Archives pour la catégorie Uncategorized

Bibliya omu mashi gone AMARUBA EMWA ABAKOLOSI: Kristu ye nfula ya byoshi muli ye byoshi byajiragwa muli ye obwimâna bwoshi buli ye nabugabira abemêzi

COL – – Bible en mashi du Congo

Munkwa munene oku barhumisi ba Yezu na Ekleziya

bakolaga na C.D.P.C.L. Bukavu,  bulya omu EBIBLIYA NTAGATIFU,

Verbum Bible, Kinshasa 1992, rhudômire binwa binji bya mashi.

AMARUBA MUTAGATIFU PAOLO AYANDIKIRAGA ABAKOLOSI (BANYA-KOLOSI)a

Obwofi bw’ebinwa

Nnâhanga warhurhenzagya omu buja bw’omwizimyab, aj’irhudêkereza omu Bwâmi bwa Mugala wâge muzigirwa , warhucungulaga anarhukulira ebyâha. Oyo Mugala ye Mwâmi mukulu w’ebintu byoshi: Ye nshusho ya Nyamuzinda orhaboneka, ye Nfula omu biremwa byoshi. 16 Bulya byoshi muli ye byalemagwa, emalunga n’en’igulu, ebiboneka n’ebirhaboneka, Entebe n’Amarhegesi, Amâmi n’Amahashe: byoshi byoshi ye wabilemaga, ye byanalemeragwa; 17 n’embere bibêho byoshi, yehe erhi ho aba, ye nabihereza okubâho byoshi. 18 Kandi yêne y’irhwe ly’omubiri, yo Ekleziya; y’Imerero, ye Nfula omu bafîre; na ntyo ye murhanzi muli byoshi. 19 Bulya Nyamuzinda alonzize okumuhiramwo obwimâna bwoshi, 20 na muli ye alonzize okugalula ebintu byoshi omu bwîra bwâge, ebiri en’igulu n’ebiri emalunga, alerha omurhûla n’omuko gw’omusalaba gwâge.

Paolo acihanyire oku alwira obwo buyemêre lyo ahisa abandi bantu oku bwimâna buli muli Kristu. Ngasi mukristu agwêrhe ecâge cigabi c’amababale ga Kristu bulya ali cirumbu c’omubiri gwa Kristu, yo Ekleziya.

Nka kulya aba mîra bakag’ija omu Ndagâno ya Nnâmahanga olusiku lw’okukembûlwa, muli Kristu, Muhimanyi kuli byoshi, hali obukembûle buhyâhya, buyerekire abalume n’abakazi, bwo bubatizo: «2, 11 Muli ye mwakembwîrwe obukembûle burhajiragwa na nfune za muntu, mwahogola omubiri gwinyu gw’ecâha: obwôla bwo bukembûle bwa Kristu. 12 Mwabishirwe haguma naye omu nshinda erhi mubatizibwa, kandi mwafûsire haguma naye omu nshinda erhi muyemêra obuhashe bwa Nyamuzinda wamufûlaga omu bafù. 13 Mwe mwàli mufîre erhi byâha binyu n’okurhakembûlwa kw’emibiri yinyu birhuma, ashubir’immuha obuzîne haguma naye, arhubabalira ebyâba birhu byoshi, 14 azaza ecerhe c’omwenda rhwàlimwo n’ebigabi byâco, acirhenza, acibamba oku musalaba. 15 Nago Amâmi n’Amabashe aganyaga, agabonesa enshonyi omu masù g’igulu lyoshi, anagagwârha mpira zage.»

Abemêzi bakola biremwa bihyâhya: «3,10 mwacihundikira omuhyâhya, olya ocîsêza okuhinduka nshusho y’Omulemi wâge, mpu lyo ahika oku bumanye bw’okunali. 11 Aha harhaciri Mugereki erhi Muyahudi; harhaciri mukembûle erhi ntakembûlwa, harhaciri ba-ntamanywa n’Abashitac; harhaciri bajà erhi bantagengwa: akola Kristu yêne, ye byoshi muli boshi. 12 Nka kulya binakwânîne abishogwa ba Nnâmahanga, n’abatagatifu n’abarhonyi bâge, mucihundikire omurhima gw’olukogo, n’obwonjo, n’obwirhohye, n’obutûdu, n’okulembera amalibuko. 13. Mukalemberana munababalirane akaba hali owagayîsize owâbo. Nyakasane ammubabalire: mumuyankirekwo olwiganyo. 14 Ci kulusha okwo kwoshi, muzigirane, bulya obuzigire ly’ishwinjiro ly’obwimâna.»

1

Enshokolezi

Omusingo

1 Paolo, ntumwa ya Kristu Yezu oku bulonza bwa Nyamuzinda, na mwene wirhu Timoteyo, 2 oku batagatifu na bene wirhu bemêzi muli Kristu bali e Kolosi. Kuli mwe engalo n’omurhûla gwa Larha Nnâmahanga!

Omunkwa n’omusengero

3 Rhurhahusa okuvuga Nyamuzinda omunkwa, Ishe wa Nnawirhu Yezu Kristu, nka rhwammukengêra omu nsengero zirhu, 4 bulya rhwayumvîrhe obuyemêre bwinyu muli Kristu Yezu n’obuzigire bwinyu oku batagatifu boshi, 5 kulya kuba mucîkubagire obulangalire mubikîrwe omu mpingu. Obwôla bulangalire mwabuyumvîrhe omu Luderho lw’okuli, yo Myanzi y’Akalembe; 6 eyo Myanzi y’Akalembe yahisire emwinyu nk’oku yalumîre omu igulu lyoshi: yayâna emburho yanagandâza. Emwinyu nayo kwo na kwo, kurhenga lulya lusiku mwayumvagya mwanamanya enshôkano ya Nyamuzinda nk’oku enali, 7 bulya muyigîrizibwa n’Epafra, murhabâzi wirhu muzigirwa omu mukolo na murhumisi wa Kristu okwânîne okucîkubagirwa. 8 Yêne warhumanyisagya obuzigire bwinyu muli Mûka Mutagatifu.

9 Co cirhumire, kurhenga lulya lusiku rhwayumvagyamwo ogwo mwanzi, rhurhahusa okummusengerera n’okushenga Nyamuzinda nti ammushobôze okumanya kwinja obulonza bwâge, omu bushinganyanya bwoshi n’omu bumanye bwa Mûka Mutagatifu. 10 Na ntyo mube n’olugendo lushingânîne Nyakasane, munamusimîse muli byoshi; muyâne amalehe omu ngasi bijiro binja, munayushûke omu kumanya Nnâmahanga.

11 Obuhashe bw’irenge lyâge bwâmmuzibuhya, muhash’ilembera amalibuko goshi n’oburhwâli, 12 munavuge Larha Nyamuzinda omunkwa n’enshagali, owammushobôzagya enshôkano y’okushangîra iragi ly’abatagatifu omu bulangashane. 13 Ye warhurhenzagya omu buja bw’omwizimyac, aj’irhudêkereza omu Bwâmi bwa Mugala wâge muzigirwa 14 warhucungulaga anarhukulira ebyâha.

Kristu ye Mwâmi mukulu w’ebintu byoshi

15 Ye nshusho ya Nyamuzinda orhaboneka, ye Nfula omu biremwa byoshi.

I. Amahwe g’ okuyemêrwa

16 Bulya byoshi muli ye byalemagwa, emalunga n’en’igulu, ebiboneka n’ebirhaboneka, Entebe n’Amarhegesi, Amâmi n’Amahashe: byoshi byoshi ye wabilemaga, ye byanalemeragwa;

17 n’embere bibêho byoshi, yehe erhi ho aba, ye nabihereza okubâho byoshi.

18 Kandi yêne y’irhwe ly’omubiri, yo Ekleziya; y’Imerero, ye Nfula omu bafîre; na ntyo ye murhanzi muli byoshi.

19 Bulya Nyamuzinda alonzize okumuhiramwo obwimâna bwoshi,

20 na muli ye alonzize okugalula ebintu byoshi omu bwîra bwâge, ebiri en’igulu n’ebiri emalunga, alerha omurhûla n’omuko gw’omusalaba gwâge.

Abakolosi nabo bakola bira ba Nnâmahanga

21 Ninyu mwe mwàli bigolod mîra na bashombanyi erhi nkengero zinyu n’ebijiro binyu bibî birhuma, 22 lero bunôla ashubir’immujira bîra bâge omu mubiri gw’Omugala, erhi afa, mpu lyo mubonekana batagatifu, bêru-kwêru na banwererwae omu masù gâge, 23 caziga musêre buzibu omu buyemêre, mumere emizi, mukomere munabe ntadungagana omu bulangalire bw’Emyanzi y’Akalembe mwayumvagya; eyo Myanzi y’Akalembe yayigîrizîbwe ngasi ciremwa ciba en’igulu, nani, nie Paolo, nahindusire muja-bugo wayo.

Omukolo gwa Paolo

24 Bunôla nsîmire omu malumwa ndwîrhe nabona mwe murhumire, nnandwîrhe nayunjuza omu mubiri gwâni ebibuzire oku mababale ga Kristuf, nti lyo nkwânana omubiri gwâge, yo Ekleziya. 25 Nie ono nahindusire murhumisi w’eyo Ekleziya obuja-bugo Nyamuzinda ampâga muli mwe burhuma, mpu ndumîze Oluderho lwâge, 26 ly’ihwe lyàli lifulike kurhenga emyâka n’emyâka n’oku bantu ba mîra, na buno likola limanyirwe n’ahatagatifu bâge. 27 Nyamuzinda alonzize okubayêreka obuhirhi bw’irenge bw’eryôla ihwe emwa abapagani: Kristu ali ekarhî kinyu, ye bulangalire bw’irenge! 28 Oyôla Kristu ye rhuhanûla, omu kurhonda ngasi muntu n’omu kuyigîriza ngasi muntu n’obusinganyanya boshi, nti lyo rhuhindula ngasi muntu abe mwimâna muli Kristu. 29 Eco co ntamira, omu kulwa entabala n’oburhabâle bw’emisi mpâbwa n’obubashe bwâge.

2

Obushiru bwa Paolo oku Bakolosi

1 Nnonzize mumanye ntambala ndârhi ncindwîrhe nalwa mwe murhuma, nab’e Laodiceya, na ngasi bandi barhasag’ibona obusù bwâni. 2 Nnonzize emirhima yâbo erhûlûle, balungane bwenêne omu buzigire, banayunjule obuhirhi bw’obumanye, na ntyo bamanye ihwe lya Nyamuzinda, ye Kristu, 3 ye bamwo obuhirhi bwoshi bw’obushinganyanya n’obumanye. 4 Ndesire okwo nti lyo harhajira owammurheba n’ebinwa bw’obwengûza. 5 Bulya ciru akaba ntali muli mwe n’omubiri, ndi muli mwe n’omurhima, nnansîmire okubona muyôsire bwinja buzira kavulindi munasêzire buzibu omu buyemêre bwinyu muli Kristu.

