe ly’obuzîne Nyamuzmda alaganyagya abamuzigira. 13 Ntâye obage ali omu mashumi akaderha mpu Nyamuzinda omushumisire; bulya Nyamuzinda arhankashumikwa mabî, naye arhanashumika ndi. 14 Ci ngasi muguma ashumikwa n’amîru gage mabî yêne; go gamukulula ganamugwâse. 15 N’erhi omuntu aba amayemêra ago mîru mabî, lyo gaburha ecâha, naco ecâha nka camayûs’ijirwa, canaburha olufu. 16 Mumanye mwankahabuka, bene wirhu bazigirwa. 17 Ngasi ngalo nyinja na ngasi nshôkano nkana bihubuka enyanya, birhenga emwa Nn’obulangashane, orhahinduka n’orhayishi cihoho ca muhindulo, 18 Yene walonzagya okurhuburha omu luderho lwâge lw’okuli, mpu rhube rhwe murhondêrero gw’ebiremwa byâge.

Okurhumikira Nnâmahanga kw’okunali

19 Murhahabiri aho, bene wirhu bazigirwa: ngasi muntu akâbangaduka omu kuyumvirhiza, ci arhabaga wa kuderha duba, orhanabaga wa kukunira duba . 20 Bulya obukunizi bw’omuntu burhajira omukolo gw’obushinganyanya bwa Nnâmahanga . 21 Kuziga mukwêbe kulî ngasi byoshi byankamuhemula na ngasi bisigaliza by’obubî, munayankirire n’obwirhohye akanwa ka Nyamuzinda karhwêragwa omu mirhima yinyu mpu kammucize . 22 Mube ba kujira akanwa ka Nnâmahanga, ci arhali ba kuyumvirhiza kwône, murhag’icirheba mwêne! 23 Bulya oyumvirhiza akanwa ka Nnâmahanga arhanakajire, kwo ali ak’omuntu wasinza obusù bwâge omu cilolero mpu alole iranga aburhanagwa. 24 Erhi aba amacîhenga, agende; ho n’aho anayibagira kurhi anali. 25 Ci ocisêza okumanya irhegeko limâna, lirya irhegeko lijira abantu bantagengwa, akanalisêrakwo, arhâbe wa kuyumva n’okuyibagira, ci wa kujira, oyo ye wabone iragi omu kushimba irhegeko. 26 Erhi omuntu ankaderha mpu ali mwinja omu idini lyâge, ci akaba arhish’ishuba olulimi lwâge , na ntyo acirhebe yêne, idini ly’oyo muntu liri lya busha.

27 Idini licîre lirhanalikwo ibala omu masù ga Larha Nyamuzinda, muliyumvagye: okukarhandûla enfuzi n’abakana omu malibuko gâbo, n’okucilanga buzira izâbyo en’igulu.

ΙΑΚΩΒΟΥ ΕΠΙΣΤΟΛΗ 1

1 Ἰάκωβος θεοῦ καὶ κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ δοῦλος ταῖς δώδεκα φυλαῖς ταῖς ἐν τῇ διασπορᾷ χαίρειν. 2 Πᾶσαν χαρὰν ἡγήσασθε, ἀδελφοί μου, ὅταν πειρασμοῖς περιπέσητε ποικίλοις, 3 γινώσκοντες ὅτι τὸ δοκίμιον ὑμῶν τῆς πίστεως κατεργάζεται ὑπομονήν. 4 ἡ δὲ ὑπομονὴ ἔργον τέλειον ἐχέτω, ἵνα ἦτε τέλειοι καὶ ὁλόκληροι ἐν μηδενὶ λειπόμενοι. 5 Εἰ δέ τις ὑμῶν λείπεται σοφίας, αἰτείτω παρὰ τοῦ διδόντος θεοῦ πᾶσιν ἁπλῶς καὶ μὴ ὀνειδίζοντος, καὶ δοθήσεται αὐτῷ. 6 αἰτείτω δὲ ἐν πίστει μηδὲν διακρινόμενος· ὁ γὰρ διακρινόμενος ἔοικεν κλύδωνι θαλάσσης ἀνεμιζομένῳ καὶ ῥιπιζομένῳ. 7 μὴ γὰρ οἰέσθω ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος ὅτι λήμψεταί τι παρὰ τοῦ κυρίου, 8 ἀνὴρ δίψυχος, ἀκατάστατος ἐν πάσαις ταῖς ὁδοῖς αὐτοῦ. 9 Καυχάσθω δὲ ὁ ἀδελφὸς ὁ ταπεινὸς ἐν τῷ ὕψει αὐτοῦ, 10 ὁ δὲ πλούσιος ἐν τῇ ταπεινώσει αὐτοῦ, ὅτι ὡς ἄνθος χόρτου παρελεύσεται. 11 ἀνέτειλεν γὰρ ὁ ἥλιος σὺν τῷ καύσωνι καὶ ἐξήρανεν τὸν χόρτον, καὶ τὸ ἄνθος αὐτοῦ ἐξέπεσεν, καὶ ἡ εὐπρέπεια τοῦ προσώπου αὐτοῦ ἀπώλετο· οὕτως καὶ ὁ πλούσιος ἐν ταῖς πορείαις αὐτοῦ μαρανθήσεται. 12 Μακάριος ἀνὴρ ὃς ὑπομένει πειρασμόν, ὅτι δόκιμος γενόμενος λήμψεται τὸν στέφανον τῆς ζωῆς ὃν ἐπηγγείλατο τοῖς ἀγαπῶσιν αὐτόν. 13 μηδεὶς πειραζόμενος λεγέτω ὅτι ἀπὸ θεοῦ πειράζομαι· ὁ γὰρ θεὸς ἀπείραστός ἐστιν κακῶν, πειράζει δὲ αὐτὸς οὐδένα. 14 ἕκαστος δὲ πειράζεται ὑπὸ τῆς ἰδίας ἐπιθυμίας ἐξελκόμενος καὶ δελεαζόμενος· 15 εἶτα ἡ ἐπιθυμία συλλαβοῦσα τίκτει ἁμαρτίαν, ἡ δὲ ἁμαρτία ἀποτελεσθεῖσα ἀποκύει θάνατον. 16 Μὴ πλανᾶσθε, ἀδελφοί μου ἀγαπητοί. 17 πᾶσα δόσις ἀγαθὴ καὶ πᾶν δώρημα τέλειον ἄνωθέν ἐστιν καταβαῖνον ἀπὸ τοῦ πατρὸς τῶν φώτων, παρ’ ᾧ οὐκ ἔνι παραλλαγὴ ἢ τροπῆς ἀποσκίασμα. 18 βουληθεὶς ἀπεκύησεν ἡμᾶς λόγῳ ἀληθείας εἰς τὸ εἶναι ἡμᾶς ἀπαρχήν τινα τῶν αὐτοῦ κτισμάτων. 19 Ἴστε, ἀδελφοί μου ἀγαπητοί· ἔστω δὲ πᾶς ἄνθρωπος ταχὺς εἰς τὸ ἀκοῦσαι, βραδὺς εἰς τὸ λαλῆσαι, βραδὺς εἰς ὀργήν· 20 ὀργὴ γὰρ ἀνδρὸς δικαιοσύνην θεοῦ οὐ κατεργάζεται. 21 διὸ ἀποθέμενοι πᾶσαν ῥυπαρίαν καὶ περισσείαν κακίας ἐν πραΰτητι δέξασθε τὸν ἔμφυτον λόγον τὸν δυνάμενον σῶσαι τὰς ψυχὰς ὑμῶν. 22 Γίνεσθε δὲ ποιηταὶ λόγου καὶ μὴ μόνον ἀκροαταὶ παραλογιζόμενοι ἑαυτούς. 23 ὅτι εἴ τις ἀκροατὴς λόγου ἐστὶν καὶ οὐ ποιητής, οὗτος ἔοικεν ἀνδρὶ κατανοοῦντι τὸ πρόσωπον τῆς γενέσεως αὐτοῦ ἐν ἐσόπτρῳ· 24 κατενόησεν γὰρ ἑαυτὸν καὶ ἀπελήλυθεν καὶ εὐθέως ἐπελάθετο ὁποῖος ἦν. 25 ὁ δὲ παρακύψας εἰς νόμον τέλειον τὸν τῆς ἐλευθερίας καὶ παραμείνας οὐκ ἀκροατὴς ἐπιλησμονῆς γενόμενος ἀλλὰ ποιητὴς ἔργου, οὗτος μακάριος ἐν τῇ ποιήσει αὐτοῦ ἔσται. 26 Εἴ τις δοκεῖ θρησκὸς εἶναι μὴ χαλιναγωγῶν γλῶσσαν αὐτοῦ ἀλλ’ ἀπατῶν καρδίαν αὐτοῦ, τούτου μάταιος ἡ θρησκεία. 27 θρησκεία καθαρὰ καὶ ἀμίαντος παρὰ τῷ θεῷ καὶ πατρὶ αὕτη ἐστίν, ἐπισκέπτεσθαι ὀρφανοὺς καὶ χήρας ἐν τῇ θλίψει αὐτῶν, ἄσπιλον ἑαυτὸν τηρεῖν ἀπὸ τοῦ κόσμου.

2

Okukenga abakenyi

1 Bene wirhu, irhondo mumanye mwankahira akabôlo omu buyemêre bwa Yezu Kristu, Nnawirhu w’irenge. 2 Erhi mwakaba mutamîre omu ndêko, hakayisha omuntu oyambîrhe engolo y’amasholo n’omushangi mwinjinja , hayishage obwo n’omukenyi oyambîrhe obwikunje, 3 n’erhi mwankahindamuka, musinze olya oyambîrhe omushangi gwalangashana, mumubwîre, erhi: Entebi eyi otamalage, waliha!» naye olya mukenyi mumubwîre, erhi: «Wehe oyimange’ halal», nisi, erhi: «Otamale aha citumbi c’amagulugu gâni;» 4 k’erhi nta kabôlo mujijire obwo, ka n’erhi murhacîjiziri batwî b’emanjaa b’enkengero mbî?

5 Leki mmubwire, bene wirhu bazigirwa! Ka Nyamuzinda arhacishogaga abakenyi b’en’igulu mpu babe bahirhi omu buyemêre, banabe mîmo y’Obwâmi alaganyagya abamuzigira? 6 Ninyu mudwîrhe mwakabôla abakenyi! Ka barhali bagale bammushoshôba? K’arhali bo bammuhêka e kagombe? 7 K’arhali bo badwîrhe balogorhera Izîno linja mugashâniza? 8 Mukâshimba lirya irhegeko ly’oku bwâmi liri omu Mandiko lidesire, mpu: Okazigira owinyu nk’oku ocizigira wene, erhi mujizire bwinja; 9 ci mukajira akabôlo, erhi câha mujizire, n’Irhegeko lyanammukaga nka bagoma.

10 Omuntu oshimba Amarhegeko goshi, erhi ankavunamwo cinwa ciguma cône, erhi goshi agomîre. 11 Bulya owaderhaga, mpu: Orhahîra okahusha, ye wanashibig’iderha, mpu: . Orhahîra okanigana . Ntyo, ciru wankaba orhahushiri, okanigana, erhi wanavunyire Irhegeko lyoshi. 12 Enderho zinyu n’ebijiro binyu bibe nk’eby’abantu bayishi’itwîrwa olubanja n’irhegeko lirhuma abantu baba ntagengwa. 13 Bulya olubanja lurhababalira orhaba lukogo; ci olukogo kulimba lulimbira olubanja.

Obuyemêre omu bijiro bubonekera

14 Cici bikwânîne omuntu, bene wirhu, erhi ankaderha mpu agwêrhe obuyemêre, nka nta bijiro binja ajira? K’obuyemêre bwankamuciza? 15 Erhi mwene wirhu nisi erhi mwâli wirhu bankabula eci bayambala erhi eci bashêga, 16 muguma muli mwe aje aho, ababwîre, erhi: «Gendagi n’omurhûla , mukalûke , munayigurhe», ci arhacibahe eci omubiri gwâbo gulagirirekwo, kamalo kaci ebyôla byankalerha? 17 Kwo obuyemêre nabwo buli ntyo: nka burhagwêrhi bijiro binja erhi kufa bufîre lwoshi.

18 Ciru hanajira owaderha, erhi: W’oyo ogwêrhe obuyemêre, nani ngwêrhe ebijiro binja! Obwo buyemêre bwêwe burhagwêrhi bijiro binja, obunyêreke, niehe nakuyêreka obuyemêre bwâni omu bijiro byâni! 19 Oyemire oku Nyamuzinda ali muguma ye ne . Kuti kwinja! Abashetani nabo banakuyemêre, na musisi bageramwo. 20 K’olonzize okumanya, eci cingolongola, oku obuyemêre buzira bijiro binja kugumba bugumba? 21 Ka birhali bijiro byarhumaga larha Abrahamu ayêra, erhi ahâna omugala Izaki nterekêro oku lûsho? 22 K’orhabwini obwo oku obuyemêre bwàli bulungine n’ebijiro byâge, n’oku bijiro byarhumire obuyemêre bwâge buba bwimâna! 23 Ntyo eci cinwa c’ Amandiko cayunjula, ecidesire mpu: «Abrahamu ayemire Nnâmahanga, n’okwo kwarhuma aba mushinganyanya, anayirikwa murhonyi wa Nyamuzinda». 24 Mubwînage oku bijiro birhuma omuntu ayêra, ci arhali buyemêre bwône. 25 Rahabu naye kwo na kwo, olya mukazi mugonyi. Ka birhali bijiro byarhumire ayêra, erhi ayankirira abalangûza, anabageza, omu yindi njira? 26 Nka kula omubiri gurhalimwo mûka guba gufîre, kwo n’obuyemêre burhagwêrhi bijiro buba citù.

ΙΑΚΩΒΟΥ ΕΠΙΣΤΟΛΗ 2

1 Ἀδελφοί μου, μὴ ἐν προσωπολημψίαις ἔχετε τὴν πίστιν τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ τῆς δόξης. 2 ἐὰν γὰρ εἰσέλθῃ εἰς συναγωγὴν ὑμῶν ἀνὴρ χρυσοδακτύλιος ἐν ἐσθῆτι λαμπρᾷ, εἰσέλθῃ δὲ καὶ πτωχὸς ἐν ῥυπαρᾷ ἐσθῆτι, 3 ἐπιβλέψητε δὲ ἐπὶ τὸν φοροῦντα τὴν ἐσθῆτα τὴν λαμπρὰν καὶ εἴπητε· σὺ κάθου ὧδε καλῶς, καὶ τῷ πτωχῷ εἴπητε· σὺ στῆθι ἢ κάθου ἐκεῖ ὑπὸ τὸ ὑποπόδιόν μου, 4 καὶ οὐ διεκρίθητε ἐν ἑαυτοῖς καὶ ἐγένεσθε κριταὶ διαλογισμῶν πονηρῶν; 5 ἀκούσατε, ἀδελφοί μου ἀγαπητοί· οὐχ ὁ θεὸς ἐξελέξατο τοὺς πτωχοὺς τῷ κόσμῳ πλουσίους ἐν πίστει καὶ κληρονόμους τῆς βασιλείας ἧς ἐπηγγείλατο τοῖς ἀγαπῶσιν αὐτόν; 6 ὑμεῖς δὲ ἠτιμάσατε τὸν πτωχόν. οὐχ οἱ πλούσιοι καταδυναστεύουσιν ὑμῶν καὶ αὐτοὶ ἕλκουσιν ὑμᾶς εἰς κριτήρια; 7 οὐκ αὐτοὶ βλασφημοῦσιν τὸ καλὸν ὄνομα τὸ ἐπικληθὲν ἐφ’ ὑμᾶς; 8 Εἰ μέντοι νόμον τελεῖτε βασιλικὸν κατὰ τὴν γραφήν· ἀγαπήσεις τὸν πλησίον σου ὡς σεαυτόν, καλῶς ποιεῖτε· 9 εἰ δὲ προσωπολημπτεῖτε, ἁμαρτίαν ἐργάζεσθε ἐλεγχόμενοι ὑπὸ τοῦ νόμου ὡς παραβάται. 10 ὅστις γὰρ ὅλον τὸν νόμον τηρήσῃ, πταίσῃ δὲ ἐν ἑνί, γέγονεν πάντων ἔνοχος. 11 ὁ γὰρ εἰπών· μὴ μοιχεύσῃς, εἶπεν καί· μὴ φονεύσῃς · εἰ δὲ οὐ μοιχεύεις, φονεύεις δέ, γέγονας παραβάτης νόμου. 12 Οὕτως λαλεῖτε καὶ οὕτως ποιεῖτε ὡς διὰ νόμου ἐλευθερίας μέλλοντες κρίνεσθαι. 13 ἡ γὰρ κρίσις ἀνέλεος τῷ μὴ ποιήσαντι ἔλεος· κατακαυχᾶται ἔλεος κρίσεως. 14 Τί τὸ ὄφελος, ἀδελφοί μου, ἐὰν πίστιν λέγῃ τις ἔχειν, ἔργα δὲ μὴ ἔχῃ; μὴ δύναται ἡ πίστις σῶσαι αὐτόν; 15 ἐὰν ἀδελφὸς ἢ ἀδελφὴ γυμνοὶ ὑπάρχωσιν καὶ λειπόμενοι ὦσιν τῆς ἐφημέρου τροφῆς, 16 εἴπῃ δέ τις αὐτοῖς ἐξ ὑμῶν· ὑπάγετε ἐν εἰρήνῃ, θερμαίνεσθε καὶ χορτάζεσθε, μὴ δῶτε δὲ αὐτοῖς τὰ ἐπιτήδεια τοῦ σώματος, τί τὸ ὄφελος; 17 οὕτως καὶ ἡ πίστις, ἐὰν μὴ ἔχῃ ἔργα, νεκρά ἐστιν καθ’ ἑαυτήν. 18 Ἀλλ’ ἐρεῖ τις· σὺ πίστιν ἔχεις, κἀγὼ ἔργα ἔχω. δεῖξόν μοι τὴν πίστιν σου χωρὶς τῶν ἔργων, κἀγώ σοι δείξω ἐκ τῶν ἔργων μου τὴν πίστιν. 19 σὺ πιστεύεις ὅτι εἷς ἐστιν ὁ θεός, καλῶς ποιεῖς· καὶ τὰ δαιμόνια πιστεύουσιν καὶ φρίσσουσιν. 20 Θέλεις δὲ γνῶναι, ὦ ἄνθρωπε κενέ, ὅτι ἡ πίστις χωρὶς τῶν ἔργων ἀργή ἐστιν; 21 Ἀβραὰμ ὁ πατὴρ ἡμῶν οὐκ ἐξ ἔργων ἐδικαιώθη ἀνενέγκας Ἰσαὰκ τὸν υἱὸν αὐτοῦ ἐπὶ τὸ θυσιαστήριον; 22 βλέπεις ὅτι ἡ πίστις συνήργει τοῖς ἔργοις αὐτοῦ καὶ ἐκ τῶν ἔργων ἡ πίστις ἐτελειώθη, 23 καὶ ἐπληρώθη ἡ γραφὴ ἡ λέγουσα· ἐπίστευσεν δὲ Ἀβραὰμ τῷ θεῷ, καὶ ἐλογίσθη αὐτῷ εἰς δικαιοσύνην καὶ φίλος θεοῦ ἐκλήθη. 24 ὁρᾶτε ὅτι ἐξ ἔργων δικαιοῦται ἄνθρωπος καὶ οὐκ ἐκ πίστεως μόνον. 25 ὁμοίως δὲ καὶ Ῥαὰβ ἡ πόρνη οὐκ ἐξ ἔργων ἐδικαιώθη ὑποδεξαμένη τοὺς ἀγγέλους καὶ ἑτέρᾳ ὁδῷ ἐκβαλοῦσα; 26 ὥσπερ γὰρ τὸ σῶμα χωρὶς πνεύματος νεκρόν ἐστιν, οὕτως καὶ ἡ πίστις χωρὶς ἔργων νεκρά ἐστιν.

3

Ebyâha by’olulimmi

1 Bene wirhu, mumanye muli mwe murhabâga banji balonza okuba bayigîriza; mumanyire oku olubanja lwirhu lwayish’iba ludârhi kulusha. 2 Bulya rhweshi rhweshi rhunahabuke kanji. Akaba hali orhafumwa omu binwa, oyo muntu erhi acîbêrire mulume mwimâna, owankahash’irhegeka omubiri gwâge gwoshi. 3 Rhukashwêka akanwa k’eciterusi nti Iyo cirhuyumva, citerusi coshi rhuba rhushwêsire. 4 Kandi mulole amârho g’enkuge; ciru gankaluga, ciru gankahunyangwa n’empûsi ndârhi, kurharuma garhahêkwa n’engasi ntyanguli emunda omwêrekeza alonzize. 5 Olulimi nalwo kwo na kuguma. Ciba cirumbu cityanguli, ci lwanacikungira bintu binji. Obunyi bw’enkunyankunye burhayibuza okuyôca omuzirhu munene! 6 Olulimi nalwo guba muliro, eba nshoôko y’obubî. Olulimi luba aha kagarhi k’emishaya yirhu, luyahukiza omubiri gwoshi, lunahire engulumira omu buzîne bwirhu bw’en’igulu, nk’oku lwône lugulumira n’omuliro gw’omu nyenga y’omuliro. 7 Ebyerubala bya ngasi lubero n’ebinyunyi, enjoka n’ebiyandala oku idaho, n’ensimba z’omu nyanja, byoshi byoshi bwenge bwa muntu bubirhegeka bwo bwanayôrhaga bubirhegeka. 8 Ci olutimi, nta muntu ciru n’omuguma wankahash’ilurhegeka: luba cihûsi cirhadêkerera; luyunjwîre bwôge bulimwo olufù. 9 Lwo rhugashânizamwo Nya­kasane na Larha, lwo rhunahehêreramwo abantu balemagwa oku nshusho ya Nyamuzinda! 10 Omu kanwa kaguma munarhenge obwanga n’omukago! Mâshi bene wirhu, okwo kurhakwânîni. 11 K’iriba linahululemwo amîshi minja n’amalulu omu muloko muguma? 12 Bene wirhu k’omulehe gw’omutini gwankayanakwo amalehe g’omuzâbîbu? N’amîshi g’omu nyanja nago garhankaba minja nk’ag’omu iriba.

Obushinganyanya bwinja n’obubî

13 Ndi muli mwe oli mushinganyanya na mwenge? Ayêrekane n’olugendo Iwâge lwinja oku ebijiro byâge biri bya butûdu n’obushinganyanya. 14 Ci mukaba ba mujina n’obumvu omu murhima, mukanaba ba nnongwe, murhacicîkungaga; murhananywerheraga okuli. 15 Obushinganyanya bwa bene obwo arhali enyanya buhubuka; ci buli bw’en’igutu, buli bwa ngeso mbî, buli bwa kuli shetani, 16 bulya aha obumvu n’ennongwe bifulukira harhabula kavulindi n’ebi­ndi bibî bya ngasi lubero. 17 Obushinyanya bw’enyanya bwôhe, burhanzi buba bucêse kandi buba bwa murhûla, buba bwa lukogo, butûla, buyunjwîre bwonjo n’emburho nyinja^b, burhajira kabôlo, burhanalyâliha. 18 Emburho y’obushi­nganya erhabibwa aharhali murhûla, erhanakwânana abarhali ba murhûla .

ΙΑΚΩΒΟΥ ΕΠΙΣΤΟΛΗ 3

1 Μὴ πολλοὶ διδάσκαλοι γίνεσθε, ἀδελφοί μου, εἰδότες ὅτι μεῖζον κρίμα λημψόμεθα. 2 πολλὰ γὰρ πταίομεν ἅπαντες. εἴ τις ἐν λόγῳ οὐ πταίει, οὗτος τέλειος ἀνὴρ δυνατὸς χαλιναγωγῆσαι καὶ ὅλον τὸ σῶμα. 3 εἰ δὲ τῶν ἵππων τοὺς χαλινοὺς εἰς τὰ στόματα βάλλομεν εἰς τὸ πείθεσθαι αὐτοὺς ἡμῖν, καὶ ὅλον τὸ σῶμα αὐτῶν μετάγομεν. 4 ἰδοὺ καὶ τὰ πλοῖα τηλικαῦτα ὄντα καὶ ὑπὸ ἀνέμων σκληρῶν ἐλαυνόμενα μετάγεται ὑπὸ ἐλαχίστου πηδαλίου ὅπου ἡ ὁρμὴ τοῦ εὐθύνοντος βούλεται. 5 οὕτως καὶ ἡ γλῶσσα μικρὸν μέλος ἐστὶν καὶ μεγάλα αὐχεῖ. ἰδοὺ ἡλίκον πῦρ ἡλίκην ὕλην ἀνάπτει. 6 καὶ ἡ γλῶσσα πῦρ. ὁ κόσμος τῆς ἀδικίας ἡ γλῶσσα καθίσταται ἐν τοῖς μέλεσιν ἡμῶν ἡ σπιλοῦσα ὅλον τὸ σῶμα καὶ φλογίζουσα τὸν τροχὸν τῆς γενέσεως καὶ φλογιζομένη ὑπὸ τῆς γεέννης. 7 πᾶσα γὰρ φύσις θηρίων τε καὶ πετεινῶν, ἑρπετῶν τε καὶ ἐναλίων δαμάζεται καὶ δεδάμασται τῇ φύσει τῇ ἀνθρωπίνῃ, 8 τὴν δὲ γλῶσσαν οὐδεὶς δαμάσαι δύναται ἀνθρώπων, ἀκατάστατον κακόν, μεστὴ ἰοῦ θανατηφόρου. 9 ἐν αὐτῇ εὐλογοῦμεν τὸν κύριον καὶ πατέρα καὶ ἐν αὐτῇ καταρώμεθα τοὺς ἀνθρώπους τοὺς καθ’ ὁμοίωσιν θεοῦ γεγονότας· 10 ἐκ τοῦ αὐτοῦ στόματος ἐξέρχεται εὐλογία καὶ κατάρα. οὐ χρή, ἀδελφοί μου, ταῦτα οὕτως γίνεσθαι. 11 μήτι ἡ πηγὴ ἐκ τῆς αὐτῆς ὀπῆς βρύει τὸ γλυκὺ καὶ τὸ πικρόν; 12 μὴ δύναται, ἀδελφοί μου, συκῆ ἐλαίας ποιῆσαι ἢ ἄμπελος σῦκα; οὔτε ἁλυκὸν γλυκὺ ποιῆσαι ὕδωρ. 13 Τίς σοφὸς καὶ ἐπιστήμων ἐν ὑμῖν; δειξάτω ἐκ τῆς καλῆς ἀναστροφῆς τὰ ἔργα αὐτοῦ ἐν πραΰτητι σοφίας. 14 εἰ δὲ ζῆλον πικρὸν ἔχετε καὶ ἐριθείαν ἐν τῇ καρδίᾳ ὑμῶν, μὴ κατακαυχᾶσθε καὶ ψεύδεσθε κατὰ τῆς ἀληθείας. 15 οὐκ ἔστιν αὕτη ἡ σοφία ἄνωθεν κατερχομένη ἀλλ’ ἐπίγειος, ψυχική, δαιμονιώδης. 16 ὅπου γὰρ ζῆλος καὶ ἐριθεία, ἐκεῖ ἀκαταστασία καὶ πᾶν φαῦλον πρᾶγμα. 17 ἡ δὲ ἄνωθεν σοφία πρῶτον μὲν ἁγνή ἐστιν, ἔπειτα εἰρηνική, ἐπιεικής, εὐπειθής, μεστὴ ἐλέους καὶ καρπῶν ἀγαθῶν, ἀδιάκριτος, ἀνυπόκριτος. 18 καρπὸς δὲ δικαιοσύνης ἐν εἰρήνῃ σπείρεται τοῖς ποιοῦσιν εἰρήνην.

4

Okuyôrha bwinja

1 Ngahi ebîrha n’entambala birhenga mu!i mwe K’arhali omu mîru ginyu mabî gakatula entambala omu birumbu binyu? 2 Erhi mucîfinja akantu murhagwêrhi, munajekwo mukola mwaniga. Mukayagalwa n’ehi murhankabona, munatule entambala mulwe amatumu. Murhajira bici bulya murhahûna bici. 3 Mukahûna murhahâbwa, bulya munahûne kubî, mpu mubone ebi mwagula amasîma mabî. 4 Ezi ndyâlya, ka kuhaba muhabire oku okuyinjibana igulu kuli kushombana na Nnâmahanga? Kwo kuderha oku owalonza okuba mwîra w’igulu anacijire mushombanyi wa Nyamuzinda. 5 Ka mwehe mumanyire mpu Amandiko busha gaderhire, mpu: «Omûka arhuhiragamwo, Nyamuzinda aguzigira n’obuyâgalwa?» 6 Kwo kunarhuma arhugabira enshôkano elushire. Amandiko kwo kadesire mpu^c: Abacibonyi Nyamuzinda kucika abacika, ci abirhohye bo ashobôza engalo yage. 7 Kuziga lero mukayumva Nnâmahanga; mulwise shetani, mwabona oku ammuyakira kulî. 8 Yegeri Nyamuzinda, naye ammuyegerera. Kalabi enfune zinyu, mwe banya-byâha; cêsi emirhima yinyu, ezi nderherahabiri.. 9 Mulakire ebyâha binyu, mujire emishîbo, munabande endûlù. Amasheka ginyu gashube mirenge, n’amasîma ginyu gahinduke mishîbo. 10 Mucîrhohye embere za Nyakasane, naye ammukuza. 11 Muleke okukaz’iderhana kubî, bene wirhu. Oderhera mwene wabo kubî, nisi erhi omu­twîra olubanja, erhi Irhegeko aderhire kubî, erhi Iyo anatwîrîre olubanja. N’erhi wankatwîra lrhegeko olubanja, obwo erhi orhaciri mushimbulizi w’Irhegeko, ci erhi okola mutwî w’olubanja walyo. 12 Omurhegesi n’omutwî w’emanja ali muguma dolodolo, ye gwêrhe obuhashe bw’okuciza n’okuyîrha. Nawe oligi ndi mpu wacihambira okutwîra owinyu olubanja?.

Abahirhi bacîmanye, bacîkeke!

13 Yumvagyi ninyu we banakuIâlira, mpu: «Ene erhi irhondo rhwâja muli cishagala cilebe, rhwayûsamwo omwâka, rhwarhimbûla rhunayunguke». 14 K’erhi mumanyirage obwo kurhi irhondo mwâba? Obuzîne bwinyu buli cici? Muli mugi gubonekana hisanzi hitya, okuhandi guhirigirhe. 15 Kumanya murhankaderha erhikwo, mpu: «Nyakasane akalonza, rhwâba rhucirimwo omûka, rhujire kantu kalebe na kalebe». 16 Ci mwehe, banyandumà, mudwîrhe mwacîkungira obucîbone bwinyu! Ngasi bukuze bwa bene obwo buli bubî. 17 Ntyo, omanyire aminja ankajira, akanabula bwagajira, erhi câha ajizire.

ΙΑΚΩΒΟΥ ΕΠΙΣΤΟΛΗ 4

1 Πόθεν πόλεμοι καὶ πόθεν μάχαι ἐν ὑμῖν; οὐκ ἐντεῦθεν, ἐκ τῶν ἡδονῶν ὑμῶν τῶν στρατευομένων ἐν τοῖς μέλεσιν ὑμῶν; 2 ἐπιθυμεῖτε καὶ οὐκ ἔχετε, φονεύετε καὶ ζηλοῦτε καὶ οὐ δύνασθε ἐπιτυχεῖν, μάχεσθε καὶ πολεμεῖτε, οὐκ ἔχετε διὰ τὸ μὴ αἰτεῖσθαι ὑμᾶς, 3 αἰτεῖτε καὶ οὐ λαμβάνετε, διότι κακῶς αἰτεῖσθε, ἵνα ἐν ταῖς ἡδοναῖς ὑμῶν δαπανήσητε. 4 μοιχαλίδες, οὐκ οἴδατε ὅτι ἡ φιλία τοῦ κόσμου ἔχθρα τοῦ θεοῦ ἐστιν; ὃς ἐὰν οὖν βουληθῇ φίλος εἶναι τοῦ κόσμου, ἐχθρὸς τοῦ θεοῦ καθίσταται. 5 ἢ δοκεῖτε ὅτι κενῶς ἡ γραφὴ λέγει· πρὸς φθόνον ἐπιποθεῖ τὸ πνεῦμα ὃ κατῴκισεν ἐν ἡμῖν, 6 μείζονα δὲ δίδωσιν χάριν; διὸ λέγει· ὁ θεὸς ὑπερηφάνοις ἀντιτάσσεται, ταπεινοῖς δὲ δίδωσιν χάριν. 7 ὑποτάγητε οὖν τῷ θεῷ, ἀντίστητε δὲ τῷ διαβόλῳ, καὶ φεύξεται ἀφ’ ὑμῶν· 8 ἐγγίσατε τῷ θεῷ καὶ ἐγγιεῖ ὑμῖν. καθαρίσατε χεῖρας, ἁμαρτωλοί, καὶ ἁγνίσατε καρδίας, δίψυχοι. 9 ταλαιπωρήσατε καὶ πενθήσατε καὶ κλαύσατε. ὁ γέλως ὑμῶν εἰς πένθος μετατραπήτω καὶ ἡ χαρὰ εἰς κατήφειαν. 10 ταπεινώθητε ἐνώπιον τοῦ κυρίου καὶ ὑψώσει ὑμᾶς. 11 Μὴ καταλαλεῖτε ἀλλήλων, ἀδελφοί. ὁ καταλαλῶν ἀδελφοῦ ἢ κρίνων τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ καταλαλεῖ νόμου καὶ κρίνει νόμον· εἰ δὲ νόμον κρίνεις, οὐκ εἶ ποιητὴς νόμου ἀλλὰ κριτής. 12 εἷς ἐστιν ὁ νομοθέτης καὶ κριτὴς ὁ δυνάμενος σῶσαι καὶ ἀπολέσαι· σὺ δὲ τίς εἶ ὁ κρίνων τὸν πλησίον; 13 Ἄγε νῦν οἱ λέγοντες· σήμερον ἢ αὔριον πορευσόμεθα εἰς τήνδε τὴν πόλιν καὶ ποιήσομεν ἐκεῖ ἐνιαυτὸν καὶ ἐμπορευσόμεθα καὶ κερδήσομεν, 14 οἵτινες οὐκ ἐπίστασθε τὸ τῆς αὔριον ποία ἡ ζωὴ ὑμῶν– ἀτμὶς γάρ ἐστε ἡ πρὸς ὀλίγον φαινομένη, ἔπειτα καὶ ἀφανιζομένη– 15 ἀντὶ τοῦ λέγειν ὑμᾶς· ἐὰν ὁ κύριος θελήσῃ καὶ ζήσομεν καὶ ποιήσομεν τοῦτο ἢ ἐκεῖνο. 16 νῦν δὲ καυχᾶσθε ἐν ταῖς ἀλαζονείαις ὑμῶν· πᾶσα καύχησις τοιαύτη πονηρά ἐστιν. 17 εἰδότι οὖν καλὸν ποιεῖν καὶ μὴ ποιοῦντι, ἁμαρτία αὐτῷ ἐστιν.

5

1 Oku bwinyu ninyu mwe bagale! Mulake, munabande endûlù kuli kabuti­ndi wâmmuyishira! 2 Obuhirhi bwinyu bwabozire, n’emyambalo yinyu yalundirwe n’enshwa. 3 Amasholo ginyu n’ensaranga zinyu byalibirwe n’engisha , n’engisha zâbyo zo zayish’immuyâgiriza zinasirize emibiri yinyu nka kula omuliro gujira. Neci, mwamanyir’ibîka erhi mubîka omu nsiku nzinda! 4 Ka murhabwîni oku oluhembo mwàyimaga abakozi basârûlaga amashwa ginyu ludwîrhe lwabanda endûlu n’oku emirenge y’abo basârûzi yahisire omu marhwiri ga Nyakasane Nyamuzinda w’emirhwe? 5 En’igulu mwarhogwîre mwanacîsîmîsa, mwayigusize amîru ginyu nk’oku lusiku lw’okuhuma omu mwamba. 6 Mwayâgiriza omushinganyanya mwanamuyîrha; arhaderhaga mpu acîfûngira .

Amahano mazinda.

7 Mucîhangâne okulembera amalibuko, bene wirhu, kuhika Nyakasane ayishe. Ka murhabona oku omuhinzi, erhi alinda emburho àkoyeraga y’omu kwâge, anahulike, alinge enkuba y’omuhangûko n’eya lukanga enie. 8 Mucîhumbire ninyu; musêze emirhima omu nda, bulya Nyakasane ali hofi ayishe. 9 Murhakag’ibêrana burhe, bene wirhu, murhag’itwîrwa oluganja. Omutwî w’emanja oyu wammuhika aha luso! 10 Bene wirhu, mulolere oku balêbi baderhaga oku izîno lya Nyakasane; mushimbe olwiganyo lwâbo omu kucîhangâna n’omu kulembera amalibuko. 11 Neci, kuderha rhubaderha bany’iragi. Balya bacîkanyakanyize. Mwayumvîrhe bakunga oku Ayubu acihangânaga, mwana­bona oluhembo Nyakasane àmuhîre^d. Bulya Nyakasane aba wa lukogo na wa bwonjo bunji^e.

12 Cibwenêne, bene wirhu, mumanye mwankakacîgasha: arhali oku izîno ly’amalunga, erhi ly’igulu, nisi erhi oku yindi ndahiro. «Neci» winyu abe «neci», na «nanga» winyu abe «nanga» Iyo murhayish’iyâga omu lubanja. 13 Erhi hankaba oli omu malibuko muli mwe, ashenge. N’oshagalusire, ayibe ennanga.

14 Erhi hankajira owalwâla muli mwe, anahamagale abadâhwa b’Ekleziya, bamusengerere, banamush’îge amavurha oku izîno lya Nyakasane. 15 Omusengero gw’obuyemêre gwanafumya omulwâla; Nyakasane anamuyinamula, n’akaba ­ajizire ebyâha, anabikûlirwa. 16 Kuziga mukafulûlirana ebyâha binyu, munakasengererana, Iyo mufuma. Omusengero gw’omushinganyanya washenga n’omurhima gwâge gwoshi gujira buhashe bunji. 17 Eliya ali muntu akirhu; ashenga n’omurhima gwâge mpu enkuba erhaniaga, n’enkuba yajira myâka isharhu na myezi ndarhu erhaboneka omu igulu. 18 Ashub’ija aho, ashenga, lero enkuba yarhenga e malunga, n’obudaka bwayêra emburho. 19 Bene wirhu, erhi muli mwe hankajira owahabuka, arhenge omu njira y’okuli, n’owundi amugalule, 20 owahabûla omunya-byâha, amurhenze omu njira ali ahabukîremwo, amaye oku obuzîne bwâge abucizize olufù, n’oku âbabalirwa byâha mwandu.