II. Mumanye mwankahabuka

Obuzîne bw’okuli muli Kristu

6 Ntyo mulame muli Nyakasane Yezu Kristu nka kulya mwamuyigîrizibagwa. 7 Mumumerekwo emizi munamusêrekwo, musimikire oku buyemêre nka kulya mwayigîrizibagwa, munayôrhe mwavuga omunkwa. 8 Mumanye hankanajira owammujira bajà n’obwengûza bw’efilozofiya y’obunywesig, erya eyegemêra emigenzo y’abantu n’ebiremwa by’en’igulu, ci arhali Kristu. 9 Bulya muli ye mwo obwimâna bwoshi bw’obunyamuzinda buba omu mubiri, ninyu mushangîre obwo bwimâna muli ye, 10 ye irhwe lya ngasi Mârni na ngasi Mahashe. 11 Muli ye mwakembwîrwe obukembûle burhajiragwa na nfune za muntuh, mwahogola omubiri gwinyu gw’ecâha: obwôla bwo bukembûle bwa Kristu. 12 Mwabishirwe haguma naye omu nshinda erhi mubatizi­bwa, kandi mwafûsire haguma naye omu nshinda erhi muyemêra obuhashe bwa Nyamuzinda wamufûlaga omu bafu. 13 Mwe mwàli mufîre erhi byâha binyu n’okurhakembûlwa kw’emibiri yinyu birhuma, ashubir’immuha obuzîne haguma naye, arhubabalira ebyâba birhu byoshi, 14 azaza ecerhe c’omwenda rhwàlimwo n’ebigabi byâco, acirhenza, acibamba oku musalaba. 15 Nago Amâmi n’Amabashe aganyaga, agabonesa enshonyi omu masu g’igulu lyoshi, anagagwârha mpira zage.

Abakristu barhankaziga baba bajà b’ebiremwa by’en’igulu

16 Lero irhondo harhacijiraga owammuderha oku biribwa n’oku binyôbwa, nisi erhi oku biyêrekîre ensiku nkulu, erhi okubaluka kw’omwêzi, erhi olwa sabatoi. 17 Ebyo byoshi biri cizunguzungu cône c’ebyaciyisha; ci okuli kwônene guli mubiri gwa Kristu. 18 Ntâye ommurhebage mpu ammunyaga entanda yinyu omu kucîkungira obwirhohye bwâge bw’okugashâniza bamalahika. Ebyo byoshi biri bilorho bya balya obucîbone bwâbo burhagwêrhi nsimiko n’obukengêre bw’ecinyamubiri burhunza. 19 Abôla bantu barhasêra oku irhwej lilisa omubiri gwoshi n’okugusimbanya, oku burhabâle bw’enungo n’emisi, mpu lyo gushunjûka muli Nyamuzinda. 20 Akaba mwafîre haguma na Kristu oku biremwa by’en’igulu, cici cicirhumaga mwayemêra emiziro nka kulya muciri b’en’igulu? 21 Mpu: «Omanye wankahumakwo, omanye wankalabulakwo, omanye wankamamarhakwo! 22 Kali ebyo byoshi byalemeragwa okusherêra omu kukolesibwa! Agôla marhegeko n’ezôla nyigîrizo ziri za bantu! 23 Amarhegeko ga bene ago ganahash’ibonekana nka ga bantu bashinganyanya balonza obulyo bw’okugashâniza, n’obw’okucirhohya, n’okubabaza omubiri; n’obwo nta kamalo kâgo, na ntâkwo kankahash’ihima iralà ly’omubiri.

3

Obuzîne buhyâhya muli Kristu

1 Obu mwafûsire haguma na Kristu, mukag’ishwîra eby’enyanya, yo Kristu abutamîre ekulyo kwa Nyamuzinda; 2 mukanunirwa n’eby’enyanya, muleke okukalalikira eby’en’igulu. 3 Bulya mwafîre, n’obuzîne bwinyu bukola buba bubishe haguma na Kristu muli Nyamuzinda. 4 Amango Kristu, ye buzîne bwinyu, aciyêrekana, ninyu mwayish’ilabuka mwe naye omu bukuze.

III. Okushwinja

Amarhegeko ngasi mukristu akwânîne okushimba

5 Kuziga mubabaze ebirumbu by’omubiri gwinyu gw’en’ingulu: obungonyi, eby’enshonyi, amasîma mabî, enyifinjo mbî, n’amagene g’eby’en’igulu, kwo kuli nka kufukamira ebiremwa; 6 ebyôla byo birhuma Nyamuzinda akunira. 7 Ninyu mw’ene ntyo kwo mwàli muyôsire mîra, amango mwacikag’ikashimba ezo ngeso mbî. 8 Ci kwônene lero bunôla ebyo byoshi mubijugucirage ninyu: obukunizi, ennongwe, obulyâlya, ebijaci n’enshambâlo mbî, birhahîra bikaciyumvikana omu kanwa kinyu. 9 Murhacikag’irhebana mwene na nnene, bulya mwahongwîre omuntu wa mîra haguma n’engeso zâge, 10 mwacihu­ndikira omuhyâhya, olya ocîsêza okuhinduka nshusho y’Omulemi wâge, mpu lyo ahika oku bumanye bw’okunali. 11 Aha harhaciri Mugereki erhi Muyahudi; harhaciri mukembûle erhi ntakembûlwa, harhaciri ba-ntamanywa n’ Abashitak; harhaciri bajà erhi bantagengwa: akola Kristu yêne, ye byoshi muli boshi. 12 Nka kulya binakwânîne abishogwa ba Nnâmahanga, n’abatagatifu n’abarhonyi bâge, mucihundikire omurhima gw’olukogo, n’obwonjo, n’obwirhohye, n’obutûdu, n’okulembera amalibuko. 13. Mukalemberana munababalirane akaba hali owagayîsize owâbo. Nyakasane ammubabalire: mumuyankirekwo olwiganyo. 14 Ci kulusha okwo kwoshi, muzigirane, bulya obuzigire ly’ishwinjiro ly’obwimâna. 15 Ntyo omurhûla gwa Kristu gugandâze omu mirhima yinyu: bulya ogwôla murhûla gwo mwahamagaliragwa mpu mube mubiri muguma. Murhahusagya okukavuga omunkwa! 16 Oluderho Iwa Kristu lusêre bwenêne omu mirhima yinyu. Mukaz’ilubwirizanya, munakaz’ihanûlana n’obushinganyanya. N’omurhima gwinyu gwoshi mukayimbira Nnâmahanga ennanga, ebitakîro n’enyimbo z’obunyamûka, munakamuvuga omunkwa. 17 Na ngasi cinwa mwankaderha erhi cijiro mwankajira, byoshi mubijire oku izîno lya Nyakasane Yezu, bibe munkwa emwa Larha Nyamuzinda oku bulagizi bwâge.

Oku abakristu bakwânîne okuyôrha omu mwa babwe

18 Bakazi, mukayumva babalo, nka kulya bikwânîne muli Nyakasane. 19 Balume, muzigire bakinywi, murhanabayôrheraga kubî. 20 Bâna, mukayumva ababusi binyu muli byoshi, bulya okwôla kwo kusimîsa Nyakasane. 21 Babusi, murhakag’isholoshonza abana binyu, mwakarhuma barha omurhima. 22 Mwe bashizi, mukaz’iyumva bannawinyu b’en’igulu muli byoshi, arhali bulya mudwîrhe mwabonwa; nka kulya abalonza okusîma abantu bayôrha, ci n’omurhima nkana, bulya murhînyire Nyakasane. 23 Ngasi mukolo mwankajira, mugukole n’omurhima gwinyu gwoshi; Nyakasane abe ye mukolera, ci arhali bantu. 24 Mumanye oku Nyakasane ayish’immuhemba, ammujire mimo yâge. Kaz’imurhumikire Nyakasane Kristu! 25 Bulya okola obubî ayish’ihâbwa oluhembo lw’obubî bwâge; na nta kulola oyu ye ndi.

4

1 Mwe bashigwa, mukahà bambali binyu ebishingânîne n’ebikwânîne. Mumanye oku ninyu mugwêrhe Nnawinyu omu mpingu.

Omurhima gw’okulumîza Emyanzi y’ Akalembe

2 Muyôrhe muharâmya; mukayîza omu kuvuga Nnâmaganga omunkwa. 3 Murhusengerere nirhu, lyo Nyamuzinda ayigulira oluderho lwirhu olumvi, rhuhash’ihanûla ihwe lya Kristu; lyo Iirhumire ndi omu nkoba. 4 Mâshi mbone obulyo bw’okulimanyîsa nk’oku nkwânîne okuliyigîriza! 5 Mube bashinganyanya omu lugendo lwinyu haguma n’ab’embuga; mukolêse bwinja amango muhîrwe. 6 Iderha linyu Iibe lya kusimîsa ensiku zoshi, linunîrire nka munyu, munamany’ishuza ngasi yeshi okukwânîne.

Emyanzi ya Paolo

7 Emyanzi yâni yoshi, mwene wirhu muzigirwa Tikiko, muganda okwânîne okucîkubagirwa na murhabâzi wâni omu mukolo muli Nyakasane, ammubwîrayo. 8 Co cirhumire mmurhumirage, nti amuhe emyanzi yirhu anammurhûlirize emirhimal. 9 Murhumire bo na Onezimo, mwene wirhu muzigirwa onakwânîne okucîkugabirwa; ali w’emwinyu. Bammushambalira emyanzi y’eno munda yoshi.

Omusingo n’obwanga

10 Aristarko rhuba rhweshi omu nkoba ammulamusize, bona Marko, muzala wa Barnaba. Y’olya bammubwîraga; akayisha emwinyu mumuyankirire kwinja; 11 Yezu naye, oderhwa Yusto, mpu asingi. Omu bakembûle boshi, abo bonene bantabâla okulumîza Obwâmi bwa Nyamuzinda; bàbîre burhûlirize bwâni. 12 Epafra, oburhwa emwinyu, mwambali wa Kristu Yezu, ammulamusize; arhahusa okummulwîrakwo omu nsengero zâge, mpu lyo muzibuha, muyoôrhe muli bimâna, munasêre oku ngasi ebi Nnâmahanga alonzize byoshi. 13 Neci, muhîre obu buhamîrize: arhagohya erhi mwe murhuma, mwe n’ab’e Laodiceya n’e Hiyerapoli. 14 Luka, mufumu muzigirwa, na Dema, bammuhîre omusingo.

15 Mulamuse bene wirhu b’e Laodiceya, na Ninfa haguma n’endêko y’abemêzi babuganana aha mwâge. 16 Aga maruba hano muyus’igasoma, mugend’igasomêkeza n’omu Ekleziya y’e Laodiceyam. Ninyu kwo na kuguma, muhûne ag’e Laodiceya, mugasome. 17 Mumbwîrire Arkipo, erhi: «Mpu omanye obugo wahabagwa muli Nyakasane, onacisêze okubuyunjuza». 18 Ogu musingo guli gwa kuboko kwâni niene Paolo. Mukâkengêra enkoba zâni! Enshâkano ya Nnâmahanga ebe ninyu!


 a1.0 Abakolosi: Bantu b’e Kolosi; Banya-Kolosi; bantu bayûbaka e Kolosi.

 b1.13 : Buja bw’omwizimya gwa shetani.

 c3.11 3, 11: Abashita bàli bantamanywa (bashenzi) babaga eburhambi bw’Enyanja Nyirabula.

 c1.13 : Buja bw’omwizimya gwa shetani.

 d1.21 : Bigolo omu masù ga Nnâmahanga na bashombanyi bâge embere bamanye Kristu.

 e1.22 omunwererwa: orhaliko ecakarhuma abulanwa, atumuzibwa

 f1.24 : Ngasi mukristu agwêrhe ecâge cigabi c’amababale akwânîne ayushûle oku mababale ga Kristu; bulya rhuli birumhu by’omubiri gwâge, yo Ekleziya.

 g2.8 : Lola Gl 4, 3.

 h2.11 : Bwo bubatizo

 i2.16 : Sabato lwo luzira.

 j2.19 : irhwe: lrhwe ly’Ekleziya, ye Kristu: Lola Ef 4, 15-16.

 k3.11 : Abashita bàli bantamanywa (bashenzi) babaga eburhambi bw’Enyanja Nyirabula.

 l4.8 : milongo 8-9, ola Amaruba Mutagatifu Paolo ayandikiraga Filemoni.

 m4.16 : Wabona go galya rhuderha nti ayandikiraga Abefezi.