ΙΑΚΩΒΟΥ ΕΠΙΣΤΟΛΗ 5

1 Ἄγε νῦν οἱ πλούσιοι, κλαύσατε ὀλολύζοντες ἐπὶ ταῖς ταλαιπωρίαις ὑμῶν ταῖς ἐπερχομέναις. 2 ὁ πλοῦτος ὑμῶν σέσηπεν καὶ τὰ ἱμάτια ὑμῶν σητόβρωτα γέγονεν, 3 ὁ χρυσὸς ὑμῶν καὶ ὁ ἄργυρος κατίωται καὶ ὁ ἰὸς αὐτῶν εἰς μαρτύριον ὑμῖν ἔσται καὶ φάγεται τὰς σάρκας ὑμῶν ὡς πῦρ. ἐθησαυρίσατε ἐν ἐσχάταις ἡμέραις. 4 ἰδοὺ ὁ μισθὸς τῶν ἐργατῶν τῶν ἀμησάντων τὰς χώρας ὑμῶν ὁ ἀπεστερημένος ἀφ’ ὑμῶν κράζει, καὶ αἱ βοαὶ τῶν θερισάντων εἰς τὰ ὦτα κυρίου σαβαὼθ εἰσεληλύθασιν. 5 ἐτρυφήσατε ἐπὶ τῆς γῆς καὶ ἐσπαταλήσατε, ἐθρέψατε τὰς καρδίας ὑμῶν ἐν ἡμέρᾳ σφαγῆς, 6 κατεδικάσατε, ἐφονεύσατε τὸν δίκαιον· οὐκ ἀντιτάσσεται ὑμῖν. 7 Μακροθυμήσατε οὖν, ἀδελφοί, ἕως τῆς παρουσίας τοῦ κυρίου. ἰδοὺ ὁ γεωργὸς ἐκδέχεται τὸν τίμιον καρπὸν τῆς γῆς μακροθυμῶν ἐπ’ αὐτῷ, ἕως λάβῃ πρόϊμον καὶ ὄψιμον. 8 μακροθυμήσατε καὶ ὑμεῖς, στηρίξατε τὰς καρδίας ὑμῶν, ὅτι ἡ παρουσία τοῦ κυρίου ἤγγικεν. 9 μὴ στενάζετε, ἀδελφοί, κατ’ ἀλλήλων, ἵνα μὴ κριθῆτε· ἰδοὺ ὁ κριτὴς πρὸ τῶν θυρῶν ἕστηκεν. 10 ὑπόδειγμα λάβετε, ἀδελφοί, τῆς κακοπαθείας καὶ τῆς μακροθυμίας τοὺς προφήτας οἳ ἐλάλησαν ἐν τῷ ὀνόματι κυρίου. 11 ἰδοὺ μακαρίζομεν τοὺς ὑπομείναντας· τὴν ὑπομονὴν Ἰὼβ ἠκούσατε καὶ τὸ τέλος κυρίου εἴδετε, ὅτι πολύσπλαγχνός ἐστιν ὁ κύριος καὶ οἰκτίρμων. 12 Πρὸ πάντων δέ, ἀδελφοί μου, μὴ ὀμνύετε μήτε τὸν οὐρανὸν μήτε τὴν γῆν μήτε ἄλλον τινὰ ὅρκον· ἤτω δὲ ὑμῶν τὸ ναὶ ναὶ καὶ τὸ οὒ οὔ, ἵνα μὴ ὑπὸ κρίσιν πέσητε. 13 Κακοπαθεῖ τις ἐν ὑμῖν, προσευχέσθω· εὐθυμεῖ τις, ψαλλέτω· 1′ ἀσθενεῖ τις ἐν ὑμῖν, προσκαλεσάσθω τοὺς πρεσβυτέρους τῆς ἐκκλησίας καὶ προσευξάσθωσαν ἐπ’ αὐτὸν ἀλείψαντες αὐτὸν ἐλαίῳ ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ κυρίου. 15 καὶ ἡ εὐχὴ τῆς πίστεως σώσει τὸν κάμνοντα καὶ ἐγερεῖ αὐτὸν ὁ κύριος· κἂν ἁμαρτίας ᾖ πεποιηκώς, ἀφεθήσεται αὐτῷ. 16 ἐξομολογεῖσθε οὖν ἀλλήλοις τὰς ἁμαρτίας καὶ εὔχεσθε ὑπὲρ ἀλλήλων, ὅπως ἰαθῆτε. πολὺ ἰσχύει δέησις δικαίου ἐνεργουμένη. 17 Ἠλίας ἄνθρωπος ἦν ὁμοιοπαθὴς ἡμῖν καὶ προσευχῇ προσηύξατο τοῦ μὴ βρέξαι, καὶ οὐκ ἔβρεξεν ἐπὶ τῆς γῆς ἐνιαυτοὺς τρεῖς καὶ μῆνας ἕξ· 18 καὶ πάλιν προσηύξατο, καὶ ὁ οὐρανὸς ὑετὸν ἔδωκεν καὶ ἡ γῆ ἐβλάστησεν τὸν καρπὸν αὐτῆς. 19 Ἀδελφοί μου, ἐάν τις ἐν ὑμῖν πλανηθῇ ἀπὸ τῆς ἀληθείας καὶ ἐπιστρέψῃ τις αὐτόν, 20 γινωσκέτω ὅτι ὁ ἐπιστρέψας ἁμαρτωλὸν ἐκ πλάνης ὁδοῦ αὐτοῦ σώσει ψυχὴν αὐτοῦ ἐκ θανάτου καὶ καλύψει πλῆθος ἁμαρτιῶν.

---

 ^a1.1 : Abakristu b’omu Bayahudi bàli bashandabîne omu igulu.

 ^b3.17 : Emburho nyinja byo bijiro binja.

 ^c4.6 : Mig 3, 34; Ayu 40, 12

 ^d5.11 : Ayu 21-22; 42, 10-17.

 ^e5.11 : Lul 102 (103), 8.

JAS – – Bible en mashi du Congo

Munkwa munene oku barhumisi ba Yezu na Ekleziya

bakolaga na C.D.P.C.L. Bukavu,  bulya omu EBIBLIYA NTAGATIFU,

Verbum Bible, Kinshasa 1992, rhudômire binwa binji bya mashi.

AMARUBA GAYANDIKIRAGWA ABEMEZI BOSH!

Enshokolezi

Amaruba gayandikiragwa abemezi boshi gali nda: maguma ga Mutagatifu Yakobo, abirhi ga Mutagatifu Petro, asharhu ga Mutagatifu Yowane, na magu­ma ga Mutagatifu Yuda. Gaderhwa «katolika», kuleka aga kabiri n’aga kasharhu ga Yowane, ago maruba garhumiragwa abemezi b’Ekleziya nyinji.

Amaruba ga Mutagatifu Yakobo

Gayandikagwa na Yakobo, mwene wâbo Yezu (Mt 13,35; Mk 6,3). Ali mudahwa mukulu w’e Yeruzalemu, afira obuyemêre omu mwâka gwa 62. Amaruba gage agarhumiraga abakristu b’omu Bayahudi bali bashandabîne omu igulu, hofi h’omwaka gwa 60. Rhulagirire oku bushinganyanya burhenga emwa Nnâmahanga lyo rhukolêsa obuyemêre bwirhu bubonekere omu bijiro binja. Rhuyâke akabôlo oku bakenyi, rhucihangane okurhandûla enfûzi n’abakana. Rhuyake ebyâha by’olulimi, rhube bashinganyanya, rhuyâke n’amagene g’en’igulu. Ensiku ziyiruka, abagalîre oku babo bacifinja owafire

Amaruba marhanzi ga Mutagatifu Petro

Gayandikagwa n’omurhambo w’Entumwa erhi ali e Babiloni, yo e Roma, hofi h’omwâka gwa 63 erhi ogwa 64. Obulangalire burhumire abakristu bacîshinga ciru bakagera omu mbaka. Ebi abalêbi baderhaga rhwàbishobwîre. Rhugwasirwe rhucihangane okuzigirana. Rhumanye oku rhwe lubaga lwishogwa muli Kristu, rhumanyage okulama bwinja ekarhî k’abapagani, rhukenge abakulu b’ecihugo; abashizi bayumve bannawâbo. Abashamuka bakenge obuhya n’obuzigire bulumire omu cinyabuguma. Amango g’amalibuko, rhusimike rhunalole olwiganyo lwa Kristu wafàga aj’iyîgîriza omu irimbo n’erhi afûka abwârhala ekulyo kw’Ishe. Omu kukenga amababale ga Kristu rhucihangane okuyâka ebyâha. Kristu ye Lungere mukulu ngasi balungere omu Ekleziya bakwânîne balolerekwo. Mpu abemêzi boshi bakakenga abagula.

Amaruba ga kabiri ga Mutagatifu Petro

Gayandikagwa enyuma ly’amarhanzi ga Petro. Wabona muganda muguma wa Petro wagayandikaga. Abakristu bashobwîre obwôrhere bw’okuba bâna ba Nnâmahanga banashubûzibwa omu cinyabuguma c’abemêzi . Ngasi muguma acîhangane okuyâka abigîriza b’obunywesi. Ababî bâhanwe ci abinja bahâbwe oluhembo.

Amaruba ga Mutagatifu Yowane oku gali asharhu

Gllyandikagwa n’Entumwa Yowane, ye wanayandikaga ecitabu ca kani c’Emyanzi y’Akalembe n’ ec’Amafulûlo. Agayandikaga erhi akola mushosi, hofi h’omwâka gwa 98. Amaruba marhanzi galimwo binwa bisharhu binene. 1.Okugenda omu bumoleke kugwêrhe njira ini : okuyâka ecâha, okukulikira amarhegeko bwenêne ery’obuzigire, okurhahira omurhima oku by’en’igulu, okucîlanga oku bashombanyi ba Kristu. 2. Okulama nka bâna ba Nnâmahanga, nakwo kuli kuyâka ecâha, kukulikira amarhegeko bwenêne ery’obuzigire, n’okucîlanga oku bashombanyi ba Kristu. 3. Iriba ly’Obuzigire n’Obuyemêre ali Nyamuzinda yêne bulya ye warhanzir’irhuzigira omu kucîjira muntu kw’Omugala. Ntakwo rhwakazigira Nyamuzinda buzira kuzigira bene wirhu. Obuyemêre bwarhengaga kuli Mugala wa Nyamuzinda wahamîrize omu mîshi n’omu muko. Ye warhuhîre Mûka. Omu kuyemêra mugala wa Nyamuzinda rhuhâbwa obuzîne. Omwemêzi akaz’isengerera abanya-byâha. Omu maruba ga kabiri, mpu rhulame omu buzigire; banarhuhîre hange oku bashombanyi ba Kristu bo bakanywesi. Omu maruba ga kasharhu Yowane akunga Gayo warhabalaga ebigolo biyâlîza Emyanwi y’Akalembe, alongôzize Diyotrefi wabulaga okuyankirira abaja-bugo, ci ali akunga Demetriyo olanzire obuyemêre.

Amaruba ga Mutagatifu Yuda

Gayandikagwa na Yuda, mwene wâbo Yakobo (Yd 1), nkaba naye mwene wâbo Nyakasane (Mt 13,35), omu myâka ya 70-80. Agamaruba gayandikagwa okubwira abakristu bacilange oku bîgîriza b’obunywesi; ahûnyire abakristu bazigirane banagwâsanye omu buyemêre.

AMARUBA GA MUTAGATIFU YAKOBO

1

Omusingo

1 Yakobo, mwambali wa Nnâmahanga n’owa Nyakasane Yesu Kristu, ahânyire omusingo oku milala ikurni n’ibiri eshandabîne omu igulu!

Oku omukristu akwânîne okuyorha omu marhagulo

2 Omu marhangulo ga ngasi lubero gammuyishira, mukacishinga, bene wirhu, 3 bulya murhahabiri oku amarhangulo g’obuyemêre bwinyu kulerha galerha obuzibu bw’okulembera amalibuko. 4 Ci obwo buzibu bw’okulembera amalibuko bukole ebijiro nkana, lyo muba bantu bashingânîne na bimâna, barhabuziri cici.

Okushenga n’obulangâlire

5 Obuzire obushinganyanya muli mwe, abushenge Nnâmahanga, oshobôza boshi burhagera na buzira karhinda; abuhâbwa. 6 Ci kwônene ashenge n’obuyemêre, buzira kurhindira ciru ehitya; bulya orhindira kwo ali nka kula omuvumba w’omu nyanja guhisibwa n’okuhêkwa eyi n’eyi n’empûsi. 7 Omuntu wa bene oyo arhalangâliraga mpu ankashobôla akantu emwa Nyakasane: 8 eri nderhera-habiri, nzunguzi omu majira gâyo goshi.

Kurhi omugale ayish’iherêrekera

9 Mwene wirhu oli mukenyi acishingire obukuze bwâge, 10 n’omugale naye asîme obwirhohye bwâge, bulya kwo ayish’ikenyuka nka muligi gwa bwâso. 11 lzuba likashoshoka, linajire ecidurhudurhu, libabule olubala; obwâso bw’emburho burhoge, ohabe aha obudukuliza bwâbwo bwamaja. Ntyo kwo n’abagale baherêrekere omu njira zâbo.

Amashumi

12 Iragi lyâge omuntu olembera amarhangulo! Bulya erhi aba amagahima, anayish’ihâbwa ishungwe ly’obuzîne Nyamuzmda alaganyagya abamuzigira. 13 Ntâye obage ali omu mashumi akaderha mpu Nyamuzinda omushumisire; bulya Nyamuzinda arhankashumikwa mabî, naye arhanashumika ndi. 14 Ci ngasi muguma ashumikwa n’amîru gage mabî yêne; go gamukulula ganamugwâse. 15 N’erhi omuntu aba amayemêra ago mîru mabî, lyo gaburha ecâha, naco ecâha nka camayûs’ijirwa, canaburha olufu. 16 Mumanye mwankahabuka, bene wirhu bazigirwa. 17 Ngasi ngalo nyinja na ngasi nshôkano nkana bihubuka enyanya, birhenga emwa Nn’obulangashane, orhahinduka n’orhayishi cihoho ca muhindulo, 18 Yene walonzagya okurhuburha omu luderho lwâge lw’okuli, mpu rhube rhwe murhondêrero gw’ebiremwa byâge.

Okurhumikira Nnâmahanga kw’okunali

19 Murhahabiri aho, bene wirhu bazigirwa: ngasi muntu akâbangaduka omu kuyumvirhiza, ci arhabaga wa kuderha duba, orhanabaga wa kukunira duba . 20 Bulya obukunizi bw’omuntu burhajira omukolo gw’obushinganyanya bwa Nnâmahanga . 21 Kuziga mukwêbe kulî ngasi byoshi byankamuhemula na ngasi bisigaliza by’obubî, munayankirire n’obwirhohye akanwa ka Nyamuzinda karhwêragwa omu mirhima yinyu mpu kammucize . 22 Mube ba kujira akanwa ka Nnâmahanga, ci arhali ba kuyumvirhiza kwône, murhag’icirheba mwêne! 23 Bulya oyumvirhiza akanwa ka Nnâmahanga arhanakajire, kwo ali ak’omuntu wasinza obusù bwâge omu cilolero mpu alole iranga aburhanagwa. 24 Erhi aba amacîhenga, agende; ho n’aho anayibagira kurhi anali. 25 Ci ocisêza okumanya irhegeko limâna, lirya irhegeko lijira abantu bantagengwa, akanalisêrakwo, arhâbe wa kuyumva n’okuyibagira, ci wa kujira, oyo ye wabone iragi omu kushimba irhegeko. 26 Erhi omuntu ankaderha mpu ali mwinja omu idini lyâge, ci akaba arhish’ishuba olulimi lwâge , na ntyo acirhebe yêne, idini ly’oyo muntu liri lya busha. 27 Idini licîre lirhanalikwo ibala omu masù ga Larha Nyamuzinda, muliyumvagye: okukarhandûla enfuzi n’abakana omu malibuko gâbo, n’okucilanga buzira izâbyo en’igulu.

2

Okukenga abakenyi

1 Bene wirhu, irhondo mumanye mwankahira akabôlo omu buyemêre bwa Yezu Kristu, Nnawirhu w’irenge. 2 Erhi mwakaba mutamîre omu ndêko, hakayisha omuntu oyambîrhe engolo y’amasholo n’omushangi mwinjinja , hayishage obwo n’omukenyi oyambîrhe obwikunje, 3 n’erhi mwankahindamuka, musinze olya oyambîrhe omushangi gwalangashana, mumubwîre, erhi: Entebi eyi otamalage, waliha!» naye olya mukenyi mumubwîre, erhi: «Wehe oyimange’ halal», nisi, erhi: «Otamale aha citumbi c’amagulugu gâni;» 4 k’erhi nta kabôlo mujijire obwo, ka n’erhi murhacîjiziri batwî b’emanjaa b’enkengero mbî?

5 Leki mmubwire, bene wirhu bazigirwa! Ka Nyamuzinda arhacishogaga abakenyi b’en’igulu mpu babe bahirhi omu buyemêre, banabe mîmo y’Obwâmi alaganyagya abamuzigira? 6 Ninyu mudwîrhe mwakabôla abakenyi! Ka barhali bagale bammushoshôba? K’arhali bo bammuhêka e kagombe? 7 K’arhali bo badîrhe balogorhera Izîno linja mugashâniza? 8 Mukâshimba lirya i­rhegeko ly’oku bwâmi liri omu Mandiko lidesire, mpu: Okazigira owinyu nk’oku ocizigira wene, erhi mujizire bwinja; 9 ci mukajira akabôlo, erhi câha mujizire, n’Irhegeko lyanammukaga nka bagoma.

10 Omuntu oshimba Amarhegeko goshi, erhi ankavunamwo cinwa ciguma cône, erhi goshi agomîre. 11 Bulya owaderhaga, mpu: Orhahîra okahusha, ye wanashibig’iderha, mpu: . Orhahîra okanigana . Ntyo, ciru wankaba orhahushiri, okanigana, erhi wanavunyire Irhegeko lyoshi. 12 Enderho zinyu n’ebijiro binyu bibe nk’eby’abantu bayishi’itwîrwa olubanja n’irhegeko lirhuma abantu baba ntagengwa. 13 Bulya olubanja lurhababalira orhaba lukogo; ci olukogo kulimba lulimbira olubanja.

Obuyemêre omu bijiro bubonekera

14 Cici bikwânîne omuntu, bene wirhu, erhi ankaderha mpu agwêrhe obuyemêre, nka nta bijiro binja ajira? K’obuyemêre bwankamuciza? 15 Erhi mwene wirhu nisi erhi mwâli wirhu bankabula eci bayambala erhi eci bashêga, 16 muguma muli mwe aje aho, ababwîre, erhi: «Gendagi n’omurhûla , mukalûke , munayigurhe», ci arhacibahe eci omubiri gwâbo gulagirirekwo, kamalo kaci ebyôla byankalerha? 17 Kwo obuyemêre nabwo buli ntyo: nka burhagweêrhi bijiro binja erhi kufa bufîre lwoshi.

18 Ciru hanajira owaderha, erhi: W’oyo ogwêrhe obuyemêre, nani ngwêrhe ebijiro binja! Obwo buyemêre bwêwe burhagwêrhi bijiro binja, obunyêreke, niehe nakuyêreka obuyemêre bwâni omu bijiro byâni! 19 Oyemire oku Nyamuzinda ali muguma ye ne . Kuti kwinja! Abashetani nabo banakuyemêre, na musisi bageramwo. 20 K’olonzize okumanya, eci cingolongola, oku obuye­mêre buzira bijiro binja kugumba bugumba? 21 Ka birhali bijiro byarhumaga larha Abrahamu ayêra, erhi ahâna omugala Izaki nterekêro oku lûsho? 22 K’orhabwini obwo oku obuyemêre bwàli bulungine n’ebijiro byâge, n’oku bijiro byarhumire obuyemêre bwâge buba bwimâna! 23 Ntyo eci cinwa c’ Amandiko cayunjula, ecidesire mpu: «Abrahamu ayemire Nnâmahanga, n’okwo kwarhuma aba mushinganyanya, anayirikwa murhonyi wa Nyamuzinda». 24 Mubwînage oku bijiro birhuma omuntu ayêra, ci arhali buyemêre bwône. 25 Rahabu naye kwo na kwo, olya mukazi mugonyi. Ka birhali bijiro byarhumire ayêra, erhi ayankirira abalangûza, anabageza, omu yindi njira? 26 Nka kula omubiri gurhalimwo mûka guba gufîre, kwo n’obuyemêre burhagwêrhi bijiro buba citù.

3

Ebyâha by’olulimmi

1 Bene wirhu, mumanye muli mwe murhabâga banji balonza okuba bayigîriza; mumanyire oku olubanja lwirhu lwayish’iba ludârhi kulusha. 2 Bulya rhweshi rhweshi rhunahabuke kanji. Akaba hali orhafumwa omu binwa, oyo muntu erhi acîbêrire mulume mwimâna, owankahash’irhegeka omubiri gwâge gwoshi. 3 Rhukashwêka akanwa k’eciterusi nti Iyo cirhuyumva, citerusi coshi rhuba rhushwêsire. 4 Kandi mulole amârho g’enkuge; ciru gankaluga, ciru gankahunyangwa n’empûsi ndârhi, kurharuma garhahêkwa n’engasi ntyanguli emunda omwêrekeza alonzize. 5 Olulimi nalwo kwo na kuguma. Ciba cirumbu cityanguli, ci lwanacikungira bintu binji. Obunyi bw’enkunyankunye burhayibuza okuyôca omuzirhu munene! 6 Olulimi nalwo guba muliro, eba nshoôko y’obubî. Olulimi luba aha kagarhi k’emishaya yirhu, luyahukiza omubiri gwoshi, lunahire engulumira omu buzîne bwirhu bw’en’igulu, nk’oku lwône lugulumira n’omuliro gw’omu nyenga y’omuliro. 7 Ebyerubala bya ngasi lubero n’ebinyunyi, enjoka n’ebiyandala oku idaho, n’ensimba z’omu nyanja, byoshi byoshi bwenge bwa muntu bubirhegeka bwo bwanayôrhaga bubirhegeka. 8 Ci olutimi, nta muntu ciru n’omuguma wankahash’ilurhegeka: luba cihûsi cirhadêkerera; luyunjwîre bwôge bulimwo olufù. 9 Lwo rhugashânizamwo Nyakasane na Larha, lwo rhunahehêreramwo abantu balemagwa oku nshusho ya Nyamuzinda! 10 Omu kanwa kaguma munarhenge obwanga n’omukago! Mâshi bene wirhu, okwo kurhakwânîni. 11 K’iriba linahululemwo amîshi minja n’ama­lulu omu muloko muguma? 12 Bene wirhu k’omulehe gw’omutini gwankayanakwo amalehe g’omuzâbîbu? N’amîshi g’omu nyanja nago garhankaba minja nk’ag’omu iriba.

Obushinganyanya bwinja n’obubî

13 Ndi muli mwe oli mushinganyanya na mwenge? Ayêrekane n’olugendo lwâge lwinja oku ebijiro byâge biri bya butûdu n’obushinganyanya. 14 Ci mukaba ba mujina n’obumvu omu murhima, mukanaba ba nnongwe, murhacicîkungaga; murhananywerheraga okuli. 15 Obushinganyanya bwa bene obwo arhali enyanya buhubuka; ci buli bw’en’igutu, buli bwa ngeso mbî, buli bwa kuli shetani, 16 bulya aha obumvu n’ennongwe bifulukira harhabula kavulindi n’ebi­ndi bibî bya ngasi lubero. 17 Obushinyanya bw’enyanya bwôhe, burhanzi buba bucêse kandi buba bwa murhûla, buba bwa lukogo, butûla, buyunjwîre bwonjo n’emburho nyinja^a, burhajira kabôlo, burhanalyâliha. 18 Emburho y’obushinganya erhabibwa aharhali murhûla, erhanakwânana abarhali ba murhûla.

4

Okuyôrha bwinja

1 Ngahi ebîrha n’entambala birhenga mu!i mwe K’arhali omu mîru ginyu mabî gakatula entambala omu birumbu binyu? 2 Erhi mucîfinja akantu murhagwêrhi, munajekwo mukola mwaniga. Mukayagalwa n’ehi murhankabona, munatule entambala mulwe amatumu. Murhajira bici bulya murhahûna bici. 3 Mukahûna murhahâbwa, bulya munahûne kubî, mpu mubone ebi mwagula amasîma mabî. 4 Ezi ndyâlya, ka kuhaba muhabire oku okuyinjibana igulu kuli kushombana na Nnâmahanga? Kwo kuderha oku owalonza okuba mwîra w’igulu anacijire mushombanyi wa Nyamuzinda. 5 Ka mwehe mumanyire mpu Amandiko busha gaderhire, mpu: «Omûka arhuhiragamwo, Nyamuzinda aguzigira n’obuyâgalwa?» 6 Kwo kunarhuma arhugabira enshôkano elushire. Amandiko kwo kadesire mpu^b: Abacibonyi Nyamuzinda kucika abacika, ci abirhohye bo ashobôza engalo yage. 7 Kuziga lero mukayumva Nnâmahanga; mulwise shetani, mwabona oku ammuyakira kulî. 8 Yegeri Nyamuzinda, naye ammuyegerera. Kalabi enfune zinyu, mwe banya-byâha; cêsi emirhima yinyu, ezi nderhera-habiri.. 9 Mulakire ebyâha binyu, mujire emishîbo, munabande e­ndulu. Amasheka ginyu gashube mirenge, n’amasîma ginyu gahinduke mishîbo. 10 Mucîrhohye embere za Nyakasane, naye ammukuza. 11 Muleke okukaz’iderhana kubî, bene wirhu. Oderhera mwene wabo kubî, nisi erhi omutwîra olubanja, erhi Irhegeko aderhire kubî, erhi lyo anatwîrîre olubanja. N’erhi wankatwîra lrhegeko olubanja, obwo erhi orhaciri mushimbulizi w’Irhegeko, ci erhi okola mutwî w’olubanja walyo. 12 Omurhegesi n’omutwî w’emanja ali muguma dolodolo, ye gwêrhe obuhashe bw’okuciza n’okuyîrha. Nawe oligi ndi mpu wacihambira okutwîra owinyu olubanja?.

Abahirhi bacîmanye, bacîkeke!

13 Yumvagyi ninyu we banakulâlira, mpu: «Ene erhi irhondo rhwâja muli cishagala cilebe, rhwayûsamwo omwâka, rhwarhimbûla rhunayunguke». 14 K’erhi mumanyirage obwo kurhi irhondo mwâba? Obuzîne bwinyu buli cici? Muli mugi gubonekana hisanzi hitya, okuhandi guhirigirhe. 15 Kumanya murhankaderha erhikwo, mpu: «Nyakasane akalonza, rhwâba rhucirimwo omûka, rhujire kantu kalebe na kalebe». 16 Ci mwehe, banyandumà, mudwîrhe mwacîkungira obucîbone bwinyu! Ngasi bukuze bwa bene obwo buli bubî. 17 Ntyo, omanyire aminja ankajira, akanabula bwagajira, erhi câha ajizire.

5

1 Oku bwinyu ninyu mwe bagale! Mulake, munabande endûlù kuli kabutindi wâmmuyishira! 2 Obuhirhi bwinyu bwabozire, n’emyambalo yinyu yalundirwe n’enshwa. 3 Amasholo ginyu n’ensaranga zinyu byalibirwe n’engisha, n’engisha zâbyo zo zayish’immuyâgiriza zinasirize emibiri yinyu nka kula omuliro gujira. Neci, mwamanyir’ibîka erhi mubîka omu nsiku nzinda! 4 Ka murhabwîni oku oluhembo mwàyimaga abakozi basârûlaga amashwa ginyu ludwîrhe lwabanda endûlu n’oku emirenge y’abo basârûzi yahisire omu marhwiri ga Nyakasane Nyamuzinda w’emirhwe? 5 En’igulu mwarhogwîre mwanacîsîmîsa, mwayigusize amîru ginyu nk’oku lusiku lw’okuhuma omu mwamba. 6 Mwayâgiriza omushinganyanya mwanamuyîrha; arhaderhaga mpu acîfûngira .

Amahano mazinda.

7 Mucihangane okulembera amalibuko, bene wirhu, kuhika Nyakasane ayishe. Ka murhabona oku omuhinzi, erhi alinda emburho àkoyeraga y’omu kwâge, anahulike, alinge enkuba y’omuhangûko n’eya lukanga enie. 8 Mucihumbire ninyu; musêze emirhima omu nda, bulya Nyakasane ali hofi ayishe. 9 Murhakag’ibêrana burhe, bene wirhu, murhag’itwîrwa oluganja. Omutwî w’emanja oyu wammuhika aha luso! 10 Bene wirhu, mulolere oku balêbi baderhaga oku izîno lya Nyakasane; mushimbe olwiganyo lwâbo omu kucihangâna n’omu kulembera amalibuko. 11 Neci, kuderha rhubaderha bany’iragi. Balya bacîkanyakanyize. Mwayumvîrhe bakunga oku Ayubu acihangânaga, mwanabona oluhembo Nyakasane àmuhîre^c. Bulya Nyakasane aba wa lukogo na wa bwonjo bunji^d.

12 Cibwenêne, bene wirhu, mumanye mwankakacîgasha: arhali oku izîno ly’amalunga, erhi ly’igulu, nisi erhi oku yindi ndahiro. «Neci» winyu abe «neci», na «nanga» winyu abe «nanga» Iyo murhayish’iyâga omu lubanja. 13 Erhi hankaba oli omu malibuko muli mwe, ashenge. N’oshagalusire, ayibe ennanga.

14 Erhi hankajira owalwâla muli mwe, anahamagale abadâhwa b’Ekleziya, bamusengerere, banamush’îge amavurha oku izîno lya Nyakasane. 15 Omusengero gw’obuyemêre gwanafumya omulwâla; Nyakasane anamuyinamula, n’akaba ajizire ebyâha, anabikûlirwa. 16 Kuziga mukafulûlirana ebyâha binyu, munakasengererana, lyo mufuma. Omusengero gw’omushinganyanya washenga n’omurhima gwâge gwoshi gujira buhashe bunji. 17 Eliya ali muntu akirhu; ashenga n’omurhima gwâge mpu enkuba erhaniaga, n’enkuba yajira myâka isharhu na myezi ndarhu erhaboneka omu igulu. 18 Ashub’ija aho, ashenga, lero enkuba yarhenga e malunga, n’obudaka bwayêra emburho. 19 Bene wirhu, erhi muli mwe hankajira owahabuka, arhenge omu njira y’okuli, n’owundi amugalule, 20 owahabûla omunya-byâha, amurhenze omu njira ali ahabukîremwo, amaye oku obuzîne bwâge abucizize olufù, n’oku âbabalirwa byâha mwandu.

---

 ^a3.17 : Emburho nyinja byo bijiro binja.

 ^b4.6 : Mig 3, 34; Ayu 40, 12

 ^c5.11 : Ayu 21-22; 42, 10-17.

 ^d5.11 : Lul 102 (103), 8.

HEB – – DRC MASHI HEBREW BIBLE and MASHI GREEK

Munkwa munene oku barhumisi ba Yezu na Ekleziya

bakolaga na C.D.P.C.L. Bukavu,  bulya omu EBIBLIYA NTAGATIFU,

Verbum Bible, Kinshasa 1992, rhudômire binwa binji bya mashi.

AMARUBA GAYANDIKIRAGWA ABAHABRANIYA

Enshokolezi

Abalenga b’ Ebibliya barhasag’imanya bwinjinja erhi Amaruba gayandikiragwa Abahabraniya^a gaba ga Mut. Paolo erhi ga yindi ntumwa. Ci rhutwe bôfi ntya: ciru akaba Mut. Paolo arhayandikaga yêne n’okuboko kwâge aga maruba emwa Abahabraniya, na ciru akaba arhahanaga enkengêro n’ebinwa byâge emw’owundi mwâdisi, rhwanaderha oku Amaruba g’Abahabraniya gashimbûlire enyigirizo za Mut. Paolo, omu kushongêza ebinwa n’enkengêro, n’omu kugaba n’okufundikira haguma Endagâno ya Mîra n’Endagâno Mpyâhya.

Aga maruba gahanyire enyigîrizo nkulu z’okuha omusomi omurhima (13, 22) n’okukomeza obuyemêre muli Kristu omu mango magalugalu (5, 11-14; 6, 4-9; 10, 28-29). Omukristu agwâsirwe amanyirire oku Endagâno Mpyâhya elushire enashwinjire Endagâno ya Mîra muli Yezu Kristu: Mudâhwa mukulu na Mwâmi w’igulu lyoshi (3, 12-14; 10, 35-36; 12, 1-13). Nkaba Amaruba g’emwa Abahabraniya gayandikagwa e Italiya (aha Roma) omu mwaka gwa 64-69 enyuma ly’okuburhwa kwa Kristu.

Hali n’abaderha baderha mpu gayandisirwe enyuma lya mwâka gwa 70, bulya owagasoma anabone oku gayêrekîne oku enterekêro z’omu Ka-Nyamuzinda zirhacihali. Abadâhwa n’abandi Bayahudi bahindusire bakristu bagwêrhwe n’idulwe ly’obugashânize bwa mîra. Omwandisi ali abawîra bahire omurhima omu nda, bulya enterekêro Kristu arhûzire oku musalaba elushire ezindi zoshi. Mpu Kristu alushire ngasi coshi Nyamuzinda akolêsize okuyegera abantu: Bamalahika, Abalêbi, Oluderho, Amarhegeko, Enterekêro, Abâmi. Ntyo Endagâno Mpyâhya elushire Endagâno ya Mîra (1, 1-14); kurhenga cigabi cirhanzi kuhika ca 10, bukulu bwa Kristu bahugwîre; ecigabi ca 11 cakunga ngasi walamire omu buyemêre; ecigabi 12 cayêrekana oku Kristu ye imerero n’ishwinjiro ly’obuyemêre, ye shubûliza byoshi na byoshi omu ndêko nguma (12, 22-24); ecigabi 13 cihânyire amahano g’okulama omu buzigire bw’ecinyabuguma, kulya Amaruba emwa Balungere gakâg’ihanûla.

1

Enshula-myanzi

Obukulu bwa Mugala wa Nyamuzinda wacijiraga muntu

1 Kanji kanji n’omu njira za ngasi lubero, mîra, Nyamuzinda akolesize abalêbi mpu amanyise bashakulûza^b akanwa kâge. 2 Lero mwo zino nsiku nzinda^c, arhuma Omugala yêne, mpu arhumanyise akanwa kâge, anamuyîmika, amuha oburhegesi bw’ebintu byoshi; ye anakolêsagya erhi alema igulu. 3 Oyo Mugala, ye bulangashane bw’irenge lyâge, ye na nshusho y’obworhere bwâge; ye tugika igulu n’oluderho lwâge lugala-byoshi. Erhi aba amarhufumya ebyâha birhu, aj’ibwârhala ekulyo kwa Nyamuzinda omu mpingu. 4 Akulira bamalahika boshi, bulya izîno lyâge lirhankagererwa oku lyâbo.

I. Mugala wa Nyamuzinda alushire bamalahika obukulu

Kwo bidesirwe omu Mandiko

5 Ka hali malahika Nnâmahanga akola abwîzire, erhi: We Mugala wâni, nie nakuburhaga ene? Nisi, erhi: Nâba nie Ishe, naye âbe Mugala wâni? 6 Kandi, erhi arhuma enfula yâge en’igulu, aderha, erhi:Bamalahika ba Nyamuzinda boshi bamuharâmye. 7 Ci bamalahika bôhe kwo ababwîzire ntya: Bamalahika bâge abajizire mpûsi, n’abarhumisi bâge abajira ngulumira ya muliro. 8 Abwîra Omugala, erhi: Entebe yâwe y’obwâmi, ewe Nyamuzinda, eri y’emyâka n’emyâka, n’akarhî kâwe k’obwâmi kali ka bushinganyanya. 9 Wasimire obushi­nganyanya, wagaya obubî. Co carhimire Nyamuzinda akushîga amavurha g’obwâmi omu bushagaluke, anakurhonya omu binyu boshi, ewe Yagirwa, Nnâmahanga. 10 Kandi, erhi^d: Waliha Nyakasane, aha murhondêro, we wabumbaga igulu, n’amalunga omu nfune zâwe garhengaga. 11 Ebyo byoshi byâyûrhe, ci wehe orhakaja ngahi; byoshi byâtwîke nka bwikunje. 12 Wabibungebunge nka kulya babungabunga ecirondo. Ci wehe oku oli kwo wanaciyôrhera, n’emyâka yâwe erhakaheka. 13 Ndi akola abwîzire muli bamalahika, erhi: Bwârhala ebwa kulyo kwâni, ninde mpira abânzi bâwe nka citumbi aha magulu gâwe? 14 Ka boshi barhali myûka erhegesirwe okujira oburhumisi, erhumirwe buja-bugo mpu erhabâle abayish’iyîma omu bucire?

ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 1

1 Πολυμερῶς καὶ πολυτρόπως πάλαι ὁ θεὸς λαλήσας τοῖς πατράσιν ἐν τοῖς προφήταις 2 ἐπ’ ἐσχάτου τῶν ἡμερῶν τούτων ἐλάλησεν ἡμῖν ἐν υἱῷ, ὃν ἔθηκεν κληρονόμον πάντων, δι’ οὗ καὶ ἐποίησεν τοὺς αἰῶνας· 3 ὃς ὢν ἀπαύγασμα τῆς δόξης καὶ χαρακτὴρ τῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ, φέρων τε τὰ πάντα τῷ ῥήματι τῆς δυνάμεως αὐτοῦ, καθαρισμὸν τῶν ἁμαρτιῶν ποιησάμενος ἐκάθισεν ἐν δεξιᾷ τῆς μεγαλωσύνης ἐν ὑψηλοῖς, 4 τοσούτῳ κρείττων γενόμενος τῶν ἀγγέλων ὅσῳ διαφορώτερον παρ’ αὐτοὺς κεκληρονόμηκεν ὄνομα. 5 Τίνι γὰρ εἶπέν ποτε τῶν ἀγγέλων· υἱός μου εἶ σύ, ἐγὼ σήμερον γεγέννηκά σε; καὶ πάλιν· ἐγὼ ἔσομαι αὐτῷ εἰς πατέρα, καὶ αὐτὸς ἔσται μοι εἰς υἱόν; 6 ὅταν δὲ πάλιν εἰσαγάγῃ τὸν πρωτότοκον εἰς τὴν οἰκουμένην, λέγει· καὶ προσκυνησάτωσαν αὐτῷ πάντες ἄγγελοι θεοῦ. 7 καὶ πρὸς μὲν τοὺς ἀγγέλους λέγει· ὁ ποιῶν τοὺς ἀγγέλους αὐτοῦ πνεύματα καὶ τοὺς λειτουργοὺς αὐτοῦ πυρὸς φλόγα, 8 πρὸς δὲ τὸν υἱόν· ὁ θρόνος σου ὁ θεὸς εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος , καὶ ἡ ῥάβδος τῆς εὐθύτητος ῥάβδος τῆς βασιλείας σου. 9 ἠγάπησας δικαιοσύνην καὶ ἐμίσησας ἀνομίαν· διὰ τοῦτο ἔχρισέν σε ὁ θεὸς ὁ θεός σου ἔλαιον ἀγαλλιάσεως παρὰ τοὺς μετόχους σου. 10 καί· σὺ κατ’ ἀρχάς, κύριε, τὴν γῆν ἐθεμελίωσας, καὶ ἔργα τῶν χειρῶν σού εἰσιν οἱ οὐρανοί· 11 αὐτοὶ ἀπολοῦνται, σὺ δὲ διαμένεις, καὶ πάντες ὡς ἱμάτιον παλαιωθήσονται, 12 καὶ ὡσεὶ περιβόλαιον ἑλίξεις αὐτούς, ὡς ἱμάτιον καὶ ἀλλαγήσονται· σὺ δὲ ὁ αὐτὸς εἶ καὶ τὰ ἔτη σου οὐκ ἐκλείψουσιν. 13 πρὸς τίνα δὲ τῶν ἀγγέλων εἴρηκέν ποτε· κάθου ἐκ δεξιῶν μου, ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς σου ὑποπόδιον τῶν ποδῶν σου; 14 οὐχὶ πάντες εἰσὶν λειτουργικὰ πνεύματα εἰς διακονίαν ἀποστελλόμενα διὰ τοὺς μέλλοντας κληρονομεῖν σωτηρίαν;

2

Ihano

1 Okwo kwo kurhumire rhukwânîne rhucishwêkere oku nyigîrizo rhwayumvirhe, lyo rhurhalalaha. 2 Bulya akaba obuja-bugo bwa bamalahika^e bwayunjwîre na ngasi wadesire mpu abugomera erhi mpu arhabuyumva, ahâbirwe obuhane bumukwânîne, 3 kurhi rhweki rhwankahash’ifuma, erhi rhwankagaya obucire bungana obwo? Obwo bucire, burhanzi bwamanyisîbwe na Nyakasane, nabo ababuyumvîrhe babuhaîriza muli rhwe. 4 Nyamuzinda yêne asêza obwo bubamîrizi omu kuyêrekana ebimanyîso n’ebirhangâzo n’ebisômerîne bya ngasi lubero, haguma n’enshôkano za Mûka Mutagatifu, nk’oku alonzagya yêne.