Bibliya omu mashi galusibwe n’ecigereki lulimi nshôko Endagano Mpyâhya AMARUBA EMWA ABAFILIPI: Kristu Yezu acîrhohya kwarhuma akuzibwa Epître aux Philippiens mashi et grec

PHP – – DRC MASHI HEBREW BIBLE and MASHI GREEK

Munkwa munene oku barhumisi ba Yezu na Ekleziya

bakolaga na C.D.P.C.L. Bukavu,  bulya omu EBIBLIYA NTAGATIFU,

Verbum Bible, Kinshasa 1992, rhudômire binwa binji bya mashi.

AMARUBA MUTAGATIFU PAOLO AYANDIKIRAGA ABAFILIPIa

Enshokolezi

Omu kulwira obuyêmere (cig. 1), rhugwêrhe Yezu Kristu rhwarhôla lwiganyo. Oku ali wa bworhere bwa Nyamuzinda acirhohya, acijira busha, ayanka obworhere bw’omujà; acirhohya yêne, aba mumvi kuhika afa oku musalaba; okwo kwarhuma Nyamuzinda amukuza, amuha izîno lirhalusire amazîno goshi, lyo lya Nyakasane, kwo kuderha Mwâmi w’abantu boshi na w’obuhashe oku bintu byoshi (2, 6-11; 3, 21). Paolo avuzire bwenêne omunkwa oku Banya-Filipi okuba bamurhumîre entûlo omu malagîrire gâge anabakengezize mpu bakacishinga muli Nyakasane banarholerekwo Paolo olwiganyo.

1

Omusingo

1 Paolo na Timoteyo, bambali ba Kristu Yezu, oku batagatifu boshi muli Kristu Yezu bali e Filipi, haguma na balungere n’abashamasi. 2 Kuli mwe engalo n’omurhûla gwa Larha Nnâmahanga na Nyakasane Yezu Kristu!

Omunkwa n’omusengero

3 Ngasi kummukengêra, nnamvuge Nyamuzinda wâni omunkwa, 4 n’omu nsengero zâni zoshi, ngasi mango mmusengerera mweshi n’enshagali; 5 bulya mwantabîre omu kulumîza Emyanzi y’Akalembe kurhenga olusiku lurhanzi kuhika buno. 6 Nnamanyire oku owarhondêraga ogu mukolo mwinja muli mwe, aguyûkiriza lwoshi, kuhika Olusiku lwa Kristu Yezu. 7 Kushingânîne mmulongeze ntyo mweshi, bulya omu murhima gwâni muba. Neci, omu nkoba zâni n’omu kulwîra n’okuhamîriza Emyanzi y’Akalembe, mweshi kushangîra mushangîra enshôkano nàhîrwe. 8 Nyamuzinda ye muhamîrizi wâni: mmuzigira mweshi n’omurhima gwa Kristu. 9 N’eci nshenga c’eci: nti obuzigire bwinyu buyûshuke ngasi lusiku kulusha omu bumanye n’omu burhimanya, 10 lyo mukaz’ibona ebiri binja kulusha, na ntyo mube bacêse na bêru-kwêru kuhika Olusiku lwa Kristu, 11 munayunjule amakwânane g’obushinganyanya Yezu Kristu arhushobôzagya, oku irenge n’obukuze bwa Nyamuzinda.

Emyanzi ya Paolo

12 Bene wirhu, nalonza mumanye oku emanja zanyishagakwo zakwânîne Emyanzi y’Akalembe. 13 Bulya omu bwâmi n’ahandi hoshi bakola bamanyire bwinja oku ndi mubohe erhi Kristu orhuma, 14 na banji ba muli bene wirhu bàyumvîrhe oburhwâli muli Nyakasane erhi nkoba zâni zirhuma, bacisêza bwenêne okulumîza Oluderho lwa Nnâmahanga buzira bwôba. 15 Ntahabiri oku baguma banakayigîriza Kristu n’omurhima gw’obuyagalwa n’okulonz’ilushana, ci abandi bakujira n’omurhima nkana. 16 Abôla bakujira n’obuzigire, bulyâla bamanyire bwinja oku omukolo gwâni kuli kulwîra Emyanzi y’Akalembe. 17 Ci abandi bôhe bayigîriza Kristu n’obulonza bw’okuciberamwo mirhwe ibiri, bakujira n’omurhima gw’obulyâlya, bulya balangalîre mpu banyushûlira agandi malibuko omu nkoba zâni. 18 Ci okwo kurhi kwankanjira? Oku bya­nkaba kwoshi, akaba n’omurhima gw’obulyâlya, akaba n’omurhima nkana, caziga Kristu amanyikane! Okwôla kwo kunsimîsize, kwo kwanashub’ikansimîsa. 19 Bulya mmanyire oku ebyo byankwânana okucunguka, ensengero zinyu zirhumire n’oku burhabâle bw’Omûka gwa Yezu Kristu. 20 Co ncikubagire ecôla, co nanangalire: ntâko nankabulabula; ci mmanyire bwinja, bunôla nkagandi mango goshi, oku nkalama erhi nkafa, Kristu akuzibwa omu mubiri gwâni. 21 Bulya Kristu ye kola kalamo kâni, na nkafa erhi bunguke. 22 Ci akaba okuyôrhana obuzîne mwo gunôla mubiri kwankarhuma njira omulimo gugwêrhe amakwânane, ntabwîni cici nankacîshoga. 23 Ntabwîni ciguma nalondôla muli ebyo bibiri: ncifinjire okucigendera nj’ibêra na Kristu, kwo kwankanabire kwinja kulusha. 24 Ci kukwânîne mbêre omu mubiri erhi mwe murhuma. 25 N’okwo nkuyemîre: mmanyire bwinja oku ntâje ngahi n’oku nabêra ninyu mweshi, lyo muja embere munabone obusime bw’obuyemêre bwinyu; 26 na ntyo hano ngaluka ekarhî kinyu, mubone erindi igwârhiro ly’okucîkunga muli Kristu Yezu.

Okulwîra obuyemêre

27 Kwônene mube n’olugendo lushingânîne Emyanzi y’Akalembe ya Kristu. Mbe nyishir’ibonana ninyu, mbe mbêzire kulî ninyu, nalonza nyumve oku haguma mulukira, n’oku omurhima gwinyu guli muguma omu kulwîra obuyemêre bw’Emyanzi y’Akalembe; 28 oku murhakangwa ciru n’ehitya n’abashombanyi: eco co cimanyîso c’okubayêreka oku kuherêrekera bâherêrekere oku mwene mwâcira; n’eyo eri ngalo ya Nyamuzinda. 29 Bulya murhashobôlaga e­nshôkano y’okuyemêra Kristu kwônene, ci n’ey’okubona amalibuko erhi ye rhuma. 30 Ninyu mudwîrhe mwalwa erya ntambala mwabonaga nalwa, na nk’oku mumanyire, ncidwîrhe nayilwa kuhika ene.

ΠΡΟΣ ΦΙΛΙΠΠΗΣΙΟΥΣ 1

1 Παῦλος καὶ Τιμόθεος δοῦλοι Χριστοῦ Ἰησοῦ πᾶσιν τοῖς ἁγίοις ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τοῖς οὖσιν ἐν Φιλίπποις σὺν ἐπισκόποις καὶ διακόνοις, 2 χάρις ὑμῖν καὶ εἰρήνη ἀπὸ θεοῦ πατρὸς ἡμῶν καὶ κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ. 3 Εὐχαριστῶ τῷ θεῷ μου ἐπὶ πάσῃ τῇ μνείᾳ ὑμῶν 4 πάντοτε ἐν πάσῃ δεήσει μου ὑπὲρ πάντων ὑμῶν, μετὰ χαρᾶς τὴν δέησιν ποιούμενος, 5 ἐπὶ τῇ κοινωνίᾳ ὑμῶν εἰς τὸ εὐαγγέλιον ἀπὸ τῆς πρώτης ἡμέρας ἄχρι τοῦ νῦν, 6 πεποιθὼς αὐτὸ τοῦτο, ὅτι ὁ ἐναρξάμενος ἐν ὑμῖν ἔργον ἀγαθὸν ἐπιτελέσει ἄχρι ἡμέρας Χριστοῦ Ἰησοῦ·  7 Καθώς ἐστιν δίκαιον ἐμοὶ τοῦτο φρονεῖν ὑπὲρ πάντων ὑμῶν διὰ τὸ ἔχειν με ἐν τῇ καρδίᾳ ὑμᾶς, ἔν τε τοῖς δεσμοῖς μου καὶ ἐν τῇ ἀπολογίᾳ καὶ βεβαιώσει τοῦ εὐαγγελίου συγκοινωνούς μου τῆς χάριτος πάντας ὑμᾶς ὄντας. 8 μάρτυς γάρ μου ὁ θεὸς ὡς ἐπιποθῶ πάντας ὑμᾶς ἐν σπλάγχνοις Χριστοῦ Ἰησοῦ.  9 Καὶ τοῦτο προσεύχομαι, ἵνα ἡ ἀγάπη ὑμῶν ἔτι μᾶλλον καὶ μᾶλλον περισσεύῃ ἐν ἐπιγνώσει καὶ πάσῃ αἰσθήσει 10 εἰς τὸ δοκιμάζειν ὑμᾶς τὰ διαφέροντα, ἵνα ἦτε εἰλικρινεῖς καὶ ἀπρόσκοποι εἰς ἡμέραν Χριστοῦ, 11 πεπληρωμένοι καρπὸν δικαιοσύνης τὸν διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ εἰς δόξαν καὶ ἔπαινον θεοῦ. 12 Γινώσκειν δὲ ὑμᾶς βούλομαι, ἀδελφοί, ὅτι τὰ κατ’ ἐμὲ μᾶλλον εἰς προκοπὴν τοῦ εὐαγγελίου ἐλήλυθεν, 13 ὥστε τοὺς δεσμούς μου φανεροὺς ἐν Χριστῷ γενέσθαι ἐν ὅλῳ τῷ πραιτωρίῳ καὶ τοῖς λοιποῖς πᾶσιν, 14 καὶ τοὺς πλείονας τῶν ἀδελφῶν ἐν κυρίῳ πεποιθότας τοῖς δεσμοῖς μου περισσοτέρως τολμᾶν ἀφόβως τὸν λόγον λαλεῖν. 15 τινὲς μὲν καὶ διὰ φθόνον καὶ ἔριν, τινὲς δὲ καὶ δι’ εὐδοκίαν τὸν Χριστὸν κηρύσσουσιν· 16 οἱ μὲν ἐξ ἀγάπης, εἰδότες ὅτι εἰς ἀπολογίαν τοῦ εὐαγγελίου κεῖμαι, 17 οἱ δὲ ἐξ ἐριθείας τὸν Χριστὸν καταγγέλλουσιν, οὐχ ἁγνῶς, οἰόμενοι θλῖψιν ἐγείρειν τοῖς δεσμοῖς μου.  18 Τί γάρ; πλὴν ὅτι παντὶ τρόπῳ, εἴτε προφάσει εἴτε ἀληθείᾳ, Χριστὸς καταγγέλλεται, καὶ ἐν τούτῳ χαίρω. Ἀλλὰ καὶ χαρήσομαι, 19 οἶδα γὰρ ὅτι τοῦτό μοι ἀποβήσεται εἰς σωτηρίαν διὰ τῆς ὑμῶν δεήσεως καὶ ἐπιχορηγίας τοῦ πνεύματος Ἰησοῦ Χριστοῦ 20 κατὰ τὴν ἀποκαραδοκίαν καὶ ἐλπίδα μου, ὅτι ἐν οὐδενὶ αἰσχυνθήσομαι ἀλλ’ ἐν πάσῃ παρρησίᾳ ὡς πάντοτε καὶ νῦν μεγαλυνθήσεται Χριστὸς ἐν τῷ σώματί μου, εἴτε διὰ ζωῆς εἴτε διὰ θανάτου.  21 Ἐμοὶ γὰρ τὸ ζῆν Χριστὸς καὶ τὸ ἀποθανεῖν κέρδος. 22 εἰ δὲ τὸ ζῆν ἐν σαρκί, τοῦτό μοι καρπὸς ἔργου, καὶ τί αἱρήσομαι οὐ γνωρίζω. 23 συνέχομαι δὲ ἐκ τῶν δύο, τὴν ἐπιθυμίαν ἔχων εἰς τὸ ἀναλῦσαι καὶ σὺν Χριστῷ εἶναι, πολλῷ [γὰρ] μᾶλλον κρεῖσσον· 24 τὸ δὲ ἐπιμένειν [ἐν] τῇ σαρκὶ ἀναγκαιότερον δι’ ὑμᾶς. 25 καὶ τοῦτο πεποιθὼς οἶδα ὅτι μενῶ καὶ παραμενῶ πᾶσιν ὑμῖν εἰς τὴν ὑμῶν προκοπὴν καὶ χαρὰν τῆς πίστεως, 26 ἵνα τὸ καύχημα ὑμῶν περισσεύῃ ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ ἐν ἐμοὶ διὰ τῆς ἐμῆς παρουσίας πάλιν πρὸς ὑμᾶς. 27 Μόνον ἀξίως τοῦ εὐαγγελίου τοῦ Χριστοῦ πολιτεύεσθε, ἵνα εἴτε ἐλθὼν καὶ ἰδὼν ὑμᾶς εἴτε ἀπὼν ἀκούω τὰ περὶ ὑμῶν, ὅτι στήκετε ἐν ἑνὶ πνεύματι, μιᾷ ψυχῇ συναθλοῦντες τῇ πίστει τοῦ εὐαγγελίου 28 καὶ μὴ πτυρόμενοι ἐν μηδενὶ ὑπὸ τῶν ἀντικειμένων, ἥτις ἐστὶν αὐτοῖς ἔνδειξις ἀπωλείας, ὑμῶν δὲ σωτηρίας, καὶ τοῦτο ἀπὸ θεοῦ· 29 ὅτι ὑμῖν ἐχαρίσθη τὸ ὑπὲρ Χριστοῦ, οὐ μόνον τὸ εἰς αὐτὸν πιστεύειν ἀλλὰ καὶ τὸ ὑπὲρ αὐτοῦ πάσχειν, 30 τὸν αὐτὸν ἀγῶνα ἔχοντες, οἷον εἴδετε ἐν ἐμοὶ καὶ νῦν ἀκούετε ἐν ἐμοί.

2

Okulanga ecinyabuguma omu bwirhohye

1 Akaba hali akantu kankalerha oburhûlirize muli Kristu, akaba obuzigire bwakahash’ihira omuntu omurhima omu nda, akaba ecinyabuguma muli Mûka Mutagatifu ho ciba, akaba haba olukogo n’obwonjo, 2 muhire ishwinjiro oku busime bwâni omu kukalukira haguma: mube na buzigire buguma, na murhima muguma, na nkengêro nguma. 3 Ntâco mujirage n’omurhima gw’okuciberûlamwo mirhwe ibiri erhi gw’okuciyêrekana oku murhali; cingasi muguma akagerêreza n’obwirhohye oku abâbo bamulushire. 4 Murhakag’ilonza ngasi muguma obunguke bwâge yêne, ci ngasi muntu akalonza obunguke bw’abandi. 5 Enkengero z’emirhima yinyu zishushane n’ez’omurhima gwa Kristu Yezu.

6 Yehe, oku ali omu bworhere bwa Nyamuzinda, arhaderhaga mpu acina­nîrize oku bukulu bwâge bw’okuyumânana na Nyamuzinda;

7 ci acijira busha, ayanka obworhere bw’omujà, erhi acijira muntu. Akacîyêrekana nka muntu kwône omu bandi;

8 acirhohya yêne, aba mumvi kuhika okufa, afîra oku musalaba.

9 Okwo kwo kwarhumire Nyamuzinda amukuza, amuha Izîno lilushire agandi mazîno goshib,

10 mpu ngasi oyumva izîno lya Yezu, akaba emalunga, akaba en’igulu, akaba omu kuzimu, afukame;

11 na ngasi lulimi lulumîze oku Yezu Kristu ye Nyakasane, oku irenge lya Nyamuzind’Ishe.

Okucihangana omu kukolera obucire

12 Ntyo, bîra bani, kulyâla muyôrha munyumva, kwo munyumvagye, arhali amango ndi ekarhi kinyu lyône, ci bwenêne buno ntahali; mushibirire obucire bwinyu erhi munayôbohire munadwîrhe mwageramwo omusisi. 13 Bulya Nyamuzinda yenene ommuha okulonza n’okujira ebi asîmire. 14 Muli byoshi mukole buzira kucîduduma na buzira kurhindira, 15 lyo muba bêru-kwêru na bacêse, mube bana ba Nyamuzinda barhalikwo izâbyo omu kagarhî k’iburha libî n’ery’emihera; ekarhî k’ery’iburha kwo mulangashana nka rhumole omu igulu. 16 Mugwârhe buzibu oluderho lw’obuzîne, ly’Olusiku lwa Kristu nyish’icîkuza, bulya ntalibirhiraga busha ntanarhamiraga busha. 17 Mâshi ciru omuko gwâni gwankabulagwa oku nterekêro n’oku ntûlo y’obuyemêre bwinyu, nsîmire nancîshinzire haguma ninyu mweshi. 18 Kwo na kwo, musîme munacishinge haguma nani.

Obugo bwa Timoteyo bo n’Epafroditi

19 Nangalire muli Nyakasane Yezu nti nammurhumira Timoyeto duba, lyo manya emyanzi yinyu, na ntyo omurhima gubêre omu nda. 20 Bulya nta wundi ngwêrhe ncîkubagira akage, owankashîbirira obunguke bwinyu n’omurhima gwoshi. 21 Kali boshi banakalonza obunguke bwâbo bône, ci barhalwîra ebya Kristu! 22 Murhahabiri oku ayêrekîne oburhwâli bwâge n’oku akozire nani omukolo gw’okulumîza Emyanzi y’Akalembe nka kulya omwâna akola n’ishe. 23 Oyôla ye nangalire nti ye nammurhumira hano mbona lunda luhi ebyâni biyêrekire. 24 Ciru nangalire muli Nyakasane oku nani niene ntalegam’iyisha. 25 Ncikebirwe nti kukwânîne mmugalulire Epafroditi, oyu mwene wirhu rhu­ shangîra naye omulimo n’amatumu, ye muganda mwantumiraga mpu antabâle omu bulagîrire bwâni. 26 Ali akola ammuduzire mweshi, anali ababîre erhi amanya oku mwayumvirhe oku alwâla. 27 Neci, kwo binali, ali alwâzire, ciru alonz’ifa. Ci Nyamuzinda amufa lukogo; ci mushana arhali yenene alufîre, ci na nani, mpu lyo ndek’ibona akarhinda oku kandi. 28 Y’oyo mmurhumirage duba, nti hano mumulolakwo, mushub’ishagaluka, na nani niene akarhinda kampwe emurhima. 29 Neci, mumuyankirire n’omwishingo muli Nyakasane, munakaz’ikenga abali akâge. 30 Bulya mukolo gwa Kristu gwarhumaga alinz’ifà, alonz’ihâna obuzîne bwâge, mpu oburhabâle murhankahashir’impisakwo, abumpe ahali hinyu.

ΠΡΟΣ ΦΙΛΙΠΠΗΣΙΟΥΣ 2

1 Εἴ τις οὖν παράκλησις ἐν Χριστῷ, εἴ τι παραμύθιον ἀγάπης, εἴ τις κοινωνία πνεύματος, εἴ τις σπλάγχνα καὶ οἰκτιρμοί, 2 πληρώσατέ μου τὴν χαρὰν ἵνα τὸ αὐτὸ φρονῆτε, τὴν αὐτὴν ἀγάπην ἔχοντες, σύμψυχοι, τὸ ἓν φρονοῦντες, 3 μηδὲν κατ’ ἐριθείαν μηδὲ κατὰ κενοδοξίαν ἀλλὰ τῇ ταπεινοφροσύνῃ ἀλλήλους ἡγούμενοι ὑπερέχοντας ἑαυτῶν, 4 μὴ τὰ ἑαυτῶν ἕκαστος σκοποῦντες ἀλλὰ [καὶ] τὰ ἑτέρων ἕκαστοι. 5 Τοῦτο φρονεῖτε ἐν ὑμῖν ὃ καὶ ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ, 6 ὃς ἐν μορφῇ θεοῦ ὑπάρχων οὐχ ἁρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα θεῷ, 7 ἀλλ’ ἑαυτὸν ἐκένωσεν μορφὴν δούλου λαβών, ἐν ὁμοιώματι ἀνθρώπων γενόμενος· καὶ σχήματι εὑρεθεὶς ὡς ἄνθρωπος 8 ἐταπείνωσεν ἑαυτὸν γενόμενος ὑπήκοος μέχρι θανάτου, θανάτου δὲ σταυροῦ. 9 διὸ καὶ ὁ θεὸς αὐτὸν ὑπερύψωσεν καὶ ἐχαρίσατο αὐτῷ τὸ ὄνομα τὸ ὑπὲρ πᾶν ὄνομα, 10 ἵνα ἐν τῷ ὀνόματι Ἰησοῦ πᾶν γόνυ κάμψῃ ἐπουρανίων καὶ ἐπιγείων καὶ καταχθονίων 11 καὶ πᾶσα γλῶσσα ἐξομολογήσηται ὅτι κύριος Ἰησοῦς Χριστὸς εἰς δόξαν θεοῦ πατρός. 12 Ὥστε, ἀγαπητοί μου, καθὼς πάντοτε ὑπηκούσατε, μὴ ὡς ἐν τῇ παρουσίᾳ μου μόνον ἀλλὰ νῦν πολλῷ μᾶλλον ἐν τῇ ἀπουσίᾳ μου, μετὰ φόβου καὶ τρόμου τὴν ἑαυτῶν σωτηρίαν κατεργάζεσθε· 13 θεὸς γάρ ἐστιν ὁ ἐνεργῶν ἐν ὑμῖν καὶ τὸ θέλειν καὶ τὸ ἐνεργεῖν ὑπὲρ τῆς εὐδοκίας.  14 Πάντα ποιεῖτε χωρὶς γογγυσμῶν καὶ διαλογισμῶν, 15 ἵνα γένησθε ἄμεμπτοι καὶ ἀκέραιοι, τέκνα θεοῦ ἄμωμα μέσον γενεᾶς σκολιᾶς καὶ διεστραμμένης, ἐν οἷς φαίνεσθε ὡς φωστῆρες ἐν κόσμῳ, 16λόγον ζωῆς ἐπέχοντες, εἰς καύχημα ἐμοὶ εἰς ἡμέραν Χριστοῦ, ὅτι οὐκ εἰς κενὸν ἔδραμον οὐδὲ εἰς κενὸν ἐκοπίασα. 17 Ἀλλ’ εἰ καὶ σπένδομαι ἐπὶ τῇ θυσίᾳ καὶ λειτουργίᾳ τῆς πίστεως ὑμῶν, χαίρω καὶ συγχαίρω πᾶσιν ὑμῖν· 18 τὸ δὲ αὐτὸ καὶ ὑμεῖς χαίρετε καὶ συγχαίρετέ μοι. 19 Ἐλπίζω δὲ ἐν κυρίῳ Ἰησοῦ Τιμόθεον ταχέως πέμψαι ὑμῖν, ἵνα κἀγὼ εὐψυχῶ γνοὺς τὰ περὶ ὑμῶν. 20 οὐδένα γὰρ ἔχω ἰσόψυχον, ὅστις γνησίως τὰ περὶ ὑμῶν μεριμνήσει· 21 οἱ πάντες γὰρ τὰ ἑαυτῶν ζητοῦσιν, οὐ τὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ. 22 τὴν δὲ δοκιμὴν αὐτοῦ γινώσκετε, ὅτι ὡς πατρὶ τέκνον σὺν ἐμοὶ ἐδούλευσεν εἰς τὸ εὐαγγέλιον. 23 τοῦτον μὲν οὖν ἐλπίζω πέμψαι ὡς ἂν ἀφίδω τὰ περὶ ἐμὲ ἐξαυτῆς· 24 πέποιθα δὲ ἐν κυρίῳ ὅτι καὶ αὐτὸς ταχέως ἐλεύσομαι. 25 Ἀναγκαῖον δὲ ἡγησάμην Ἐπαφρόδιτον τὸν ἀδελφὸν καὶ συνεργὸν καὶ συστρατιώτην μου, ὑμῶν δὲ ἀπόστολον καὶ λειτουργὸν τῆς χρείας μου, πέμψαι πρὸς ὑμᾶς, 26 ἐπειδὴ ἐπιποθῶν ἦν πάντας ὑμᾶς καὶ ἀδημονῶν, διότι ἠκούσατε ὅτι ἠσθένησεν. 27 καὶ γὰρ ἠσθένησεν παραπλήσιον θανάτῳ· ἀλλ’ ὁ θεὸς ἠλέησεν αὐτόν, οὐκ αὐτὸν δὲ μόνον ἀλλὰ καὶ ἐμέ, ἵνα μὴ λύπην ἐπὶ λύπην σχῶ. 28 σπουδαιοτέρως οὖν ἔπεμψα αὐτόν, ἵνα ἰδόντες αὐτὸν πάλιν χαρῆτε κἀγὼ ἀλυπότερος ὦ. 29 προσδέχεσθε οὖν αὐτὸν ἐν κυρίῳ μετὰ πάσης χαρᾶς καὶ τοὺς τοιούτους ἐντίμους ἔχετε, 30 ὅτι διὰ τὸ ἔργον Χριστοῦ μέχρι θανάτου ἤγγισεν παραβολευσάμενος τῇ ψυχῇ, ἵνα ἀναπληρώσῃ τὸ ὑμῶν ὑστέρημα τῆς πρός με λειτουργίας.