Kristu warhucungulaga, ci arhali bamalahika

5 Bulya arhali bamalahika adesire mpu barhambule eryo igulu lyâbe rhudwîrhe rhwaderha^f. 6 Hali owaciderhire halebe, erhi^g: Omuntu aligi cici mpu wamuyibuka? mwene Adamu aligi ndi mpu wamushîbirira? 7 Wamujizire munyi hisungunu hyône kuli bamalahika, wamuyambika ishungwe ly’irenge n’obukuze. 8 Byoshi wabihizire aba magulu gage^h. Akaba amuhîre obubashe bw’okurhegeka byoshi, ntâco alesire cirhali câge. Ci kwônene, oku rhuli buno, rhurhabwîni kurhi byoshi biri omu burhegesi bwâge. 9 Ci olya warhangag’ijirwa munyi kuli bamalahika, Yezu, y’oyo okolaga ayambîrhe ishungwe ly’irenge n’obukuze, bulyâla ababîre anafà. Kwànali kukwânîne arhang’ifà, lukogo lwa Nyamuzinda na bunguke bwa ngasi muntu birhumire. 10 Erhi Nnâmahanga alonza mpu ahise bagala banji omu irenge, kwàli ku­shingânîne Nyamuzinda, Nn’ebintu byoshi na Lulema wa byoshi, arhang’iyumanyanya n’amalibuko ecirongôzi cabahêka omu bucire. 11 Bulyâla omùmànya n’abàmànyibwa nkomôka nguma bajira. Co cirhuma arhaba nshonyi z’okubaderha balumuna, erhiⁱ: 12 Namanyisa balumuna bâni izîno lyâwe; omu ndêko y’olubaga nayimba irenge lyâwe. 13 Kandi, erhi: Niehe ye nalangâlira. Na kandi, erhi: Nie ono rhwe n’abâna Nnâmahanga ampâga! 14 Na bulya abâna bàli na muko muguma na mubiri muguma, naye anacigu­shangîra, mpu lyo aherêrekeza, omu kufà kwâge, olya wali nn’olufù, ye oligi shetani, 15 mpu lyo analikûza balya boshi bàli omu bujà bwaca bwayira erhi kuyôboba olufù kurhuma. 16 Bulya arhali bamalahika àl’iciza, ci iburha ly’Abrabamu àl’iciza. 17 Okwo kwarhuma acishushanya n’abalumuna muli byoshi, mpu lyo aba mudâhwa mukulu w’olukogo n’ow’okucikubagirwa omu biyerekiîre Nyamuzinda, lyo alyûla ebyâha by’olubaga. 18 Na kulya kuba yêne abwîne amababale n’amalibuko, anahash’irhabâla abali omu malibuko.

ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 2

1 Διὰ τοῦτο δεῖ περισσοτέρως προσέχειν ἡμᾶς τοῖς ἀκουσθεῖσιν, μήποτε παραρυῶμεν. 2 εἰ γὰρ ὁ δι’ ἀγγέλων λαληθεὶς λόγος ἐγένετο βέβαιος καὶ πᾶσα παράβασις καὶ παρακοὴ ἔλαβεν ἔνδικον μισθαποδοσίαν, 3 πῶς ἡμεῖς ἐκφευξόμεθα τηλικαύτης ἀμελήσαντες σωτηρίας, ἥτις ἀρχὴν λαβοῦσα λαλεῖσθαι διὰ τοῦ κυρίου ὑπὸ τῶν ἀκουσάντων εἰς ἡμᾶς ἐβεβαιώθη, 4 συνεπιμαρτυροῦντος τοῦ θεοῦ σημείοις τε καὶ τέρασιν καὶ ποικίλαις δυνάμεσιν καὶ πνεύματος ἁγίου μερισμοῖς κατὰ τὴν αὐτοῦ θέλησιν; 5 Οὐ γὰρ ἀγγέλοις ὑπέταξεν τὴν οἰκουμένην τὴν μέλλουσαν, περὶ ἧς λαλοῦμεν. 6 διεμαρτύρατο δέ πού τις λέγων· τί ἐστιν ἄνθρωπος ὅτι μιμνῄσκῃ αὐτοῦ, ἢ υἱὸς ἀνθρώπου ὅτι ἐπισκέπτῃ αὐτόν; 7 ἠλάττωσας αὐτὸν βραχύ τι παρ’ ἀγγέλους, δόξῃ καὶ τιμῇ ἐστεφάνωσας αὐτόν, 8 πάντα ὑπέταξας ὑποκάτω τῶν ποδῶν αὐτοῦ. ἐν τῷ γὰρ ὑποτάξαι [αὐτῷ] τὰ πάντα οὐδὲν ἀφῆκεν αὐτῷ ἀνυπότακτον. Νῦν δὲ οὔπω ὁρῶμεν αὐτῷ τὰ πάντα ὑποτεταγμένα· 9 τὸν δὲ βραχύ τι παρ’ ἀγγέλους ἠλαττωμένον βλέπομεν Ἰησοῦν διὰ τὸ πάθημα τοῦ θανάτου δόξῃ καὶ τιμῇ ἐστεφανωμένον, ὅπως χάριτι θεοῦ ὑπὲρ παντὸς γεύσηται θανάτου. 10 Ἔπρεπεν γὰρ αὐτῷ, δι’ ὃν τὰ πάντα καὶ δι’ οὗ τὰ πάντα, πολλοὺς υἱοὺς εἰς δόξαν ἀγαγόντα τὸν ἀρχηγὸν τῆς σωτηρίας αὐτῶν διὰ παθημάτων τελειῶσαι. 11 ὅ τε γὰρ ἁγιάζων καὶ οἱ ἁγιαζόμενοι ἐξ ἑνὸς πάντες· δι’ ἣν αἰτίαν οὐκ ἐπαισχύνεται ἀδελφοὺς αὐτοὺς καλεῖν 12 λέγων· ἀπαγγελῶ τὸ ὄνομά σου τοῖς ἀδελφοῖς μου, ἐν μέσῳ ἐκκλησίας ὑμνήσω σε, 13 καὶ πάλιν· ἐγὼ ἔσομαι πεποιθὼς ἐπ’ αὐτῷ, καὶ πάλιν· ἰδοὺ ἐγὼ καὶ τὰ παιδία ἅ μοι ἔδωκεν ὁ θεός. 14 Ἐπεὶ οὖν τὰ παιδία κεκοινώνηκεν αἵματος καὶ σαρκός, καὶ αὐτὸς παραπλησίως μετέσχεν τῶν αὐτῶν, ἵνα διὰ τοῦ θανάτου καταργήσῃ τὸν τὸ κράτος ἔχοντα τοῦ θανάτου, τοῦτ’ ἔστιν τὸν διάβολον, 15 καὶ ἀπαλλάξῃ τούτους, ὅσοι φόβῳ θανάτου διὰ παντὸς τοῦ ζῆν ἔνοχοι ἦσαν δουλείας. 16 οὐ γὰρ δήπου ἀγγέλων ἐπιλαμβάνεται ἀλλὰ σπέρματος Ἀβραὰμ ἐπιλαμβάνεται. 17 ὅθεν ὤφειλεν κατὰ πάντα τοῖς ἀδελφοῖς ὁμοιωθῆναι, ἵνα ἐλεήμων γένηται καὶ πιστὸς ἀρχιερεὺς τὰ πρὸς τὸν θεὸν εἰς τὸ ἱλάσκεσθαι τὰς ἁμαρτίας τοῦ λαοῦ. 18 ἐν ᾧ γὰρ πέπονθεν αὐτὸς πειρασθείς, δύναται τοῖς πειραζομένοις βοηθῆσαι.

3

II. Yezu ye mudâhwa mukulu w’okucikubagirwa n’ow’ olukogo

Kristu ye mukulu kulusha Musa

1 Ntyo, bene wirhu batagatifu, mwe mushangîre enshôkano y’empingu, mulolekwo Yezu, ye muja-bugo ye na mudâhwa mukulu w’obuyemêre bwirhu. 2 Ye ntahemuka omu kuyumva owamuyîmikaga, nka kulya Musa naye ànali mumvi omu mulala gwa Nnâmahanga gwoshi. 3 Neci, àbwîne irenge lilushire erya Musa, nka kulya omûbasi analusha enyumpa àyûbakaga. 4 Bulya ngasi nyumpa ejira owàyûbakaga, owayûbakaga byoshi ye Nyamuzinda. 5 Musa àli mwemêzi omu mulala gwâge gwoshi nka mushizi, mpu abe muhamîrizi wa ngasi ebyâderhwe. 6 Ci Kristu yehe kwo ali mwemêzi nka mwene-nna-nyumpa, mpu arhegeke abâmwo boshi. N’eyo nyumpa, yo rhwe, caziga rhusêre burhashuba-nyuma oku bulangâlire n’oku mwishingo gw’oku rhwâhike omu mpingu.

Erindi ihano: obuyemêre bwo buhisa omu muluhûko gwa Nnâmahanga

7 Kwo kurhumire, nka kulya Mûka Mutagatifu àderhaga, erhi^j: Ene-ene, mukayumva izù lyâge, 8 murhahûsagya emirhima yinyu, nka kulya byàbâga omu bugomi, lulya lusiku lw’Enshumi omu irungu, 9 bulya basho winyu bànta­ngulaga mpu bandole, n’obwo bàli erhi bàbwîne ebijiro byâni myaka makumi ani goshi. 10 Kwo kwàrhumire nnankunirira eri iburha, nàderha, nti: Bali ba murhima gwa muhaba; barhishi enjira zâni. 11 Omu bukunizi bwâni nànacicîga­sha, nti: Barhakalabarha omu muluhûko^k gwâni. 12 Mumanye, bene wirhu, murhabâgamwo ow’omurhima mubi n’omubula-buyemêre, mpu aciyegule na Nyamuzinda nn’obuzîne. 13 Ci mukahanûlana bwaca bwayira obu olu lw’ene lucihali, lyo murhagirhengamwo ow’omurhima muzibu, amârhebwa n’ecâha. 14 Kali rhwe rhukola baguma na Kristu, caziga rhulange obuyemêre bwirhu buzibu kuhika okufa, nka kulya rhwànarhangiraga. 15 Kwo rhwanabwizirwe, mpu: Ene-ene, mukayumva izu lyâge, murhahûsagya emirhima yinyu, nka ku­lya byàbâga omu bugomi. 16 Bahi balya bàgomaga, bamayumva izù lyâge? K’a­rhali balya boshi bàrhengaga e Misiri, balongôlirwe na Musa? 17 Na bandi Nyamuzinda àkuniriraga myâka makumi ani? K’arhali balya bàjiraga ebyâha, bo na balya emirhumba yâbo yàlambikagwa omu irungu? 18 Na bahi àcîga­shiraga mpu barhalabarha omu muluhûko gwâge, aha nyuma ya balya bàmugo­meraga? 19 Kwo byànabîre: rhuyishi oku bàrhalabarhagamwo, erhi kubula obuyemêre kwâbo kurhuma.

ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 3

1 Ὅθεν, ἀδελφοὶ ἅγιοι, κλήσεως ἐπουρανίου μέτοχοι, κατανοήσατε τὸν ἀπόστολον καὶ ἀρχιερέα τῆς ὁμολογίας ἡμῶν Ἰησοῦν, 2 πιστὸν ὄντα τῷ ποιήσαντι αὐτὸν ὡς καὶ Μωϋσῆς ἐν [ὅλῳ] τῷ οἴκῳ αὐτοῦ. 3 πλείονος γὰρ οὗτος δόξης παρὰ Μωϋσῆν ἠξίωται, καθ’ ὅσον πλείονα τιμὴν ἔχει τοῦ οἴκου ὁ κατασκευάσας αὐτόν· 4 πᾶς γὰρ οἶκος κατασκευάζεται ὑπό τινος, ὁ δὲ πάντα κατασκευάσας θεός. 5 καὶ Μωϋσῆς μὲν πιστὸς ἐν ὅλῳ τῷ οἴκῳ αὐτοῦ ὡς θεράπων εἰς μαρτύριον τῶν λαληθησομένων, 6 Χριστὸς δὲ ὡς υἱὸς ἐπὶ τὸν οἶκον αὐτοῦ· οὗ οἶκός ἐσμεν ἡμεῖς, ἐάν [περ] τὴν παρρησίαν καὶ τὸ καύχημα τῆς ἐλπίδος κατάσχωμεν. 7 Διό, καθὼς λέγει τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον· σήμερον ἐὰν τῆς φωνῆς αὐτοῦ ἀκούσητε, 8 μὴ σκληρύνητε τὰς καρδίας ὑμῶν ὡς ἐν τῷ παραπικρασμῷ κατὰ τὴν ἡμέραν τοῦ πειρασμοῦ ἐν τῇ ἐρήμῳ, 9 οὗ ἐπείρασαν οἱ πατέρες ὑμῶν ἐν δοκιμασίᾳ καὶ εἶδον τὰ ἔργα μου 10 τεσσεράκοντα ἔτη· διὸ προσώχθισα τῇ γενεᾷ ταύτῃ καὶ εἶπον· ἀεὶ πλανῶνται τῇ καρδίᾳ, αὐτοὶ δὲ οὐκ ἔγνωσαν τὰς ὁδούς μου, 11 ὡς ὤμοσα ἐν τῇ ὀργῇ μου· εἰ εἰσελεύσονται εἰς τὴν κατάπαυσίν μου. 12 Βλέπετε, ἀδελφοί, μήποτε ἔσται ἔν τινι ὑμῶν καρδία πονηρὰ ἀπιστίας ἐν τῷ ἀποστῆναι ἀπὸ θεοῦ ζῶντος, 13 ἀλλὰ παρακαλεῖτε ἑαυτοὺς καθ’ ἑκάστην ἡμέραν, ἄχρις οὗ τὸ σήμερον καλεῖται, ἵνα μὴ σκληρυνθῇ τις ἐξ ὑμῶν ἀπάτῃ τῆς ἁμαρτίας– 14 μέτοχοι γὰρ τοῦ Χριστοῦ γεγόναμεν, ἐάνπερ τὴν ἀρχὴν τῆς ὑποστάσεως μέχρι τέλους βεβαίαν κατάσχωμεν– 15 ἐν τῷ λέγεσθαι· σήμερον ἐὰν τῆς φωνῆς αὐτοῦ ἀκούσητε, μὴ σκληρύνητε τὰς καρδίας ὑμῶν ὡς ἐν τῷ παραπικρασμῷ. 16 τίνες γὰρ ἀκούσαντες παρεπίκραναν; ἀλλ’ οὐ πάντες οἱ ἐξελθόντες ἐξ Αἰγύπτου διὰ Μωϋσέως; 17 τίσιν δὲ προσώχθισεν τεσσεράκοντα ἔτη; οὐχὶ τοῖς ἁμαρτήσασιν, ὧν τὰ κῶλα ἔπεσεν ἐν τῇ ἐρήμῳ; 18 τίσιν δὲ ὤμοσεν μὴ εἰσελεύσεσθαι εἰς τὴν κατάπαυσιν αὐτοῦ εἰ μὴ τοῖς ἀπειθήσασιν; 19 καὶ βλέπομεν ὅτι οὐκ ἠδυνήθησαν εἰσελθεῖν δι’ ἀπιστίαν.

4

1 Kuziga obûla eciragâne c’okuja omu murhûla cicihabà, rhuyôbohe, rhumanye hankajira owacêrwa muli rhwe. 2 Bulya nirhu rhwàbwîzirwe omwanzi mwinja akabo. Ci oluderho bàyumvagya, lurhabakwânanaga, kulya kuba bàrhalunganaga omu buyemêre n’abàli baluyemîre. 3 Neci, rhwe rhwàyemîre, rhwe rhwàyish’ija omu muluhûko, nka kulya àderhaga, erhi: Omu bukunizi bwâni nacîgashire nti barhakalabarha omu muluhûko gwâni. Adesire ntyo n’obwo emirimo yâge yàli erhi yàyunjwîre kurhenga okulemwa kw’igulu. 4 Bulya kuyandisirwe oku lusiku lwa kali nda, mpu^l: Nyamuzinda àrhamûka olwa kali nda, àshwinja emikolo yâge yoshi. 5 Aho ho na nnênè bidesirwe kandi, mpu: Barhakalabarha omu muluhûko gwâni. 6 Ntyo, rhumanyire oku baguma bànajemwo, n’abarhanzi bàli bahamagirwe bàrhalabarhagamwo erhi kurhayumva kwâbo kurhuma, 7 Nyamuzinda àshub’itwa olundi lusiku, lwo lw’ene, n’erhi ensiku zigera, àderhesa Daudi birya binwa rhushuba rhwaderha, erhi: Ene-ene, mukayumva izù lyâge, mumanye mwankahûsa emirhima yinyu. 8 Yozwe acihisagya bene-Israheli mw’ogwo muluhûko, Nyamuzinda àrhankacidesire mpu «olundi lusiku». 9 Kuziga hali ogundi muluhûko -omuluhûko gw’oluzira gubîkîrwe olubaga lwa Nnâmahanga. 10 Neci, owâje mw’ogwo muluhûko naye anârhamûke, aleke emikolo yâge, nka kulya Nyamuzinda àrhamûkaga, àshwinja emikolo yâge. 11 Rhucisêzagye nirhu, rhujemwo ogwo muluhûko, lyo rhurhag’irhengamwo owahirima, amârhebwa n’olwo lwiganyo lw’okurhayumva.

Oluderho lwa Nyamuzinda n’Omudâhwa Kristu

12 Neci, oluderho lwa Nyamuzinda bubà buzîne, lurhagaluka^m, lunayojihire kulusha engôrho ya môji abiri. Lunywengerera kuhika aha ngabiro y’obuzîne n’omûka, y’enjingo n’omwonko, lunayishi entimanya n’enkengêro z’omurhima. 13 Na nta ciremwa ciru n’eciguma cirhabonwa na Nyamuzinda: byoshi byoshi bilangashîne binafulwîrwe omu masù g’Oyo wârhubûlanye kw’ebi rhwàjizire. 14 Kuziga obu rhugwêrhe omudâhwa mukulu bwenêne, Yezu, Mugala wa Nyamuzinda wàyikîre amalunga, rhugwârhage buzibu obuyemêre bwirhu. 15 Bulya rhurhagwêrhi omudâhwa mukulu orhankahash’iyumva olukogo lw’obuzamba bwirhu: kulya kuba naye àbuyumvîrhe bwoshi akirhu, kuleka ecâha. 16 Kuziga rhuyegere n’obulangâlire entebe y’obwonjo, lyo rhubêrwa lukogo rhunashobôle enshôkano y’oburhabâle bukwânîne.

1 Φοβηθῶμεν οὖν, μήποτε καταλειπομένης ἐπαγγελίας εἰσελθεῖν εἰς τὴν κατάπαυσιν αὐτοῦ δοκῇ τις ἐξ ὑμῶν ὑστερηκέναι. 2 καὶ γάρ ἐσμεν εὐηγγελισμένοι καθάπερ κἀκεῖνοι· ἀλλ’ οὐκ ὠφέλησεν ὁ λόγος τῆς ἀκοῆς ἐκείνους μὴ συγκεκερασμένους τῇ πίστει τοῖς ἀκούσασιν. 3 Εἰσερχόμεθα γὰρ εἰς [τὴν] κατάπαυσιν οἱ πιστεύσαντες, καθὼς εἴρηκεν· ὡς ὤμοσα ἐν τῇ ὀργῇ μου· εἰ εἰσελεύσονται εἰς τὴν κατάπαυσίν μου, καίτοι τῶν ἔργων ἀπὸ καταβολῆς κόσμου γενηθέντων. 4 εἴρηκεν γάρ που περὶ τῆς ἑβδόμης οὕτως· καὶ κατέπαυσεν ὁ θεὸς ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῇ ἑβδόμῃ ἀπὸ πάντων τῶν ἔργων αὐτοῦ, 5 καὶ ἐν τούτῳ πάλιν· εἰ εἰσελεύσονται εἰς τὴν κατάπαυσίν μου. 6 ἐπεὶ οὖν ἀπολείπεται τινὰς εἰσελθεῖν εἰς αὐτήν, καὶ οἱ πρότερον εὐαγγελισθέντες οὐκ εἰσῆλθον δι’ ἀπείθειαν, 7 πάλιν τινὰ ὁρίζει ἡμέραν, σήμερον, ἐν Δαυὶδ λέγων μετὰ τοσοῦτον χρόνον, καθὼς προείρηται· σήμερον ἐὰν τῆς φωνῆς αὐτοῦ ἀκούσητε, μὴ σκληρύνητε τὰς καρδίας ὑμῶν. 8 εἰ γὰρ αὐτοὺς Ἰησοῦς κατέπαυσεν, οὐκ ἂν περὶ ἄλλης ἐλάλει μετὰ ταῦτα ἡμέρας. 9ἄρα ἀπολείπεται σαββατισμὸς τῷ λαῷ τοῦ θεοῦ. 10 ὁ γὰρ εἰσελθὼν εἰς τὴν κατάπαυσιν αὐτοῦ καὶ αὐτὸς κατέπαυσεν ἀπὸ τῶν ἔργων αὐτοῦ ὥσπερ ἀπὸ τῶν ἰδίων ὁ θεός.  11 Σπουδάσωμεν οὖν εἰσελθεῖν εἰς ἐκείνην τὴν κατάπαυσιν, ἵνα μὴ ἐν τῷ αὐτῷ τις ὑποδείγματι πέσῃ τῆς ἀπειθείας. 12 Ζῶν γὰρ ὁ λόγος τοῦ θεοῦ καὶ ἐνεργὴς καὶ τομώτερος ὑπὲρ πᾶσαν μάχαιραν δίστομον καὶ διϊκνούμενος ἄχρι μερισμοῦ ψυχῆς καὶ πνεύματος, ἁρμῶν τε καὶ μυελῶν, καὶ κριτικὸς ἐνθυμήσεων καὶ ἐννοιῶν καρδίας· 13 καὶ οὐκ ἔστιν κτίσις ἀφανὴς ἐνώπιον αὐτοῦ, πάντα δὲ γυμνὰ καὶ τετραχηλισμένα τοῖς ὀφθαλμοῖς αὐτοῦ, πρὸς ὃν ἡμῖν ὁ λόγος. 14 Ἔχοντες οὖν ἀρχιερέα μέγαν διεληλυθότα τοὺς οὐρανούς, Ἰησοῦν τὸν υἱὸν τοῦ θεοῦ, κρατῶμεν τῆς ὁμολογίας. 15 οὐ γὰρ ἔχομεν ἀρχιερέα μὴ δυνάμενον συμπαθῆσαι ταῖς ἀσθενείαις ἡμῶν, πεπειρασμένον δὲ κατὰ πάντα καθ’ ὁμοιότητα χωρὶς ἁμαρτίας. 16 προσερχώμεθα οὖν μετὰ παρρησίας τῷ θρόνῳ τῆς χάριτος, ἵνα λάβωμεν ἔλεος καὶ χάριν εὕρωμεν εἰς εὔκαιρον βοήθειαν.

5

ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 4

Yezu ye mudâhwa mukulu w’olukogo

1 Neci, ngasi mudâhwa mukulu ali murhôle omu bantu, ayîmikwa mpu akâsengerera abantu omu biyêrekîre Nyamuzinda, anarhûle entûlo n’enterekêro oku byâha. 2 Anahash’ifìra abahwinja n’abahabusire olukogo, bulya naye yenc agosirwe n’obuzamba. 3 Okwo kwo kurhuma arhegesirwe arherekêre enterekêro oku byâha byâge yêne nk’oku ajira oku byâha by’olubaga. 4 Ntâye ocihà obwo bukuze yêne, ci kuhamagalwa omuntu ahamagalwa na Nnâmahanga, nka kulya àhamagalaga Aroni. 5 Kwo na kwo, arhali Kristu yêne wàcijiraga mudâhwa mukulu, ci olya wàmubwîraga, erhi: We Mugala wani, nie nakuburhaga ene. 6 Nka kulya adesire ahandi, erhi: Oli mudâhwa w’ensiku n’amango aka Melkisedeki. 7 Erhi àciri en’igulu, àrhûla ensengero n’amingingo omu kuyâma bwenêne n’omu kurhoza emirengeⁿ erhi ashenga Olya wàli ohashire okumufumya olufù. Ayumvûbwa erhi bukenge bwâge burhuma^o. 8 N’obwo àli Mwene Nyamuzinda, àyîga oburhumisi omu malumwa àbwîne. 9 N’erhi àyûs’ibà mwimâna^p, àhinduka imerero ly’obucire bw’ensiku n’amango kuli balya boshi bamuyumva, 10 bulya Nyamuzinda àdesire oku ye mudâhwa mukulu aka Melkisedeki^q.

III. Obudâhwa bw’okunali bwa Yezu Kristu

Obuzîne bw’omukristu n’oku buyushûka

11 Kuli okwo rhugwêrhe binji by’okummubwîra, ci okubihugûla kuli kuzi­bu, bulya muli bahwinja b’okuyumva. 12 N’obwo rhinga kurhenga mîra mwe mwànkabîre bayigîriza, mwabo mukolaga kandi mulagîrire oku nyigîrizo z’omurhondêro gw’ebinwa bya Nyamuzinda, mwahika aha abakulu balonza amônka ahàli h’ebiryo bizibu. 13 Kwo binali: ngasi yeshi wacilonza amônka, a­rhankanunirwa n’enyigîrizo z’obushinganyanya; bulya aciri kabonjo. 14 Abimâna bôhe, ebiryo byâbo biba biryo bizibu, balya bàkomerîze obwenge bwâbo okumanyîrira ecinja n’ecibi.

ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 5

1 Πᾶς γὰρ ἀρχιερεὺς ἐξ ἀνθρώπων λαμβανόμενος ὑπὲρ ἀνθρώπων καθίσταται τὰ πρὸς τὸν θεόν, ἵνα προσφέρῃ δῶρά τε καὶ θυσίας ὑπὲρ ἁμαρτιῶν, 2 μετριοπαθεῖν δυνάμενος τοῖς ἀγνοοῦσιν καὶ πλανωμένοις, ἐπεὶ καὶ αὐτὸς περίκειται ἀσθένειαν 3 καὶ δι’ αὐτὴν ὀφείλει, καθὼς περὶ τοῦ λαοῦ, οὕτως καὶ περὶ αὐτοῦ προσφέρειν περὶ ἁμαρτιῶν. 4 καὶ οὐχ ἑαυτῷ τις λαμβάνει τὴν τιμὴν ἀλλὰ καλούμενος ὑπὸ τοῦ θεοῦ καθώσπερ καὶ Ἀαρών. 5 Οὕτως καὶ ὁ Χριστὸς οὐχ ἑαυτὸν ἐδόξασεν γενηθῆναι ἀρχιερέα ἀλλ’ ὁ λαλήσας πρὸς αὐτόν· υἱός μου εἶ σύ, ἐγὼ σήμερον γεγέννηκά σε· 6 καθὼς καὶ ἐν ἑτέρῳ λέγει· σὺ ἱερεὺς εἰς τὸν αἰῶνα κατὰ τὴν τάξιν Μελχισέδεκ, 7 ὃς ἐν ταῖς ἡμέραις τῆς σαρκὸς αὐτοῦ δεήσεις τε καὶ ἱκετηρίας πρὸς τὸν δυνάμενον σῴζειν αὐτὸν ἐκ θανάτου μετὰ κραυγῆς ἰσχυρᾶς καὶ δακρύων προσενέγκας καὶ εἰσακουσθεὶς ἀπὸ τῆς εὐλαβείας, 8 καίπερ ὢν υἱός, ἔμαθεν ἀφ’ ὧν ἔπαθεν τὴν ὑπακοήν, 9 καὶ τελειωθεὶς ἐγένετο πᾶσιν τοῖς ὑπακούουσιν αὐτῷ αἴτιος σωτηρίας αἰωνίου, 10 προσαγορευθεὶς ὑπὸ τοῦ θεοῦ ἀρχιερεὺς κατὰ τὴν τάξιν Μελχισέδεκ. 11 Περὶ οὗ πολὺς ἡμῖν ὁ λόγος καὶ δυσερμήνευτος λέγειν, ἐπεὶ νωθροὶ γεγόνατε ταῖς ἀκοαῖς. 12 καὶ γὰρ ὀφείλοντες εἶναι διδάσκαλοι διὰ τὸν χρόνον, πάλιν χρείαν ἔχετε τοῦ διδάσκειν ὑμᾶς τινὰ τὰ στοιχεῖα τῆς ἀρχῆς τῶν λογίων τοῦ θεοῦ καὶ γεγόνατε χρείαν ἔχοντες γάλακτος [καὶ] οὐ στερεᾶς τροφῆς. 13 πᾶς γὰρ ὁ μετέχων γάλακτος ἄπειρος λόγου δικαιοσύνης, νήπιος γάρ ἐστιν· 14 τελείων δέ ἐστιν ἡ στερεὰ τροφή, τῶν διὰ τὴν ἕξιν τὰ αἰσθητήρια γεγυμνασμένα ἐχόντων πρὸς διάκρισιν καλοῦ τε καὶ κακοῦ.

6

Omwandisi àmanyîsa ehimuli emurhima

1 Co cirhumire, enyigîrizo kuli Kristu zikwânîne abàcirhondêra, rhwarhang’izileka, nti rhurhereme kuhika enyigîrizo z’abimâna; rhurhanacishibaga rhwagalukagaluka omu bigabi by’enyigîrizo z’omurhondêro: enyigîrizo z’okucîyunjuza oku bijiro by’olufù^r, n’ez’okuyemêra Nyamuzinda, 2 enyigîrizo z’obubatizo n’ez’okulambûlirwa amaboko oku irhwe, ez’obufûke bw’abàfîre n’ez’olubanja lw’ensiku n’amango. 3 Kwo rhwajira ntyo, akaba Nnâmahanga arhuyemêrîre. 4 Neci, kurhankahashikana balya bàrhanzir’ibona obulangashane^s, balya bàrhanzir’inunirwa n’enshôkano^t y’empingu banashangîra Mûka Mutagatifu, 5 balya bàrhanzir’inunirwa n’oluderho lwinja lw’ekanwa ka Nyamuzinda n’ebirhangâzo by’igulu lyâyishe^u, 6 banagal’ihirima, kurhankahashikana okushub’ibahindula n’okubalerha omu njira y’obucîyunjuze, kulya kuba nabo kandi, oku bwâbo, badwîrhe babamba Mugala wa Nyamuzinda oku musalaba n’okumubonêsa nshonyi embere z’abantu. 7 Bulya, obudaka bwànywîre amîshi g’enkuba yàbunîrekwo kanji, bukayêra emburho zikwânîne balya bàbuhingaga, bunahâbwe obwanga bwa Nnâmahanga. 8 Ci obuburha emishûgi n’amarhadu, bwanakobwa, erhi bunali hofi bwenêne buhehêrerwe na buzinda babudûlike muliro.

Akanwa k’okubahà obulangâlire n’omurhima

9 Ci mwehe^v, bîra bâni, ciru rhukaderha ntyo, rhumanyire oku muli omu bworhere bwinja kulusha n’obukwânîne obucire. 10 Bulya Nyamuzinda arhali mubula burhondekezi mpu ayîbagira ebijiro binyu n’obuzigire mwàyêrekîne oku izîno lyâge, bulya mwàkolîre abatagatifu, munacidwîrhe mwakujira. 11 Ci­guma cône rhucifinjire: nti ngasi muguma muli mwe ayêrekane obwo bushiru, lyo obulangâlire bwinyu buyunjula kuhika okubona ebi mulangâlira. 12 Na ntyo, ahâli h’okuba bôlo, muyige balya bayîma omu ndagâno za Nyamuzinda, balya baziyemîre banazisêramwo. 13 Neci, erhi Nyamuzinda àlagânana n’Abrahamu, bulya nta mukulu kumulusha ànkalahîre, àcilahira yêne^w, erhi: 14 Ne­ci, nàkuhà obwanga, nanakuyôlolosa oyôloloke. 15 Na ntyo Abrahamu àcihangàna, àbona eyo ndagâno. 16 Abantu nka balahira obakulire ye balahira, n’endahiro yo emala ngasi kadali ekarhî kâbo. 17 N’eco co càrhumaga Nyamuzi­nda, erhi àlonza okumanyîsa bwinjinja emîmo y’endagâno oku eciragâne câge cirhakahinduka, àcîgasha, 18 mpu lyo ebyo bijiro bibiri^x birhankahinduka -na ntakwo Nyamuzinda ankahash’inywerha muli byo- birhukomeza omurhima rhwe rhwàbwîne olwâkiro omu kusêra oku bulangâlire rhwahâbirwe. 19 Obwo bulangâlire rhubugwêrhe nka mutungo gutunga omurhima gwirhu; mutungo gw’okunali na muzibu guhika omu lusîka. 20 Aho ho Yezu àrhujîrîre nka mushokolezi, erhi àhinduka mudâhwa mukulu aka Melkisedeki oku nsiku n’amango.

ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 6

1 Διὸ ἀφέντες τὸν τῆς ἀρχῆς τοῦ Χριστοῦ λόγον ἐπὶ τὴν τελειότητα φερώμεθα, μὴ πάλιν θεμέλιον καταβαλλόμενοι μετανοίας ἀπὸ νεκρῶν ἔργων καὶ πίστεως ἐπὶ θεόν, 2 βαπτισμῶν διδαχῆς ἐπιθέσεώς τε χειρῶν, ἀναστάσεώς τε νεκρῶν καὶ κρίματος αἰωνίου. 3 καὶ τοῦτο ποιήσομεν, ἐάνπερ ἐπιτρέπῃ ὁ θεός. 4 Ἀδύνατον γὰρ τοὺς ἅπαξ φωτισθέντας, γευσαμένους τε τῆς δωρεᾶς τῆς ἐπουρανίου καὶ μετόχους γενηθέντας πνεύματος ἁγίου 5 καὶ καλὸν γευσαμένους θεοῦ ῥῆμα δυνάμεις τε μέλλοντος αἰῶνος 6καὶ παραπεσόντας, πάλιν ἀνακαινίζειν εἰς μετάνοιαν, ἀνασταυροῦντας ἑαυτοῖς τὸν υἱὸν τοῦ θεοῦ καὶ παραδειγματίζοντας. 7 γῆ γὰρ ἡ πιοῦσα τὸν ἐπ’ αὐτῆς ἐρχόμενον πολλάκις ὑετὸν καὶ τίκτουσα βοτάνην εὔθετον ἐκείνοις δι’ οὓς καὶ γεωργεῖται, μεταλαμβάνει εὐλογίας ἀπὸ τοῦ θεοῦ· 8 ἐκφέρουσα δὲ ἀκάνθας καὶ τριβόλους, ἀδόκιμος καὶ κατάρας ἐγγύς, ἧς τὸ τέλος εἰς καῦσιν. 9 Πεπείσμεθα δὲ περὶ ὑμῶν, ἀγαπητοί, τὰ κρείσσονα καὶ ἐχόμενα σωτηρίας, εἰ καὶ οὕτως λαλοῦμεν. 10 οὐ γὰρ ἄδικος ὁ θεὸς ἐπιλαθέσθαι τοῦ ἔργου ὑμῶν καὶ τῆς ἀγάπης ἧς ἐνεδείξασθε εἰς τὸ ὄνομα αὐτοῦ, διακονήσαντες τοῖς ἁγίοις καὶ διακονοῦντες. 11 ἐπιθυμοῦμεν δὲ ἕκαστον ὑμῶν τὴν αὐτὴν ἐνδείκνυσθαι σπουδὴν πρὸς τὴν πληροφορίαν τῆς ἐλπίδος ἄχρι τέλους, 12 ἵνα μὴ νωθροὶ γένησθε, μιμηταὶ δὲ τῶν διὰ πίστεως καὶ μακροθυμίας κληρονομούντων τὰς ἐπαγγελίας. 13 Τῷ γὰρ Ἀβραὰμ ἐπαγγειλάμενος ὁ θεός, ἐπεὶ κατ’ οὐδενὸς εἶχεν μείζονος ὀμόσαι, ὤμοσεν καθ’ ἑαυτοῦ 14 λέγων· εἰ μὴν εὐλογῶν εὐλογήσω σε καὶ πληθύνων πληθυνῶ σε· 15 καὶ οὕτως μακροθυμήσας ἐπέτυχεν τῆς ἐπαγγελίας. 16 ἄνθρωποι γὰρ κατὰ τοῦ μείζονος ὀμνύουσιν, καὶ πάσης αὐτοῖς ἀντιλογίας πέρας εἰς βεβαίωσιν ὁ ὅρκος· 17 ἐν ᾧ περισσότερον βουλόμενος ὁ θεὸς ἐπιδεῖξαι τοῖς κληρονόμοις τῆς ἐπαγγελίας τὸ ἀμετάθετον τῆς βουλῆς αὐτοῦ ἐμεσίτευσεν ὅρκῳ, 18 ἵνα διὰ δύο πραγμάτων ἀμεταθέτων, ἐν οἷς ἀδύνατον ψεύσασθαι [τὸν] θεόν, ἰσχυρὰν παράκλησιν ἔχωμεν οἱ καταφυγόντες κρατῆσαι τῆς προκειμένης ἐλπίδος· 19 ἣν ὡς ἄγκυραν ἔχομεν τῆς ψυχῆς ἀσφαλῆ τε καὶ βεβαίαν καὶ εἰσερχομένην εἰς τὸ ἐσώτερον τοῦ καταπετάσματος, 20 ὅπου πρόδρομος ὑπὲρ ἡμῶν εἰσῆλθεν Ἰησοῦς, κατὰ τὴν τάξιν Μελχισέδεκ ἀρχιερεὺς γενόμενος.

7

Kristu alushire omudâhwa Melkisedeki w’omu mulala gwa Levi

1 Oyo Melkisedeki, mwami w’e Salemi, mudâhwa wa Nyamuzinda w’Enyanya àj’ibugânana n’Abrahamu wàrhengaga emunda àhimiraga abâmi ànamuha obwanga^y; 2 Abrahamu àmuhà ecigabi ca kali ikumi c’ebintu byâge byoshi. Aderhwa burhanzi mpu mwâmi w’obushinganyanya, kandi mpu mwâmi w’e Salemi, kwo kuderha mwâmi w’omurhûla. 3 Arhajira ishe, arhajira na nnina, n’omulala gwâge ntâye oguyishi; ensiku zâge zirhajira murhondêro, n’obuzîne bwâge burhajira buzinda. Oyo Melkisedeki wàshushanyîbwe na Mwene Nyamuzinda, ayôrha aba mudâhwa ensiku n’amango.

Abrahamu àrhûzire Melkisedeki entûlo

4 Mulolage oku ali mukulu oyo shakulûza wirhu Abrahamu àrhûlaga ecigabi ca kali ikumi c’ebintu binjinja àshokôlaga abâmi! 5 Erhi kwo anali! Bulya n’omu bene-Levi nabo, àbahîrwe obudâhwa bajira irhegeko ly’okurhûlwa n’olubaga ecigabi ca kali ikumi, kwo kuderha muli bene wâbo, n’obwo nabo bali nkomôka y’Abrahamu akâbo. 6 Ci oyo orhàli wa mulala gwâbo, àrhûlwa n’Abrahamu ecigabi ca kali ikumi, ànamuhà obwanga, n’obwo ye wàli ogwêrhe endagâno ya Nnâmahanga. 7 Na ntâye ohabire oku omurho ye ogishwa n’omukulu. 8 Na kulusha okwo, abo bantu barhûlwa entûlo y’ecigabi ca kali ikumi, kufà bafà; ci oyo yehe badesire oku ali mugumaguma^z. 9 Ciru rhwanaderha nti Levi yêne, orhûlwa ecigabi ca kali ikumi, ye wàcirhûzire erhi Abrahamu àkujira. 10 Bulya àciri nka mburho omu mubiri gwa shakulûza wâge, erhi Melkisedeki àj’ibugânana naye.

Obudâhwa bwa bene-Levi n’obudâhwa bwa Melkisedeki

11 Akaba obudâhwa bwa bene-Levi bwàli bwimâna, -bulya kuli bo Nyamuzinda ahâga olubaga Amarhegeko-, càcirhumaga owundi mudâhwa oli aka Melkisedeki aciyisha, cànarhumaga barhaderha oku ali aka Aroni? 12 Bulya obudâhwa bwàhindusire, kukwânîne amarhegeko nago gahinduke. 13 Bulya oyo baderhîre ebyo ali wa bundì bûko na ntâye w’obwo bûko wàhisire aha ba­rherekêra. 14 Na ntâye orhishi oku Nnawirhu akomôkakwo Yuda, na ntâco ciyêrekîne obudâhwa Musa adesire kuli obwo bûko.