3

Enjira y’okuli y’obucire bw’omukristu

1 Neci, bene wirhu, mucishinge muli Nyakasane. Okushub’immuyandikira ebinarhanzir’immubwîra kurhantamya, na kuli mwe kugwêrhe akamalo. 2 Mumanye orhubwac! Mumanye abakozi babî! Mumanye abakembûle b’obwihambe! 3 Kali rhwe bakembûle b’okunali, rhwe rhushenga Nnâmahanga muli Mûka gwage Mutagatifu, n’obukuze bwirhu muli Yezu Kristu rhubulongeza, ci rhurhacîkubagira mubiri. 4 N’obwo nani nanahash’ibona igwârhiro y’okucîkubagira omubiri. N’akaba haligi owundi wankaderha mpu ankaha­sh’icîkubagira omubiri, nie ono mulushire. 5 Nakembûlagwad olusiku lwa kali munani, ndi wa mulala gw’Israheli, w’omu bûko bwa Benyamini, ndi Muha­braniyae okomoka oku Bahabraniya; oku biyêrekire Amarhegeko, ndi Mufarizeyi; 6 rhukalola obushiru, nalibuzize Ekleziya; oku bushinganyanya bw’oku­shimba Amarhegeko, nali muntu munwererwa. 7 Ci obwo bunguke bwoshi nal’ingêrhe, nabulola nka muhona erhi Kristu orhuma. 8 Neci, mbwîne oku ebintu byoshi biri muhona nkalola obunguke burhajira Iugero bw’okumanya Kristu Yezu, Nnâhamwirhu. Ye warhumire nyemêra okuheza byoshi, nankola nkabilola nka bikabulirwa, nti lyo nyunguka Kristu 9 nnamubêmwo, arhali n’obwâni bushinganyanya, bulya burhenga omu kushimba amarhegeko, ci n’obushinganyanya burhenga omu kuyemêra Kristu, bulya buhânwa na Nyamuzinda bunasimikira oku buyemêre; 10 ntyo mmumanye yêne, manye n’obuhashe bw’obufûke bwâge, nshangîre n’amababale gâge, nnamushushe omu lufu lwaâge, 11 Lyo mpash’iyish’ifûka omu bafîre. 12 Ntadesiri nti nkola mpisire nisi nti nkola mba mwimâna; ci ncikulikire enjira yâni, ndole erhi nankamushikira bulya nani niene nagwârhagwaf na Yezu Kristu. 13 Nanga, bene wirhu, ntadesiri nti nkola ngwêrhe. Ciguma cône ndesire: nyibagire enjira namagenda, nyerekire nieshi nieshi embere zâni, 14 ndi bulibirha nti mpike, lyo mpâbwa oluhembo Nyamuzinda arhuhamagaliraga omu mpingu muli Kristu Yezu. 15 Rhweshi rhweshi rhwe rhukola rhuli bimâna, kwo rhukwânîne rhugerêreze ntyo; n’e­rhi ankaba haligi kundi mugerêrize, muli okwo nakwo Nyamuzinda ammumulekera obukengêreg. 16 Ci kwônene, ngasi aha rhwankaba rhuhisire, rhushimbe njira nguma.

17 Mweshi muntolerekwo olwiganyo, bene wirhu, munakalolakwo balya bashimba olwiganyo lwirhu. 18 Bulya hali banji, -nammubwîzirekwo kanji, ci nashub’immubwîrakwo ene n’emirenge omu masù-, hali banji bayôrha nka ba­shombayi b’omusalaba gwa Kristu. 19 Abôla obuzinda bwâbo kuli kuhera, enda yâbo ye nyamuzinda wâbo, n’ebyankabalerhera enshonyi bwo bukuze bwâbo; barhanayishi ebirhali by’en’igulu. 20 Rhwehe empingu yo mwirhu, yo rhulinga oku Omuciza wirhu Nyakasane Yezu Kristu ayish’irhuluka, 21 ayish’ihindula omubiri gwirhu gw’obuzamba, agushushanye n’omubiri gwâge gw’irengeh, bulya agwêrhe obuhashe oku bintu byoshi.

ΠΡΟΣ ΦΙΛΙΠΠΗΣΙΟΥΣ 3

1 Τὸ λοιπόν, ἀδελφοί μου, χαίρετε ἐν κυρίῳ. τὰ αὐτὰ γράφειν ὑμῖν ἐμοὶ μὲν οὐκ ὀκνηρόν, ὑμῖν δὲ ἀσφαλές. 2 Βλέπετε τοὺς κύνας, βλέπετε τοὺς κακοὺς ἐργάτας, βλέπετε τὴν κατατομήν. 3 ἡμεῖς γάρ ἐσμεν ἡ περιτομή, οἱ πνεύματι θεοῦ λατρεύοντες καὶ καυχώμενοι ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ καὶ οὐκ ἐν σαρκὶ πεποιθότες, 4 καίπερ ἐγὼ ἔχων πεποίθησιν καὶ ἐν σαρκί. Εἴ τις δοκεῖ ἄλλος πεποιθέναι ἐν σαρκί, ἐγὼ μᾶλλον· 5 περιτομῇ ὀκταήμερος, ἐκ γένους Ἰσραήλ, φυλῆς Βενιαμίν, Ἑβραῖος ἐξ Ἑβραίων, κατὰ νόμον Φαρισαῖος, 6 κατὰ ζῆλος διώκων τὴν ἐκκλησίαν, κατὰ δικαιοσύνην τὴν ἐν νόμῳ γενόμενος ἄμεμπτος.  7 [Ἀλλ’] ἅτινα ἦν μοι κέρδη, ταῦτα ἥγημαι διὰ τὸν Χριστὸν ζημίαν. 8 ἀλλὰ μενοῦνγε καὶ ἡγοῦμαι πάντα ζημίαν εἶναι διὰ τὸ ὑπερέχον τῆς γνώσεως Χριστοῦ Ἰησοῦ τοῦ κυρίου μου, δι’ ὃν τὰ πάντα ἐζημιώθην, καὶ ἡγοῦμαι σκύβαλα, ἵνα Χριστὸν κερδήσω 9 καὶ εὑρεθῶ ἐν αὐτῷ, μὴ ἔχων ἐμὴν δικαιοσύνην τὴν ἐκ νόμου ἀλλὰ τὴν διὰ πίστεως Χριστοῦ, τὴν ἐκ θεοῦ δικαιοσύνην ἐπὶ τῇ πίστει, 10 τοῦ γνῶναι αὐτὸν καὶ τὴν δύναμιν τῆς ἀναστάσεως αὐτοῦ καὶ [τὴν] κοινωνίαν [τῶν] παθημάτων αὐτοῦ, συμμορφιζόμενος τῷ θανάτῳ αὐτοῦ, 11 εἴ πως καταντήσω εἰς τὴν ἐξανάστασιν τὴν ἐκ νεκρῶν. 12 Οὐχ ὅτι ἤδη ἔλαβον ἢ ἤδη τετελείωμαι, διώκω δὲ εἰ καὶ καταλάβω, ἐφ’ ᾧ καὶ κατελήμφθην ὑπὸ Χριστοῦ [Ἰησοῦ]. 13 ἀδελφοί, ἐγὼ ἐμαυτὸν οὐ λογίζομαι κατειληφέναι· ἓν δέ, τὰ μὲν ὀπίσω ἐπιλανθανόμενος τοῖς δὲ ἔμπροσθεν ἐπεκτεινόμενος, 14 κατὰ σκοπὸν διώκω εἰς τὸ βραβεῖον τῆς ἄνω κλήσεως τοῦ θεοῦ ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ. 15 Ὅσοι οὖν τέλειοι, τοῦτο φρονῶμεν· καὶ εἴ τι ἑτέρως φρονεῖτε, καὶ τοῦτο ὁ θεὸς ὑμῖν ἀποκαλύψει· 16 πλὴν εἰς ὃ ἐφθάσαμεν, τῷ αὐτῷ στοιχεῖν. 17 Συμμιμηταί μου γίνεσθε, ἀδελφοί, καὶ σκοπεῖτε τοὺς οὕτως περιπατοῦντας καθὼς ἔχετε τύπον ἡμᾶς. 18 πολλοὶ γὰρ περιπατοῦσιν οὓς πολλάκις ἔλεγον ὑμῖν, νῦν δὲ καὶ κλαίων λέγω, τοὺς ἐχθροὺς τοῦ σταυροῦ τοῦ Χριστοῦ, 19 ὧν τὸ τέλος ἀπώλεια, ὧν ὁ θεὸς ἡ κοιλία καὶ ἡ δόξα ἐν τῇ αἰσχύνῃ αὐτῶν, οἱ τὰ ἐπίγεια φρονοῦντες. 20 ἡμῶν γὰρ τὸ πολίτευμα ἐν οὐρανοῖς ὑπάρχει, ἐξ οὗ καὶ σωτῆρα ἀπεκδεχόμεθα κύριον Ἰησοῦν Χριστόν, 21 ὃς μετασχηματίσει τὸ σῶμα τῆς ταπεινώσεως ἡμῶν σύμμορφον τῷ σώματι τῆς δόξης αὐτοῦ κατὰ τὴν ἐνέργειαν τοῦ δύνασθαι αὐτὸν καὶ ὑποτάξαι αὐτῷ τὰ πάντα.

4

1 Ntyo bene wirhu bazigirwa nkumbula, mwe busîme bwâni, mwe na ntanda yâni, mukomere muli Nyakasane, bîra bâni.

Amahano mazinda

2 Mpunyire Evodiya bo na Sintiki nti bakaz’iyumvanya muli Nyakasane. 3 Nawe Sizigo, murhabâzi wâni muzigirwa, nkuhunyire obarhabâle; bulya bantabîre okulumîza Emyanzi y’Akalembe, bona Klementi n’abandi barhabâzi bâni. Amazîno gâbo gali mandike omu Citabu c’Obuzîne. 4 Mucishinge muli Nyakasane ngasi mango. Nshubir’immubwirakwo: mucishinge. 5 Muciyêrekane nfula omu masù g’abantu boshi. Nyakasane ali hofi. 6 Murharhanyagya cici; ci omu ngasi bulagîrire musengere Nnâmahanga, mumushenge, munamuvuge omunkwa. 7 Ntyo omurhûla gwa Nyamuzinda gulushire ngasi nkengêro gwala­nga emirhima yinyu n’obukengêre bwinyu muli Kristu Yezu. 8 Ceci, bene wirhu, ngasi biri by’okuli, ngasi biri nkana, ngasi bishingânîne, ngasi bicîre, ngasi bikwânîne okuzigirwa n’okukengwa, ngasi nkomedu nyinja na ngasi kantu kakwânîne okukuzibwa, ebyôla byo mushîbirirage. 9 Ebi mwayigîrizibwe, ebi mwayankirîre, ebi mwayumvîrhe nammubwira n’ebi mwabwîne najira, ebyôla byo mukag’ikajira. Na ntyo Nyamuzinda w’obuholo anaba ninyu.

Paolo avuga omunkwa oku burhabâle bamurhumiraga

10 Nasîmire bwenêne muli Nyakasane bulya mwayishir’ibona oku mwanshîbiramwo. Ntahabiri oku mwakag’inyibuka, ci mwakabula obulyo. 11 Burhali bulagîrire burhumire nderha ebyo binwa bulya nakomerîre okusîma ngasi bworhere ndimo. 12 Nyish’ilamira omu bukenyi, nyish’ilamira n’omu buhirhi. Ngasi mango na muli byoshi nacikomerîze okuyîgurha n’okushalika, okuba mugale n’okuba mukenyi. 13 Nanahasha byoshi n’oburhabâle bw’Olya onzibuhya. 14 Ci kwônene mwajizire kwinja erhi mushangîra amalibuko gâni. 15 Ninyu mwêne murhakuhabiri, Bafilipi, oku erhi ntangira okulumîza Emyanzi y’Akalembe n’erhi ntenga e Macedoniya, nta Ekleziya yantabîre n’eciderhwa lusaranga, arhali mwe mwêne. 16 Ciru n’erhi ndi e Tesalonika, kabiri kwoshi mwantumîre ebi nal’indagîrirekwo. 17 Kurhali kuderha oku nnonzize okuka­rhûlwa; ci nnonzize nti obunguke bwinyu buluge. 18 Bunôla ngwêrhe ebikwânîne byoshi, ciru na kulusha. Ndi muhirhi kurhenga erhi Epafroditi ampisakwo entûlo yinyu, ogwo mugavu gw’akasununu kinjinja, eyo nterekêro Nnâmahanga ayankirira anasimîswa nayo. 19 Naye Nyamuzinda wâni, omu bukuze bwâge, ammushobôze ngasi byoshi mukenyirekwo oku Iugero lunashingânîne obuhirhi bwâge, muli Kristu Yezu. 20 Ayagirwe oyo Larha Nyamuzinda emyâka n’emyâka! Amen.

Omusingo n’obwanga

21 Mulamuse ngasi mutagatifu muli Kristu Yezu. Bene wirhu rhuli rhweshi bammulamusize. 22 Abatagatifu boshi mpu asingi, ci bwenêne ab’omu mwa Sezari. 23 Enshôkano ya Nyakasane Yezu Kristu ebe omu mirhima yinyu!

ΠΡΟΣ ΦΙΛΙΠΠΗΣΙΟΥΣ 4

1 Ὥστε, ἀδελφοί μου ἀγαπητοὶ καὶ ἐπιπόθητοι, χαρὰ καὶ στέφανός μου, οὕτως στήκετε ἐν κυρίῳ, ἀγαπητοί. 2 Εὐοδίαν παρακαλῶ καὶ Συντύχην παρακαλῶ τὸ αὐτὸ φρονεῖν ἐν κυρίῳ. 3 ναὶ ἐρωτῶ καὶ σέ, γνήσιε σύζυγε, συλλαμβάνου αὐταῖς, αἵτινες ἐν τῷ εὐαγγελίῳ συνήθλησάν μοι μετὰ καὶ Κλήμεντος καὶ τῶν λοιπῶν συνεργῶν μου, ὧν τὰ ὀνόματα ἐν βίβλῳ ζωῆς. 4 Χαίρετε ἐν κυρίῳ πάντοτε· πάλιν ἐρῶ, χαίρετε. 5 τὸ ἐπιεικὲς ὑμῶν γνωσθήτω πᾶσιν ἀνθρώποις. ὁ κύριος ἐγγύς. 6 μηδὲν μεριμνᾶτε, ἀλλ’ ἐν παντὶ τῇ προσευχῇ καὶ τῇ δεήσει μετὰ εὐχαριστίας τὰ αἰτήματα ὑμῶν γνωριζέσθω πρὸς τὸν θεόν. 7 καὶ ἡ εἰρήνη τοῦ θεοῦ ἡ ὑπερέχουσα πάντα νοῦν φρουρήσει τὰς καρδίας ὑμῶν καὶ τὰ νοήματα ὑμῶν ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ. 8 Τὸ λοιπόν, ἀδελφοί, ὅσα ἐστὶν ἀληθῆ, ὅσα σεμνά, ὅσα δίκαια, ὅσα ἁγνά, ὅσα προσφιλῆ, ὅσα εὔφημα, εἴ τις ἀρετὴ καὶ εἴ τις ἔπαινος, ταῦτα λογίζεσθε· 9 ἃ καὶ ἐμάθετε καὶ παρελάβετε καὶ ἠκούσατε καὶ εἴδετε ἐν ἐμοί, ταῦτα πράσσετε· καὶ ὁ θεὸς τῆς εἰρήνης ἔσται μεθ’ ὑμῶν. 10 Ἐχάρην δὲ ἐν κυρίῳ μεγάλως ὅτι ἤδη ποτὲ ἀνεθάλετε τὸ ὑπὲρ ἐμοῦ φρονεῖν, ἐφ’ ᾧ καὶ ἐφρονεῖτε, ἠκαιρεῖσθε δέ. 11 οὐχ ὅτι καθ’ ὑστέρησιν λέγω, ἐγὼ γὰρ ἔμαθον ἐν οἷς εἰμι αὐτάρκης εἶναι. 12 οἶδα καὶ ταπεινοῦσθαι, οἶδα καὶ περισσεύειν· ἐν παντὶ καὶ ἐν πᾶσιν μεμύημαι, καὶ χορτάζεσθαι καὶ πεινᾶν καὶ περισσεύειν καὶ ὑστερεῖσθαι· 13 πάντα ἰσχύω ἐν τῷ ἐνδυναμοῦντί με.  14 Πλὴν καλῶς ἐποιήσατε συγκοινωνήσαντές μου τῇ θλίψει. 15 οἴδατε δὲ καὶ ὑμεῖς, Φιλιππήσιοι, ὅτι ἐν ἀρχῇ τοῦ εὐαγγελίου, ὅτε ἐξῆλθον ἀπὸ Μακεδονίας, οὐδεμία μοι ἐκκλησία ἐκοινώνησεν εἰς λόγον δόσεως καὶ λήμψεως εἰ μὴ ὑμεῖς μόνοι, 16 ὅτι καὶ ἐν Θεσσαλονίκῃ καὶ ἅπαξ καὶ δὶς εἰς τὴν χρείαν μοι ἐπέμψατε. 17 οὐχ ὅτι ἐπιζητῶ τὸ δόμα, ἀλλ’ ἐπιζητῶ τὸν καρπὸν τὸν πλεονάζοντα εἰς λόγον ὑμῶν. 18 ἀπέχω δὲ πάντα καὶ περισσεύω· πεπλήρωμαι δεξάμενος παρὰ Ἐπαφροδίτου τὰ παρ’ ὑμῶν, ὀσμὴν εὐωδίας, θυσίαν δεκτήν, εὐάρεστον τῷ θεῷ. 19 ὁ δὲ θεός μου πληρώσει πᾶσαν χρείαν ὑμῶν κατὰ τὸ πλοῦτος αὐτοῦ ἐν δόξῃ ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ. 20 τῷ δὲ θεῷ καὶ πατρὶ ἡμῶν ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων, ἀμήν. 21 Ἀσπάσασθε πάντα ἅγιον ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ. ἀσπάζονται ὑμᾶς οἱ σὺν ἐμοὶ ἀδελφοί. 22 ἀσπάζονται ὑμᾶς πάντες οἱ ἅγιοι, μάλιστα δὲ οἱ ἐκ τῆς Καίσαρος οἰκίας. 23 Ἡ χάρις τοῦ κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ μετὰ τοῦ πνεύματος ὑμῶν.


 a1.0 Abafilipi: Banya-Filipi; Bantu b’e Filipi.

 b2.9 lzino lilushire agandi mazîno goshi lyo izîno lya «Nyakasane»: kwo kuderha Mwâmi Mukulu w’abantu boshi n’ow’ebintu byoshi; kandi omulongo gwa 11: Yezu Kristu ye Nyakasane.

 c3.2 orhubwa: Ntyo kwo Abayahudi bakag’iderha abapagani. Paolo naye abagalulire eco cijaci cabo!

 d3.5 : Lyàli irhegeko ly’Abayahudi (Lev 12, 3).

 e3.5 : Paolo aburhiragwa e Tarsi, ci olulimi lwâbo càli ciyahudi, co ciharamiya erhi cihabraniya.

 f3.12 Nagwârhagwa: Omu njira y’e Damasi.

 g3.15 : Lola 1 Kr 2, 6.

 h3.21 ahindula omubiri gw’obuzamba gube gw’irenge: Lola 1 Kr 15, 43-53.

Bibliya omu mashi gone AMARUBA EMWA ABAFILIPI: Kristu Yezu wa bworhere bwa Nyamuzinda acirhohya kwarhuma Nyamuzinda omukuza amujira Nyakasane ye Mwâmi mukulu wa boshi na wa byoshi

PHP – – Bible en mashi du Congo

Munkwa munene oku barhumisi ba Yezu na Ekleziya

bakolaga na C.D.P.C.L. Bukavu,  bulya omu EBIBLIYA NTAGATIFU,

Verbum Bible, Kinshasa 1992, rhudômire binwa binji bya mashi.