Okuyûrha kw’irhegeko lya mîra

15 Ciru okwo rhudesire kulushîrîze obwâlagale, bulya hàyishire owundì mudâhwa, oli aka Melkisedeki. 16 Oyo arhajiragwa mudâhwa n’irhegeko ly’abantu lishimba iburha ly’omubiri, ci n’obuzìbu bw’obuzîne burhayûrha. 17 Bulya ye kuderhîrwe, mpu:Oli mudâhwa ensiku n’amango aka Melkisedeki. 18 Ntyo kwo irhegeko lya burhanzi lyàrhenzibwe, bulya lirhàgwêrhe nsimiko lirhànagwêrhe kamalo. 19 Nta kantu irhegeko lyàjizire kimâna; ci lyàli nshokolezi y’obulangâlire bulushire, oburhuha okuyemêra Nnâmahanga.

Obudâhwa bwa Kristu burhakayûrha

20 N’ecilushire kandi, okwo kurhàjiragwa buzira mwîgasho. Abandi bahindusire badâhwa buzira ndahiro; 21 ci yehe Owamuhâga obudâhwa àcîgasha, erhi^a: Nyakasane àcîgashire, arhakanagalula akanwa kâge: Oli mudâhwa w’ensiku n’amango. 22 Na ntyo Yezu ali mwêza w’endagâno elushire. 23 Kandi abandi bàli badâhwa banji, bulyâla olufù lurhazigaga bayôrha ensiku zoshi; 24 ci yehe, bulyâla abâho ensiku n’amango, obudâhwa bwâge burhakayûrha. 25 Co cinarhumire anahash’iciza lwoshi abayegera Nyamuzinda oku burhabâle bwâge, bulya abà azîne ensiku n’amango mpu abalagire.

Yezu ye mudâhwa mukutu mwimâna

26 Neci, ntyo kwo byàli bikwânîne rhube n’omudâhwa mukulu, mwimâna, mwêru-kwêru, orhalikwo ishembo, orhalukira haguma n’abanya-byâha, oli omu lyanya kurhaluka amalunga. 27 Yehe nta bulagîrire agwêrhe, aka abandi badâhwa bakulu, b’okurhûla enterekêro ngasi lusiku, burhanzi oku byâha byâge yêne, n’oku byâha by’olubaga: okwo àkujizire oku caligumiza, erhi àcihâna yêne nterekêro. 28 Bulya irhegeko linayîmike abantu bazamba mpu babe badâhwa bakulu, ci akanwa k’omwîgasho kàyishaga enyuma ly’irhegeko, kàyîmisire Mugala wa Nnâmahanga, kàmujira mwîmana oku nsiku n’amango.

ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 7

1 Οὗτος γὰρ ὁ Μελχισέδεκ, βασιλεὺς Σαλήμ, ἱερεὺς τοῦ θεοῦ τοῦ ὑψίστου, ὁ συναντήσας Ἀβραὰμ ὑποστρέφοντι ἀπὸ τῆς κοπῆς τῶν βασιλέων καὶ εὐλογήσας αὐτόν, 2 ᾧ καὶ δεκάτην ἀπὸ πάντων ἐμέρισεν Ἀβραάμ, πρῶτον μὲν ἑρμηνευόμενος βασιλεὺς δικαιοσύνης ἔπειτα δὲ καὶ βασιλεὺς Σαλήμ, ὅ ἐστιν βασιλεὺς εἰρήνης, 3 ἀπάτωρ ἀμήτωρ ἀγενεαλόγητος, μήτε ἀρχὴν ἡμερῶν μήτε ζωῆς τέλος ἔχων, ἀφωμοιωμένος δὲ τῷ υἱῷ τοῦ θεοῦ, μένει ἱερεὺς εἰς τὸ διηνεκές. 4 Θεωρεῖτε δὲ πηλίκος οὗτος, ᾧ [καὶ] δεκάτην Ἀβραὰμ ἔδωκεν ἐκ τῶν ἀκροθινίων ὁ πατριάρχης. 5 καὶ οἱ μὲν ἐκ τῶν υἱῶν Λευὶ τὴν ἱερατείαν λαμβάνοντες ἐντολὴν ἔχουσιν ἀποδεκατοῦν τὸν λαὸν κατὰ τὸν νόμον, τοῦτ’ ἔστιν τοὺς ἀδελφοὺς αὐτῶν, καίπερ ἐξεληλυθότας ἐκ τῆς ὀσφύος Ἀβραάμ· 6 ὁ δὲ μὴ γενεαλογούμενος ἐξ αὐτῶν δεδεκάτωκεν Ἀβραὰμ καὶ τὸν ἔχοντα τὰς ἐπαγγελίας εὐλόγηκεν. 7 χωρὶς δὲ πάσης ἀντιλογίας τὸ ἔλαττον ὑπὸ τοῦ κρείττονος εὐλογεῖται. 8 καὶ ὧδε μὲν δεκάτας ἀποθνῄσκοντες ἄνθρωποι λαμβάνουσιν, ἐκεῖ δὲ μαρτυρούμενος ὅτι ζῇ. 9καὶ ὡς ἔπος εἰπεῖν, δι’ Ἀβραὰμ καὶ Λευὶ ὁ δεκάτας λαμβάνων δεδεκάτωται· 10 ἔτι γὰρ ἐν τῇ ὀσφύϊ τοῦ πατρὸς ἦν ὅτε συνήντησεν αὐτῷ Μελχισέδεκ. 11 Εἰ μὲν οὖν τελείωσις διὰ τῆς Λευιτικῆς ἱερωσύνης ἦν, ὁ λαὸς γὰρ ἐπ’ αὐτῆς νενομοθέτηται, τίς ἔτι χρεία κατὰ τὴν τάξιν Μελχισέδεκ ἕτερον ἀνίστασθαι ἱερέα καὶ οὐ κατὰ τὴν τάξιν Ἀαρὼν λέγεσθαι; 12 μετατιθεμένης γὰρ τῆς ἱερωσύνης ἐξ ἀνάγκης καὶ νόμου μετάθεσις γίνεται. 13 ἐφ’ ὃν γὰρ λέγεται ταῦτα, φυλῆς ἑτέρας μετέσχηκεν, ἀφ’ ἧς οὐδεὶς προσέσχηκεν τῷ θυσιαστηρίῳ· 14 πρόδηλον γὰρ ὅτι ἐξ Ἰούδα ἀνατέταλκεν ὁ κύριος ἡμῶν, εἰς ἣν φυλὴν περὶ ἱερέων οὐδὲν Μωϋσῆς ἐλάλησεν. 15 καὶ περισσότερον ἔτι κατάδηλόν ἐστιν, εἰ κατὰ τὴν ὁμοιότητα Μελχισέδεκ ἀνίσταται ἱερεὺς ἕτερος, 16 ὃς οὐ κατὰ νόμον ἐντολῆς σαρκίνης γέγονεν ἀλλὰ κατὰ δύναμιν ζωῆς ἀκαταλύτου. 17 μαρτυρεῖται γὰρ ὅτι σὺ ἱερεὺς εἰς τὸν αἰῶνα κατὰ τὴν τάξιν Μελχισέδεκ. 18 ἀθέτησις μὲν γὰρ γίνεται προαγούσης ἐντολῆς διὰ τὸ αὐτῆς ἀσθενὲς καὶ ἀνωφελές– 19 οὐδὲν γὰρ ἐτελείωσεν ὁ νόμος– ἐπεισαγωγὴ δὲ κρείττονος ἐλπίδος δι’ ἧς ἐγγίζομεν τῷ θεῷ. 20 Καὶ καθ’ ὅσον οὐ χωρὶς ὁρκωμοσίας· οἱ μὲν γὰρ χωρὶς ὁρκωμοσίας εἰσὶν ἱερεῖς γεγονότες, 21 ὁ δὲ μετὰ ὁρκωμοσίας διὰ τοῦ λέγοντος πρὸς αὐτόν· ὤμοσεν κύριος καὶ οὐ μεταμεληθήσεται· σὺ ἱερεὺς εἰς τὸν αἰῶνα. 22 κατὰ τοσοῦτο [καὶ] κρείττονος διαθήκης γέγονεν ἔγγυος Ἰησοῦς.  23 Καὶ οἱ μὲν πλείονές εἰσιν γεγονότες ἱερεῖς διὰ τὸ θανάτῳ κωλύεσθαι παραμένειν· 24 ὁ δὲ διὰ τὸ μένειν αὐτὸν εἰς τὸν αἰῶνα ἀπαράβατον ἔχει τὴν ἱερωσύνην· 25 ὅθεν καὶ σῴζειν εἰς τὸ παντελὲς δύναται τοὺς προσερχομένους δι’ αὐτοῦ τῷ θεῷ, πάντοτε ζῶν εἰς τὸ ἐντυγχάνειν ὑπὲρ αὐτῶν. 26 Τοιοῦτος γὰρ ἡμῖν καὶ ἔπρεπεν ἀρχιερεύς, ὅσιος ἄκακος ἀμίαντος, κεχωρισμένος ἀπὸ τῶν ἁμαρτωλῶν καὶ ὑψηλότερος τῶν οὐρανῶν γενόμενος, 27 ὃς οὐκ ἔχει καθ’ ἡμέραν ἀνάγκην, ὥσπερ οἱ ἀρχιερεῖς, πρότερον ὑπὲρ τῶν ἰδίων ἁμαρτιῶν θυσίας ἀναφέρειν ἔπειτα τῶν τοῦ λαοῦ· τοῦτο γὰρ ἐποίησεν ἐφάπαξ ἑαυτὸν ἀνενέγκας. 28 ὁ νόμος γὰρ ἀνθρώπους καθίστησιν ἀρχιερεῖς ἔχοντας ἀσθένειαν, ὁ λόγος δὲ τῆς ὁρκωμοσίας τῆς μετὰ τὸν νόμον υἱὸν εἰς τὸν αἰῶνα τετελειωμένον.

8

Oburherekêre bwa Kristu bulushire enterekêro za mîra: Obudâhwa buhyâhya n’aka-Nyamuzinda kahyâhya

1 Mw’ebyo rhudesire, ecinwa cikulu cirigi c’eci: Rhugwêrhe omudâhwa mukulu otamîre ebwa kulyo kw’entebe y’Obukulu bwa Nyamuzinda omu mpingu, 2 ye murhumisi w’aka-Nyamuzinda n’ow’ecirâlo^b c’okuli càyûbakagwa na Nyakasane, ci arhali n’omuntu. 3 Bulya ngasi mudâhwa ayîmikwa mpu akârhûla entûlo n’enterekêro; co cirhumire naye akwânîne abe n’eci anakârhûla. 4 Yezu acibâga w’en’igulu, arhankabîre mudâhwa, bulya hàli abadâhwa barhûla entûlo nk’oku birhegesirwe. 5 Ci ebi bajira biba lwiganyo na cizunguzungu c’eby’omu mpingu, nka kulya Musa àbwîragwa na Nnâmahanga, erhi: Sinza, ojire byoshi oku lwiganyo wayeresirwe oku ntondo.

Kristu ye Mulagizi w’Endagâno mpyâhya

6 Ci oburhumisi Kristu ahîrwe bulushire, kulya kuba endagâno aba mulagizi wayo eri nyinja kulusha, n’eciragâne eyegemîre ciri cinja kulusha. 7 Bulya endagâno ntanzi ecibâga erhàlikwo ishembo, harhankabîre igwârhiro ly’okulonza eya kabiri. 8 Kali erhi àbagaya lyo àdesire, erhi:

Ala, ensiku ziyiruka, kwo Nyakasane adesire, nankola nalagâna endagâno mpyâhya n’enyumpa y’Israheli n’enyumpa ya Yuda. 9 Eyo ndagâno erhâbe nk’erya nàlagânanaga na bashakulûza bâbo, bulya nàbagwârhiraga oku kuboko nti mbakûle omu cihugo c’e Misiri. Kulya kuba bàrhasêraga oku ndagâno yâni, nani ntàcibashîbiriraga, kwo Nyakasane adesire. 10 Alaga endagâno nàlagâna n’enyumpa y’lsraheli enyuma ly’ezo nsiku, kwo Nyakasane adesire: Nâhira amarhegeko gâni omu nkengêro zâbo, mbayandikego omu mirhima, nnambe Nyamuzinda wâbo, nabo babe bantu bâni. 11 Ntaye wàciyigîrize omulungu wâge, na ntaye wâyigîrize mwene wâbo, aderhe, erhi: «Manya Nyakasane», bulya, kurhenga omurho kuhika omukulu, boshi bâmmanya. 12 Neci, nâbabalira obubî bwâbo, n’ebyâha byâbo ntakacibikengêra^c bundi.

13 Omu kuderha «endagâno mpyâhya», entanzi àyijizire nkulûkulù. N’akantu kakashâja n’okuba kakulûkulù, erhi kaling’iherêrekera.

1 Κεφάλαιον δὲ ἐπὶ τοῖς λεγομένοις, τοιοῦτον ἔχομεν ἀρχιερέα, ὃς ἐκάθισεν ἐν δεξιᾷ τοῦ θρόνου τῆς μεγαλωσύνης ἐν τοῖς οὐρανοῖς, 2 τῶν ἁγίων λειτουργὸς καὶ τῆς σκηνῆς τῆς ἀληθινῆς, ἣν ἔπηξεν ὁ κύριος, οὐκ ἄνθρωπος.  3 Πᾶς γὰρ ἀρχιερεὺς εἰς τὸ προσφέρειν δῶρά τε καὶ θυσίας καθίσταται· ὅθεν ἀναγκαῖον ἔχειν τι καὶ τοῦτον ὃ προσενέγκῃ. 4 εἰ μὲν οὖν ἦν ἐπὶ γῆς, οὐδ’ ἂν ἦν ἱερεύς, ὄντων τῶν προσφερόντων κατὰ νόμον τὰ δῶρα· 5 οἵτινες ὑποδείγματι καὶ σκιᾷ λατρεύουσιν τῶν ἐπουρανίων, καθὼς κεχρημάτισται Μωϋσῆς μέλλων ἐπιτελεῖν τὴν σκηνήν· ὅρα γάρ φησιν, ποιήσεις πάντα κατὰ τὸν τύπον τὸν δειχθέντα σοι ἐν τῷ ὄρει· 6 νυν [ὶ] δὲ διαφορωτέρας τέτυχεν λειτουργίας, ὅσῳ καὶ κρείττονός ἐστιν διαθήκης μεσίτης, ἥτις ἐπὶ κρείττοσιν ἐπαγγελίαις νενομοθέτηται. 7 Εἰ γὰρ ἡ πρώτη ἐκείνη ἦν ἄμεμπτος, οὐκ ἂν δευτέρας ἐζητεῖτο τόπος. 8 μεμφόμενος γὰρ αὐτοὺς λέγει· ἰδοὺ ἡμέραι ἔρχονται, λέγει κύριος, καὶ συντελέσω ἐπὶ τὸν οἶκον Ἰσραὴλ καὶ ἐπὶ τὸν οἶκον Ἰούδα διαθήκην καινήν, 9 οὐ κατὰ τὴν διαθήκην, ἣν ἐποίησα τοῖς πατράσιν αὐτῶν ἐν ἡμέρᾳ ἐπιλαβομένου μου τῆς χειρὸς αὐτῶν ἐξαγαγεῖν αὐτοὺς ἐκ γῆς Αἰγύπτου, ὅτι αὐτοὶ οὐκ ἐνέμειναν ἐν τῇ διαθήκῃ μου, κἀγὼ ἠμέλησα αὐτῶν, λέγει κύριος· 10 ὅτι αὕτη ἡ διαθήκη , ἣν διαθήσομαι τῷ οἴκῳ Ἰσραὴλ μετὰ τὰς ἡμέρας ἐκείνας, λέγει κύριος· διδοὺς νόμους μου εἰς τὴν διάνοιαν αὐτῶν καὶ ἐπὶ καρδίας αὐτῶν ἐπιγράψω αὐτούς, καὶ ἔσομαι αὐτοῖς εἰς θεόν, καὶ αὐτοὶ ἔσονταί μοι εἰς λαόν· 11 καὶ οὐ μὴ διδάξωσιν ἕκαστος τὸν πολίτην αὐτοῦ καὶ ἕκαστος τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ λέγων· γνῶθι τὸν κύριον, ὅτι πάντες εἰδήσουσίν με ἀπὸ μικροῦ ἕως μεγάλου αὐτῶν, 12 ὅτι ἵλεως ἔσομαι ταῖς ἀδικίαις αὐτῶν καὶ τῶν ἁμαρτιῶν αὐτῶν οὐ μὴ μνησθῶ ἔτι. 13 ἐν τῷ λέγειν καινὴν πεπαλαίωκεν τὴν πρώτην· τὸ δὲ παλαιούμενον καὶ γηράσκον ἐγγὺς ἀφανισμοῦ.

9

ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 8

Kristu àyigula aka-Nyamuzinda k’empingu

1 Endagâno ntanzi nayo yàli egwêrhe eyayo migenzo y’okushenga n’akâyo ka-Nyamuzinda ka mwo linw’igulu. 2 Bulya ecihando càyûbakagwa càlimwo akamole, n’amêza, n’emigati y’enterekêro: aho ho Hatagatìfu. 3 N’enyuma ly’olusîka lwa kabiri hâli ecihando càderhagwa Hatagatifu h’Ebitagatifu. 4 Hàli olûsho lw’omugavu luyûbasirwe n’amasholo, n’omucîmba gw’endagâno gufûnisirwe n’amasholo enyunda zoshi. Na muli ogwo mucîmba mwàli ikovu ly’amasholo liyunjwire mâna, n’akarhî k’Aroni kàmeragakwo obwâso, n’amabuye g’endagâno. 5 N’oku nyanya kwagwo kwàli Bakerubi b’irenge bàkâg’ijira entebe y’obwonjo empehema. Ci arhali buno lyo rhwankazabanula ebyo byoshi.

6 Erhi biba byàmayûbakwa ntyo, abadâhwa bàkâg’ija omu cihando cirhanzi ngasi mango, mpu bajiremwo emikolo yâbo y’okushenga. 7 Ci omu cihando ca kabiri murhàjîbagwa lirhali liguma lyône omu mwâka, na mudâhwa mukulu yêne wàmujâga; àrhanajâgamwo arhanadwîrhi entûlo y’omuko gw’okulyûla ebyâha byâge n’eby’olubaga. 8 Mûka Mutagatifu àmanyîsa ntyo oku enjira y’aka-Nyamuzinda erhankayiguka n’Ecihando cirhanzi cicikasîsire. 9 Olwo Iuli lwiganyo lwa gano mango ga buno, lurhumanyîsa oku entûlo n’enterekêro zirhagwêrhi bubashe bw’okuhindula owaharâmya mwimâna omu murhima gwaâge. 10 Bulya gali marhegeko gayêrekîre eby’omubiri, nk’ebiryo, n’ebinyôbwa, n’okucikalaba kwa ngasi lubero. Ebyo byoshi biri birhegeke kuhika amango g’omuhindo muhyâhya.

11 Kristu yehe erhi àyisha, àhinduka mudâhwa mukulu w’aminja gânayishe^d, àgera omu cihando^e cilushire cirya cindi obunene n’obwimâna, cirhajiragwa na nfune za muntu, kwo kuderha oku cirhali ca mwebi byàlemirwe en’igulu. 12 Aja bwa lwoshi oku caligumiza omu ka-Nyamuzinda^f. Arhajâgamwo n’omuko gw’ebihebe erhi gw’ebimasha, ci n’omuko gwâge yêne, erhi amayûs’irhushobòza obucunguke bw’ensiku n’amango. 13 Akaba omuko gw’ebihebe n’ebimasha, n’oluvu lw’endaku bàkâg’ishahiziza oku bazinzire, byàkâgibayobôla binabahe obucêse bw’omubiri, 14 kanga kulusha, omuko gwa Kristu wàcihânaga yêne nterekêro erhalikwo izabyo emwa Nyamuzinda oku buzibu bwa Mûka gw’ensiku n’amango gurhàcêsa omurhima gwirhu, guzmazemwo ebijiro by’olufù, lyo rhubona oku rhwakolera Nyamuzinda ozîne?

Kristu àhânyire omuko gwâge mpu gube Ndagâno mpyâhya

15 Eco co cirhumire àbà mulagizi w’endagâno mpyâhya, ànafîre mpu azâze ebyâha byàkolagwa amango g’endagâno ntanzi, lyo abarhôle bayîma omu bwâmi bw’ensiku n’amango bàlaganyibagwa. 16 Bulya ahali endagâno y’omwîmo, kukwânîne habe ecahamîriza oku owàyihângaga àfîre. 17 Neci, endagâno y’omwîmo ebona obuzibu nk’owàyijiraga amafà; n’amango goshi aciriho, nta buzibu bwâyo. 18 Okwo kwo kurhumire endagâno ntanzi nayo erhajiragwa buzira kubulaga omuko. 19 Bulya erhi Musa àyusibwîriza olubaga lwoshi amarhegeko n’oku ngasi liguma linadesire, àyanka omuko gw’ebimasha n’ebihebe, haguma n’amîshi n’obwôya bw’omuduku n’orhubabi rhw’enkangûlo, àshahiza oku citabu conênè n’oku lubaga lwoshi, erhi: 20 Ogu gwo muko gw’endagâno Nyamuzinda alaganaga ninyu. 21 Kandi kwo na kwo ashahiziza omuko oku Cihando n’oku bintu byoshi by’okushenga. 22 Kali ciru Amarhegeko ga­ rhegesire hofi ngasi kantu kashukûlwe n’omuko, na buzira kubulaga omuko, nta kubabalirwa. 23 Akaba olwiganyo lw’ebintu by’empingu lucêsibwa ntyo, kuziga kukwânîne ebyo bintu by’empingu byonênè bicêsibwe n’enterekêro zilushire. 24 Neci, arhali omu ka-Nyamuzinda kàyûbakagwa n’amaboko g’abantu, nshusho y’aka-Nyamuzinda k’okunali, arhalimwo Kristu àjîre, ci àshesherera omu mpingu mwonênè, mpu lyo akâbonekana omu busù bwa Nyamuzinda rhwe rhurhumire. 25 Arhanali kandi mpu lyo acihâna nterekêro kanji kanji, nka kulya omudâhwa mûkulu akâja ngasi mwâka omu ka-Nyamuzinda n’omuko gurhali gwâge. 26 Bicibâga ntyo, ànkababazîbwe kanji kurhenga okulemwa kw’igulu. Ci mwo zino nsiku nzinda lyo àcîyêrekîne liguma kwa lwoshi, mpu aherêrekeze ecâha n’enterekêro yâge. 27 Na bulya abantu liguma lyône bafà, n’enyuma ly’aho batwîrwe olubanja, 28 ntyo Kristu naye àcihânyire nterekêro liguma lyône, mpu azâze ebyâha bya bantu banji; âyaci­boneke lindi liguma buzira câha, mpu alerhere abamulinda obucire.

ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 9

1 Εἶχεν μὲν οὖν [καὶ] ἡ πρώτη δικαιώματα λατρείας τό τε ἅγιον κοσμικόν. 2 σκηνὴ γὰρ κατεσκευάσθη ἡ πρώτη ἐν ᾗ ἥ τε λυχνία καὶ ἡ τράπεζα καὶ ἡ πρόθεσις τῶν ἄρτων, ἥτις λέγεται Ἅγια· 3 μετὰ δὲ τὸ δεύτερον καταπέτασμα σκηνὴ ἡ λεγομένη Ἅγια Ἁγίων, 4 χρυσοῦν ἔχουσα θυμιατήριον καὶ τὴν κιβωτὸν τῆς διαθήκης περικεκαλυμμένην πάντοθεν χρυσίῳ, ἐν ᾗ στάμνος χρυσῆ ἔχουσα τὸ μάννα καὶ ἡ ῥάβδος Ἀαρὼν ἡ βλαστήσασα καὶ αἱ πλάκες τῆς διαθήκης, 5 ὑπεράνω δὲ αὐτῆς Χερουβὶν δόξης κατασκιάζοντα τὸ ἱλαστήριον· περὶ ὧν οὐκ ἔστιν νῦν λέγειν κατὰ μέρος.  6 Τούτων δὲ οὕτως κατεσκευασμένων εἰς μὲν τὴν πρώτην σκηνὴν διὰ παντὸς εἰσίασιν οἱ ἱερεῖς τὰς λατρείας ἐπιτελοῦντες, 7 εἰς δὲ τὴν δευτέραν ἅπαξ τοῦ ἐνιαυτοῦ μόνος ὁ ἀρχιερεύς, οὐ χωρὶς αἵματος ὃ προσφέρει ὑπὲρ ἑαυτοῦ καὶ τῶν τοῦ λαοῦ ἀγνοημάτων, 8 τοῦτο δηλοῦντος τοῦ πνεύματος τοῦ ἁγίου, μήπω πεφανερῶσθαι τὴν τῶν ἁγίων ὁδὸν ἔτι τῆς πρώτης σκηνῆς ἐχούσης στάσιν, 9 ἥτις παραβολὴ εἰς τὸν καιρὸν τὸν ἐνεστηκότα, καθ’ ἣν δῶρά τε καὶ θυσίαι προσφέρονται μὴ δυνάμεναι κατὰ συνείδησιν τελειῶσαι τὸν λατρεύοντα, 10 μόνον ἐπὶ βρώμασιν καὶ πόμασιν καὶ διαφόροις βαπτισμοῖς, δικαιώματα σαρκὸς μέχρι καιροῦ διορθώσεως ἐπικείμενα. 11 Χριστὸς δὲ παραγενόμενος ἀρχιερεὺς τῶν γενομένων ἀγαθῶν διὰ τῆς μείζονος καὶ τελειοτέρας σκηνῆς οὐ χειροποιήτου, τοῦτ’ ἔστιν οὐ ταύτης τῆς κτίσεως, 12 οὐδὲ δι’ αἵματος τράγων καὶ μόσχων διὰ δὲ τοῦ ἰδίου αἵματος εἰσῆλθεν ἐφάπαξ εἰς τὰ ἅγια αἰωνίαν λύτρωσιν εὑράμενος. 13 εἰ γὰρ τὸ αἷμα τράγων καὶ ταύρων καὶ σποδὸς δαμάλεως ῥαντίζουσα τοὺς κεκοινωμένους ἁγιάζει πρὸς τὴν τῆς σαρκὸς καθαρότητα, 14 πόσῳ μᾶλλον τὸ αἷμα τοῦ Χριστοῦ, ὃς διὰ πνεύματος αἰωνίου ἑαυτὸν προσήνεγκεν ἄμωμον τῷ θεῷ, καθαριεῖ τὴν συνείδησιν ἡμῶν ἀπὸ νεκρῶν ἔργων εἰς τὸ λατρεύειν θεῷ ζῶντι. 15 Καὶ διὰ τοῦτο διαθήκης καινῆς μεσίτης ἐστίν, ὅπως θανάτου γενομένου εἰς ἀπολύτρωσιν τῶν ἐπὶ τῇ πρώτῃ διαθήκῃ παραβάσεων τὴν ἐπαγγελίαν λάβωσιν οἱ κεκλημένοι τῆς αἰωνίου κληρονομίας.  16 Ὅπου γὰρ διαθήκη, θάνατον ἀνάγκη φέρεσθαι τοῦ διαθεμένου· 17 διαθήκη γὰρ ἐπὶ νεκροῖς βεβαία, ἐπεὶ μήποτε ἰσχύει ὅτε ζῇ ὁ διαθέμενος. 18 ὅθεν οὐδὲ ἡ πρώτη χωρὶς αἵματος ἐγκεκαίνισται· 19 λαληθείσης γὰρ πάσης ἐντολῆς κατὰ τὸν νόμον ὑπὸ Μωϋσέως παντὶ τῷ λαῷ, λαβὼν τὸ αἷμα τῶν μόσχων [καὶ τῶν τράγων] μετὰ ὕδατος καὶ ἐρίου κοκκίνου καὶ ὑσσώπου αὐτό τε τὸ βιβλίον καὶ πάντα τὸν λαὸν ἐρράντισεν 20 λέγων· τοῦτο τὸ αἷμα τῆς διαθήκης ἧς ἐνετείλατο πρὸς ὑμᾶς ὁ θεός. 21 καὶ τὴν σκηνὴν δὲ καὶ πάντα τὰ σκεύη τῆς λειτουργίας τῷ αἵματι ὁμοίως ἐρράντισεν. 22 καὶ σχεδὸν ἐν αἵματι πάντα καθαρίζεται κατὰ τὸν νόμον καὶ χωρὶς αἱματεκχυσίας οὐ γίνεται ἄφεσις. 23 Ἀνάγκη οὖν τὰ μὲν ὑποδείγματα τῶν ἐν τοῖς οὐρανοῖς τούτοις καθαρίζεσθαι, αὐτὰ δὲ τὰ ἐπουράνια κρείττοσιν θυσίαις παρὰ ταύτας. 24 οὐ γὰρ εἰς χειροποίητα εἰσῆλθεν ἅγια Χριστός, ἀντίτυπα τῶν ἀληθινῶν, ἀλλ’ εἰς αὐτὸν τὸν οὐρανόν, νῦν ἐμφανισθῆναι τῷ προσώπῳ τοῦ θεοῦ ὑπὲρ ἡμῶν· 25 οὐδ’ ἵνα πολλάκις προσφέρῃ ἑαυτόν, ὥσπερ ὁ ἀρχιερεὺς εἰσέρχεται εἰς τὰ ἅγια κατ’ ἐνιαυτὸν ἐν αἵματι ἀλλοτρίῳ, 26 ἐπεὶ ἔδει αὐτὸν πολλάκις παθεῖν ἀπὸ καταβολῆς κόσμου· νυνὶ δὲ ἅπαξ ἐπὶ συντελείᾳ τῶν αἰώνων εἰς ἀθέτησιν [τῆς] ἁμαρτίας διὰ τῆς θυσίας αὐτοῦ πεφανέρωται. 27 καὶ καθ’ ὅσον ἀπόκειται τοῖς ἀνθρώποις ἅπαξ ἀποθανεῖν, μετὰ δὲ τοῦτο κρίσις, 28 οὕτως καὶ ὁ Χριστὸς ἅπαξ προσενεχθεὶς εἰς τὸ πολλῶν ἀνενεγκεῖν ἁμαρτίας ἐκ δευτέρου χωρὶς ἁμαρτίας ὀφθήσεται τοῖς αὐτὸν ἀπεκδεχομένοις εἰς σωτηρίαν.

10

Amarherekêre ga mîra garhàgwêrhe kamalo

1 Kulya kuba Amarhegeko gàli cizunguzungu c’aminja gâyisha, ci arhali ebyo bintu byonêne, n’ago marherekêre gayôrha go n’ago, ganarherekêrwa ngasi mango na ngasi mwâka, ntâkwo gankahash’ihindula bimâna abayegera Nyamuzinda. 2 Nk’arhâli ntyo, bankalesire okukârhûla ezo nterekêro, bu­lya acibâga abarherekêzi bacêsibwa oku caligumiza, barhànkacicîyumvîrhemwo câha omu murhima. 3 Ciru ezo nterekêro zàkâg’ibayibusa ebyâha byâbo ngasi mwâka. 4 Bulya ntâkwo omuko gw’ebimasha n’ebihebe gwankarhenza e­byâha. 5 Kwo kwûrhumaga, erhi Kristu aja en’igulu, àderha, erhi^g: Orhalonzagya nterekêro na ntûlo; ci wànteganyîze omubiri. 6 Orhasîmaga mbâgwa na nterekêro oku byâha. 7 Obwo nanaciderha, nti: Nie ono, nyishire, -bulya nie kuyandikîrwe omu cizingo c’ecitabu-, nti njire obulonza bwâwe, Yagirwa Nyamuzinda. 8 Arhangir’iderha, erhi: Enterekêro, entûlo, engûsho n’embâgwa oku byâha, orhazilonzagya orhanazisîmaga, n’obwo ziri nterekêro zirhegesirwe n’Amarhegeko; 9 okuhandi àshub’iderha, erhi: Nie ono, nyishire nti njire obulonza bwâwe. Ntyo àrhenzize amarherekêre marhanzi, àhiraho obu­rherekêre bwa kabiri. 10 Bunali buhashe bw’obwo bulonza burhujira bimâna erhi burherekêre bw’omubiri gwa Yezu Kristu gwàrherekêragwa liguma kwa lwoshi burhuma.

Oburherekêre bwa Kristu burhujira bimâna

11 Ngasi mudâhwa ayimanga aha luhêro bwaca bwayira mpu ajire omukolo gwâge, na ngasi mango enterekêro arhûla zo na zirya, na nta buhashe ciru n’obutya zijira bw’okurhenza ebyâha. 12 Yehe erhi àba amarherekêra burherekêre buguma bwône oku byâha, agend’icîtamalira oku nsiku n’amango ebwa kulyo kwa Nyamuzinda, 13 akâlinga kurhenga aho oku abânzi bâge bahirwa nka citumbi aha magulu gâge. 14 Bulya, na nterekêro nguma yône yône, abacêsagya, àbahindula bimâna b’ensiku zoshi. 15 Ciru na Mûka ahamîrize okwo; bulya erhi aba amaderha, erhi^h: 16 Eyi yo ndagâno nalagânana rhweshi nabo enyuma ly’ezo nsiku, Nyakasane àyushûla, erhi: Nàhira amarhegeko gani omu mirhima yabo, nàbayandikago omu nkengêro. 17 Nabyo ebyaha byabo n’obubi bwâbo ntakacibikengêra bundi. 18 Ci aha ebyâha byababalirwe harhaciri nterekêro oku câha.

IV. Okusêra omu buyemêre

Rhulangâlire rhunabêre omu cinyabuguma

19 Ntyo, bene wirhu, rhugwêrhe obuhashe bw’okuja nk’oku rhulonzize omu hatagatifu h’ebitagatifu erhi muko gwa Yezu gurhuma. 20 Rhwanamuja rhukagera omu njira àrhutwîraga: njira mpyâhya n’ey’obuzîne, njira egezire omu lusîka, gwo mubiri gwâge. 21 Na kulya kuba rhugwêrhe omudâhwa mukulu orhegeka enyumpa ya Nyamuzinda, 22 rhuyegerage n’omurhima gurhalimwo bulyâlya omu buyemêre bwimâna; emirhima yirhu ecêsibwe ngasi bubî buyirimwo, n’emibiri yirhu eshukwe n’amîshiⁱ gashongwîre. 23 Rhulange buzibu obuhamîrize bw’obulangâlire bwirhu, bulya owàlaganyagya akwânîne okulangâlirwa. 24 Rhurhabâlane rhwêne na rhwêne, rhunahânane omurhima omu buzigire n’omu kukola aminja. 25 Rhurhalekaga okukâja haguma, kulya baguma badwîrhe bakâjira; ci rhukahânana omurhima, na bwenene bulya mubwîne oku Olusiku^j luli hofi.

Abacîhûsa omurhima bacîhira omu kâga k’okuhera

26 Erhi rhwankajira ebyâha n’oluhinzo n’obwo rhwàrhangir’imanya bwinja okuli, harhaciri nterekêro oku byâha^k, 27 na nta kundi kucisigîre okurhali kutwîrwa olubanja lukali n’okukwêbwa omu ngulumira y’omuliro, yàyish’isingônola abagoma. 28 Omuntu akavuna irhegeko lya Musa, anayîrhwe buzira lukogo, casinga haboneke bahamîrizi babiri erhi basharhu^l. 29 Kengêragi ninyu, buhane bunganaci na bukali kulusha akwânîne okuhâbwa omuntu wâbe alabasire Mugala wa Nyamuzinda, owâbe agayaguzize omuko gw’endagâno gwàmucêsa­gya, nka kulya kankabîre kantu k’izinga, n’owâbe ajâcîre Mûka gw’enshôkano. 30 Neci, rhurhahabiri olya wàderhaga, erhi^m: Okucihola kuli kwâni n’okuhâna oluhembo kuli kwâni! na kandi, erhi: Nyakasane àyish’itwîra olubaga lwâge olubanja. 31 Yajebe! Ciri cintu ca kuyôboha okugwa omu nfune za Nyamuzinda ozîne.

Ecirhuma rhukwânîne rhusêre omu buyemêre

32 Ci kwônene mukengêre ensiku ntanzi, erhi muyûs’ihâbwa obumoleke, bulya mulembera entambala ndârhi n’amababale: 33 aha mwabonêsibwa enshonyi n’okulibuzibwa omu lubaga; aha mwalungana n’abajiriragwa ntyo. 34 Neci, mwashangîre amalibuko g’abàli omu mpamikwa, mwànayemêra n’obushagaluke mwanyagwa ebintu binyu, bulya mwàli mumanyire oku mugwêrhe obuhirhi bwinja kulusha n’oburhakayûrha, 35 Mumanyage mwankarhêra obwo bulangâlire bwinyu; bulya bubikîrwe ntanda nnene, 36 Neci, kukwânîne muzibuhe, lyo muyôrha mujira obulonza bwa Nyamuzinda, munayish’ihâbwa ebi àlaganyagya. 37 Bulya hacisigîre hisanzi hitya hyône, olya wâyisha âyishe, arhânacilegerere. 38 Ci omushinganya alama n’obuyemêre, n’erhi ankashubira nyuma, omurhima gwâni gurhankacimubâkwo. 39 Rhwehe rhurhali bantu ba kushubira nyuma n’okuyish’ihera, ci rhuli bantu ba buyemêre buciza obuzîne bwirhu.

ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 10

1 Σκιὰν γὰρ ἔχων ὁ νόμος τῶν μελλόντων ἀγαθῶν, οὐκ αὐτὴν τὴν εἰκόνα τῶν πραγμάτων, κατ’ ἐνιαυτὸν ταῖς αὐταῖς θυσίαις ἃς προσφέρουσιν εἰς τὸ διηνεκὲς οὐδέποτε δύναται τοὺς προσερχομένους τελειῶσαι· 2 ἐπεὶ οὐκ ἂν ἐπαύσαντο προσφερόμεναι διὰ τὸ μηδεμίαν ἔχειν ἔτι συνείδησιν ἁμαρτιῶν τοὺς λατρεύοντας ἅπαξ κεκαθαρισμένους; 3 ἀλλ’ ἐν αὐταῖς ἀνάμνησις ἁμαρτιῶν κατ’ ἐνιαυτόν· 4 ἀδύνατον γὰρ αἷμα ταύρων καὶ τράγων ἀφαιρεῖν ἁμαρτίας.  5 Διὸ εἰσερχόμενος εἰς τὸν κόσμον λέγει· θυσίαν καὶ προσφορὰν οὐκ ἠθέλησας, σῶμα δὲ κατηρτίσω μοι· 6 ὁλοκαυτώματα καὶ περὶ ἁμαρτίας οὐκ εὐδόκησας. 7 τότε εἶπον· ἰδοὺ ἥκω, ἐν κεφαλίδι βιβλίου γέγραπται περὶ ἐμοῦ, τοῦ ποιῆσαι ὁ θεὸς τὸ θέλημά σου. 8 ἀνώτερον λέγων ὅτι θυσίας καὶ προσφορὰς καὶ ὁλοκαυτώματα καὶ περὶ ἁμαρτίας οὐκ ἠθέλησας οὐδὲ εὐδόκησας, αἵτινες κατὰ νόμον προσφέρονται, 9 τότε εἴρηκεν· ἰδοὺ ἥκω τοῦ ποιῆσαι τὸ θέλημά σου. ἀναιρεῖ τὸ πρῶτον ἵνα τὸ δεύτερον στήσῃ, 10 ἐν ᾧ θελήματι ἡγιασμένοι ἐσμὲν διὰ τῆς προσφορᾶς τοῦ σώματος Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐφάπαξ. 11 Καὶ πᾶς μὲν ἱερεὺς ἕστηκεν καθ’ ἡμέραν λειτουργῶν καὶ τὰς αὐτὰς πολλάκις προσφέρων θυσίας, αἵτινες οὐδέποτε δύνανται περιελεῖν ἁμαρτίας, 12 οὗτος δὲ μίαν ὑπὲρ ἁμαρτιῶν προσενέγκας θυσίαν εἰς τὸ διηνεκὲς ἐκάθισεν ἐν δεξιᾷ τοῦ θεοῦ, 13 τὸ λοιπὸν ἐκδεχόμενος ἕως τεθῶσιν οἱ ἐχθροὶ αὐτοῦ ὑποπόδιον τῶν ποδῶν αὐτοῦ. 14 μιᾷ γὰρ προσφορᾷ τετελείωκεν εἰς τὸ διηνεκὲς τοὺς ἁγιαζομένους. 15 Μαρτυρεῖ δὲ ἡμῖν καὶ τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον· μετὰ γὰρ τὸ εἰρηκέναι· 16 αὕτη ἡ διαθήκη ἣν διαθήσομαι πρὸς αὐτοὺς μετὰ τὰς ἡμέρας ἐκείνας, λέγει κύριος· διδοὺς νόμους μου ἐπὶ καρδίας αὐτῶν καὶ ἐπὶ τὴν διάνοιαν αὐτῶν ἐπιγράψω αὐτούς, 17 καὶ τῶν ἁμαρτιῶν αὐτῶν καὶ τῶν ἀνομιῶν αὐτῶν οὐ μὴ μνησθήσομαι ἔτι. 18 ὅπου δὲ ἄφεσις τούτων, οὐκέτι προσφορὰ περὶ ἁμαρτίας. 19 Ἔχοντες οὖν, ἀδελφοί, παρρησίαν εἰς τὴν εἴσοδον τῶν ἁγίων ἐν τῷ αἵματι Ἰησοῦ, 20 ἣν ἐνεκαίνισεν ἡμῖν ὁδὸν πρόσφατον καὶ ζῶσαν διὰ τοῦ καταπετάσματος, τοῦτ’ ἔστιν τῆς σαρκὸς αὐτοῦ, 21 καὶ ἱερέα μέγαν ἐπὶ τὸν οἶκον τοῦ θεοῦ, 22 προσερχώμεθα μετὰ ἀληθινῆς καρδίας ἐν πληροφορίᾳ πίστεως ῥεραντισμένοι τὰς καρδίας ἀπὸ συνειδήσεως πονηρᾶς καὶ λελουσμένοι τὸ σῶμα ὕδατι καθαρῷ· 23 κατέχωμεν τὴν ὁμολογίαν τῆς ἐλπίδος ἀκλινῆ, πιστὸς γὰρ ὁ ἐπαγγειλάμενος, 24 καὶ κατανοῶμεν ἀλλήλους εἰς παροξυσμὸν ἀγάπης καὶ καλῶν ἔργων, 25 μὴ ἐγκαταλείποντες τὴν ἐπισυναγωγὴν ἑαυτῶν, καθὼς ἔθος τισίν, ἀλλὰ παρακαλοῦντες, καὶ τοσούτῳ μᾶλλον ὅσῳ βλέπετε ἐγγίζουσαν τὴν ἡμέραν. 26 Ἑκουσίως γὰρ ἁμαρτανόντων ἡμῶν μετὰ τὸ λαβεῖν τὴν ἐπίγνωσιν τῆς ἀληθείας, οὐκέτι περὶ ἁμαρτιῶν ἀπολείπεται θυσία, 27 φοβερὰ δέ τις ἐκδοχὴ κρίσεως καὶ πυρὸς ζῆλος ἐσθίειν μέλλοντος τοὺς ὑπεναντίους. 28 ἀθετήσας τις νόμον Μωϋσέως χωρὶς οἰκτιρμῶν ἐπὶ δυσὶν ἢ τρισὶν μάρτυσιν ἀποθνῄσκει· 29 πόσῳ δοκεῖτε χείρονος ἀξιωθήσεται τιμωρίας ὁ τὸν υἱὸν τοῦ θεοῦ καταπατήσας καὶ τὸ αἷμα τῆς διαθήκης κοινὸν ἡγησάμενος, ἐν ᾧ ἡγιάσθη, καὶ τὸ πνεῦμα τῆς χάριτος ἐνυβρίσας; 30 οἴδαμεν γὰρ τὸν εἰπόντα· ἐμοὶ ἐκδίκησις, ἐγὼ ἀνταποδώσω. καὶ πάλιν· κρινεῖ κύριος τὸν λαὸν αὐτοῦ. 31 φοβερὸν τὸ ἐμπεσεῖν εἰς χεῖρας θεοῦ ζῶντος. 32 Ἀναμιμνῄσκεσθε δὲ τὰς πρότερον ἡμέρας, ἐν αἷς φωτισθέντες πολλὴν ἄθλησιν ὑπεμείνατε παθημάτων, 33 τοῦτο μὲν ὀνειδισμοῖς τε καὶ θλίψεσιν θεατριζόμενοι, τοῦτο δὲ κοινωνοὶ τῶν οὕτως ἀναστρεφομένων γενηθέντες. 34 καὶ γὰρ τοῖς δεσμίοις συνεπαθήσατε καὶ τὴν ἁρπαγὴν τῶν ὑπαρχόντων ὑμῶν μετὰ χαρᾶς προσεδέξασθε γινώσκοντες ἔχειν ἑαυτοὺς κρείττονα ὕπαρξιν καὶ μένουσαν. 35 Μὴ ἀποβάλητε οὖν τὴν παρρησίαν ὑμῶν, ἥτις ἔχει μεγάλην μισθαποδοσίαν. 36 ὑπομονῆς γὰρ ἔχετε χρείαν ἵνα τὸ θέλημα τοῦ θεοῦ ποιήσαντες κομίσησθε τὴν ἐπαγγελίαν. 37 ἔτι γὰρ μικρὸν ὅσον ὅσον, ὁ ἐρχόμενος ἥξει καὶ οὐ χρονίσει· 38 ὁ δὲ δίκαιός μου ἐκ πίστεως ζήσεται, καὶ ἐὰν ὑποστείληται, οὐκ εὐδοκεῖ ἡ ψυχή μου ἐν αὐτῷ. 39 ἡμεῖς δὲ οὐκ ἐσμὲν ὑποστολῆς εἰς ἀπώλειαν ἀλλὰ πίστεως εἰς περιποίησιν ψυχῆς.

11

Olwiganyo lw’obuyemêre bwa bashakulûza

1 Obuyemêre buli cikinja c’ebi rhulangâlîre, buli cimanyîso c’ebi rhu­rhabona. 2 Bwo bwàrhumire abakula-mbere birhu bàbona obuhamîrize bwinja. 3 Buyemêre burhuma rhwayumva oku igulu lyàlemagwa n’oluderho lwa Nyamuzinda, na ntyo ebiboneka byàrhengaga omu birhaboneka.

4 Buyemêre bwàrhumaga Abeli arhûla Nyamuzinda enterekêro elushire eya Kayini; bwàrhuma aderhwa mushinganya, erhi Nyamuzinda yêne àhamîriza oku aya­nkirîre entûlo zâge; bwo bunarhuma aciderha, kuhika buno, n’obwo àfîre.

5 Buyemêre bwàrhumaga Henoki àhêkwa mpu alek’ibona lufù, àrhanacibonekanaga, bulya Nyamuzinda àli erhi àmuhêsire. Neci, embere ahêkwe, àli erhi àderhîrwe obuhamîrize oku àsimisize Nyamuzinda. 6 Bulya owalonz’iyegêra Nnâmahanga, arhegesirwe ayemêre oku ho àbà n’oku ahemba abamulonza.

7 Buyemêre bwàrhumaga Nuhu; erhi àbà amamanyîsibwa ebirhaj’ibonekana, àyumva obwôba bw’obukenge kuli Nnâmahanga, ànabinja enkuge mpu lyo afumya omulala gwâge. N’obuyemêre bwâge àyigîriza igulu, ànahinduka mwîmo gw’obushinganya bulerhwa n’obuyemêre.

8 Buyemêre bwàrhumaga Abrahamu ayumva izù lya Nnâmahanga lyâmu­bwîraga mpu agende, aje omu cihugo ali ayish’iyîmamwo. Agenda arhanama­nyiri aha aja. 9 Obuyemêre bwàrhuma aj’iyûbaka omu cihugo àlaganyibagwa nk’omu ishwa lya bene, àbêra omu bihando n’Izaki na Yakobo, yo mîmo y’eyo ndagâno akâge. 10 Ajira ntyo, bulya àkâg’ilinda olugo luhumbîrwe eciriba na Nnâmahanga, mpu yêne alugwîke analuyûbake.

11 Buyemêre bwarhumaga Sara naye abona obuhashe bw’okuyâlala n’obwo amango gâge gàli erhi gàgezire, bulyâla àli acikubagîre owamulaganyagya. 12 Na ntyo, omu nda ya muntu muguma wàli okola nka mufù, mwàrhenga iburha linji nka nyenyêzi z’omu malunga na nka mushenyi gw’eburhambi bw’enyanja, gulya gurhankaganjwa.

13 Abo boshi omu buyemêre bàfîre, buzira okubona ebi bàlaganyibagwa, ci bàbilangirîre kulî bànabilamusa, bànahamîriza oku bali bigolo na bagenzi en’igulu. 14 Abo bashambâla ntyo, bayêrekana n’obwâlagale oku badwîrhe balonza okuhika emw’ishe. 15 N’acibâga bàkumbulaga emunda barhengaga, bànkabwîne obulyo bw’okuyishubira. 16 Ci lero bakolaga bacifinjire ecihugo cinja kulusha, yo mpingu. Okwo kwo kurhuma Nyamuzinda arhaba nshonyi z’okuciyirika Nyamuzinda wâbo; bulya àbarheganyîze olugo. 17 Buyemêre bwàrhumaga Abrahamu, erhi Nnâmahanga àmurhangula, ahâna Izaki, nterekêro, n’obwo àli mugala cûsha oyo àhânaga nterekêro, ye wànali mubisi w’eciragâne; 18 ye wabwîragwa, erhi: «Omu nda y’Izaki mwo mwakurhengera iburha». 19 Ali amanyire oku Nyamuzinda anahash’ifûla abafù; co cànarhumire ashub’ibona omugala, ànahi­nduka lwiganyo.

20 Buyemêre n’ebyàyayishe byàrhumaga Izaki ahà Yakobo n’Ezau obwa­nga. 21 Buyemêre bwàrhumaga Yakobo, erhi àba akola ali bufà, àhà ngasi mwene Yozefu obwanga, àharâmya erhi ayegemîre akarhi kage.

22 Buyemêre bwarhumaga Yozefu, erhi àkola afà, àkengêza bene-Israheli oku bârhenge e Misiri, ànababwîra oku bâjire orhuvuha rhwâge.

23 Buyemêre bwàrhumaga ababusi ba Musa bamufulika myêzi isharhu erhi àyûs’iburhwa, bulya bàli babwîne oku oyo mwâna ali mwinjinja, barhanayôbohaga irhegeko lya mwâmi.

24 Buyemêre bwàrhumaga Musa, erhi akula, alahira okukâderhwa mugala wa mwâli wa Faraoni; 25 àsîma okulibuzibwa haguma n’olugaba lwa Nyamuzinda kulusha okubona amasîma g’ecâha ga nsiku nsungunu; 26 àbona oku okujacirwa Kristu orhumire buli buhirhi bulu­shire amagale g’Abanya-Misiri goshi, bulya àli alangâlire oluhembo. 27 Buyemeêre bwàmurhenzagya e Misiri buzira kuyôboha obukunizi bwa mwâmi: àzibuha, abà nk’obwîne Orhaboneka. 28 Buyemêre bwàrhumaga ajira Basâka, ànashahiza omuko, mpu lyo Kaheza arhahuma oku bâna b’enfula b’Israheli. 29 Buyemêre bwàbayikizagya Enyanja Ndukula nk’idaho lyûmu; nabo Abanya-Misiri mpu bacigereka, bàmirwa n’amîshi.

30 Buyemêre bwàrhumaga ebyògo bya Yeriko byàhongoka, erhi bamabizunguluka nsiku nda. 31 Buyemêre bwàrhumaga Rahabu w’omugonyi arhaherêrekerera haguma n’entumva, bulya àyankiriraga abahengûzi n’obuholo.

32 Bici naciderha? Bulya amango ganambulira erhi nankaganira olwa Ge­deoni, na Baraki, na Samusoni, na Yefute, na Daudi, na Samweli, n’abalêbi. 33 Abôla buyemêre bwàrhumaga bahima amâmi, bàjira ebishingânîne, bàbona omuhigulo gw’ebyàlaganyibagwa, bàshwêka orhunwa rhw’entale, 34 bàzimya engulumira z’omuliro, bàfuma obwôji bw’engôrho, bàhima endwâla, bàbà ntwâli omu bîrha, bàlibisa emirhwe y’abashombanyi; 35 abazîre bàgalulirwa abâna babo bàli bamafà. Baguma bàbabazibwa kuhika okufà, bàlahira okulikûzibwa, mpu lyo babona obufûle bwinja kulusha; 36 abandi bàlembîre amasheka n’eminyuli, ciru n’omugozi n’empamikwa. 37 Bàbandwa amabuye, bàbazibwa, bàkerwa n’olukero, bàgera omu bwôji bw’engôrho; bàkâg’ija bazunguluka zunguluka, bàkâyambala empu z’ebibuzi n’ez’empene; ciru barhàcirigwêrhe kantu, bàlibuzibwa, bàkolerwa buligo. 38 Igulu lirhàli liba­kwânîne. Bàkâg’ija bazungulukazunguluka omu mpinga n’omu ntondo, omu nkunda n’omu nyâla z’idaho. 39 N’abo boshi, n’obwo bàli baderhîrwe obuhamiîrizi obuyemêre bwâbo burhumire, arhali bo bàcibwîne eci bàlaganyibagwa; 40 bulya Nyamuzinda àli arhubîkire iragi linja kulusha, àrhalonzagya mpu bahike oku bwimâna buzira rhwe.

ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 11

1 Ἔστιν δὲ πίστις ἐλπιζομένων ὑπόστασις, πραγμάτων ἔλεγχος οὐ βλεπομένων. 2 ἐν ταύτῃ γὰρ ἐμαρτυρήθησαν οἱ πρεσβύτεροι.  3 Πίστει νοοῦμεν κατηρτίσθαι τοὺς αἰῶνας ῥήματι θεοῦ, εἰς τὸ μὴ ἐκ φαινομένων τὸ βλεπόμενον γεγονέναι. 4 Πίστει πλείονα θυσίαν Ἅβελ παρὰ Κάϊν προσήνεγκεν τῷ θεῷ, δι’ ἧς ἐμαρτυρήθη εἶναι δίκαιος, μαρτυροῦντος ἐπὶ τοῖς δώροις αὐτοῦ τοῦ θεοῦ, καὶ δι’ αὐτῆς ἀποθανὼν ἔτι λαλεῖ. 5 Πίστει Ἑνὼχ μετετέθη τοῦ μὴ ἰδεῖν θάνατον, καὶ οὐχ ηὑρίσκετο διότι μετέθηκεν αὐτὸν ὁ θεός. πρὸ γὰρ τῆς μεταθέσεως μεμαρτύρηται εὐαρεστηκέναι τῷ θεῷ· 6 χωρὶς δὲ πίστεως ἀδύνατον εὐαρεστῆσαι· πιστεῦσαι γὰρ δεῖ τὸν προσερχόμενον τῷ θεῷ ὅτι ἔστιν καὶ τοῖς ἐκζητοῦσιν αὐτὸν μισθαποδότης γίνεται. 7 Πίστει χρηματισθεὶς Νῶε περὶ τῶν μηδέπω βλεπομένων, εὐλαβηθεὶς κατεσκεύασεν κιβωτὸν εἰς σωτηρίαν τοῦ οἴκου αὐτοῦ δι’ ἧς κατέκρινεν τὸν κόσμον, καὶ τῆς κατὰ πίστιν δικαιοσύνης ἐγένετο κληρονόμος. 8 Πίστει καλούμενος Ἀβραὰμ ὑπήκουσεν ἐξελθεῖν εἰς τόπον ὃν ἤμελλεν λαμβάνειν εἰς κληρονομίαν, καὶ ἐξῆλθεν μὴ ἐπιστάμενος ποῦ ἔρχεται. 9 Πίστει παρῴκησεν εἰς γῆν τῆς ἐπαγγελίας ὡς ἀλλοτρίαν ἐν σκηναῖς κατοικήσας μετὰ Ἰσαὰκ καὶ Ἰακὼβ τῶν συγκληρονόμων τῆς ἐπαγγελίας τῆς αὐτῆς· 10 ἐξεδέχετο γὰρ τὴν τοὺς θεμελίους ἔχουσαν πόλιν ἧς τεχνίτης καὶ δημιουργὸς ὁ θεός. 11 Πίστει καὶ αὐτὴ Σάρρα στεῖρα δύναμιν εἰς καταβολὴν σπέρματος ἔλαβεν καὶ παρὰ καιρὸν ἡλικίας, ἐπεὶ πιστὸν ἡγήσατο τὸν ἐπαγγειλάμενον. 12 διὸ καὶ ἀφ’ ἑνὸς ἐγεννήθησαν, καὶ ταῦτα νενεκρωμένου, καθὼς τὰ ἄστρα τοῦ οὐρανοῦ τῷ πλήθει καὶ ὡς ἡ ἄμμος ἡ παρὰ τὸ χεῖλος τῆς θαλάσσης ἡ ἀναρίθμητος. 13 Κατὰ πίστιν ἀπέθανον οὗτοι πάντες, μὴ λαβόντες τὰς ἐπαγγελίας ἀλλὰ πόρρωθεν αὐτὰς ἰδόντες καὶ ἀσπασάμενοι καὶ ὁμολογήσαντες ὅτι ξένοι καὶ παρεπίδημοί εἰσιν ἐπὶ τῆς γῆς. 14 οἱ γὰρ τοιαῦτα λέγοντες ἐμφανίζουσιν ὅτι πατρίδα ἐπιζητοῦσιν. 15 καὶ εἰ μὲν ἐκείνης ἐμνημόνευον ἀφ’ ἧς ἐξέβησαν, εἶχον ἂν καιρὸν ἀνακάμψαι· 16 νῦν δὲ κρείττονος ὀρέγονται, τοῦτ’ ἔστιν ἐπουρανίου. διὸ οὐκ ἐπαισχύνεται αὐτοὺς ὁ θεὸς θεὸς ἐπικαλεῖσθαι αὐτῶν· ἡτοίμασεν γὰρ αὐτοῖς πόλιν. 17 Πίστει προσενήνοχεν Ἀβραὰμ τὸν Ἰσαὰκ πειραζόμενος καὶ τὸν μονογενῆ προσέφερεν, ὁ τὰς ἐπαγγελίας ἀναδεξάμενος, 18 πρὸς ὃν ἐλαλήθη ὅτι ἐν Ἰσαὰκ κληθήσεταί σοι σπέρμα, 19 λογισάμενος ὅτι καὶ ἐκ νεκρῶν ἐγείρειν δυνατὸς ὁ θεός, ὅθεν αὐτὸν καὶ ἐν παραβολῇ ἐκομίσατο. 20 Πίστει καὶ περὶ μελλόντων εὐλόγησεν Ἰσαὰκ τὸν Ἰακὼβ καὶ τὸν Ἠσαῦ. 21 Πίστει Ἰακὼβ ἀποθνῄσκων ἕκαστον τῶν υἱῶν Ἰωσὴφ εὐλόγησεν καὶ προσεκύνησεν ἐπὶ τὸ ἄκρον τῆς ῥάβδου αὐτοῦ. 22 Πίστει Ἰωσὴφ τελευτῶν περὶ τῆς ἐξόδου τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ ἐμνημόνευσεν καὶ περὶ τῶν ὀστέων αὐτοῦ ἐνετείλατο. 23 Πίστει Μωϋσῆς γεννηθεὶς ἐκρύβη τρίμηνον ὑπὸ τῶν πατέρων αὐτοῦ, διότι εἶδον ἀστεῖον τὸ παιδίον καὶ οὐκ ἐφοβήθησαν τὸ διάταγμα τοῦ βασιλέως.  24 Πίστει Μωϋσῆς μέγας γενόμενος ἠρνήσατο λέγεσθαι υἱὸς θυγατρὸς Φαραώ, 25 μᾶλλον ἑλόμενος συγκακουχεῖσθαι τῷ λαῷ τοῦ θεοῦ ἢ πρόσκαιρον ἔχειν ἁμαρτίας ἀπόλαυσιν, 26μείζονα πλοῦτον ἡγησάμενος τῶν Αἰγύπτου θησαυρῶν τὸν ὀνειδισμὸν τοῦ Χριστοῦ· ἀπέβλεπεν γὰρ εἰς τὴν μισθαποδοσίαν.  27 Πίστει κατέλιπεν Αἴγυπτον μὴ φοβηθεὶς τὸν θυμὸν τοῦ βασιλέως· τὸν γὰρ ἀόρατον ὡς ὁρῶν ἐκαρτέρησεν. 28 Πίστει πεποίηκεν τὸ πάσχα καὶ τὴν πρόσχυσιν τοῦ αἵματος, ἵνα μὴ ὁ ὀλοθρεύων τὰ πρωτότοκα θίγῃ αὐτῶν. 29 Πίστει διέβησαν τὴν ἐρυθρὰν θάλασσαν ὡς διὰ ξηρᾶς γῆς, ἧς πεῖραν λαβόντες οἱ Αἰγύπτιοι κατεπόθησαν.  30 Πίστει τὰ τείχη Ἰεριχὼ ἔπεσαν κυκλωθέντα ἐπὶ ἑπτὰ ἡμέρας. 31 Πίστει Ῥαὰβ ἡ πόρνη οὐ συναπώλετο τοῖς ἀπειθήσασιν δεξαμένη τοὺς κατασκόπους μετ’ εἰρήνης. 32 Καὶ τί ἔτι λέγω; ἐπιλείψει με γὰρ διηγούμενον ὁ χρόνος περὶ Γεδεών, Βαράκ, Σαμψών, Ἰεφθάε, Δαυίδ τε καὶ Σαμουὴλ καὶ τῶν προφητῶν, 33 οἳ διὰ πίστεως κατηγωνίσαντο βασιλείας, εἰργάσαντο δικαιοσύνην, ἐπέτυχον ἐπαγγελιῶν, ἔφραξαν στόματα λεόντων, 34 ἔσβεσαν δύναμιν πυρός, ἔφυγον στόματα μαχαίρης, ἐδυναμώθησαν ἀπὸ ἀσθενείας, ἐγενήθησαν ἰσχυροὶ ἐν πολέμῳ, παρεμβολὰς ἔκλιναν ἀλλοτρίων.  35 Ἔλαβον γυναῖκες ἐξ ἀναστάσεως τοὺς νεκροὺς αὐτῶν· ἄλλοι δὲ ἐτυμπανίσθησαν οὐ προσδεξάμενοι τὴν ἀπολύτρωσιν, ἵνα κρείττονος ἀναστάσεως τύχωσιν· 36 ἕτεροι δὲ ἐμπαιγμῶν καὶ μαστίγων πεῖραν ἔλαβον, ἔτι δὲ δεσμῶν καὶ φυλακῆς· 37 ἐλιθάσθησαν, ἐπρίσθησαν, ἐν φόνῳ μαχαίρης ἀπέθανον, περιῆλθον ἐν μηλωταῖς, ἐν αἰγείοις δέρμασιν, ὑστερούμενοι, θλιβόμενοι, κακουχούμενοι, 38 ὧν οὐκ ἦν ἄξιος ὁ κόσμος, ἐπὶ ἐρημίαις πλανώμενοι καὶ ὄρεσιν καὶ σπηλαίοις καὶ ταῖς ὀπαῖς τῆς γῆς.  39 Καὶ οὗτοι πάντες μαρτυρηθέντες διὰ τῆς πίστεως οὐκ ἐκομίσαντο τὴν ἐπαγγελίαν, 40 τοῦ θεοῦ περὶ ἡμῶν κρεῖττόν τι προβλεψαμένου, ἵνα μὴ χωρὶς ἡμῶν τελειωθῶσιν.

12

Olwiganyo lwa Kristu cisisi na bwimâna bw’obuymêre

1 Co cirhumire nirhu, obu rhuzungulusirwe n’ecitù cityo c’abahamîrizi, kukwânîne rhurhibe ngasi cihanzo, rhunaleke ebyâha birhuzonzire, rhugende bulibirha, rhuj’ilwa n’oburhwâli eyo ntambala rhurheganyizîbwe. 2 Rhusêze Yezu kwo amasù, ye cisisi ye na bwimâna bw’obuyemêre bwirhu; ye wàcîhangâniraga omusalaba ahàli h’amasîma ankabwîne, àgayaguza enshonyi zâgwo, na buno akola atamîre ebwa kulyo kw’entebe ya Nyamuzinda. 3 Neci, mukengêre ninyu oyo wàlemberaga ago mababale àbabazibagwa n’abanya-byâha goshi, lyo mulek’irhà omurhima erhi kubula emisi kurhuma. 4 Kuhika buno murhasag’idwa muko erhi kulwîsa ecâha kurhumaⁿ.

Nyamuzinda kwo arhulera nka bâna bâge

5 Ka mwàyibagîre amahano àmmuhanûlaga nka bâna bâge, erhi^o: Mugala wâni, irhondo omanye wankagaya obuhane Nyakasane ahâna, na nka akukalihîre, omanye wankarhà omurhima. 6 Bulya oyo Nyakasane asîma, ye ahana, n’oyu ayankirira nka mugala, ye ashûrha^p. 7 Amalibuko ginyu buli buhane. Kwo Nyamuzinda ammujirira nka bana bâge. Mwana ohi orhahanwa n’ishe? 8 Erhi mwankabula kwahâbwa obuhane abandi boshi bashangîra, murhankaciba bâna b’okuli, ci mwanabà b’embuga. 9 Càbà ka rhurhàgwêrhe balarha b’omubiri bàkâg’irhuhana, rhwànakâbakenga? Ka kurhakwânîni bwenêne kulusha rhuyumve Larha w’emyûka yirhu, lyo rhubona obuzîne? 10 Balarha b’omubiri bàrhuhanyire nsiku nsungunu, nk’oku bône bàbonaga kukwânîne; ci yehe arhuhana oku bunguke bwirhu, mpu lyo rhushangîra obwimâna bwâge. 11 Neci, nta buhane busîmîsa amango bwacihânwa, ci bulerha oburhe. Buzinda lyo bulerhera ababuhâbagwa emburho y’obuholo n’obushinganyanya. 12 Co cirhumire, mulambûle amaboko ginyu gahozire n’amadwi ginyu gaherhamire, 13 munashinganyize amagulu ginyu enjira, lyo enkunagizi zirhavunika, ci lyo zifuma erhikwo^q.

Obuhane bw’ababula-buyemêre

14 Mulonze okuba n’omurhûla n’abantu boshi, munalonze okuba bimâna, bulya buzira bwimâna ntaye wàbone Nyakasane. 15 Mumanye hankajira owaheza enshôkano ya Nnâmahanga; mumanye hankajira omuzi ciru n’omuguma gulula gwamera, na hano guba gwamamera, gummuhabule emirhima, na ntyo guyahukize bantu banji. 16 Na buzinda mumanye hankajira owabà mugo­nyi, erhi orhakenga ebya Nnâmahanga, ak’Ezau wàguzagya omwîmo gwâge gw’enfula oku biryo bya liguma. 17 Murhahabiri oku buzinda, erhi acilonza okuhâbwa obwanga, àlahirirwa; bulya àrhabonaga oku ankahindula omurhima gw’ishe, n’obwo àkulonzagya bwenêne n’emirenge.

Endagâno zombi oku ziri ibiri

18 Murhayegêraga akantu kankahumwakwo: ngulumira ya muliro, nisi erhi citù, erhi mwizimya, nisi erhi mpûsi, 19 erhi izù lya mushekera, erhi lya nderho, na ciru àbaliyumvagya bàhûna bwenêne mpu barhacibabwîraga bindi. 20 Bulya bàrhankahashire eri irhegeko, mpu: Ngasi owankahumakwo eyi ntondo, ciru yankaba nsimba, anabandwe amabuye. 21 Ebyo byàbonekana bya kuyôbohya bwenene, ciru Musa àderha, erhi: Ngwêrhwe n’obwôba, nnandwîrhe nadi­rhimana. 22 Ci mwêhe mwàyegîre entondo ya Siyoni n’ecishagala ca Nyamuzinda ozîne; mwàyegîre Yeruzalemi w’empingu, n’emirhwe ya bamalahika barhankaganjwa, yo ndeko y’olusiku lukulu; 23 mwàyegîre ecinyabuguma c’enfula ziyandisirwe omu mpingu; mwàyegîre Nyamuzinda, mutwî w’emmanja z’abantu boshi, n’emyûka y’abashinganya bàhisire oku bwimâna; 24 mwàyegîre Yezu, mulagizi w’endagâno mpyâhya, n’omuko gwâge gurhucêsa gunalushire ogw’Abeli okumany’iderha. 25 Mumanye mwankabula kwayumvirhiza izù ly’Oyo waderha. Bulya, akaba balya bàlahiraga okuyumva izù ly’oyu wàbaha­nûlaga en’igulu bàrhafumaga obuhane, kuziga rhwehe ntâkwo rhwankafuma, erhi rhwakagomera Oyo odwîrhe warhuhanûla kurhenga empingu. 26 Olya izù lyâge lyàdirhimanyagya igulu mîra, ye ohànyire buna eci ciragâne, erhi^r: Hacisi­gire lindi liguma ndirhimanye igulu, ci arhali lyône, ci n’irunga. 27 Eco cinwa adesire, mpu «lindi liguma», ciyêrekîne oku ebyàgeragamwo omusisi byànahi­nduke, bulya biri biremwa, mpu ebirhankahuligana bihabere. 28 Ntyo nirhu, kulya kuba rhwàhâbirwe obwâmi burhankahuligana, rhusêre buzibu mw’eyo nshôkano, n’oku buhashe bw’eyo nshôkano, rhukolere Nyamuzinda rhunamu­sîmîse, rhumurhînye rhunamukenge. 29 Bulya Nyamuzinda wirhu aba ngulumira ya muliro^s.

ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 12

1 Τοιγαροῦν καὶ ἡμεῖς τοσοῦτον ἔχοντες περικείμενον ἡμῖν νέφος μαρτύρων, ὄγκον ἀποθέμενοι πάντα καὶ τὴν εὐπερίστατον ἁμαρτίαν, δι’ ὑπομονῆς τρέχωμεν τὸν προκείμενον ἡμῖν ἀγῶνα 2 ἀφορῶντες εἰς τὸν τῆς πίστεως ἀρχηγὸν καὶ τελειωτὴν Ἰησοῦν, ὃς ἀντὶ τῆς προκειμένης αὐτῷ χαρᾶς ὑπέμεινεν σταυρὸν αἰσχύνης καταφρονήσας ἐν δεξιᾷ τε τοῦ θρόνου τοῦ θεοῦ κεκάθικεν. 3 ἀναλογίσασθε γὰρ τὸν τοιαύτην ὑπομεμενηκότα ὑπὸ τῶν ἁμαρτωλῶν εἰς ἑαυτὸν ἀντιλογίαν, ἵνα μὴ κάμητε ταῖς ψυχαῖς ὑμῶν ἐκλυόμενοι. 4 Οὔπω μέχρις αἵματος ἀντικατέστητε πρὸς τὴν ἁμαρτίαν ἀνταγωνιζόμενοι. 5 καὶ ἐκλέλησθε τῆς παρακλήσεως, ἥτις ὑμῖν ὡς υἱοῖς διαλέγεται· υἱέ μου, μὴ ὀλιγώρει παιδείας κυρίου μηδὲ ἐκλύου ὑπ’ αὐτοῦ ἐλεγχόμενος· 6 ὃν γὰρ ἀγαπᾷ κύριος παιδεύει, μαστιγοῖ δὲ πάντα υἱὸν ὃν παραδέχεται. 7 εἰς παιδείαν ὑπομένετε, ὡς υἱοῖς ὑμῖν προσφέρεται ὁ θεός. τίς γὰρ υἱὸς ὃν οὐ παιδεύει πατήρ; 8 εἰ δὲ χωρίς ἐστε παιδείας ἧς μέτοχοι γεγόνασιν πάντες, ἄρα νόθοι καὶ οὐχ υἱοί ἐστε. 9 εἶτα τοὺς μὲν τῆς σαρκὸς ἡμῶν πατέρας εἴχομεν παιδευτὰς καὶ ἐνετρεπόμεθα· οὐ πολὺ [δὲ] μᾶλλον ὑποταγησόμεθα τῷ πατρὶ τῶν πνευμάτων καὶ ζήσομεν; 10 οἱ μὲν γὰρ πρὸς ὀλίγας ἡμέρας κατὰ τὸ δοκοῦν αὐτοῖς ἐπαίδευον, ὁ δὲ ἐπὶ τὸ συμφέρον εἰς τὸ μεταλαβεῖν τῆς ἁγιότητος αὐτοῦ. 11 πᾶσα δὲ παιδεία πρὸς μὲν τὸ παρὸν οὐ δοκεῖ χαρᾶς εἶναι ἀλλὰ λύπης, ὕστερον δὲ καρπὸν εἰρηνικὸν τοῖς δι’ αὐτῆς γεγυμνασμένοις ἀποδίδωσιν δικαιοσύνης. 12 Διὸ τὰς παρειμένας χεῖρας καὶ τὰ παραλελυμένα γόνατα ἀνορθώσατε, 13 καὶ τροχιὰς ὀρθὰς ποιεῖτε τοῖς ποσὶν ὑμῶν, ἵνα μὴ τὸ χωλὸν ἐκτραπῇ, ἰαθῇ δὲ μᾶλλον. 14 Εἰρήνην διώκετε μετὰ πάντων καὶ τὸν ἁγιασμόν, οὗ χωρὶς οὐδεὶς ὄψεται τὸν κύριον, 15 ἐπισκοποῦντες μή τις ὑστερῶν ἀπὸ τῆς χάριτος τοῦ θεοῦ, μή τις ῥίζα πικρίας ἄνω φύουσα ἐνοχλῇ καὶ δι’ αὐτῆς μιανθῶσιν πολλοί, 16 μή τις πόρνος ἢ βέβηλος ὡς Ἠσαῦ, ὃς ἀντὶ βρώσεως μιᾶς ἀπέδετο τὰ πρωτοτόκια ἑαυτοῦ. 17 ἴστε γὰρ ὅτι καὶ μετέπειτα θέλων κληρονομῆσαι τὴν εὐλογίαν ἀπεδοκιμάσθη, μετανοίας γὰρ τόπον οὐχ εὗρεν καίπερ μετὰ δακρύων ἐκζητήσας αὐτήν. 18 Οὐ γὰρ προσεληλύθατε ψηλαφωμένῳ καὶ κεκαυμένῳ πυρὶ καὶ γνόφῳ καὶ ζόφῳ καὶ θυέλλῃ 19 καὶ σάλπιγγος ἤχῳ καὶ φωνῇ ῥημάτων, ἧς οἱ ἀκούσαντες παρῃτήσαντο μὴ προστεθῆναι αὐτοῖς λόγον, 20 οὐκ ἔφερον γὰρ τὸ διαστελλόμενον· κἂν θηρίον θίγῃ τοῦ ὄρους, λιθοβοληθήσεται· 21 καί, οὕτως φοβερὸν ἦν τὸ φανταζόμενον, Μωϋσῆς εἶπεν· ἔκφοβός εἰμι καὶ ἔντρομος. 22 ἀλλὰ προσεληλύθατε Σιὼν ὄρει καὶ πόλει θεοῦ ζῶντος, Ἰερουσαλὴμ ἐπουρανίῳ, καὶ μυριάσιν ἀγγέλων, πανηγύρει 23 καὶ ἐκκλησίᾳ πρωτοτόκων ἀπογεγραμμένων ἐν οὐρανοῖς καὶ κριτῇ θεῷ πάντων καὶ πνεύμασιν δικαίων τετελειωμένων 24 καὶ διαθήκης νέας μεσίτῃ Ἰησοῦ καὶ αἵματι ῥαντισμοῦ κρεῖττον λαλοῦντι παρὰ τὸν Ἅβελ. 25 Βλέπετε μὴ παραιτήσησθε τὸν λαλοῦντα· εἰ γὰρ ἐκεῖνοι οὐκ ἐξέφυγον ἐπὶ γῆς παραιτησάμενοι τὸν χρηματίζοντα, πολὺ μᾶλλον ἡμεῖς οἱ τὸν ἀπ’ οὐρανῶν ἀποστρεφόμενοι, 26 οὗ ἡ φωνὴ τὴν γῆν ἐσάλευσεν τότε, νῦν δὲ ἐπήγγελται λέγων· ἔτι ἅπαξ ἐγὼ σείσω οὐ μόνον τὴν γῆν ἀλλὰ καὶ τὸν οὐρανόν. 27 τὸ δὲ ἔτι ἅπαξ δηλοῖ [τὴν] τῶν σαλευομένων μετάθεσιν ὡς πεποιημένων, ἵνα μείνῃ τὰ μὴ σαλευόμενα. 28 Διὸ βασιλείαν ἀσάλευτον παραλαμβάνοντες ἔχωμεν χάριν, δι’ ἧς λατρεύωμεν εὐαρέστως τῷ θεῷ μετὰ εὐλαβείας καὶ δέους· 29 καὶ γὰρ ὁ θεὸς ἡμῶν πῦρ καταναλίσκον.

13

Ebyayushûlagwa bishusha enyigirizo z’amaruba emwa balungere

Amahano mazindazinda

1 Musêre omu buzigire bw’ecinyabuguma. 2 Murhayibagiraga okukâya­nkirira ebigolo, bulya hali àbayankiriraga ntyo ebigolo, bàhandîsa bamalahika barhanamanyiri. 3 Mukengêre abali omu mpamikwa, nka kulya mwankabîre babohe haguma nabo, n’abadwîrhe balibuzibwa, bulya ninyu mugwêrhe omubiri. 4 Obuhya bukengwe na boshi, n’encingo y’obuhya erhabâgakwo izinga; bulya abagonyi n’ebitwamba Nyamuzinda àyabahêke lubanja. 5 Muyâke obujinisi omu lugendo lwinyu; musîmîswe n’ebimugwêrhe, bulya Nnâmahanga yêne adesire, erhi: Ntakakuleka, ntakanakulikirira. 6 Co cirhumire rhwanahash’iderha n’oburhwâli, nti: Nyakasane ye murhabâzi wâni; ntâco nankayôboha. Kurhi abantu bankanjira?

Okukenga abarhukulire

7 Mukengêre abakulu binyu babayigîriza akanwa ka Nyamuzinda; mulole obuzinda bw’obuzîne bwâbo munashimbe olwiganyo lw’obuyemêre bwâbo. 8 Yezu Kristu, oku àli nnjo n’ene, kwo ânayôrha ensiku n’amango. 9 Mumanye mwankarhebwa n’enyigîrizo za ngasi lubero n’ezi murhamanyiri olunda zarhenga; bulya nshôkano ya Nnâmahanga ezibubya omurhima, ci arhali biryo^t bi­rhalerhera ababikolêsa bunguke. 10 Rhujira oluhêrero abarhumisi b’Ecihando barhankalîrakwo. 11 Kâli, erhi omudâhwa mukulu abà amahêka omuko gw’embâgwa omu ka-Nyamuzinda oku kulyûla ebyâha, emirhumba kuyôcibwa eyôcibwa embuga!

12 Okwo kwo kwàrhumire Yezu naye, erhi àkola acêsa olubaga n’omuko gwâge, àbabazibwa embuga y’olugo. 13 Kuziga nirhu rhuhuluke, rhuje embuga, rhubarhule ebijâci byâge, rhumushimbe. 14 Bulya rhurhagwêrhi en’igulu ecishagala cayôrhabo, ci rhwalonza ecâyisha. 15 Oku bulagizi bwâge rhurhûle Nyamuzinda enterekêro y’obukuze ngasi mango, kwo kuderha emburho y’orhunwa rhuhamîriza izîno lyâge. 16 Okujira aminja nakwo n’okushangîra ebintu n’abandi, murhakuyibagiraga; entûlo za bene ezo zo Nyamuzinda asîma.

Okuyumva ebirongôzi

17 Mukâyumva abakulu binyu munabakenge, bulya bo balanga emyûka yinyu, bànayish’iyidôsibwa. Kukwânîne bajire ogwo mukolo n’obushagaluke, ci arhali n’oburhe, bulya okwo kurhankammulerhera bunguke. 18 Murhusengerere emwa Nnâmahanga. Rhumanyire oku rhugwêrhe omurhima mwinja, n’olugendo lwirhu rhulonza lube lwimâna muli byoshi. 19 Mpûnyire bwenêne nti munsengerere lyo mmugalulirwa duba.

Emyanzi. Omusingo. Obwanga

20 Nyamuzinda w’omurhûla, wàfûlaga omu bafù Nnawirhu Yezu, ye Lungere mukulu w’ebibuzi, erhi nterekêro y’omuko gwâge gw’endagâno y’ensiku n’amango erhuma, 21 yêne ammujire bantu nkana, lyo mukâjira obulonza bwâge omu minja ga ngasi lubero; yêne ajire muli mwe ebimusimîsize, Yezu Kristu orhumire. Irenge libe lyâge emyâka n’emyâka! Amen! 22 Bene wirhu, mmuhûnyire nti muyankirire kwinja ebi binwa by’ihano, mubwîne oku ntàyandisire binji. 23 Mumanye oku mwene wirhu Timoteyo àshwêkwîrwe. Akayisha duba, rhwàyish’immulola rhwe naye. 24 Mundamukize abakulu binyu boshi n’abatagatifu boshi. Bene wirhu b’omu Italiya ba­mmulamusize^u. 25 Enshôkano ya Nnâmahanga ebe ninyu mweshi!

ΠΡΟΣ ΕΒΡΑΙΟΥΣ 13

1 Ἡ φιλαδελφία μενέτω. 2 τῆς φιλοξενίας μὴ ἐπιλανθάνεσθε, διὰ ταύτης γὰρ ἔλαθόν τινες ξενίσαντες ἀγγέλους. 3 μιμνῄσκεσθε τῶν δεσμίων ὡς συνδεδεμένοι, τῶν κακουχουμένων ὡς καὶ αὐτοὶ ὄντες ἐν σώματι.  4 Τίμιος ὁ γάμος ἐν πᾶσιν καὶ ἡ κοίτη ἀμίαντος, πόρνους γὰρ καὶ μοιχοὺς κρινεῖ ὁ θεός.  5 Ἀφιλάργυρος ὁ τρόπος, ἀρκούμενοι τοῖς παροῦσιν. αὐτὸς γὰρ εἴρηκεν· οὐ μή σε ἀνῶ οὐδ’ οὐ μή σε ἐγκαταλίπω, 6 ὥστε θαρροῦντας ἡμᾶς λέγειν· κύριος ἐμοὶ βοηθός, [καὶ] οὐ φοβηθήσομαι, τί ποιήσει μοι ἄνθρωπος; 7 Μνημονεύετε τῶν ἡγουμένων ὑμῶν, οἵτινες ἐλάλησαν ὑμῖν τὸν λόγον τοῦ θεοῦ, ὧν ἀναθεωροῦντες τὴν ἔκβασιν τῆς ἀναστροφῆς μιμεῖσθε τὴν πίστιν. 8 Ἰησοῦς Χριστὸς ἐχθὲς καὶ σήμερον ὁ αὐτὸς καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας.  9 Διδαχαῖς ποικίλαις καὶ ξέναις μὴ παραφέρεσθε· καλὸν γὰρ χάριτι βεβαιοῦσθαι τὴν καρδίαν, οὐ βρώμασιν ἐν οἷς οὐκ ὠφελήθησαν οἱ περιπατοῦντες. 10 ἔχομεν θυσιαστήριον ἐξ οὗ φαγεῖν οὐκ ἔχουσιν ἐξουσίαν οἱ τῇ σκηνῇ λατρεύοντες. 11 ὧν γὰρ εἰσφέρεται ζῴων τὸ αἷμα περὶ ἁμαρτίας εἰς τὰ ἅγια διὰ τοῦ ἀρχιερέως, τούτων τὰ σώματα κατακαίεται ἔξω τῆς παρεμβολῆς.  12 Διὸ καὶ Ἰησοῦς, ἵνα ἁγιάσῃ διὰ τοῦ ἰδίου αἵματος τὸν λαόν, ἔξω τῆς πύλης ἔπαθεν. 13 τοίνυν ἐξερχώμεθα πρὸς αὐτὸν ἔξω τῆς παρεμβολῆς τὸν ὀνειδισμὸν αὐτοῦ φέροντες· 14 οὐ γὰρ ἔχομεν ὧδε μένουσαν πόλιν ἀλλὰ τὴν μέλλουσαν ἐπιζητοῦμεν. 15 Δι’ αὐτοῦ [οὖν] ἀναφέρωμεν θυσίαν αἰνέσεως διὰ παντὸς τῷ θεῷ, τοῦτ’ ἔστιν καρπὸν χειλέων ὁμολογούντων τῷ ὀνόματι αὐτοῦ. 16 τῆς δὲ εὐποιΐας καὶ κοινωνίας μὴ ἐπιλανθάνεσθε· τοιαύταις γὰρ θυσίαις εὐαρεστεῖται ὁ θεός.  17 Πείθεσθε τοῖς ἡγουμένοις ὑμῶν καὶ ὑπείκετε, αὐτοὶ γὰρ ἀγρυπνοῦσιν ὑπὲρ τῶν ψυχῶν ὑμῶν ὡς λόγον ἀποδώσοντες, ἵνα μετὰ χαρᾶς τοῦτο ποιῶσιν καὶ μὴ στενάζοντες· ἀλυσιτελὲς γὰρ ὑμῖν τοῦτο. 18 Προσεύχεσθε περὶ ἡμῶν· πειθόμεθα γὰρ ὅτι καλὴν συνείδησιν ἔχομεν, ἐν πᾶσιν καλῶς θέλοντες ἀναστρέφεσθαι. 19 περισσοτέρως δὲ παρακαλῶ τοῦτο ποιῆσαι, ἵνα τάχιον ἀποκατασταθῶ ὑμῖν. 20 Ὁ δὲ θεὸς τῆς εἰρήνης, ὁ ἀναγαγὼν ἐκ νεκρῶν τὸν ποιμένα τῶν προβάτων τὸν μέγαν ἐν αἵματι διαθήκης αἰωνίου, τὸν κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν, 21 καταρτίσαι ὑμᾶς ἐν παντὶ ἀγαθῷ εἰς τὸ ποιῆσαι τὸ θέλημα αὐτοῦ, ποιῶν ἐν ἡμῖν τὸ εὐάρεστον ἐνώπιον αὐτοῦ διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ, ᾧ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας [τῶν αἰώνων], ἀμήν. 22 Παρακαλῶ δὲ ὑμᾶς, ἀδελφοί, ἀνέχεσθε τοῦ λόγου τῆς παρακλήσεως, καὶ γὰρ διὰ βραχέων ἐπέστειλα ὑμῖν. 23 Γινώσκετε τὸν ἀδελφὸν ἡμῶν Τιμόθεον ἀπολελυμένον, μεθ’ οὗ ἐὰν τάχιον ἔρχηται ὄψομαι ὑμᾶς. 24 Ἀσπάσασθε πάντας τοὺς ἡγουμένους ὑμῶν καὶ πάντας τοὺς ἁγίους. Ἀσπάζονται ὑμᾶς οἱ ἀπὸ τῆς Ἰταλίας. 25 Ἡ χάρις μετὰ πάντων ὑμῶν.

---

 ^a1.0 Abahabraniya, kandi rhwanabaderha Bahebraniya erhi Bantahwakubunga bulya omu cihebraniya EBR kulikuderha kugera, kubunga. Kwo bakag’ibaderhaga amango bajaga e Misiri n’amango bayirhengaga. Buzinda erhi badekerera bayûbaka ecihugo ca milala 12, baderhwa Bene Israheli, ye Yakobo , olya Nyamuzinda ahaga elya ISRAHELI aha Bethel. Kandi buzinda-zinda, erhi obûko bwa Yuda busigalana ishungwe, bayûbaka omu Yudeya. Lero bakag’ibaderha mpu Bayahudi, n’erhi barhenga bujà e Babilone bagenderera oku derhwa BAYAHUDI. N’olulimi lwâbo lwaderhwa IVRIT, YEHUDI, cihabraniya, cihebraniya erhi mayahudi. Banji muli bo, bakag’iderha eciharameyo bulya càli lumire kurhenga Iraki wa buno kuhika oku nyanja nnene. Buzinda ecigereki cafindagiza eciharamiya, ci barhalekaga endimi zabo bulya ecitabu ca Daniyeli omu CIHARAMEYA cayandikagwa. N’omu sinagogi cihebraniya bakag’isomamwo Amandiko Matagatifu, kurharhumaga owahugûla arhakolesa eciharameya. Oku biyêrekîre Endagâno Mpyâhya yohe, myandiko ya cigereki yone yarhuhisirekwo, hali abaderha mpu Mateyo burhanzi gali mayahudi buzinda gahindulwa omu cigereki, mwanzi ntegakwo ojekwo Papiasi.

 ^b1.1 : Bashakulûza bo Bayahudi ba mîra.

 ^c1.2 : Ensiku nzinda: Kurhenga okuburhwa kwa Kristu kuhika okuyûrha kw’igulu.

 ^d1.10 : Lul 102 (103), 26.

 ^e2.2 : Amarhegeko ga Musa bamalahika bakâg’igalerhera abantu. Buno oyu okulire byoshi yekola odwirhe emihigo ya Nnâmahanga yoshi.

 ^f2.5 :Lul 8. 5-7.

 ^g2.6 : Lul 8, 5.

 ^h2.8 byoshi aha maulu gâge: Lul 109 (110), 1; Ef 1, 22-23; 1Kr 15, 27.

 ⁱ2.11 : Lul 22(23), 23.

 ^j3.7 : Lul 94 (95), 8-11.

 ^k3.11 : «muluhûko», kandi rhwanaderha «iluhûkiro».

 ^l4.4 Nyamuzinda àluhûka: Murh 2, 2-3.

 ^m4.12 lurhagaluka: lurhagalukira busha ci lujira ecinalonza, lola Iz 55, 10-11.

 ⁿ5.7 : Lola entûbano y’omuko omu ishwa ly’Emizeti: Mk 14, 32-42; Lk 22, 44.

 ^o5.7 : Ayumvûbwa erhi àfûka omu bafù, lola Ebj 2.

 ^p5.9 : Mwimâna omu mukolo gwâge gw’okuba Mudâhwa na Nterekêro.

 ^q5.10 Mudâhwa aka Melkisedeki: Lul 109 (110), 4: w’ensiku n’amango kulya kwa Melkisedeki.

 ^r6.1 : Ebijiro hijirwa buzira buyemêre na buzira buzîne bwa Nyamuzinda, biri bijiro bya lufu, hulya birhenga omu caha, na caha cilerha olufù.

 ^s6.4 : Bulangashane bw’obuyemêre.

 ^t6.4 : Enshôkano y’empingu, bwo buzîne bwa Nyamuzinda n’Obukaristiya.

 ^u6.5 : Ebyo birhangâzo byo bimanyîso by’amango ga Masiha, biyêrekana obworhe bw’igulu lyâyishe.

 ^v6.9 Mwehe ,uli omu njira nyinja: ci haligi n’abacîkaga bône omu kuleka Kristu n’obuyemêre, kucîfukira bacîfukira enjira y’oku­shub’ihinduka binja n’okucîyunjuza.

 ^w6.13 Bulya nta mukulu omulushire akalahira, acilahira yêne: Murh 22, 15-17

 ^x6.18 Bijiro bibiri birhahinduka: eciragâne n’endahiro ya Nyamuzinda

 ^y7.1 :Murh 14, 17-20.

 ^z7.8 : Mugumaguma: Bulya amândiko garhadesiri mpu afîre.

 ^a7.21 Lul 109 (110), 4.

 ^b8.2 Ecirâlo erhi Ecihando: ihêma.

 ^c8.12 «Ntakacibikengêra», kandi erhi «Ntacikâbikengêre»; lola Yer 31, 31-34.

 ^d9.11 : Aminja gànayishe, go minja gadwîrhwe na Kristu.

 ^e9.11 : Eco cihando go malunga, yo mpingu.

 ^f9.12 : Erhi àrheremera omu mpingu.

 ^g10.5 : Lul 39 (40), 6-8.

 ^h10.15 : Yer 31, 31-34.

 ⁱ10.22 : Ago mîshi gashongwîre, go mîshi g’Obubatizo.

 ^j10.25 : Olwo lusiku, lwo lusiku lw’okugaluka kwa Yezu en’igulu.

 ^k10.26 : Olwo luhinzo lwanarhume rhwamacîfukira enjira y’okushub’ihinduka binja n’okuyumvîbwa na Nnâmahanga.

 ^l10.28 : Lush 17, 6.

 ^m10.30 : Lush 32, 35.

 ⁿ12.4 eyi milongo 3-4: : Kristu ye wàdwîrhe obwimâna, ye wânayigulire ahantu olumvi lw’empingu. Abashinganyanya b’Endagâno ya mîra bàmulingira omu ilimbo, mpu hano abà amàfûka, abahise omu buzîne bwimima bw’empìngu.

 ^o12.5 : Mig 3, 11.

 ^p12.6 : Mig 3, 12.

 ^q12.13 : Iz 35, 3.

 ^r12.26 : Hag 2,6; Iz 13, 13.

 ^s12.29 muliro-ntakanjirwa gwarhi, Lush 4,24.

 ^t13.9 Ebiryo birhakwânana ababikolêsa: Biryo by’enterekêro z’Abayahudi.

 ^u13.24 Owayandikaga aha, ali e Italiya anamanyire emyanzi ya Timoteyo. Ezi nyigîrizo nzinda z’ecigabi ca 13 zishushîne na zira Paolo ayandikiraga Timoteyo na Tito: okusêra omu buyemêre n’okulama omu cinyabuguma; okukenga ebirongôzi.

HEB – – Bible en mashi du Congo

Munkwa munene oku barhumisi ba Yezu na Ekleziya

bakolaga na C.D.P.C.L. Bukavu,  bulya omu EBIBLIYA NTAGATIFU,

Verbum Bible, Kinshasa 1992, rhudômire binwa binji bya mashi.

AMARUBA GAYANDIKIRAGWA ABAHABRANIYA

Enshokolezi

Abalenga b’Ebibliya barhasagimanya bwinjinja erhi Amaruba gayandikiragwa Abahabraniya^a gaba ga Mut. Paolo erhi ga yindi ntumwa. Ci rhutwe bôfi ntya: ciru akaba Mut. Paolo arhayandikaga yêne n’okuboko kwâge aga maruba emwa Abahabraniya, na ciru akaba arhahanaga enkengêro n’ebinwa byâge emw’owundi mwâdisi, rhwanaderha oku Amaruba g’Abahabraniya gashimbûlire enyigîrizo za Mut. Paolo, omu kushongêza ebinwa n’enkengêro, n’omu kugaba n’okufundikira haguma Endagâno ya Miîa n’Endagâno Mpyâhya.

Aga maruba gahanyire enyigîrizo nkulu z’okuha omusomi omurhima (13, 22) n’okukomeza obuyemêre muli Kristu omu mango magalugalu (5, 11-14; 6, 4-9; 10, 28-29). Omukristu agwâsirwe amanyirire oku Endagâno Mpyâhya elushire enashwinjire Endagâno ya Mîra muli Yezu Kristu: Mudâhwa mukulu na Mwâmi w’igulu lyoshi (3, 12-14; 10, 35-36; 12, 1-13). Nkaba Amaruba g’emwa Abahabraniya gayandikagwa e Italiya (aha Roma) omu mwaka gwa 64-69 enyuma ly’okuburhwa kwa Kristu.

Hali n’abaderha mpu gayandisirwe enyuma lya mwâka gwa 70, bulya owagasoma anabone oku gayerekîne oku enterekêro z’omu Ka-Nyamuzinda zirhacihali. Abadâhwa n’abandi Bayahudi bahindusire bakristu bagwêrhwe n’idulwe ly’obugashânize bwa mîra. Omwandisi ali ababwîra bahire omurhima omu nda, bulya enterekêro Kristu arhûzire oku musalaba elushire ezindi zoshi. Mpu Kristu alushire ngasi coshi Nyamuzinda akolesize okuyegera abantu: Bamalahika, Abalêbi, Oluderho, Amarhegeko, Enterekêro, Abâmi. Ntyo Endagâno Mpyâhya elushire Endagâno ya Mîra (1, 1-14).

1

Enshula-myanzi

Obukulu bwa Mugala wa Nyamuzinda wacijiraga muntu

1 Kanji kanji n’omu njira za ngasi lubero, mîra, Nyamuzinda akolesize abalêbi mpu amanyise bashakulûza^b akanwa kâge. 2 Lero mwo zino nsiku nzinda^c, arhuma Omugala yêne, mpu arhumanyise akanwa kâge, anamuyîmika, amuha oburhegesi bw’ebintu byoshi; ye anakolêsagya erhi alema igulu. 3 Oyo Mugala, ye bulangashane bw’irenge lyâge, ye na nshusho y’obworhere bwâge; ye tugika igulu n’oluderho lwâge lugala-byoshi. Erhi aba amarhufumya ebyâha birhu, aj’ibwârhala ekulyo kwa Nyamuzinda omu mpingu. 4 Akulira bamalabika boshi, bulya izîno lyâge lirhankagererwa oku lyâbo.

I. Mugala wa Nyamuzinda alushire bamalahika obukulu

Kwo bidesirwe omu Mandiko

5 Ka hali malahika Nnâmahanga akola abwîzire, erhi: We Mugala wâni, nie nakuburhaga ene? Nisi, erhi: Nâba nie Ishe, naye âbe Mugala wâni? 6 Kandi, erhi arhuma enfula yâge en’igulu, aderha, erhi: Bamalahika ba Nyamuzinda boshi bamuharâmye. 7 Ci bamalahika bôhe kwo ababwîzire ntya: Bamalahika bâge abajizire mpûsi, n’abarhumisi bâge abajira ngulumira ya muliro. 8 Abwîra Omugala, erhi: Entebe yâwe y’obwâmi, ewe Nyamuzinda, eri y’emyâka n’emyâka, n’akarhî kâwe k’obwâmi kali ka bushinganyanya. 9 Wasîmire obushinganyanya, wagaya obubî. Co carhimire Nyamuzinda akushîga amavurha g’obwâmi omu bushagaluke, anakurhonya omu binyu boshi, ewe Yagirwa, Nnâmahanga. 10 Kandi, erhi: Waliha Nyakasane, aha murhondêro, we wabumbaga igulu, n’amalunga omu nfune zâwe garhengaga. 11 Ebyo byoshi byâyûrhe, ci wehe orhakaja ngahi; byoshi byâtwîke nka bwikunje. 12 Wâbibungebunge nka kulya babungabunga ecirondo. Ci wehe oku oli kwo wanaciyôrhera, n’emyâka yâwe erhakaheka. 13 Ndi akola abwîzire muli bamalahika, erhi: Bwârhala ebwa kulyo kwâni, ninde mpira abânzi bâwe nka citumbi aha magulu gâwe? 14 Ka boshi barhali myûka erhegesirwe okujira oburhumisi, erhumirwe buja-bugo mpu erhabâle abayish’iyîma omu bucire?

2

Ihano

1 Okwo kwo kurhumire rhukwânîne rhucishwêkere oku nyigîrizo rhwayumvîrhe, lyo rhurhalalaha. 2 Bulya akaba obuja-bugo bwa bamalahika^d bwayunjwîre na ngasi wadesire mpu abugomera erhi mpu arhabuyumva, ahâbirwe obuhane bumukwânîne, 3 kurhi rhweki rhwankahash’ifuma, erhi rhwankagaya obucire bungana obwo? Obwo bucire, burhanzi bwamanyisîbwe na Nyakasane, nabo ababuyumvîrhe babuhamîriza muli rhwe. 4 Nyamuzinda yêne asêza obwo buhamîrizi omu kuyêrekana ebimanyîso n’ebirhangâzo n’ebisômerîne bya ngasi lubero, haguma n’enshôkano za Mûka Mutagatifu, nk’oku alonzagya yêne.

Kristu warhucungulaga, ci arhali bamalahika

5 Bulya arhali bamalahika adesire mpu barhambule eryo igulu lyâbe rhudwîrhe rhwaderha^e. 6 Hali owaciderhire halebe, erhi^f: Omuntu aligi cici mpu wamuyibuka? mwene Adamu aligi ndi mpu wamushîbirira? 7 Wamujizire munyi hisungunu byône kuli bamalahika, wamuyambika ishungwe ly’irenge n’obukuze. 8 Byoshi wabihizire aba magulu gage^g. Akaba amubire obubashe bw’okurhegeka byoshi, ntâco alesire cirhali câge. Ci kwônene, oku rhuli buno, rhurhabwîni kurhi byoshi biri omu burhegesi bwâge. 9 Ci olya warhangag’ijirwa munyi kuli bamalahika, Yezu, y’oyo okolaga ayambîrhe ishungwe ly’irenge n’obukuze, bulyâla ababîre anafà. Kwànali kukwânîne arhang’ifà, lukogo lwa Nyamuzinda na bunguke bwa ngasi muntu birhumire. 10 Erhi Nnâmahanga alonza mpu ahise bagala banji omu irenge, kwàli kushingânîne Nyamuzinda, Nn’ebintu byoshi na Lulema wa byoshi, arhang’iyumanyanya n’amalibuko ecirongôzi cabahêka omu bucire. 11 Bulyâla omùmànya n’abàmànyibwa nkomôka nguma bajira. Co cirhuma arhaba nshonyi z’okubaderha balumuna, erhi^h: 12 Namanyisa balumuna bâni izîno lyâwe; omu ndêko y’olubaga nayimba irenge lyâwe. 13 Kandi, erhi: Niehe ye nalangâlira. Na kandi, erhi: Nie ono rhwe n’abâna Nnâmahanga ampâga! 14 Na bulya abâna bàli na muko muguma na mubiri muguma, naye anacigushangîra, mpu lyo aherêrekeza, omu kufà kwâge, olya wali nn’olufù, ye oligi shetani, 15 mpu lyo analikûza balya boshi bàli omu bujà bwaca bwayira erhi kuyôboba olufù kurhuma. 16 Bulya arhali bamalahika àl’iciza, ci iburha ly’Abrabamu àl’iciza. 17 Okwo kwarhuma acishushanya n’abalumuna muli byoshi, mpu lyo aba mudâhwa mukulu w’olukogo n’ow’okucikubagirwa omu biyerekiîre Nyamuzinda, lyo alyûla ebyâha by’olubaga. 18 Na kulya kuba yêne abwîne amaba­bale n’amalibuko, anahash’irhabâla abali omu malibuko.

3

II. Yezu ye mudâhwa mukulu w’okucikubagirwa n’ow’olukogo

Kristu ye mukulu kulusha Musa

1 Ntyo, bene wirhu batagatifu, mwe mushangîre enshôkano y’empingu, mulolekwo Yezu, ye muja-bugo ye na mudâhwa mukulu w’obuyemêre bwirhu. 2 Ye ntahemuka omu kuyumva owamuyîmikaga, nka kulya Musa naye ànali mumvi omu mulala gwa Nnâmahanga gwoshi. 3 Neci, àbwîne irenge lilushire erya Musa, nka kulya omûbasi analusha enyumpa àyûbakaga. 4 Bulya ngasi nyumpa ejira owàyûbakaga, owayûbakaga byoshi ye Nyamuzinda. 5 Musa àli mwemêzi omu mulala gwâge gwoshi nka mushizi, mpu abe muhamîrizi wa ngasi ebyâderhwe. 6 Ci Kristu yehe kwo ali mwemêzi nka mwene-nnanyumpa, mpu arhegeke abâmwo boshi. N’eyo nyumpa, yo rhwe, caziga rhusêre burhashuba-nyuma oku bulangâlire n’oku mwishingo gw’oku rhwâhike omu mpingu.

Erindi ihano: obuyemêre bwo buhisa omu muluhûko gwa Nnâmahanga

7 Kwo kurhumire, nka kulya Mûka Mutagatifu àderhaga, erhiⁱ: Ene-ene, mukayumva izù lyâge, 8 murhahûsagya emirhima yinyu, nka kulya byàbâga omu bugomi, lulya lusiku lw’Enshumi omu irungu, 9 bulya basho winyu bàntangulaga mpu bandole, n’obwo bàli erhi bàbwîne ebijiro byâni myaka makumi ani goshi. 10 Kwo kwàrhumire nnankunirira eri iburha, nàderha, nti: Bali ba murhima gwa muhaba; barhishi enjira zâni. 11 Omu bukunizi bwâni nànacicîgasha, nti: Barhakalabarha omu muluhûko^j gwâni. 12 Mumanye, bene wirhu, murhabâgamwo ow’omurhima mubi n’omubula-buyemêre, mpu aciyegule na Nyamuzinda nn’obuzîne. 13 Ci mukahanûlana bwaca bwayira obu olu lw’ene lucihali, lyo murhagirhengamwo ow’omurhima muzibu, amârhebwa n’ecâha. 14 Kali rhwe rhukola baguma na Kristu, caziga rhulange obuyemêre bwirhu buzibu kuhika okufa, nka kulya rhwànarhangiraga. 15 Kwo rhwanabwizirwe, mpu: Ene-ene, mukayumva izu lyâge, murhahûsagya emirhima yinyu, nka kulya byàbâga omu bugomi. 16 Bahi balya bàgomaga, bamayumva izù lyâge? K’arhali balya boshi bàrhengaga e Misiri, balongôlirwe na Musa? 17 Na bandi Nyamuzinda àkuniriraga myâka makumi ani? K’arhali balya bàjiraga ebyâha, bo na balya emirhumba yâbo yàlambikagwa omu irungu? 18 Na bahi àcîgashiraga mpu barhalabarha omu muluhûko gwâge, aha nyuma ya balya bàmugomeraga? 19 Kwo byànabîre: rhuyishi oku bàrhalabarhagamwo, erhi kubula obuyemêre kwâbo kurhuma.

4

1 Kuziga obûla eciragâne c’okuja omu murhûla cicihabà, rhuyôbohe, rhumanye hankajira owacêrwa muli rhwe. 2 Bulya nirhu rhwàbwîzirwe omwanzi mwinja akabo. Ci oluderho bàyumvagya, lurhabakwânanaga, kulya kuba bàrhalunganaga omu buyemêre n’abàli baluyemîre. 3 Neci, rhwe rhwà­yemîre, rhwe rhwàyish’ija omu muluhûko, nka kulya àderhaga, erhi: Omu bukunizi bwâni nacîgashire nti barhakalabarha omu muluhûko gwâni. Adesire ntyo n’obwo emirimo yâge yàli erhi yàyunjwîre kurhenga okulemwa kw’igulu. 4 Bulya kuyandisirwe oku lusiku lwa kali nda, mpu^k: Nyamuzinda àrhamûka olwa kali nda, àshwinja emikolo yâge yoshi. 5 Aho ho na nnênè bidesirwe ka­ndi, mpu: Barhakalabarha omu muluhûko gwâni. 6 Ntyo, rhumanyire oku baguma bànajemwo, n’abarhanzi bàli bahamagirwe bàrhalabarhagamwo erhi kurhayumva kwâbo kurhuma, 7 Nyamuzinda àshub’itwa olundi lusiku, lwo lw’ene, n’erhi ensiku zigera, àderhesa Daudi birya binwa rhushuba rhwaderha, erhi: Ene-ene, mukayumva izù lyâge, mumanye mwankahûsa emirhima yinyu. 8 Yozwe acihisagya bene-Israheli mw’ogwo muluhûko, Nyamuzinda àrhankacidesire mpu «olundi lusiku». 9 Kuziga hali ogundi muluhûko -omuluhûko gw’oluzira gubîkîrwe olubaga lwa Nnâmahanga. 10 Neci, owâje mw’ogwo muluhûko naye anârhamûke, aleke emikolo yâge, nka kulya Nyamuzinda àrhamûkaga, àshwinja emikolo yâge. 11 Rhucisêzagye nirhu, rhujemwo ogwo muluhûko, lyo rhurhag’irhengamwo owahirima, amârhebwa n’olwo lwiganyo lw’okurhayumva.

Oluderho lwa Nyamuzinda n’Omudâhwa Kristu

12 Neci, oluderho lwa Nyamuzinda bubà buzîne, lurhagaluka^l, lunayojihire kulusha engôrho ya môji abiri. Lunywengerera kuhika aha ngabiro y’obuzîne n’omûka, y’enjingo n’omwonko, lunayishi entimanya n’enkengêro z’omurhima. 13 Na nta ciremwa ciru n’eciguma cirhabonwa na Nyamuzinda: byoshi byoshi bilangashîne binafulwîrwe omu masù g’Oyo wârhubûlanye kw’ebi rhwàjizire. 14 Kuziga obu rhugwêrhe omudâhwa mukulu bwenêne, Yezu, Mugala wa Nyamuzinda wàyikîre amalunga, rhugwârhage buzibu obuyemêre bwirhu. 15 Bulya rhurhagwêrhi omudâhwa mukulu orhankahash’iyumva olukogo lw’obuzamba bwirhu: kulya kuba naye àbuyumvîrhe bwoshi akirhu, kuleka ecâha. 16 Kuziga rhuyegere n’obulangâlire entebe y’obwonjo, lyo rhubêrwa lukogo rhunashobôle enshôkano y’oburhabâle bukwânîne.

5

Yezu ye mudâhwa mukulu w’olukogo

1 Neci, ngasi mudâhwa mukulu ali murhôle omu bantu, ayîmikwa mpu akâsengerera abantu omu biyêrekîre Nyamuzinda, anarhûle entûlo n’enterekêro oku byâha. 2 Anahash’ifìra abahwinja n’abahabusire olukogo, bulya naye yenc agosirwe n’obuzamba. 3 Okwo kwo kurhuma arhegesirwe arherekêre enterekêro oku byâha byâge yêne nk’oku ajira oku byâha by’olubaga. 4 Ntâye ocihà obwo bukuze yêne, ci kuhamagalwa omuntu ahamagalwa na Nnâmahanga, nka kulya àhamagalaga Aroni. 5 Kwo na kwo, arhali Kristu yêne wàcijiraga mudâhwa mukulu, ci olya wàmubwîraga, erhi: We Mugala wani, nie nakuburhaga ene. 6 Nka kulya adesire ahandi, erhi: Oli mudâhwa w’ensiku n’amango aka Melkisedeki. 7 Erhi àciri en’igulu, àrhûla ensengero n’amingingo omu kuyâma bwenêne n’omu kurhoza emirenge^m erhi ashenga Olya wàli ohashire okumufumya olufù. Ayumvûbwa erhi bukenge bwâge burhumaⁿ. 8 N’obwo àli Mwene Nyamuzinda, àyîga oburhumisi omu malumwa àbwîne. 9 N’erhi àyûs’ibà mwimâna^o, àhinduka ime­rero ly’obucire bw’ensiku n’amango kuli balya boshi bamuyumva, 10 bulya Nyamuzinda àdesire oku ye mudûhwa mukulu aka Melkisedeki^p.

III. Obudâhwa bw’okunali bwa Yezu Kristu

Obuzîne bw’omukristu n’oku buyushûka

11 Kuli okwo rhugwêrhe binji by’okummubwîra, ci okubihugûla kuli kuzibu, bulya muli bahwinja b’okuyumva. 12 N’obwo rhinga kurhenga mîra mwe mwànkabîre bayigîriza, mwabo mukolaga kandi mulagîrire oku nyigîrizo z’omurhondêro gw’ebinwa bya Nyamuzinda, mwahika aha abakulu balonza amônka ahàli h’ebiryo bizibu. 13 Kwo binali: ngasi yeshi wacilonza amônka, arhankanunirwa n’enyigîrizo z’obushinganyanya; bulya aciri kabonjo. 14 Abimâna bôhe, ebiryo byâbo biba biryo bizibu, balya bàkomerîze obwenge bwâbo okumanyîrira ecinja n’ecibi.

6

Omwandisi àmanyîsa ehimuli emurhima

1 Co cirhumire, enyigîrizo kuli Kristu zikwânîne abàcirhondêra, rhwarhang’izileka, nti rhurhereme kuhika enyigîrizo z’abimâna; rhurhanacishibaga rhwagalukagaluka omu bigabi by’enyigîrizo z’omurhondêro: enyigîrizo z’okucîyunjuza oku bijiro by’olufù^q, n’ez’okuyemêra Nyamuzinda, 2 enyigîrizo z’obubatizo n’ez’okulambûlirwa amaboko oku irhwe, ez’obufûke bw’abàfîre n’ez’olubanja lw’ensiku n’amango. 3 Kwo rhwajira ntyo, akaba Nnâmahanga arhuyemêrîre. 4 Neci, kurhankahashikana balya bàrhanzir’ibona obulangashane^r, balya bàrhanzir’inunirwa n’enshôkano^s y’empingu banashangîra Mûka Mutagatifu, 5 balya bàrhanzir’inunirwa n’oluderho lwinja lw’ekanwa ka Nyamuzinda n’ebirhangâzo by’igulu lyâyishe^t, 6 banagal’ihirima, kurhankahashikana okushub’ibahindula n’okubalerha omu njira y’obucîyunjuze, kulya kuba nabo kandi, oku bwâbo, badwîrhe babamba Mugala wa Nyamuzinda oku musalaba n’okumubonêsa nshonyi embere z’abantu. 7 Bulya, obudaka bwànywîre amîshi g’enkuba yàbunîrekwo kanji, bukayêra emburho zikwânîne balya bàbuhingaga, bunahâbwe obwanga bwa Nnâmahanga. 8 Ci obuburha emishûgi n’amarhadu, bwanakobwa, erhi bunali hofi bwenêne buhehêrerwe na buzinda babudûlike muliro.

Akanwa k’okubahà obulangâlire n’omurhima

9 Ci mwehe^u, bîra bâni, ciru rhukaderha ntyo, rhumanyire oku muli omu bworhere bwinja kulusha n’obukwânîne obucire. 10 Bulya Nyamuzinda arhali mubula burhondekezi mpu ayîbagira ebijiro binyu n’obuzigire mwàyêrekîne oku izîno lyâge, bulya mwàkolîre abatagatifu, munacidwîrhe mwakujira. 11 Ciguma cône rhucifinjire: nti ngasi muguma muli mwe ayêrekane obwo bushiru, lyo obulangâlire bwinyu buyunjula kuhika okubona ebi mulangâlira. 12 Na ntyo, ahâli h’okuba bôlo, muyige balya bayîma omu ndagâno za Nyamuzinda, balya baziyemîre banazisêramwo. 13 Neci, erhi Nyamuzinda àlagânana n’Abrahamu, bulya nta mukulu kumulusha ànkalahîre, àcilahira yêne^v, erhi: 14 Neci, nàkuhà obwanga, nanakuyôlolosa oyôloloke. 15 Na ntyo Abrahamu àcihangàna, àbona eyo ndagâno. 16 Abantu nka balahira obakulire ye balahira, n’endahiro yo emala ngasi kadali ekarhî kâbo. 17 N’eco co càrhumaga Nyamuzinda, erhi àlonza okumanyîsa bwinjinja emîmo y’endagâno oku eciragâne câge cirhakahinduka, àcîgasha, 18 mpu lyo ebyo bijiro bibiri^w birhankahinduka -na ntakwo Nyamuzinda ankahash’inywerha muli byo- birhukomeza omurhima rhwe rhwàbwîne olwâkiro omu kusêra oku bulangâlire rhwahâbirwe. 19 Obwo bulangâlire rhubugwêrhe nka mutungo gutunga omurhima gwirhu; mutungo gw’okunali na muzibu guhika omu lusîka. 20 Aho ho Yezu àrhujîrîre nka mushokolezi, erhi àhinduka mudâhwa mukulu aka Melkisedeki oku nsiku n’ama­ngo.

7

Kristu alushire omudâhwa Melkisedeki w’omu mulala gwa Levi

1 Oyo Melkisedeki, mwami w’e Salemi, mudâhwa wa Nyamuzinda w’Enyanya àj’ibugânana n’Abrahamu wàrhengaga emunda àhimiraga abâmi ànamuha obwanga^x; 2 Abrahamu àmuhà ecigabi ca kali ikumi c’ebintu byâge byoshi. Aderhwa burhanzi mpu mwâmi w’obushinganyanya, kandi mpu mwâmi w’e Salemi, kwo kuderha mwâmi w’omurhûla. 3 Arhajira ishe, arhajira na nnina, n’omulala gwâge ntâye oguyishi; ensiku zâge zirhajira murhondêro, n’obuzîne bwâge burhajira buzinda. Oyo Melkisedeki wàshushanyîbwe na Mwene Nyamuzinda, ayôrha aba mudâhwa ensiku n’amango.

Abrahamu àrhûzire Melkisedeki entûlo

4 Mulolage oku ali mukulu oyo shakulûza wirhu Abrahamu àrhûlaga ecigabi ca kali ikumi c’ebintu binjinja àshokôlaga abâmi! 5 Erhi kwo anali! Bulya n’omu bene-Levi nabo, àbahîrwe obudâhwa bajira irhegeko ly’okurhûlwa n’olubaga ecigabi ca kali ikumi, kwo kuderha muli bene wâbo, n’obwo nabo bali nkomôka y’Abrahamu akâbo. 6 Ci oyo orhàli wa mulala gwâbo, àrhûlwa n’Abrahamu ecigabi ca kali ikumi, ànamuhà obwanga, n’obwo ye wàli ogwêrhe endagâno ya Nnâmahanga. 7 Na ntâye ohabire oku omurho ye ogishwa n’omukulu. 8 Na kulusha okwo, abo bantu barhûlwa entûlo y’ecigabi ca kali ikumi, kufà bafà; ci oyo yehe badesire oku ali mugumaguma^y. 9 Ciru rhwanaderha nti Levi yêne, orhûlwa ecigabi ca kali ikumi, ye wàcirhûzire erhi Abrahamu àkujira. 10 Bulya àciri nka mburho omu mubiri gwa shakulûza wâge, erhi Melkisedeki àj’ibugânana naye.

Obudâhwa bwa bene-Levi n’obudâhwa bwa Melkisedeki

11 Akaba obudâhwa bwa bene-Levi bwàli bwimâna, -bulya kuli bo Nyamuzinda ahâga olubaga Amarhegeko-, càcirhumaga owundi mudâhwa oli aka Melkisedeki aciyisha, cànarhumaga barhaderha oku ali aka Aroni? 12 Bulya obudâhwa bwàhindusire, kukwânîne amarhegeko nago gahinduke. 13 Bulya oyo baderhîre ebyo ali wa bundì bûko na ntâye w’obwo bûko wàhisire aha barherekêra. 14 Na ntâye orhishi oku Nnawirhu akomôkakwo Yuda, na ntâco ciyêrekîne obudâhwa Musa adesire kuli obwo bûko.

Okuyûrha kw’irhegeko lya mîra

15 Ciru okwo rhudesire kulushîrîze obwâlagale, bulya hàyishire owundì mudâhwa, oli aka Melkisedeki. 16 Oyo arhajiragwa mudâhwa n’irhegeko ly’abantu lishimba iburha ly’omubìri, ci n’obuzìbu bw’obuzîne burhayurha. 17 Bulya ye kuderhîrwe, mpu:Oli mudâhwa ensiku n’amango aka Melkisedeki. 18 Ntyo kwo irhegeko lya burhanzi lyàrhcnzìbwe, bulya lirhàgwêrhe nsimiko lirhànagwêrhe kamalo. 19 Nta kantu irhegeko lyàjizire kimâna; ci lyàli nshokolezi y’obulangâlire bulushire, oburhuha okuyemêra Nnâmahanga.