AMARUBA MUTAGATIFU PAOLO AYANDIKIRAGA ABAFILIPIa

Enshokolezi

Omu kulwira obuyêmere (cig. 1), rhugwêrhe Yezu Kristu rhwarhôla lwiganyo. Oku ali wa bworhere bwa Nyamuzinda acirhohya, acijira busha, ayanka obworhere bw’omuja; acirhohya yêne, aba mumvi kuhika afa oku musalaba; okwo kwarhuma Nyamuzinda amukuza, amuha izîno lirhalusire amazîno goshi, lyo lya Nyakasane, kwo kuderha Mwâmi w’abantu boshi na w’obuhashe oku bintu byoshi (2, 6-11; 3, 21). Paolo avuzire bwenêne omunkwa oku Banya-Filipi okuba bamurhumîre entûlo omu malagîrire gâge anabakengezize mpu bakacishinga muli Nyakasane banarholerekwo Paolo olwiganyo.

1

Omusingo

1 Paolo na Timoteyo, bambali ba Kristu Yezu, oku batagatifu boshi muli Kristu Yezu bali e Filipi, haguma na balun gere n’abashamasi. 2 Kuli mwe engalo n’omurhûla gwa Larha Nnâmahanga na Nyakasane Yezu Kristu!

Omunkwa n’omusengero

3 Ngasi kummukengêra, nnamvuge Nyamuzinda wâni omunkwa, 4 n’omu nsengero zâni zoshi, ngasi mango mmusengerera mweshi n’enshagali; 5 bulya mwantabîre omu kulumîza Emyanzi y’Akalembe kurhenga olusiku lurhanzi kuhika buno. 6 Nnamanyire oku owarhondêraga ogu mukolo mwinja muli mwe, aguyûkiriza lwoshi, kuhika Olusiku lwa Kristu Yezu. 7 Kushingânîne mmulongeze ntyo mweshi, bulya omu murhima gwâni muba. Neci, omu nkoba zâni n’omu kulwîra n’okuhamîriza Emyanzi y’Akalembe, mweshi kushangîra mushangîra enshôkano nàhîrwe. 8 Nyamuzinda ye muhamîrizi wâni: mmuzigira mweshi n’omurhima gwa Kristu. 9 N’eci nshenga c’eci: nti obuzigire bwinyu buyûshuke ngasi lusiku kulusha omu bumanye n’omu burhimanya, 10 lyo mukaz’ibona ebiri binja kulusha, na ntyo mube bacêse na bêru-kwêru kuhika Olusiku lwa Kristu, 11 munayunjule amakwânane g’obushinganyanya Yezu Kristu arhushobôzagya, oku irenge n’obukuze bwa Nyamuzinda.

Emyanzi ya Paolo

12 Bene wirhu, nalonza mumanye oku emanja zanyishagakwo zakwânîne Emyanzi y’Akalembe. 13 Bulya omu bwâmi n’ahandi hoshi bakola bamanyire bwinja oku ndi mubohe erhi Kristu orhuma, 14 na banji ba muli bene wirhu bàyumvîrhe oburhwâli muli Nyakasane erhi nkoba zâni zirhuma, bacisêza bwenêne okulumîza Oluderho lwa Nnâmahanga buzira bwôba. 15 Ntahabiri oku baguma banakayigîriza Kristu n’omurhima gw’obuyagalwa n’okulonz’ilu­shana, ci abandi bakujira n’omurhima nkana. 16 Abôla bakujira n’obuzigire, bulyâla bamanyire bwinja oku omukolo gwâni kuli kulwîra Emyanzi y’Akalembe. 17 Ci abandi bôhe bayigîriza Kristu n’obulonza bw’okuciberamwo mirhwe ibiri, bakujira n’omurhima gw’obulyâlya, bulya balangalîre mpu banyushûlira agandi malibuko omu nkoba zâni. 18 Ci okwo kurhi kwankanjira? Oku byankaba kwoshi, akaba n’omurhima gw’obulyâlya, akaba n’omurhima nkana, caziga Kristu amanyikane! Okwôla kwo kunsimîsize, kwo kwanashub’ikansimîsa. 19 Bulya mmanyire oku ebyo byankwânana okucunguka, ensengero zinyu zirhumire n’oku burhabâle bw’Omûka gwa Yezu Kristu. 20 Co ncikubagire ecôla, co nanangalire: ntâko nankabulabula; ci mmanyire bwinja, bunôla nkagandi mango goshi, oku nkalama erhi nkafa, Kristu akuzibwa omu mubiri gwâni. 21 Bulya Kristu ye kola kalamo kâni, na nkafa erhi bunguke. 22 Ci akaba okuyôrhana obuzîne mwo gunôla mubiri kwankarhuma njira omulimo gugwêrhe amakwânane, ntabwîni cici nankacîshoga. 23 Ntabwîni ciguma nalondôla muli ebyo bibiri: ncifinjire okucigendera nj’ibêra na Kristu, kwo kwankanabire kwinja kulusha. 24 Ci kukwânîne mbêre omu mubiri erhi mwe murhuma. 25 N’okwo nkuyemîre: mmanyire bwinja oku ntâje ngahi n’oku nabêra ninyu mweshi, lyo muja embere munabone obusime bw’obuyemêre bwinyu; 26 na ntyo hano ngaluka ekarhî kinyu, mubone erindi igwârhiro ly’okucîkunga muli Kristu Yezu.

Okulwîra obuyemêre

27 Kwônene mube n’olugendo lushingânîne Emyanzi y’Akalembe ya Kristu. Mbe nyishir’ibonana ninyu, mbe mbêzire kulî ninyu, nalonza nyumve oku haguma mulukira, n’oku omurhima gwinyu guli muguma omu kulwîra obuyemêre bw’Emyanzi y’Akalembe; 28 oku murhakangwa ciru n’ehitya n’abashombanyi: eco co cimanyîso c’okubayêreka oku kuherêrekera bâherêrekere oku mwene mwâcira; n’eyo eri ngalo ya Nyamuzinda. 29 Bulya murhashobôlaga enshôkano y’okuyemêra Kristu kwônene, ci n’ey’okubona amalibuko erhi ye rhuma. 30 Ninyu mudwîrhe mwalwa erya ntambala mwabonaga nalwa, na nk’oku mumanyire, ncidwîrhe nayilwa kuhika ene.

2

Okulanga ecinyabuguma omu bwirhohye

1 Akaba hali akantu kankalerha oburhûlirize muli Kristu, akaba obuzigire bwakahash’ihira omuntu omurhima omu nda, akaba ecinyabuguma muli Mûka Mutagatifu ho ciba, akaba haba olukogo n’obwonjo, 2 muhire ishwinjiro oku busime bwâni omu kukalukira haguma: mube na buzigire buguma, na murhima muguma, na nkengêro nguma. 3 Ntâco mujirage n’omurhima gw’okuciberûlamwo mirhwe ibiri erhi gw’okuciyêrekana oku murhali; cingasi muguma akagerêreza n’obwirhohye oku abâbo bamulushire. 4 Murhakag’ilonza ngasi muguma obunguke bwâge yêne, ci ngasi muntu akalonza obunguke bw’abandi. 5 Enkengero z’emirhima yinyu zishushane n’ez’omurhima gwa Kristu Yezu.

6 Yehe, oku ali omu bworhere bwa Nyamuzinda, arhaderhaga mpu acinanîrize oku bukulu bwâge bw’okuyumânana na Nyamuzinda;

7 ci acijira busha, ayanka obworhere bw’omujà, erhi acijira muntu. Akacîyêrekana nka muntu kwône omu bandi;

8 acirhohya yêne, aba mumvi kuhika okufa, afîra oku musalaba.

9 Okwo kwo kwarhumire Nyamuzinda amukuza, amuha Izîno lilushire agandi mazîno goshib,

10 mpu ngasi oyumva izîno lya Yezu, akaba emalunga, akaba en’igulu, akaba omu kuzimu, afukame;

11 na ngasi lulimi lulumîze oku Yezu Kristu ye Nyakasane, oku irenge lya Nyamuzind’Ishe.

Okucihangana omu kukolera obucire

12 Ntyo, bîra bani, kulyâla muyôrha munyumva, kwo munyumvagye, arhali amango ndi ekarhi kinyu lyône, ci bwenêne buno ntahali; mushibirire obucire bwinyu erhi munayôbohire munadwîrhe mwageramwo omusisi. 13 Bulya Nyamuzinda yenene ommuha okulonza n’okujira ebi asîmire. 14 Muli byoshi mukole buzira kucîduduma na buzira kurhindira, 15 lyo muba bêru-kwêru na bacêse, mube bana ba Nyamuzinda barhalikwo izâbyo omu kagarhî k’iburha libî n’ery’emihera; ekarhî k’ery’iburha kwo mulangashana nka rhumole omu igulu. 16 Mugwârhe buzibu oluderho lw’obuzîne, ly’Olusiku lwa Kristu nyish’icîkuza, bulya ntalibirhiraga busha ntanarhamiraga busha. 17 Mâshi ciru omuko gwâni gwankabulagwa oku nterekêro n’oku ntûlo y’obuyemêre bwinyu, nsîmire nancîshinzire haguma ninyu mweshi. 18 Kwo na kwo, musîme munacishinge haguma nani.

Obugo bwa Timoteyo bo n’Epafroditi

19 Nangalire muli Nyakasane Yezu nti nammurhumira Timoyeto duba, lyo manya emyanzi yinyu, na ntyo omurhima gubêre omu nda. 20 Bulya nta wundi ngwêrhe ncîkubagira akage, owankashîbirira obunguke bwinyu n’omurhima gwoshi. 21 Kali boshi banakalonza obunguke bwâbo bône, ci barhalwîra ebya Kristu! 22 Murhahabiri oku ayêrekîne oburhwâli bwâge n’oku akozire nani omukolo gw’okulumîza Emyanzi y’Akalembe nka kulya omwâna akola n’ishe. 23 Oyôla ye nangalire nti ye nammurhumira hano mbona lunda luhi ebyâni biyêrekire. 24 Ciru nangalire muli Nyakasane oku nani niene ntalegam’iyisha. 25 Ncikebirwe nti kukwânîne mmugalulire Epafroditi, oyu mwene wirhu rhushangîra naye omulimo n’amatumu, ye muganda mwantumiraga mpu antabâle omu bulagîrire bwâni. 26 Ali akola ammuduzire mweshi, anali ababîre erhi amanya oku mwayumvirhe oku alwâla. 27 Neci, kwo binali, ali alwâzire, ciru alonz’ifa. Ci Nyamuzinda amufa lukogo; ci mushana arhali yenene alufîre, ci na nani, mpu lyo ndek’ibona akarhinda oku kandi. 28 Y’oyo mmurhumirage duba, nti hano mumulolakwo, mushub’ishagaluka, na nani niene akarhinda kampwe emurhima. 29 Neci, mumuyankirire n’omwishingo muli Nyakasane, munakaz’ikenga abali akâge. 30 Bulya mukolo gwa Kristu gwarhumaga alinz’ifà, alonz’ihâna obuzîne bwâge, mpu oburhabâle murhankahashir’impisakwo, abumpe ahali hinyu.