Obudâhwa bwa Kristu burhakayûrha

20 N’ecilushire kandi, okwo kurhàjiragwa buzira mwîgasho. Abandi bahindusire badâhwa buzira ndahiro; 21 ci yehe Owamuhâga obudâhwa àcîgasha, erhi^z: Nyakasane àcîgashire, arhakanagalula akanwa kâge: Oli mudâhwa w’ensiku n’amango. 22 Na ntyo Yezu ali mwêza w’endagâno elushire. 23 Kandi abandi bàli badâhwa banji, bulyâla olufù lurhazigaga bayôrha ensiku zoshi; 24 ci yehe, bulyâla abâho ensiku n’amango, obudâhwa bwâge burhakayûrha. 25 Co cinarhumire anahash’iciza lwoshi abayegera Nyamuzinda oku burhabâle bwâge, bulya abà azîne ensiku n’amango mpu abalagire.

Yezu ye mudâhwa mukutu mwimâna

26 Neci, ntyo kwo byàli bikwânîne rhube n’omudâhwa mukulu, mwimâna, mwêru-kwêru, orhalikwo ishembo, orhalukira haguma n’abanya-byâha, oli omu lyanya kurhaluka amalunga. 27 Yehe nta bulagîrire agwêrhe, aka abandi badâhwa bakulu, b’okurhûla enterekêro ngasi lusiku, burhanzi oku byâha byâge yêne, n’oku byâha by’olubaga: okwo àkujizire oku caligumiza, erhi àcihâna yêne nterekêro. 28 Bulya irhegeko linayîmike abantu bazamba mpu babe badâhwa bakulu, ci akanwa k’omwîgasho kàyishaga enyuma ly’irhegeko, kàyîmisire Mugala wa Nnâmahanga, kàmujira mwîmana oku nsiku n’amango.

8

Oburherekêre bwa Kristu bulushire enterekêro za mîra: Obudâhwa buhyâhya n’aka-Nyamuzinda kahyâhya

1 Mw’ebyo rhudesire, ecinwa cikulu cirigi c’eci: Rhugwêrhe omudâhwa mukulu otamîre ebwa kulyo kw’entebe y’Obukulu bwa Nyamuzinda omu mpingu, 2 ye murhumisi w’aka-Nyamuzinda n’ow’ecirâlo^a c’okuli càyûbakagwa na Nyakasane, ci arhali n’omuntu. 3 Bulya ngasi mudâhwa ayîmikwa mpu akârhûla entûlo n’enterekêro; co cirhumire naye akwânîne abe n’eci anakârhûla. 4 Yezu acibâga w’en’igulu, arhankabîre mudâhwa, bulya hàli abadâhwa barhûla entûlo nk’oku birhegesirwe. 5 Ci ebi bajira biba lwiganyo na cizunguzungu c’eby’omu mpingu, nka kulya Musa àbwîragwa na Nnâmahanga, erhi: Sinza, ojire byoshi oku lwiganyo wayeresirwe oku ntondo.

Kristu ye Mulagizi w’Endagâno mpyâhya

6 Ci oburhumisi Kristu ahîrwe bulushire, kulya kuba endagâno aba mulagizi wayo eri nyinja kulusha, n’eciragâne eyegemîre ciri cinja kulusha. 7 Bulya endagâno ntanzi ecibâga erhàlikwo ishembo, harhankabîre igwârhiro ly’okulonza eya kabiri. 8 Kali erhi àbagaya lyo àdesire, erhi:

Ala, ensiku ziyiruka, kwo Nyakasane adesire, nankola nalagâna endagâno mpyâhya n’enyumpa y’Israheli n’enyumpa ya Yuda. 9 Eyo ndagâno erhâbe nk’erya nàlagânanaga na bashakulûza bâbo, bulya nàbagwârhiraga oku kuboko nti mbakûle omu cihugo c’e Misiri. Kulya kuba bàrhasêraga oku ndagâno yâni, nani ntàcibashîbiriraga, kwo Nyakasane adesire. 10 Alaga endagâno nàlagâna n’enyumpa y’lsraheli enyuma ly’ezo nsiku, kwo Nyakasane adesire: Nâhira amarhegeko gâni omu nkengêro zâbo, mbayandikego omu mirhima, nnambe Nyamuzinda wâbo, nabo babe bantu bâni. 11 Ntaye wàciyigîrize omulungu wâge, na ntaye wâyigîrize mwene wâbo, aderhe, erhi: «Manya Nyakasane», bulya, kurhenga omurho kuhika omukulu, boshi bâmmanya. 12 Neci, nâbabalira obubî bwâbo, n’ebyâha byâbo ntakacibikengêra^b bundi.

13 Omu kuderha «endagâno mpyâhya», entanzi àyijizire nkulûkulù. N’aka­ntu kakashâja n’okuba kakulûkulù, erhi kaling’iherêrekera.

9

Kristu àyigula aka-Nyamuzinda k’empingu

1 Endagâno ntanzi nayo yàli egwêrhe eyayo migenzo y’okushenga n’akâyo ka-Nyamuzinda ka mwo linw’igulu. 2 Bulya ecihando càyûbakagwa càlimwo akamole, n’amêza, n’emigati y’enterekêro: aho ho Hatagatìfu. 3 N’enyuma ly’olusîka lwa kabiri hâli ecihando càderhagwa Hatagatifu h’Ebitagatifu. 4 Hàli olûsho lw’omugavu luyûbasirwe n’amasholo, n’omucîmba gw’endagâno gufûnisirwe n’amasholo enyunda zoshi. Na muli ogwo mucîmba mwàli ikovu ly’amasholo liyunjwire mâna, n’akarhî k’Aroni kàmeragakwo obwâso, n’amabuye g’endagâno. 5 N’oku nyanya kwagwo kwàli Bakerubi b’irenge bàkâg’ijira entebe y’obwonjo empehema. Ci arhali buno lyo rhwankazabanula ebyo byoshi.

6 Erhi biba byàmayûbakwa ntyo, abadâhwa bàkâg’ija omu cihando cirhanzi ngasi mango, mpu bajiremwo emikolo yâbo y’okushenga. 7 Ci omu cihando ca kabiri murhàjîbagwa lirhali liguma lyône omu mwâka, na mudâhwa mukulu yêne wàmujâga; àrhanajâgamwo arhanadwîrhi entûlo y’omuko gw’okulyûla ebyâha byâge n’eby’olubaga. 8 Mûka Mutagatifu àmanyîsa ntyo oku enjira y’aka-Nyamuzinda erhankayiguka n’Ecihando cirhanzi cicikasîsire. 9 Olwo luli lwiganyo lwa gano mango ga buno, lurhumanyîsa oku entûlo n’enterekêro zirhagwêrhi bubashe bw’okuhindula owaharâmya mwimâna omu murhima gwaâge. 10 Bulya gali marhegeko gayêrekîre eby’omubiri, nk’ebiryo, n’ebinyôbwa, n’okucikalaba kwa ngasi lubero. Ebyo byoshi biri birhegeke kuhika amango g’omuhindo muhyâhya.

11 Kristu yehe erhi àyisha, àhinduka mudâhwa mukulu w’aminja gânayishe^c, àgera omu cihando^d cilushire cirya cindi obunene n’obwimâna, cirhajiragwa na nfune za muntu, kwo kuderha oku cirhali ca mwebi byàlemirwe en’igulu. 12 Aja bwa lwoshi oku caligumiza omu ka-Nyamuzinda^e. Arhajâgamwo n’omuko gw’ebihebe erhi gw’ebimasha, ci n’omuko gwâge yêne, erhi amayûs’irhu­shobòza obucunguke bw’ensiku n’amango. 13 Akaba omuko gw’ebihebe n’ebimasha, n’oluvu lw’endaku bàkâg’ishahiziza oku bazinzire, byàkâgibayobôla binabahe obucêse bw’omubiri, 14 kanga kulusha, omuko gwa Kristu wàcihânaga yêne nterekêro erhalikwo izabyo emwa Nyamuzinda oku buzibu bwa Mûka gw’ensiku n’amango gurhàcêsa omurhima gwirhu, guzmazemwo ebijiro by’olufù, lyo rhubona oku rhwakolera Nyamuzinda ozîne?

Kristu àhânyire omuko gwâge mpu gube Ndagâno mpyâhya

15 Eco co cirhumire àbà mulagizi w’endagâno mpyâhya, ànafîre mpu azâze ebyâha byàkolagwa amango g’endagâno ntanzi, lyo abarhôle bayîma omu bwâmi bw’ensiku n’amango bàlaganyibagwa. 16 Bulya ahali endagâno y’omwîmo, kukwânîne habe ecahamîriza oku owàyihângaga àfîre. 17 Neci, endagâno y’omwîmo ebona obuzibu nk’owàyijiraga amafà; n’amango goshi aciriho, nta buzibu bwâyo. 18 Okwo kwo kurhumire endagâno ntanzi nayo erhajiragwa buzira kubulaga omuko. 19 Bulya erhi Musa àyusibwîriza olubaga lwoshi amarhegeko n’oku ngasi liguma linadesire, àyanka omuko gw’ebimasha n’ebihebe, haguma n’amîshi n’obwôya bw’omuduku n’orhubabi rhw’enkangûlo, àshahiza oku citabu conênè n’oku lubaga lwoshi, erhi: 20 Ogu gwo muko gw’endagâno Nyamuzinda alaganaga ninyu. 21 Kandi kwo na kwo -ashahiziza omuko oku Cihando n’oku bintu byoshi by’okushenga. 22 Kali ciru Amarhegeko ga­ rhegesire hofi ngasi kantu kashukûlwe n’omuko, na buzira kubulaga omuko, nta kubabalirwa. 23 Akaba olwiganyo lw’ebintu by’empingu lucêsibwa ntyo, kuziga kukwânîne ebyo bintu by’empingu byonênè bicêsibwe n’enterekêro zilushire. 24 Neci, arhali omu ka-Nyamuzinda kàyûbakagwa n’amaboko g’abantu, nshusho y’aka-Nyamuzinda k’okunali, arhalimwo Kristu àjîre, ci àshesherera omu mpingu mwonênè, mpu lyo akâbonekana omu busù bwa Nyamuzinda rhwe rhurhumire. 25 Arhanali kandi mpu lyo acihâna nterekêro kanji kanji, nka kulya omudâhwa mûkulu akâja ngasi mwâka omu ka-Nyamuzinda n’omuko gurhali gwâge. 26 Bicibâga ntyo, ànkababazîbwe kanji kurhenga okulemwa kw’igulu. Ci mwo zino nsiku nzinda lyo àcîyêrekîne ligu­ma kwa lwoshi, mpu aherêrekeze ecâha n’enterekêro yâge. 27 Na bulya abantu liguma lyône bafà, n’enyuma ly’aho batwîrwe olubanja, 28 ntyo Kristu naye àcihânyire nterekêro liguma lyône, mpu azâze ebyâha bya bantu banji; âyaciboneke lindi liguma buzira câha, mpu alerhere abamulinda obucire.

10

Amarherekêre ga mira garhàgwêrhe kamalo

1 Kulya kuba Amarhegeko gàli cizunguzungu c’aminja gâyisha, ci arhali ebyo bintu byonêne, n’ago marherekêre gayôrha go n’ago, ganarherekêrwa ngasi mango na ngasi mwâka, ntâkwo gankahash’ihindula bimâna abayegera Nyamuzinda. 2 Nk’arhâli ntyo, bankalesire okukârhûla ezo nterekêro, bulya acibâga abarherekêzi bacêsibwa oku caligumiza, barhànkacicîyumvîrhemwo câha omu murhima. 3 Ciru ezo nterekêro zàkâg’ibayibusa ebyâha byâbo ngasi mwâka. 4 Bulya ntâkwo omuko gw’ebimasha n’ebihebe gwankarhenza ebyâha. 5 Kwo kwûrhumaga, erhi Kristu aja en’igulu, àderha, erhi: Orhalonzagya nterekêro na ntûlo; ci wànteganyîze omubiri. 6 Orhasîmaga mbâgwa na nterekêro oku byâha. 7 Obwo nanaciderha, nti: Nie ono, nyishire, -bulya nie kuyandikîrwe omu cizingo c’ecitabu-, nti njire obulonza bwâwe, Yagirwa Nyamuzinda. 8 Arhangir’iderha, erhi: Enterekêro, entûlo, engûsho n’embâgwa oku byâha, orhazilonzagya orhanazisîmaga, n’obwo ziri nterekêro zirhegesirwe n’Amarhegeko; 9 okuhandi àshub’iderha, erhi: Nie ono, nyishire nti njire obulonza bwâwe. Ntyo àrhenzize amarherekêre marhanzi, àhiraho oburherekêre bwa kabiri. 10 Bunali buhashe bw’obwo bulonza burhujira bimâna erhi burherekêre bw’omubiri gwa Yezu Kristu gwàrherekêragwa liguma kwa lwoshi burhuma.

Oburherekêre bwa Kristu burhujira bimâna

11 Ngasi mudâhwa ayimanga aha luhêro bwaca bwayira mpu ajire omukolo gwâge, na ngasi mango enterekêro arhûla zo na zirya, na nta buhashe ciru n’obutya zijira bw’okurhenza ebyâha. 12 Yehe erhi àba amarherekêra burherekêre buguma bwône oku byâha, agend’icîtamalira oku nsiku n’amango ebwa kulyo kwa Nyamuzinda, 13 akâlinga kurhenga aho oku abânzi bâge bahirwa nka citumbi aha magulu gâge. 14 Bulya, na nterekêro nguma yône yône, abacêsagya, àbahindula bimâna b’ensiku zoshi. 15 Ciru na Mûka ahamîrize okwo; bulya erhi aba amaderha, erhi: 16 Eyi yo ndagâno nalagânana rhweshi nabo enyuma ly’ezo nsiku, Nyakasane àyushûla, erhi: Nàhira amarhegeko gani omu mirhima yabo, nàbayandikago omu nkengêro. 17 Nabyo ebyaha byabo n’obubi bwâbo ntakacibikengêra bundi. 18 Ci aha ebyâha byababalirwe harhaciri nterekêro oku câha.

IV. Okusêra omu buyemêre

Rhulangâlire rhunabêre omu cinyabuguma

19 Ntyo, bene wirhu, rhugwêrhe obuhashe bw’okuja nk’oku rhulonzize omu hatagatifu h’ebitagatifu erhi muko gwa Yezu gurhuma. 20 Rhwanamuja rhukagera omu njira àrhutwîraga: njira mpyâhya n’ey’obuzîne, njira egezire omu lusîka, gwo mubiri gwâge. 21 Na kulya kuba rhugwêrhe omudâhwa mukulu orhegeka enyumpa ya Nyamuzinda, 22 rhuyegerage n’omurhima gurhalimwo bulyâlya omu buyemêre bwimâna; emirhima yirhu ecêsibwe ngasi bubî buyirimwo, n’emibiri yirhu eshukwe n’amîshi^f gashongwîre. 23 Rhulange buzibu obuhamîrize bw’obulangâlire bwirhu, bulya owàlaganyagya akwânîne okulangâlirwa. 24 Rhurhabâlane rhwêne na rhwêne, rhunahânane omurhima omu buzigire n’omu kukola aminja. 25 Rhurhalekaga okukâja haguma, kulya baguma badwîrhe bakâjira; ci rhukahânana omurhima, na bwenene bulya mubwîne oku Olusiku^g luli hofi.

Abacîhûsa omurhima bacîhira omu kâga k’okuhera

26 Erhi rhwankajira ebyâha n’oluhinzo n’obwo rhwàrhangir’imanya bwinja okuli, harhaciri nterekêro oku byâha^h, 27 na nta kundi kucisigîre okurhali kutwîrwa olubanja lukali n’okukwêbwa omu ngulumira y’omuliro, yàyish’isingônola abagoma. 28 Omuntu akavuna irhegeko lya Musa, anayîrhwe buzira lukogo, casinga haboneke bahamîrizi babiri erhi basharhuⁱ. 29 Kengêragi ninyu, buhane bunganaci na bukali kulusha akwânîne okuhâbwa omuntu wâbe alabasire Mugala wa Nyamuzinda, owâbe agayaguzize omuko gw’endagâno gwàmucêsa­gya, nka kulya kankabîre kantu k’izinga, n’owâbe ajâcîre Mûka gw’enshôkano. 30 Neci, rhurhahabiri olya wàderhaga, erhi^j: Okucihola kuli kwâni n’okuhâna oluhembo kuli kwâni! na kandi, erhi: Nyakasane àyish’itwîra olubaga lwâge olubanja. 31 Yajebe! Ciri cintu ca kuyôboha okugwa omu nfune za Nyamuzinda ozîne. Ecirhuma rhukwânîne rhusêre omu buyemêre 32 Ci kwônene mukengêre ensiku ntanzi, erhi muyûs’ihâbwa obumoleke, bulya mulembera entambala ndârhi n’amababale: 33 aha mwabonêsibwa enshonyi n’okulibuzibwa omu lubaga; aha mwalungana n’abajiriragwa ntyo. 34 Neci, mwashangîre amalibuko g’abàli omu mpamikwa, mwànayemêra n’obushagaluke mwanyagwa ebintu binyu, bulya mwàli mumanyire oku mugwêrhe obuhirhi bwinja kulusha n’oburhakayûrha, 35 Mumanyage mwankarhêra obwo bulangâlire bwinyu; bulya bubikîrwe ntanda nnene, 36 Neci, kukwânîne muzibuhe, lyo muyôrha mujira obulonza bwa Nyamuzinda, munayish’ihâbwa ebi àlaganyagya. 37 Bulya hacisigîre hisanzi hitya hyône, olya wâyisha âyishe, arhânacilegerere. 38 Ci omushinganya alama n’obuyemêre, n’erhi ankashubira nyuma, omurhima gwâni gurhankacimubâkwo. 39 Rhwehe rhurhali bantu ba kushubira nyuma n’okuyish’ihera, ci rhuli bantu ba buyemêre buciza obuzîne bwirhu.

11

Olwiganyo lw’obuyemêre bwa bashakulûza

1 Obuyemêre buli cikinja c’ebi rhulangâlîre, buli cimanyîso c’ebi rhurhabona. 2 Bwo bwàrhumire abakula-mbere birhu bàbona obuhamîrize bwinja. 3 Buyemêre burhuma rhwayumva oku igulu lyàlemagwa n’oluderho lwa Nyamuzinda, na ntyo ebiboneka byàrhengaga omu birhaboneka.

4 Buyemêre bwàrhumaga Abeli arhûla Nyamuzinda enterekêro elushire eya Kayini; bwàrhuma aderhwa mushinganya, erhi Nyamuzinda yêne àhamîriza oku ayankirîre entûlo zâge; bwo bunarhuma aciderha, kuhika buno, n’obwo àfîre.

5 Buyemêre bwàrhumaga Henoki àhêkwa mpu alek’ibona lufù, àrhanacibone­kanaga, bulya Nyamuzinda àli erhi àmuhêsire. Neci, embere ahêkwe, àli erhi àderhîrwe obuhamîrize oku àsimisize Nyamuzinda. 6 Bulya owalonz’iyegêra Nnâmahanga, arhegesirwe ayemêre oku ho àbà n’oku ahemba abamulonza.

7 Buyemêre bwàrhumaga Nuhu; erhi àbà amamanyîsibwa ebirhaj’ibonekana, àyumva obwôba bw’obukenge kuli Nnâmahanga, ànabinja enkuge mpu lyo afumya omulala gwâge. N’obuyemêre bwâge àyigîriza igulu, ànahinduka mwîmo gw’obushinganya bulerhwa n’obuyemêre.

8 Buyemêre bwàrhumaga Abrahamu ayumva izù lya Nnâmahanga lyâmubwîraga mpu agende, aje omu cihugo ali ayish’iyîmamwo. Agenda arhanamanyiri aha aja. 9 Obuyemêre bwàrhuma aj’iyûbaka omu cihugo àlaganyibagwa nk’omu ishwa lya bene, àbêra omu bihando n’Izaki na Yakobo, yo mîmo y’eyo ndagâno akâge. 10 Ajira ntyo, bulya àkâg’ilinda olugo luhumbîrwe eciriba na Nnâmahanga, mpu yêne alugwîke analuyûbake.

11 Buyemêre bwarhumaga Sara naye abona obuhashe bw’okuyâlala n’obwo amango gâge gàli erhi gàgezire, bulyâla àli acikubagîre owamulaganyagya. 12 Na ntyo, omu nda ya muntu muguma wàli okola nka mufù, mwàrhenga iburha linji nka nyenyêzi z’omu malunga na nka mushenyi gw’eburhambi bw’enyanja, gulya gurhankaganjwa.

13 Abo boshi omu buyemêre bàfîre, buzira okubona ebi bàlaganyibagwa, ci bàbilangirîre kulî bànabilamusa, bànahamîriza oku bali bigolo na bagenzi en’igulu. 14 Abo bashambâla ntyo, bayêrekana n’obwâlagale oku badwîrhe balonza okuhika emw’ishe. 15 N’acibâga bàkumbulaga emunda barhengaga, bànkabwîne obulyo bw’okuyishubira. 16 Ci lero bakolaga bacifinjire ecihugo cinja kulusha, yo mpingu. Okwo kwo kurhuma Nyamuzinda arhaba nshonyi z’okuciyirika Nyamuzinda wâbo; bulya àbarheganyîze olugo. 17 Buyemêre bwàrhumaga Abrahamu, erhi Nnâmahanga àmurhangula, ahâna Izaki, nterekêro, n’obwo àli mugala cûsha oyo àhânaga nterekêro, ye wànali mubisi w’eciragâne; 18 ye wabwîragwa, erhi: «Omu nda y’Izaki mwo mwakurhengera iburha». 19 Ali amanyire oku Nyamuzinda anahash’ifûla abafù; co cànarhumire ashub’ibona omugala, ànahinduka lwiganyo.

20 Buyemêre n’ebyàyayishe byàrhumaga Izaki ahà Yakobo n’Ezau obwanga. 21 Buyemêre bwàrhumaga Yakobo, erhi àba akola ali bufà, àhà ngasi mwene Yozefu obwanga, àharâmya erhi ayegemîre akarhi kage.

22 Buyemêre bwarhumaga Yozefu, erhi àkola afà, àkengêza bene-Israheli oku bârhenge e Misiri, ànababwîra oku bâjire orhuvuha rhwâge.

23 Buyemêre bwàrhumaga ababusi ba Musa bamufulika myêzi isharhu erhi àyûs’iburhwa, bulya bàli babwîne oku oyo mwâna ali mwinjinja, barhanayôbohaga irhegeko lya mwâmi.

24 Buyemêre bwàrhumaga Musa, erhi akula, alahira okukâderhwa mugala wa mwâli wa Faraoni; 25 àsîma okulibuzibwa haguma n’olugaba lwa Nyamuzinda kulusha okubona amasîma g’ecâha ga nsiku nsungunu; 26 àbona oku okujacirwa Kristu orhumire buli buhirhi bulushire amagale g’Abanya-Misiri goshi, bulya àli alangâlire oluhembo. 27 Buyemeêre bwàmurhenzagya e Misiri buzira kuyôboha obukunizi bwa mwâmi: àzibuha, abà nk’obwîne Orhaboneka. 28 Buyemêre bwàrhumaga ajira Basâka, ànashahiza omuko, mpu lyo Kaheza arhahuma oku bâna b’enfula b’Israheli. 29 Buyemêre bwàbayikizagya Enyanja Ndukula nk’idaho lyûmu; nabo Abanya-Misiri mpu bacigereka, bàmirwa n’amîshi.

30 Buyemêre bwàrhumaga ebyògo bya Yeriko byàhongoka, erhi bamabizunguluka nsiku nda. 31 Buyemêre bwàrhumaga Rahabu w’omugonyi arhaherêrekerera haguma n’entumva, bulya àyankiriraga abahengûzi n’obuholo.

32 Bici naciderha? Bulya amango ganambulira erhi nankaganira olwa Gedeoni, na Baraki, na Samusoni, na Yefute, na Daudi, na Samweli, n’abalêbi. 33 Abôla buyemêre bwàrhumaga bahima amâmi, bàjira ebishingânîne, bàbona omuhigulo gw’ebyàlaganyibagwa, bàshwêka orhunwa rhw’entale, 34 bàzimya engulumira z’omuliro, bàfuma obwôji bw’engôrho, bàhima endwâla, bàbà ntwâli omu bîrha, bàlibisa emirhwe y’abashombanyi; 35 abazîre bàgalulirwa abâna babo bàli bamafà. Baguma bàbabazibwa kuhika okufà, bàlahira okulikûzibwa, mpu lyo babona obufûle bwinja kulusha; 36 abandi bàlembîre amasheka n’eminyuli, ciru n’omugozi n’empamikwa. 37 Bàbandwa amabuye, bàbazibwa, bàkerwa n’olukero, bàgera omu bwôji bw’engôrho; bàkâg’ija bazunguluka zunguluka, bàkâyambala empu z’ebibuzi n’ez’empene; ciru barhàcirigwêrhe kantu, bàlibuzibwa, bàkolerwa buligo. 38 Igulu lirhàli libakwânîne. Bàkâg’ija bazungulukazunguluka omu mpinga n’omu ntondo, omu nkunda n’omu nyâla z’idaho. 39 N’abo boshi, n’obwo bàli baderhîrwe obuhamiîrizi obuyemêre bwâbo burhumire, arhali bo bàcibwîne eci bàlaganyibagwa; 40 bulya Nyamuzinda àli arhubîkire iragi linja kulusha, àrhalonzagya mpu bahi­ke oku bwimâna buzira rhwe.

12

Olwiganyo lwa Kristu cisisi na bwimâna bw’obuymêre

1 Co cirhumire nirhu, obu rhuzungulusirwe n’ecitù cityo c’abahamîrizi, kukwânîne rhurhibe ngasi cihanzo, rhunaleke ebyâha birhuzonzire, rhugende bulibirha, rhuj’ilwa n’oburhwâli eyo ntambala rhurheganyizîbwe. 2 Rhusêze Yezu kwo amasù, ye cisisi ye na bwimâna bw’obuyemêre bwirhu; ye wàcîhangâniraga omusalaba ahàli h’amasîma ankabwîne, àgayaguza enshonyi zâgwo, na buno akola atamîre ebwa kulyo kw’entebe ya Nyamuzinda. 3 Neci, mukengêre ninyu oyo wàlemberaga ago mababale àbabazibagwa n’abanya-byâha goshi, lyo mulek’irhà omurhima erhi kubula emisi kurhuma. 4 Kuhika buno murhasag’idwa muko erhi kulwîsa ecâha kurhuma^k.

Nyamuzinda kwo arhulera nka bâna bâge

5 Ka mwàyibagîre amahano àmmuhanûlaga nka bâna bâge, erhi^l: Mugala wâni, irhondo omanye wankagaya obuhane Nyakasane ahâna, na nka akukalihîre, omanye wankarhà omurhima. 6 Bulya oyo Nyakasane asîma, ye ahana, n’oyu ayankirira nka mugala, ye ashûrha^m. 7 Amalibuko ginyu buli buhane. Kwo Nyamuzinda ammujirira nka bana bâge. Mwana ohi orhahanwa n’ishe? 8 Erhi mwankabula kwahâbwa obuhane abandi boshi bashangîra, murhankaciba bâna b’okuli, ci mwanabà b’embuga. 9 Càbà ka rhurhàgwêrhe balarha b’omubiri bàkâg’irhuhana, rhwànakâbakenga? Ka kurhakwânîni bwenêne kulusha rhuyumve Larha w’emyûka yirhu, lyo rhubona obuzîne? 10 Balarha b’omubiri bàrhuhanyire nsiku nsungunu, nk’oku bône bàbonaga kukwânîne; ci yehe arhuhana oku bunguke bwirhu, mpu lyo rhushangîra obwimâna bwâge. 11 Neci, nta buhane busîmîsa amango bwacihânwa, ci bulerha oburhe. Buzinda lyo bulerhera ababuhâbagwa emburho y’obuholo n’obushinganyanya. 12 Co cirhumire, mulambûle amaboko ginyu gahozire n’amadwi ginyu gaherhamire, 13 munashinganyize amagulu ginyu enjira, lyo enkunagizi zirhavunika, ci lyo zifuma erhikwoⁿ.

Obuhane bw’ababula-buyemêre

14 Mulonze okuba n’omurhûla n’abantu boshi, munalonze okuba bimâna, bulya buzira bwimâna ntaye wàbone Nyakasane. 15 Mumanye hankajira owaheza enshôkano ya Nnâmahanga; mumanye hankajira omuzi ciru n’omuguma gulula gwamera, na hano guba gwamamera, gummuhabule emirhima, na ntyo guyahukize bantu banji. 16 Na buzinda mumanye hankajira owabà mugonyi, erhi orhakenga ebya Nnâmahanga, ak’Ezau wàguzagya omwîmo gwâge gw’enfula oku biryo bya liguma. 17 Murhahabiri oku buzinda, erhi acilonza okuhâbwa obwanga, àlahirirwa; bulya àrhabonaga oku ankahindula omurhima gw’ishe, n’obwo àkulonzagya bwenêne n’emirenge.

Endagâno zombi oku ziri ibiri

18 Murhayegêraga akantu kankahumwakwo: ngulumira ya muliro, nisi erhi citù, erhi mwizimya, nisi erhi mpûsi, 19 erhi izù lya mushekera, erhi lya nderho, na ciru àbaliyumvagya bàhûna bwenêne mpu barhacibabwîraga bindi. 20 Bulya bàrhankahashire eri irhegeko, mpu: Ngasi owankahumakwo eyi ntondo, ciru yankaba nsimba, anabandwe amabuye. 21 Ebyo byàbonekana bya kuyôbohya bwenene, ciru Musa àderha, erhi: Ngwêrhwe n’obwôba, nnandwîrhe nadirhimana. 22 Ci mwêhe mwàyegîre entondo ya Siyoni n’ecishagala ca Nyamuzinda ozîne; mwàyegîre Yeruzalemi w’empingu, n’emirhwe ya bamalahika barhankaganjwa, yo ndeko y’olusiku lukulu; 23 mwàyegîre ecinyabuguma c’enfula ziyandisirwe omu mpingu; mwàyegîre Nyamuzinda, mutwî w’emmanja z’abantu boshi, n’emyûka y’abashinganya bàhisire oku bwimâna; 24 mwàyegîre Yezu, mulagizi w’endagâno mpyâhya, n’omuko gwâge gurhucêsa gunalushire ogw’Abeli okumany’iderha. 25 Mumanye mwankabula kwayumvirhiza izù ly’Oyo waderha. Bulya, akaba balya bàlahiraga okuyumva izù ly’oyu wàbahanûlaga en’igulu bàrhafumaga obuhane, kuziga rhwehe ntâkwo rhwankafuma, erhi rhwakagomera Oyo odwîrhe warhuhanûla kurhenga empingu. 26 Olya izù lyâge lyàdirhimanyagya igulu mîra, ye ohànyire buna eci ciragâne, erhi: Hacisigire lindi liguma ndirhimanye igulu, ci arhali lyône, ci n’irunga. 27 Eco cinwa adesire, mpu «lindi liguma», ciyêrekîne oku ebyàgeragamwo omusisi byànahinduke, bulya biri biremwa, mpu ebirhankahuligana bihabere. 28 Ntyo nirhu, kulya kuba rhwàhâbirwe obwâmi burhankahuligana, rhusêre buzibu mw’eyo nshôkano, n’oku buhashe bw’eyo nshôkano, rhukolere Nyamuzinda rhunamu­sîmîse, rhumurhînye rhunamukenge. 29 Bulya Nyamuzinda wirhu aba ngulumira ya muliro^o.

13

Ebyayushûlagwa bishusha enyigirizo z’amaruba emwa balungere

Amahano mazindazinda

1 Musêre omu buzigire bw’ecinyabuguma. 2 Murhayibagiraga okukâyankirira ebigolo, bulya hali àbayankiriraga ntyo ebigolo, bàhandîsa bamalahika barhanamanyiri. 3 Mukengêre abali omu mpamikwa, nka kulya mwankabîre babohe haguma nabo, n’abadwîrhe balibuzibwa, bulya ninyu mugwêrhe omubiri. 4 Obuhya bukengwe na boshi, n’encingo y’obuhya erhabâgakwo izinga; bulya abagonyi n’ebitwamba Nyamuzinda àyabahêke lubanja. 5 Muyàâke obujinisi omu lugendo lwinyu; musîmîswe n’ebimugwêrhe, bulya Nnâmahanga yêne adesire, erhi: Ntakakuleka, ntakanakulikirira. 6 Co cirhumire rhwanahash’iderha n’oburhwâli, nti: Nyakasane ye murhabâzi wâni; ntâco nankayôboha. Kurhi abantu bankanjira?

Okukenga abarhukulîre

7 Mukengêre abakulu binyu babayigîriza akanwa ka Nyamuzinda; mulole obuzinda bw’obuzîne bwâbo munashimbe olwiganyo lw’obuyemêre bwâbo. 8 Yezu Kristu, oku àli nnjo n’ene, kwo ânayôrha ensiku n’amango. 9 Mumanye mwankarhebwa n’cnyigîrizo za ngasi lubero n’ezi murhamanyiri olunda zarhenga; bulya nshôkano ya Nnâmahanga ezibubya omurhima, ci arhali biryo^p birhalerhera ababikolêsa bunguke. 10 Rhujira oluhêrero abarhumisi b’Ecihando barhankalîrakwo. 11 Kâli, erhi omudâhwa mukulu abà amahêka omuko gw’e­mbâgwa omu ka-Nyamuzinda oku kulyûla ebyâha, emirhumba kuyôcibwa eyôcibwa embuga!

12 Okwo kwo kwàrhumire Yezu naye, erhi àkola acêsa olubaga n’omuko gwâge, àbabazibwa embuga y’olugo. 13 Kuziga nirhu rhuhuluke, rhuje embuga, rhubarhule ebijâci byâge, rhumushimbe. 14 Bulya rhurhagwêrhi en’igulu ecishagala cayôrhabo, ci rhwalonza ecâyisha. 15 Oku bulagizi bwâge rhurhûle Nyamuzinda enterekêro y’obukuze ngasi mango, kwo kuderha emburho y’orhunwa rhuhamîriza izîno lyâge. 16 Okujira aminja nakwo n’okushangîra ebintu n’abandi, murhakuyibagiraga; entûlo za bene ezo zo Nyamuzinda asîma.

Okuyumva ebirongôzi

17 Mukâyumva abakulu binyu munabakenge, bulya bo balanga emyûka yinyu, bànayish’iyidôsibwa. Kukwânîne bajire ogwo mukolo n’obushagaluke, ci arhali n’oburhe, bulya okwo kurhankammulerhera bunguke. 18 Murhusengerere emwa Nnâmahanga. Rhumanyire oku rhugwêrhe omurhima mwinja, n’olugendo lwirhu rhulonza lube lwimâna muli byoshi. 19 Mpûnyire bwenêne nti munsengerere lyo mmugalulirwa duba.

Emyanzi. Omusingo. Obwanga

20 Nyamuzinda w’omurhûla, wàfûlaga omu bafù Nnawirhu Yezu, ye Lungere mukulu w’ebibuzi, erhi nterekêro y’omuko gwâge gw’endagâno y’ensiku n’amango erhuma, 21 yêne ammujire bantu nkana, lyo mukâjira obulonza bwâge omu minja ga ngasi lubero; yêne ajire muli mwe ebimusimîsize, Yezu Kristu orhumire. Irenge libe lyâge emyâka n’emyâka! Amen! 22 Bene wirhu, mmuhûnyire nti muyankirire kwinja ebi binwa by’ihano, mubwîne oku ntàyandisire binji. 23 Mumanye oku mwene wirhu Timoteyo àshwêkwîrwe. Akayisha duba, rhwàyish’immulola rhwe naye. 24 Mundamukize abakulu binyu boshi n’abatagatifu boshi. Bene wirhu b’omu Italiya bammulamusize^q. 25 Enshôkano ya Nnâmahanga ebe ninyu mweshi!

---

 ^a1.0 Abahabraniya, kandi rhwanabaderha Bahebraniya erhi Bantahwakubunga bulya omu cihebraniya EBR kulikuderha kugera, kubunga. Kwo bakag’ibaderhaga amango bajaga e Misiri n’amango bayirhengaga. Buzinda erhi badekerera bayûbaka ecihugo ca milala 12, baderhwa Bene Israheli, ye Yakobo , olya Nyamuzinda ahaga elya ISRAHELI aha Bethel. Kandi buzinda-zinda, erhi obûko bwa Yuda busigalana ishungwe, bayûbaka omu Yudeya. Lero bakag’ibaderha mpu Bayahudi, n’erhi barhenga bujà e Babilone bagenderera okuderhwa BAYAHUDI. N’olulimi lwâbo lwaderha IVRIT, YEHUDI, cihabraniya, cihebraniya erhi mayahudi. Banji muli bo, bakag’iderha eciharameyo bulya càli lumire kurhenga Iraki wa buno kuhika oku nyanja nnene. Buzinda ecigereki cafindagiza eciharamiya, ci barhalekaga endimi zabo bulya ecitabu ca Daniyeli omu CIHARAMEYA cayandikagwa. N’omu sinagogi cihebraniya bakag’isomamwo Amandiko Matagatifu, kurharhumaga owahugûla arhakolesa eciharameya. Oku biyêrekîre Endagâno Mpyâhya yohe, myandiko ya cigereki yone yarhuhisirekwo, hali abaderha mpu Mateyo burhanzi gali mayahudi buzinda gahindulwa omu cigereki, mwanzi ntegakwo ojekwo Papiasi.

 ^b1.1 : Bashakulûza bo Bayahudi ba mîra.

 ^c1.2 : Ensiku nzinda: Kurhenga okuburhwa kwa Kristu kuhika okuyûrha kw’igulu.

 ^d2.2 : Amarhegeko ga Musa bamalahika bakâg’igalerhera abantu. Buno oyu okulire byoshi yekola odwîrhe emihigo ya Nnâmahanga yoshi.

 ^e2.5 : Lul 8. 5-7.

 ^f2.6 : Lul 8, 5.

 ^g2.8 byoshi aha maulu gâge: Lul 109 (110), 1; Ef 1, 22-23; 1Kr 15, 27.

 ^h2.11 : Lul 22(23), 23.

 ⁱ3.7 : Lul 94 (95), 8-11.

 ^j3.11 : «muluhûko», kandi rhwanaderha «iluhûkiro».

 ^k4.4 Nyamuzinda àluhûka: Murh 2, 2-3.

 ^l4.12 lurhagaluka: lurhagalukira busha ci lujira ecinalonza, lola Iz 55, 10-11.

 ^m5.7 : Lola entûbano y’omuko omu ishwa ly’Emizeti: Mk 14, 32-42; Lk 22, 44.

 ⁿ5.7 : Ayumvûbwa erhi àfûka omu bafù, lola Ebj 2.

 ^o5.9 : Mwimâna omu mukolo gwâge gw’okuba Mudâhwa na Nterekêro.

 ^p5.10 Mudâhwa aka Melkisedeki: Lul 109 (110), 4: w’ensiku n’amango kulya kwa Melkisedeki.

 ^q6.1 : Ebijiro hijirwa buzira buyemêre na buzira buzîne bwa Nyamuzinda, biri bijiro bya lufu, hulya birhenga omu caha, na caha cilerha olufù.

 ^r6.4 : Bulangashane bw’obuyemêre.

 ^s6.4 : Enshôkano y’empingu, bwo buzîne bwa Nyamuzinda n’Obukaristiya.

 ^t6.5 : Ebyo birhangâzo byo bimanyîso by’amango ga Masiha, biyêrekana obworhe bw’igulu lyâyishe.

 ^u6.9 Mwehe ,uli omu njira nyinja: ci haligi n’abacîkaga bône omu kuleka Kristu n’obuyemêre, kucîfukira bacîfukira enjira y’oku­shub’ihinduka binja n’okucîyunjuza.

 ^v6.13 Bulya nta mukulu omulushire akalahira, acilahira yêne: Murh 22, 15-17

 ^w6.18 Bijiro bibiri birhahinduka: eciragâne n’endahiro ya Nyamuzinda

 ^x7.1 :Murh 14, 17-20.

 ^y7.8 : Mugumaguma: Bulya amândiko garhadesiri mpu afîre.

 ^z7.21 Lul 109 (110), 4.

 ^a8.2 Ecirâlo erhi Ecihando: ihêma.

 ^b8.12 «Ntakacibikengêra», kandi erhi «Ntacikâbikengêre»; lola Yer 31, 31-34.

 ^c9.11 : Aminja gànayishe, go minja gadwîrhwe na Kristu.

 ^d9.11 : Eco cihando go malunga, yo mpingu.

 ^e9.12 : Erhi àrheremera omu mpingu.

 ^f10.22 : Ago mîshi gashongwîre, go mîshi g’Obubatizo.

 ^g10.25 : Olwo lusiku, lwo lusiku lw’okugaluka kwa Yezu en’igulu.

 ^h10.26 : Olwo luhinzo lwanarhume rhwamacîfukira enjira y’okushub’ihinduka binja n’okuyumvîbwa na Nnâmahanga.

 ⁱ10.28 : Lush 17, 6.

 ^j10.30 : Lush 32, 35.

 ^k12.4 eyi milongo 3-4: Kristu ye wàdwîrhe obwimâna, ye wànayigulire ahantu olumvi lw’empingu. Abashinganyanya b’Endagâno ya mira bàmulingira omu ilimbo, mpu hano abà amàfûka, abahise omu buzîne bwimima bw’empìngu.

 ^l12.5 : Mig 3, 11.

 ^m12.6 : Mig 3, 12.

 ⁿ12.13 : Iz 35, 3.

 ^o12.29 muliro-ntakanjirwa gwarhi, Lush 4,24.

 ^p13.9 ebiryo birhakwânana ababikolêsa: Biryo by’enterekêro z’Abayahudi.

 ^q13.24 Owayandikaga aha, ali e Italiya anamanyire emyanzi ya Timoteyo. Ezi nyigîrizo nzinda z’ecigabi ca 13 zishushîne na zira Paolo ayandikiraga Timoteyo na Tito: okusêra omu buyemêre n’okulama omu cinyabuguma; okukenga ebirongôzi.

PHM – – DRC MASHI HEBREW BIBLE and MASHI GREEK

Munkwa munene oku barhumisi ba Yezu na Ekleziya

bakolaga na C.D.P.C.L. Bukavu,  bulya omu EBIBLIYA NTAGATIFU,

Verbum Bible, Kinshasa 1992, rhudômire binwa binji bya mashi.

AMARUBA MUTAGATIFU PAOLO AYANDIKIRAGA FILEMONI

Oyo mulume mushigwa Filemoni aligwerhe omujà, ye wali Onezimo. Filemoni abatizibwa ahinduka mukristu. Omuja ayâka Nnawâbo n’obwo okwo kwali kucihira omu kaga. Lero erhi acirhigana Paolo, Onezimo ayemêra Yezu anabatizibwa. Bulya Paolo akenganga obubatizo burhujira bantu bahyahya, agerêreza erhi: «Oyu wali mujà akola mwene wirhu erhi bubatizo burhuma; kandi akola mwene wâbo Filemoni na ntyo Filemoni naye ali mwene wirhu.» Nkaba akengera birya ayandikiraga Abagalasiya (3, 27-29), halya adesire oku ababatizibwe barhacirimwo kabôlo ekarhi K’Omuyahudi n’Omugereki, ntagengwa n’omujà, omulume n’omukazi . Go mango ayandikire Filemoni aga maruba. Mofi ci galimwo emyanzi.

1

Omusingo

1 Paolo, mubohe wa Kristu Yezu, na mwene wirhu Timoteyo, kuli Filemo­ni, murhabâzi wirhu muzigirwa, 2 na mwâli wirhu Afiya^a, n’owirhu rhulwa enta­mbala rhweshi naye, Arkipo^b, haguma n’endêko y’abemêzi babugânana aha mwâwe: 3 enshôkano n’obubolo bimmugabirwe na Larha Nyamuzinda na Nya­kasane Yezu Kristu!

Paolo avuga omunkwa

4 Ntahusa kuvuga Nyamuzinda wâni omunkwa nka nakukengêra omu nsengero zâni, 5 bulya nankâyumva baderha obuzigire n’obuyemêre bwâwe kuli Nyakasane Yezu n’oku batagatifu boshi. 6 Owabona ecinyabuguma c’obuye­mêre bwâwe ciyôrha cikanyire cinakurhabâle okumanya aminja goshi rhwa­nkahash’ijira erhi Kristu orhuma! 7 Neci okuli, mwene wirbu, nsimire bwenene nanayumva oburhulirize erhi buzigire bwawe burhuma, bulya warhulirize cmi­ rhima y’abatagatifu.

Paolo alagira Onezimo

8 Co cirhumire, ciru akaba ngwêrhe obuhashe muli Kristu bw’okukurhegeka ebi okwânîne okujira, 9 nnonzize nkuyinginge erhi kwo erhi buzigire burhuma. Nie Paolo, olya mushosi Paolo, oli buno mubohe wa Kristu Yezu! 10 Nsengerîre mugala wâni naburhiraga omu mpamikwa^c, oyûla Onezimo. 11 Mîra ntaco akukwânîne, ci lero bunôla akola âkukwânana bwenêne, anankwânine nani. 12 Y’oyo nkurhumire; ye murhima gwâni. 13 Nankasîmire mmuyorhane, nti antabâle ahali hawe muno nkoba ndimwo erhi Myanzi y’Akalembe erhuma; 14 ci naderha nti ntankajira akantu ntanakudôsizi, nti lyo orhasêzibwa okujira ecinja, ci ocikole oku bulonza bwâwe. 15 Nkaba Onezimo arhanzir’ikubunga mango masungunu mpu muyish’ibêra naye ensiku n’amango, 16 ci arhaciri nka mujà wâwe, ci kulusha omujà: nka mwene winyu muzigirwa. Ali ye lwoshi lwoshi kuli nie; kanga kulusha aba ye kuli we oku mubiri na muli Nyakasane! 17 Lero akaba oyemîre oku rhuyinjibana rhwembi, omuyankirire nk’oku wankanyankirira. 18 N’akaba akujirire kubî, nisi erhi akaba akuba omu mwenda, abage erhi nie oyish’idôsa. 19 Niene Paolo nkuyandikîre n’okuboko kwâni: nie nâkulyûle. Ntanarhama nakubwîra oku nawe ondi omu mwenda, n’ogwo mwenda oli w’oyo wenene. 20 Neci, mwene wirhu, onjirire okwo muli Nyakasane! Orhûlirize omurhima gwâni muli Kristu! 21 Nkuyandikire n’obula­ngalire nti wanyumva, nnamanyire oku wajira ciru n’ebilushire ebi mpûnyire.

Akanwa kazinda, omusingo n’obwanga

22 Onteganyize n’ecirâlo, bulya ndangalîre nti n’oburhabâle bw’ensengero zinyu nammugalulirwa. 23 Epafra rhuba rhweshi babobe muli Kristu Yezu akulamusize, 24 bo na Marko, Aristarko, Dema, na Luka, bo barhabâzi bâni. 25 Enshôkano ya Nyakasane Yezu Kristu ebêre omu mirhima yinyu.

ΠΡΟΣ ΦΙΛΗΜΟΝΑ 1

1 Παῦλος δέσμιος Χριστοῦ Ἰησοῦ καὶ Τιμόθεος ὁ ἀδελφὸς Φιλήμονι τῷ ἀγαπητῷ καὶ συνεργῷ ἡμῶν 2 καὶ Ἀπφίᾳ τῇ ἀδελφῇ καὶ Ἀρχίππῳ τῷ συστρατιώτῃ ἡμῶν καὶ τῇ κατ’ οἶκόν σου ἐκκλησίᾳ, 3 χάρις ὑμῖν καὶ εἰρήνη ἀπὸ θεοῦ πατρὸς ἡμῶν καὶ κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ. 4 Εὐχαριστῶ τῷ θεῷ μου πάντοτε μνείαν σου ποιούμενος ἐπὶ τῶν προσευχῶν μου, 5 ἀκούων σου τὴν ἀγάπην καὶ τὴν πίστιν, ἣν ἔχεις πρὸς τὸν κύριον Ἰησοῦν καὶ εἰς πάντας τοὺς ἁγίους, 6 ὅπως ἡ κοινωνία τῆς πίστεώς σου ἐνεργὴς γένηται ἐν ἐπιγνώσει παντὸς ἀγαθοῦ τοῦ ἐν ἡμῖν εἰς Χριστόν. 7 χαρὰν γὰρ πολλὴν ἔσχον καὶ παράκλησιν ἐπὶ τῇ ἀγάπῃ σου, ὅτι τὰ σπλάγχνα τῶν ἁγίων ἀναπέπαυται διὰ σοῦ, ἀδελφέ. 8 Διὸ πολλὴν ἐν Χριστῷ παρρησίαν ἔχων ἐπιτάσσειν σοι τὸ ἀνῆκον 9διὰ τὴν ἀγάπην μᾶλλον παρακαλῶ, τοιοῦτος ὢν ὡς Παῦλος πρεσβύτης νυνὶ δὲ καὶ δέσμιος Χριστοῦ Ἰησοῦ· 10 παρακαλῶ σε περὶ τοῦ ἐμοῦ τέκνου, ὃν ἐγέννησα ἐν τοῖς δεσμοῖς, Ὀνήσιμον, 11 τόν ποτέ σοι ἄχρηστον νυνὶ δὲ [καὶ] σοὶ καὶ ἐμοὶ εὔχρηστον, 12ὃν ἀνέπεμψά σοι, αὐτόν, τοῦτ’ ἔστιν τὰ ἐμὰ σπλάγχνα·  13 ὃν ἐγὼ ἐβουλόμην πρὸς ἐμαυτὸν κατέχειν, ἵνα ὑπὲρ σοῦ μοι διακονῇ ἐν τοῖς δεσμοῖς τοῦ εὐαγγελίου, 14 χωρὶς δὲ τῆς σῆς γνώμης οὐδὲν ἠθέλησα ποιῆσαι, ἵνα μὴ ὡς κατὰ ἀνάγκην τὸ ἀγαθόν σου ᾖ ἀλλὰ κατὰ ἑκούσιον. 15 Τάχα γὰρ διὰ τοῦτο ἐχωρίσθη πρὸς ὥραν, ἵνα αἰώνιον αὐτὸν ἀπέχῃς, 16 οὐκέτι ὡς δοῦλον ἀλλ’ ὑπὲρ δοῦλον, ἀδελφὸν ἀγαπητόν, μάλιστα ἐμοί, πόσῳ δὲ μᾶλλον σοὶ καὶ ἐν σαρκὶ καὶ ἐν κυρίῳ. 17 εἰ οὖν με ἔχεις κοινωνόν, προσλαβοῦ αὐτὸν ὡς ἐμέ. 18 εἰ δέ τι ἠδίκησέν σε ἢ ὀφείλει, τοῦτο ἐμοὶ ἐλλόγα. 19 ἐγὼ Παῦλος ἔγραψα τῇ ἐμῇ χειρί, ἐγὼ ἀποτίσω· ἵνα μὴ λέγω σοι ὅτι καὶ σεαυτόν μοι προσοφείλεις. 20 ναὶ ἀδελφέ, ἐγώ σου ὀναίμην ἐν κυρίῳ· ἀνάπαυσόν μου τὰ σπλάγχνα ἐν Χριστῷ. 21 Πεποιθὼς τῇ ὑπακοῇ σου ἔγραψά σοι, εἰδὼς ὅτι καὶ ὑπὲρ ἃ λέγω ποιήσεις. 22 ἅμα δὲ καὶ ἑτοίμαζέ μοι ξενίαν· ἐλπίζω γὰρ ὅτι διὰ τῶν προσευχῶν ὑμῶν χαρισθήσομαι ὑμῖν. 23 Ἀσπάζεταί σε Ἐπαφρᾶς ὁ συναιχμάλωτός μου ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ, 24 Μᾶρκος, Ἀρίσταρχος, Δημᾶς, Λουκᾶς, οἱ συνεργοί μου. 25 Ἡ χάρις τοῦ κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ μετὰ τοῦ πνεύματος ὑμῶν.

---

 ^a1.2 Afiya: Nkaha mukà Filemoni oyo.

 ^b1.2 Arkipo: Nkaba mugala wa Filemoni.

 ^c1.10 Naburhiraga omu mpamikwa: : Erhi Paolo ayigîriza Onezimo enjira y’obuyemêre, amuburha iroho.

PHM – – Bible en mashi du Congo

Munkwa munene oku barhumisi ba Yezu na Ekleziya

bakolaga na C.D.P.C.L. Bukavu,  bulya omu EBIBLIYA NTAGATIFU,

Verbum Bible, Kinshasa 1992, rhudômire binwa binji bya mashi.

AMARUBA MUTAGATIFU PAOLO AYANDIKIRAGA FILEMONI

Oyo mulume mushigwa Filemoni aligwêrhe omujà, ye wàli Onezimo. Filemoni abatizibwa ahinduka mukristu. Omuja ayâka Nnawâbo n’obwo okwo kwali kucihira omu kâga. Lero erhi acirhigâna Paolo, Onezimo ayemêra Yezu anabatizibwa. Bulya Paolo akenganga obubatizo burhujira bantu bahyâhya, agerêreza erhi: «Oyu wàli mujà akola mwene wirhu erhi bubatizo burhuma; kandi akola mwene wâbo Filemoni na ntyo Filemoni naye ali mwene wirhu.» Nkaba akengera birya ayandikiraga Abagalasiya (3, 27-29), halya adesire oku ababatizibwe barhacirimwo kabôlo ekarhi K’Omuyahudi n’Omugereki, kwo kuderha orhali Muyahudi, ntagengwa n’omujà, omulume n’omukazi . Go mango ayandikire Filemoni aga maruba. Mofi ci galimwo emyanzi.

1

Omusingo

1 Paolo, mubohe wa Kristu Yezu, na mwene wirhu Timoteyo, kuli Filemo­ni, murhabâzi wirhu muzigirwa, 2 na mwâli wirhu Afiya^a, n’owirhu rhulwa entambala rhweshi naye, Arkipo^b, haguma n’endêko y’abemêzi babugânana aha mwâwe: 3 enshôkano n’obubolo bimmugabirwe na Larha Nyamuzinda na Nya­kasane Yezu Kristu!

Paolo avuga omunkwa

4 Ntahusa kuvuga Nyamuzinda wâni omunkwa nka nakukengêra omu nse­ngero zâni, 5 bulya nankâyumva baderha obuzigire n’obuyemêre bwâwe kuli Nyakasane Yezu n’oku batagatifu boshi. 6 Owabona ecinyabuguma c’obuyemêre bwâwe ciyôrha cikanyire cinakurhabâle okumanya aminja goshi rhwankahash’ijira erhi Kristu orhuma! 7 Neci okuli, mwene wirbu, nsimire bwenene nanayumva oburhulirize erhi buzigire bwawe burhuma, bulya warhulirîze emirhima y’abatagatifu.

Paolo alagira Onezimo

8 Co cirhumire, ciru akaba ngwêrhe obuhashe muli Kristu bw’okukurhegeka ebi okwânîne okujira, 9 nnonzize nkuyinginge erhi kwo erhi buzigire burhuma. Nie Paolo, olya mushosi Paolo, oli buno mubohe wa Kristu Yezu! 10 Nsengerîre mugala wâni naburhiraga omu mpamikwa^c, oyûla Onezimo. 11 Mîra ntaco akukwânîne, ci lero bunôla akola âkukwânana bwenêne, anankwânîne nani. 12 Y’oyo nkurhumire; ye murhima gwâni. 13 Nankasîmire mmuyorhane, nti antabâle ahali hawe muno nkoba ndimwo erhi Myanzi y’Akalembe erhuma; 14 ci naderha nti ntankajira akantu ntanakudôsizi, nti lyo orhasêzibwa okujira ecinja, ci ocikole oku bulonza bwâwe. 15 Nkaba Onezimo arhanzir’ikubunga mango masungunu mpu muyish’ibêra naye ensiku n’amango, 16 ci arhaciri nka mujà wâwe, ci kulusha omujà: nka mwene winyu muzigirwa. Ali ye lwoshi lwoshi kuli nie; kanga kulusha aba ye kuli we oku mubiri na muli Nyakasane! 17 Lero akaba oyemîre oku rhuyinjibana rhwembi, omuyankirire nk’oku wankanyankirira. 18 N’akaba akujirire kubî, nisi erhi akaba akuba omu mwenda, abage erhi nie oyish’idôsa. 19 Niene Paolo nkuyandikîre n’okuboko kwâni: nie nâkulyûle. Ntanarhama nakubwîra oku nawe ondi omu mwenda, n’ogwo mwenda oli w’oyo wenene. 20 Neci, mwene wirhu, onjirire okwo muli Nyakasane! Orhûlirize omurhima gwâni muli Kristu! 21 Nkuyandikire n’obulangalire nti wanyumva, nnamanyire oku wajira ciru n’ebilushire ebi mpûnyire.

Akanwa kazinda, omusingo n’obwanga

22 Onteganyize n’ecirâlo, bulya ndangalîre nti n’oburhabâle bw’ensengero zinyu nammugalulirwa. 23 Epafra rhuba rhweshi babobe muli Kristu Yezu akulamusize, 24 bo na Marko, Aristarko, Dema, na Luka, bo barhabâzi bâni. 25 Enshôkano ya Nyakasane Yezu Kristu ebêre omu mirhima yinyu.

---

 ^a1.2 Afiya: Nkaha mukà Filemoni oyo.

 ^b1.2 Arkipo: Nkaba mugala wa Filemoni.

 ^c1.10 Naburhiraga omu mpamikwa: : Erhi Paolo amyigîriza Onezimo enjira y’obuyemêre, amuburha iroho.

TIT – – DRC MASHI HEBREW BIBLE and MASHI GREEK

Munkwa munene oku barhumisi ba Yezu na Ekleziya

bakolaga na C.D.P.C.L. Bukavu,  bulya omu EBIBLIYA NTAGATIFU,

Verbum Bible, Kinshasa 1992, rhudômire binwa binji bya mashi.

AMARUBA MUTAGATIFU PAOLO AYANDIKIRAGA TITO

Muli aga maruba, Paolo agenderire oku hanûla ba lungere b’ecinyabuguma c’abemêzi ; Yumvagi ihano ahâga Tito, erhi: «1, 5 Nakusigaga e Kreta nti oyunjuze omukolo gucisigire, onayîmike abadâhwa omu ngasi cishagala nka kulya nakurhegekaga. 6 owalonza okuba mudâhwa akwânîne abe muntu mwêru-kwêru, owajire omu bubya liguma lyône, abâna bâge babe bemêzi, abarhankashobekwa îralà nisi erhi obugoma. 7 Bulya, neci, lungere akwânîne abe muntu mwêru-kwêru, nk’oku bishingânîne omurhindisi w’enyumpa ya Nyamuzinda; arhabaga wa bucîbone erhi wa bukunizi, arhabaga mulalwe erhi mulwi, arhanabaga wa kulonza obunguke bubî; 8 ci abe muntu oyish’ihandisa ebigolo, mwîra w’abantu nkana, murhondêza, mushinganyanya, mwimâna na muntu wa lugero muli byoshi; 9 acishwêkere oku kanwa k’okuli, kalya kashingânîne enyigîrizo ayigîrizibwe, na ntyo ahash’ihanûla abantu omu kubahugûla enyigîrizo nyinja, n’abankaderha mpu bamujisa kadali, abayagîrize.»

Kandi amubwîra oku acilange oku bayahudi b’obunywesi barheba abantu, erhi: « 1, 10 Neci, abagomi n’abakaderha obusha, n’abakarheba ababo bali banji, bwenêne omu bakembûle. 11 Abôla bantu, kukwânîne okubahulisa; banakasherêza milala minji n’okuyigîriza ebirhashingânîni erhi bunguke burhali bwo burhuma. 12 Muguma wa muli bo, omulêbi wâbo ye na nnêne, adesire, mpu: «Abakreta, aba banywesi b’ensiku n’amango, by’erubala bibî, nda nyôlo». 13 Obwo buhamîrizi buli bw’okunali. Co cirhumire, okabakalihira bwenêne, lyo bayôrha bantu nkana omu buyemêre, 14 banalek’iyemêra emigani y’Abayahudi n’amarhegeko g’abantu bahindulîre okuli omugongo. 15 Byoshi biri bicêse oku bacêse; ci oku bazinzire n’oku barhajira buyemêre, nta cicêse, bulya obukengêre bwâbo n’omurhima gwâbo bizinzire. 16 Banakaderha mpu bayishi Nnâmahanga, ci erhi banadwîrhe bamuhakana omu bijiro byâbo; abantu ba bene abo bali mihera, bagomi, na nta kwinja kuci bankacihash’ijira.» Businda Paolo ahâna amahano oku bashosi, oku bagikulu, emisole, ciru n’abajà. alalisire abemêzi boshi bakenge Tito. Boshi baleke engeso mbi, baleke enshombo, ci bacishingire okuba Nyamuzinda arhubabalire muli Omugala Muciza wirhu, anarhuha Mûka Mutagatifu orhujira bantu bahyâhya (cig. 2-cig. 3).

1

Omusingo

1 Paolo, mwambali wa Nnâmahanga, ntumwa ya Yezu Kristu, mpu lyo nyêreka abishoge ba Nyamuzinda enjira y’obuyemêre n’ey’obumanye bw’okuli bulerha obukombêdu omu bya Nyamuzinda, 2 erhi kulangalira obuzîne bw’ensiku n’amango kurhuma, nk’oku Nnâmahanga orhankarhebana arhulaganyagya kurhenga ensiku n’amango, 3 n’erhi ensiku atwaga yêne zihika, amanyisa akanwa kâge, akayigîriza, anantegeka mpu mbe muja-bugo wako, ye Nyamuzinda Muciza wirhu, 4 kuli Tito, mugala wâni w’okuli omu buyemêre bwirhu rhweshi: enshôkano n’obuholo bikugabirwe na Nyamuzinda Ishe n’Omuciza Kristu Yezu!

Abadâhwa

5 Nakusigaga e Kreta nti oyunjuze omukolo gucisigîre, onayîmike abadâhwa omu ngasi cishagala nka kulya nakurhegekaga. 6 owalonza okuba mudâhwa akwânîne abe muntu mwêru-kwêru, owajire omu buhya liguma lyône, abâna bâge babe bemêzi, abarhankashobekwa îralà nisi erhi obugoma. 7 Bulya, neci, lungere akwânîne abe muntu mwêru-kwêru, nk’oku bishingânîne omurhindisi w’enyumpa ya Nyamuzinda; arhabâga wa bucîbone erhi wa bukunizi, arhabaga mulalwe erhi mulwi, arhanabaga wa kulonza obunguke bubî; 8 ci abe muntu oyish’ihandisa ebigolo, mwîra w’abantu nkana, murhondêza, mushinganyanya, mwimâna na muntu wa lugero muli byoshi; 9 acishwêkere oku kanwa k’okuli, kalya kashingânîne enyigîrizo ayigîrizibwe, na ntyo ahash’ihanûla abantu omu kubahugûla enyigîrizo nyinja, n’abankaderha mpu bamujisa kadali, abayagîrize.

Okulwîsa abîgîriza b’obonywesi

10 Neci, abagomi n’abakaderha obusha, n’abakarheba ababo bali banji, bwenêne omu bakembûle. 11 Abôla bantu, kukwânîne okubahulisa; banakasherêza milala minji n’okuyigîriza ebirhashingânîni erhi bunguke burhali bwo burhuma. 12 Muguma wa muli bo, omulêbi wâbo ye na nnêne, adesire, mpu: «Abakreta, aba banywesi b’ensiku n’amango, by’erubala bibî, oda nyôlo». 13 Obwo buhamîrizi buli bw’okunali. Co cirhumire, okabakalihira bwenêne, lyo bayôrha bantu nkana omu buyemêre, 14 banalek’iyemêra emigani y’Abayahudi n’amarhegeko g’abantu bahindulîre okuli omugongo. 15 Byoshi biri bicêse oku bacêse; ci oku bazinzire n’oku barhajira buyemêre, nta cicêse, bulya obukengêre bwâbo n’omurhima gwâbo bizinzire. 16 Banakaderha mpu bayishi Nnâmahanga, ci erhi banadwîrhe bamuhakana omu bijiro byâbo; abantu ba bene abo bali mihera, bagomi, na nta kwinja kuci bankacihash’ijira.

ΠΡΟΣ ΤΙΤΟΝ 1

1 Παῦλος δοῦλος θεοῦ, ἀπόστολος δὲ Ἰησοῦ Χριστοῦ κατὰ πίστιν ἐκλεκτῶν θεοῦ καὶ ἐπίγνωσιν ἀληθείας τῆς κατ’ εὐσέβειαν 2 ἐπ’ ἐλπίδι ζωῆς αἰωνίου, ἣν ἐπηγγείλατο ὁ ἀψευδὴς θεὸς πρὸ χρόνων αἰωνίων, 3 ἐφανέρωσεν δὲ καιροῖς ἰδίοις τὸν λόγον αὐτοῦ ἐν κηρύγματι, ὃ ἐπιστεύθην ἐγὼ κατ’ ἐπιταγὴν τοῦ σωτῆρος ἡμῶν θεοῦ, 4 Τίτῳ γνησίῳ τέκνῳ κατὰ κοινὴν πίστιν, χάρις καὶ εἰρήνη ἀπὸ θεοῦ πατρὸς καὶ Χριστοῦ Ἰησοῦ τοῦ σωτῆρος ἡμῶν. 5 Τούτου χάριν ἀπέλιπόν σε ἐν Κρήτῃ, ἵνα τὰ λείποντα ἐπιδιορθώσῃ καὶ καταστήσῃς κατὰ πόλιν πρεσβυτέρους, ὡς ἐγώ σοι διεταξάμην, 6 εἴ τίς ἐστιν ἀνέγκλητος, μιᾶς γυναικὸς ἀνήρ, τέκνα ἔχων πιστά, μὴ ἐν κατηγορίᾳ ἀσωτίας ἢ ἀνυπότακτα. 7 δεῖ γὰρ τὸν ἐπίσκοπον ἀνέγκλητον εἶναι ὡς θεοῦ οἰκονόμον, μὴ αὐθάδη, μὴ ὀργίλον, μὴ πάροινον, μὴ πλήκτην, μὴ αἰσχροκερδῆ, 8ἀλλὰ φιλόξενον φιλάγαθον σώφρονα δίκαιον ὅσιον ἐγκρατῆ, 9 ἀντεχόμενον τοῦ κατὰ τὴν διδαχὴν πιστοῦ λόγου, ἵνα δυνατὸς ᾖ καὶ παρακαλεῖν ἐν τῇ διδασκαλίᾳ τῇ ὑγιαινούσῃ καὶ τοὺς ἀντιλέγοντας ἐλέγχειν. 10 Εἰσὶν γὰρ πολλοὶ [καὶ] ἀνυπότακτοι, ματαιολόγοι καὶ φρεναπάται, μάλιστα οἱ ἐκ τῆς περιτομῆς, 11 οὓς δεῖ ἐπιστομίζειν, οἵτινες ὅλους οἴκους ἀνατρέπουσιν διδάσκοντες ἃ μὴ δεῖ αἰσχροῦ κέρδους χάριν. 12 εἶπέν τις ἐξ αὐτῶν ἴδιος αὐτῶν προφήτης· Κρῆτες ἀεὶ ψεῦσται, κακὰ θηρία, γαστέρες ἀργαί. 13 ἡ μαρτυρία αὕτη ἐστὶν ἀληθής. δι’ ἣν αἰτίαν ἔλεγχε αὐτοὺς ἀποτόμως, ἵνα ὑγιαίνωσιν ἐν τῇ πίστει, 14 μὴ προσέχοντες Ἰουδαϊκοῖς μύθοις καὶ ἐντολαῖς ἀνθρώπων ἀποστρεφομένων τὴν ἀλήθειαν. 15 πάντα καθαρὰ τοῖς καθαροῖς· τοῖς δὲ μεμιαμμένοις καὶ ἀπίστοις οὐδὲν καθαρόν, ἀλλὰ μεμίανται αὐτῶν καὶ ὁ νοῦς καὶ ἡ συνείδησις. 16 θεὸν ὁμολογοῦσιν εἰδέναι, τοῖς δὲ ἔργοις ἀρνοῦνται, βδελυκτοὶ ὄντες καὶ ἀπειθεῖς καὶ πρὸς πᾶν ἔργον ἀγαθὸν ἀδόκιμοι.

2

Amahano oku bemêzi

1 Ci wehe okayigîriza ebishingânîne enyigîrizo z’okuli. 2 Abashosi ba­rhabâga badambye, ci bakacîkenga, babe birhonzi, bazibuhe omu buyemeêre, omu buzigire n’omu kulembera amalibuko. 3 Abagikulu nabo kwo na kwo, obabwîre bakayôrha nk’oku bikwânîne abatagatifu: barhakag’inywerhera abandi, barhabâga baluganywa, ci babe bahanûzi binja; 4 ntyo bayigîrize abahya okuzigira bîba n’abâna bâbo, 5 okuba barhondêza na bacêse b’omurhima, okukakombêra enyumpa zâbo n’okukakenga bîba, lyo akanwa ka Nyamuzinda karhag’ijacirwa. 6 Ohaniìle emisole nayo babe barhondeza muli byoshi; 7 nawe wene obe lwiganyo omu bijiro binja: enyigîrizo zâwe zirhahushikanaga, banakâzikenga; 8 oluderho lwâwe lube luderho nkana n’olw’okuli, ly’abashombanyi, hano babula eci bankarhushobeka, enshonyi zibagwârha. 9 Obwire abajà bakakenga bannawâbo muli byoshi, bakalonza okubasimîsa, banakayâka okubajîsa kadali; 10 bamanye barhabazimbaga kantu, ci baciyêrekane bashizi bakwânîne okucikubagirwa lwoshi, lyo muli byoshi abantu bakakenga enyigîrizo z’Omuciza wirhu Nyamuzinda.

Okuleka engeso mbî za mîra n’okuhinduka bantu bahyâhya

11 Bulya enshôkano ya Nyamuzinda, lyo iriba ly’obuyôkoke bw’ahantu boshi, yaciyêrekîne; 12 erhuyigîriza okujahika obubî n’amagene g’eby’en’igulu, lyo rhuba n’olugero muli byoshi, obushinganyanya n’obukombêdu omu bya Nnâmahanga muli aga mango rhuciri en’igulu, 13 oku rhudwîrhe rhwalinga okubona lirya iragi rhulangalîre n’okuciyêrekana kw’irenge lya Kristu Yezu, Nyamuzinda wirhu mukulu bwenêne na Muciza wirhu, 14 wacihanaga yene rhwe rhurhumire, mpu arhucize omu ngasi bubî, na hano aba amarhucêsa, arhujire mulala gwâge gukombera okujira aminja. 15 Kwo wakaderha ntyo, kwo wanakayigîriza n’okuhanûla n’obuhashe wahîrwe bwoshi. Ntaye oderhage mpu akugayaguza.

ΠΡΟΣ ΤΙΤΟΝ 2

1 Σὺ δὲ λάλει ἃ πρέπει τῇ ὑγιαινούσῃ διδασκαλίᾳ.  2 Πρεσβύτας νηφαλίους εἶναι, σεμνούς, σώφρονας, ὑγιαίνοντας τῇ πίστει, τῇ ἀγάπῃ, τῇ ὑπομονῇ·  3 πρεσβύτιδας ὡσαύτως ἐν καταστήματι ἱεροπρεπεῖς, μὴ διαβόλους μὴ οἴνῳ πολλῷ δεδουλωμένας, καλοδιδασκάλους, 4 ἵνα σωφρονίζωσιν τὰς νέας φιλάνδρους εἶναι, φιλοτέκνους 5 σώφρονας ἁγνὰς οἰκουργοὺς ἀγαθάς, ὑποτασσομένας τοῖς ἰδίοις ἀνδράσιν, ἵνα μὴ ὁ λόγος τοῦ θεοῦ βλασφημῆται. 6 Τοὺς νεωτέρους ὡσαύτως παρακάλει σωφρονεῖν 7 περὶ πάντα, σεαυτὸν παρεχόμενος τύπον καλῶν ἔργων, ἐν τῇ διδασκαλίᾳ ἀφθορίαν, σεμνότητα, 8λόγον ὑγιῆ ἀκατάγνωστον, ἵνα ὁ ἐξ ἐναντίας ἐντραπῇ μηδὲν ἔχων λέγειν περὶ ἡμῶν φαῦλον. 9 Δούλους ἰδίοις δεσπόταις ὑποτάσσεσθαι ἐν πᾶσιν εὐαρέστους εἶναι, μὴ ἀντιλέγοντας, 10 μὴ νοσφιζομένους, ἀλλὰ πᾶσαν πίστιν ἐνδεικνυμένους ἀγαθήν, ἵνα τὴν διδασκαλίαν τὴν τοῦ σωτῆρος ἡμῶν θεοῦ κοσμῶσιν ἐν πᾶσιν. 11 Ἐπεφάνη γὰρ ἡ χάρις τοῦ θεοῦ σωτήριος πᾶσιν ἀνθρώποις 12 παιδεύουσα ἡμᾶς, ἵνα ἀρνησάμενοι τὴν ἀσέβειαν καὶ τὰς κοσμικὰς ἐπιθυμίας σωφρόνως καὶ δικαίως καὶ εὐσεβῶς ζήσωμεν ἐν τῷ νῦν αἰῶνι, 13 προσδεχόμενοι τὴν μακαρίαν ἐλπίδα καὶ ἐπιφάνειαν τῆς δόξης τοῦ μεγάλου θεοῦ καὶ σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, 14 ὃς ἔδωκεν ἑαυτὸν ὑπὲρ ἡμῶν, ἵνα λυτρώσηται ἡμᾶς ἀπὸ πάσης ἀνομίας καὶ καθαρίσῃ ἑαυτῷ λαὸν περιούσιον, ζηλωτὴν καλῶν ἔργων.  15 Ταῦτα λάλει καὶ παρακάλει καὶ ἔλεγχε μετὰ πάσης ἐπιταγῆς· μηδείς σου περιφρονείτω.

3

Enyigîrizo zikwânîne abakristu boshi

1 Okengêze boshi oku bakwânîne bakakenga abarhambo n’abarhegesi; babe bumvi, babe bo barhanzi omu ngasi bijiro; 2 barhajaciraga ndi, bayâke ennongwe, ci babe batûdu banalembere abantu boshi. 3 Bulya mîra nirhu rhwàli bahwinja, bagomi, mihera, bajà b’amîru mabî n’îralà lya ngasi lubero; rhwàli rhushayire omu bubî n’omu bwâgalwa, rhwàli bashombe rhwanakag’isho­mbana. 4 Ci erhi olukogo lwa Nyamuzinda, Muciza wirhu, n’obuzigire bwâge oku bantu biciyêrekana, 5 arhalolaga ebijiro by’obushinganyanya rhwàjizire, ci bwonjo bwâge bwône bwarhumire arhuciza omu Iugero rhuburhwamwo obwa kabiri, erhi rhuhinduka bantu bahyâhya muli Mûka Mutagatifu. 6 N’oyo Mûka Mutagatifu amuyunjuzize emirhima yirhu erhi Omuciza wirhu Yezu Kristu orhuma, 7 mpu lyo hano rhuba rhwamacêsibwa n’enshôkano ya Kristu, rhubona oku rhwalangalira okuyish’iyîma omu kalamo k’ensiku n’amango.

Ahanûla Tito yêne

8 Aka kanwa kali k’okuli, nnanonzize obasêzeko omu murhima, lyo balya bayemîre Nyamuzinda basîma okulusha abandi omu kukola aminja. Okwôla kwo kwinja kwo kunalerhera abantu akamalo. 9 Ci amadôso g’obuhwinja, ecinyamulala c’amaburhwa, ennongwe n’akadali oku Marhegeko, obiyâke; bulya biri bya busha na nta kamalo kâbyo. 10 Naye nyantwâza-kwâge, okamukalihira liguma erhi kabiri, onamuyâke. 11 Omanyire oku omuntu wa bene oyo ali muhera na munya-byâha, n’oku yêne ocikaga.

Amahano mazinda, omusingo n’obwanga

12 Hano nkurhumira Artema nisi erhi Tikiko, obiduhe, onshimâne e Niko­polo^a, bulya yo mpizire nti nagezeza amango g’empondo. 13 Hano okola wa­shanira Zena, omulenga omu marhegeko, n’Apolo eby’okuhêka omu majira, omanye barhajiraga eci bâbula. 14 Abirhu nabo bacîhangâne okurhwâliha omu kujira aminja, lyo babona ebikwânîne omu malagîrire, barhag’iba banyakubura. 15 Abarhuli rhweshi mpu nkulamuse. Olamuse balya barhuzigira omu buye­mêre. Enshôkano ya Nyamuzinda ebe ninyu mweshi!

ΠΡΟΣ ΤΙΤΟΝ 3

1 Ὑπομίμνῃσκε αὐτοὺς ἀρχαῖς ἐξουσίαις ὑποτάσσεσθαι, πειθαρχεῖν, πρὸς πᾶν ἔργον ἀγαθὸν ἑτοίμους εἶναι, 2 μηδένα βλασφημεῖν, ἀμάχους εἶναι, ἐπιεικεῖς, πᾶσαν ἐνδεικνυμένους πραΰτητα πρὸς πάντας ἀνθρώπους.  3 Ἦμεν γάρ ποτε καὶ ἡμεῖς ἀνόητοι, ἀπειθεῖς, πλανώμενοι, δουλεύοντες ἐπιθυμίαις καὶ ἡδοναῖς ποικίλαις, ἐν κακίᾳ καὶ φθόνῳ διάγοντες, στυγητοί, μισοῦντες ἀλλήλους. 4 ὅτε δὲ ἡ χρηστότης καὶ ἡ φιλανθρωπία ἐπεφάνη τοῦ σωτῆρος ἡμῶν θεοῦ, 5 οὐκ ἐξ ἔργων τῶν ἐν δικαιοσύνῃ ἃ ἐποιήσαμεν ἡμεῖς ἀλλὰ κατὰ τὸ αὐτοῦ ἔλεος ἔσωσεν ἡμᾶς διὰ λουτροῦ παλιγγενεσίας καὶ ἀνακαινώσεως πνεύματος ἁγίου, 6 οὗ ἐξέχεεν ἐφ’ ἡμᾶς πλουσίως διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ σωτῆρος ἡμῶν, 7 ἵνα δικαιωθέντες τῇ ἐκείνου χάριτι κληρονόμοι γενηθῶμεν κατ’ ἐλπίδα ζωῆς αἰωνίου. 8 Πιστὸς ὁ λόγος· καὶ περὶ τούτων βούλομαί σε διαβεβαιοῦσθαι, ἵνα φροντίζωσιν καλῶν ἔργων προΐστασθαι οἱ πεπιστευκότες θεῷ· ταῦτά ἐστιν καλὰ καὶ ὠφέλιμα τοῖς ἀνθρώποις. 9 μωρὰς δὲ ζητήσεις καὶ γενεαλογίας καὶ ἔρεις καὶ μάχας νομικὰς περιΐστασο· εἰσὶν γὰρ ἀνωφελεῖς καὶ μάταιοι. 10 αἱρετικὸν ἄνθρωπον μετὰ μίαν καὶ δευτέραν νουθεσίαν παραιτοῦ, 11 εἰδὼς ὅτι ἐξέστραπται ὁ τοιοῦτος καὶ ἁμαρτάνει ὢν αὐτοκατάκριτος. 12 Ὅταν πέμψω Ἀρτεμᾶν πρὸς σὲ ἢ Τύχικον, σπούδασον ἐλθεῖν πρός με εἰς Νικόπολιν, ἐκεῖ γὰρ κέκρικα παραχειμάσαι. 13 Ζηνᾶν τὸν νομικὸν καὶ Ἀπολλῶν σπουδαίως πρόπεμψον, ἵνα μηδὲν αὐτοῖς λείπῃ. 14 μανθανέτωσαν δὲ καὶ οἱ ἡμέτεροι καλῶν ἔργων προΐστασθαι εἰς τὰς ἀναγκαίας χρείας, ἵνα μὴ ὦσιν ἄκαρποι. 15 Ἀσπάζονταί σε οἱ μετ’ ἐμοῦ πάντες. ἄσπασαι τοὺς φιλοῦντας ἡμᾶς ἐν πίστει. Ἡ χάρις μετὰ πάντων ὑμῶν.

---

 ^a3.12 Nikopolo, kandi rhwanamuderha Nikopoli bulya omu cigereki ali Nikopolis