3

Enjira y’okuli y’obucire bw’omukristu

1 Neci, bene wirhu, mucishinge muli Nyakasane. Okushub’immuyandikira ebinarhanzir’immubwîra kurhantamya, na kuli mwe kugwêrhe akamalo. 2 Mumanye orhubwac! Mumanye abakozi babî! Mumanye abakembûle b’obwihambe! 3 Kali rhwe bakembûle b’okunali, rhwe rhushenga Nnâmahanga muli Mûka gwage Mutagatifu, n’obukuze bwirhu muli Yezu Kristu rhubulongeza, ci rhurhacîkubagira mubiri. 4 N’obwo nani nanahash’ibona igwârhiro y’okucîkubagira omubiri. N’akaba haligi owundi wankaderha mpu ankahash’icîkubagira omubiri, nie ono mulushire. 5 Nakembûlagwad olusiku lwa kali munani, ndi wa mulala gw’Israheli, w’omu bûko bwa Benyamini, ndi Muhabraniyae okomoka oku Bahabraniya; oku biyêrekire Amarhegeko, ndi Mufarizeyi; 6 rhukalola obushiru, nalibuzize Ekleziya; oku bushinganyanya bw’okushimba Amarhegeko, nali muntu munwererwa. 7 Ci obwo bunguke bwoshi nal’ingêrhe, nabulola nka muhona erhi Kristu orhuma. 8 Neci, mbwîne oku ebintu byoshi biri muhona nkalola obunguke burhajira lugero bw’okumanya Kristu Yezu, Nnâhamwirhu. Ye warhumire nyemêra okuheza byoshi, nankola nkabilola nka bikabulirwa, nti lyo nyunguka Kristu 9 nnamubêmwo, arhali n’obwâni bushinganyanya, bulya burhenga omu kushimba amarhegeko, ci n’obushinganyanya burhenga omu kuyemêra Kristu, bulya buhânwa na Nyamuzinda bunasimikira oku buyemêre; 10 ntyo mmumanye yêne, manye n’obuhashe bw’obufûke bwâge, nshangîre n’amababale gâge, nnamushushe omu lufu lwaâge, 11 Lyo mpash’iyish’ifûka omu bafîre. 12 Ntadesiri nti nkola mpisire nisi nti nkola mba mwimâna; ci ncikulikire enjira yâni, ndole erhi nankamushikira bulya nani niene nagwârhagwaf na Yezu Kristu. 13 Nanga, bene wirhu, ntadesiri nti nkola ngwêrhe. Ciguma cône ndesire: nyibagire enjira namagenda, nyerekire nieshi nieshi embere zâni, 14 ndi bulibirha nti mpike, lyo mpâbwa oluhembo Nyamuzinda arhuhamagaliraga omu mpingu muli Kristu Yezu. 15 Rhweshi rhweshi rhwe rhukola rhuli bimâna, kwo rhukwânîne rhugerêreze ntyo; n’erhi ankaba haligi kundi mugerêrize, muli okwo nakwo Nyamuzinda ammumulekera obukengêreg. 16 Ci kwônene, ngasi aha rhwankaba rhuhisire, rhushimbe njira nguma.

17 Mweshi muntolerekwo olwiganyo, bene wirhu, munakalolakwo balya bashimba olwiganyo lwirhu. 18 Bulya hali banji, -nammubwîzirekwo kanji, ci nashub’immubwîrakwo ene n’emirenge omu masù-, hali banji bayôrha nka bashombayi b’omusalaba gwa Kristu. 19 Abôla obuzinda bwâbo kuli kuhera, enda yâbo ye nyamuzinda wâbo, n’ebyankabalerhera enshonyi bwo bukuze bwâbo; barhanayishi ebirhali by’en’igulu. 20 Rhwehe empingu yo mwirhu, yo rhulinga oku Omuciza wirhu Nyakasane Yezu Kristu ayish’irhuluka, 21 ayish’ihindula omubiri gwirhu gw’obuzamba, agushushanye n’omubiri gwâge gw’irengeh, bulya agwêrhe obuhashe oku bintu byoshi.

4

1 Ntyo bene wirhu bazigirwa nkumbula, mwe busîme bwâni, mwe na ntanda yâni, mukomere muli Nyakasane, bîra bâni.

Amahano mazinda

2 Mpunyire Evodiya bo na Sintiki nti bakaz’iyumvanya muli Nyakasane. 3 Nawe Sizigo, murhabâzi wâni muzigirwa, nkuhunyire obarhabâle; bulya bantabîre okulumîza Emyanzi y’Akalembe, bona Klementi n’abandi barhabâzi bâni. Amazîno gâbo gali mandike omu Citabu c’Obuzîne. 4 Mucishinge muli Nyakasane ngasi mango. Nshubir’immubwirakwo: mucishinge. 5 Muciyêrekane nfula omu masù g’abantu boshi. Nyakasane ali hofi. 6 Murharhanyagya cici; ci omu ngasi bulagîrire musengere Nnâmahanga, mumushenge, munamuvuge omunkwa. 7 Ntyo omurhûla gwa Nyamuzinda gulushire ngasi nkengêro gwalanga emirhima yinyu n’obukengêre bwinyu muli Kristu Yezu. 8 Ceci, bene wirhu, ngasi biri by’okuli, ngasi biri nkana, ngasi bishingânîne, ngasi bicîre, ngasi bikwânîne okuzigirwa n’okukengwa, ngasi nkomedu nyinja na ngasi kantu kakwânîne okukuzibwa, ebyôla byo mushîbirirage. 9 Ebi mwayigîrizibwe, ebi mwayankirîre, ebi mwayumvîrhe nammubwira n’ebi mwabwîne najira, ebyôla byo mukag’ikajira. Na ntyo Nyamuzinda w’obuholo anaba ninyu.

Paolo avuga omunkwa oku burhabâle bamurhumiraga

10 Nasîmire bwenêne muli Nyakasane bulya mwayishir’ibona oku mwanshîbiramwo. Ntahabiri oku mwakag’inyibuka, ci mwakabula obulyo. 11 Burhali bulagîrire burhumire nderha ebyo binwa bulya nakomerîre okusîma ngasi bworhere ndimo. 12 Nyish’ilamira omu bukenyi, nyish’ilamira n’omu buhirhi. Ngasi mango na muli byoshi nacikomerîze okuyîgurha n’okushalika, okuba mugale n’okuba mukenyi. 13 Nanahasha byoshi n’oburhabâle bw’Olya onzibuhya. 14 Ci kwônene mwajizire kwinja erhi mushangîra amalibuko gâni. 15 Ninyu mwêne murhakuhabiri, Bafilipi, oku erhi ntangira okulumîza Emyanzi y’Akalembe n’erhi ntenga e Macedoniya, nta Ekleziya yantabîre n’eciderhwa lusaranga, arhali mwe mwêne. 16 Ciru n’erhi ndi e Tesalonika, kabiri kwoshi mwantumîre ebi nal’indagîrirekwo. 17 Kurhali kuderha oku nnonzize okukarhûlwa; ci nnonzize nti obunguke bwinyu buluge. 18 Bunôla ngwêrhe ebikwânîne byoshi, ciru na kulusha. Ndi muhirhi kurhenga erhi Epafroditi ampisakwo entûlo yinyu, ogwo mugavu gw’akasununu kinjinja, eyo nterekêro Nnâmahanga ayankirira anasimîswa nayo. 19 Naye Nyamuzinda wâni, omu bukuze bwâge, ammushobôze ngasi byoshi mukenyirekwo oku lugero lunashingânîne obuhirhi bwâge, muli Kristu Yezu. 20 Ayagirwe oyo Larha Nyamuzinda emyâka n’emyâka! Amen.

Omusingo n’obwanga

21 Mulamuse ngasi mutagatifu muli Kristu Yezu. Bene wirhu rhuli rhweshi bammulamusize. 22 Abatagatifu boshi mpu asingi, ci bwenêne ab’omu mwa Sezari. 23 Enshôkano ya Nyakasane Yezu Kristu ebe omu mirhima yinyu!


 a1.0 Abafilipi: Banya-Filipi; Bantu b’e Filipi.

 b2.9 lzîno lilushire agandi mazîno goshi lyo izîno lya «Nyakasane»: kwo kuderha Mwâmi Mukulu w’abantu boshi n’ow’ebintu byoshi; kandi omulongo gwa 11: Yezu Kristu ye Nyakasane.

 c3.2 orhubwa: Ntyo kwo Abayahudi bakag’iderha abapagani. Paolo naye abagalulire eco cijaci cabo!

 d3.5 : Lyàli irhegeeko ly’Abayahudi (Lev 12, 3).

 e3.5 : Paolo aburhiragwa e Tarsi, ci olulimi lwâbo càli ciyahudi, co ciharamiya erhi cihabraniya.

 f3.12 Nagwârhagwa: Omu njira y’e Damasi. 3, 15: Lola 1 Kr 2, 6. 3, 21: Lola 1 Kr 15, 43-53.

 g3.15 : Lola 1 Kr 2, 6.

 h3.21 ahindula omubiri gw’obuzamba gube mubiri gw’irenge: Lola 1 Kr 15, 43-53.

Bibliya omu mashi galusibwe n’ecigereki lulimi nshôko y’Endagâno Mpyâhya: AMARUBA EMWA ABEFEZI : Kristu kalunga mashanja goshi Mwâmi wa byoshi

EPH – – DRC MASHI HEBREW BIBLE and MASHI GREEK

Munkwa munene oku barhumisi ba Yezu na Ekleziya

bakolaga na C.D.P.C.L. Bukavu,  bulya omu EBIBLIYA NTAGATIFU,

Verbum Bible, Kinshasa 1992, rhudômire binwa binji bya mashi.

AMARUBA MUTAGATIFU PAOLO AYANDIKIRAGA ABEFEZIa

Nnâmahanga warheganyagya ebinja rhulimwo buno. Kurhenga mîra erhi ajira omuhigo gw’okuciza n’okuha ebintu byoshi mwâmi muguma, ye Kristu. Muli Abayahudi n’abarhali Bayahudi bakola baguma: «2, 13 Lero buno, muli Kristu, mwe mwàli kuli mîra, omuko gwa Kristu gwammushegezize hofi. 14 Neci ye buholo bwirhu, ye wajirara ago mashanja gombi okuba liguma, ashâba ecisîka c’obushombanyi cakag’ibaberûla; 15 omu mubiri gwâge arhenza irhegeko haguma n’ebirhegesirwemwo n’ebigabi byâlyo, mpu lyo abo babiri abahindula muntu muguma muhyâhya muli ye, na ntyo alêrhe omurhûla; 16 na bombi abajire mubiri muguma, anabagalule omu bwîra bwa Nnâmahanga omu kuyîrha obushombanyi bwâbo muli ye oku musalaba. 17 Anaciyish’ihubuliza omurhûla kuli mwe, mwe mwâli kulî, n’obuholo kuli balya bàli hofi. 18 Neci, oku rhulibabiri ye rhuhisa hali Ishe muli Mûka muguma yène.»

Eco cinyabuguma cihyâhya c’abemêzi yo Ekleziya. Kristu ye Irhwe yêne wakerekaga emikolo y’oburhumisi (cig. 4) abarhumisi bagwâsirwe ngasi muguma alonze obunguke bwa boshi. Kristu yene arhuhire olwiganyo ly’obuzigire burhashuba nyuma. Acîshwêkire oku Ekleziya anayicêsa. Mpu obuhya bw’abakristu burholere olwiganyo aho, bunabe cimanyîso cihamîriza oburhahemuka bwa Kristu (cig. 5). Okubêra kwinja kuli Kristu eri ntambala rhwalwa, ci rhurhalwisagya abirhu ci galya mahashe mabî shetani akolêsa mpu arhuyegûle kuli Kristu (cig. 6).

1

Omusingo

1 Paolo, Ntumwa ya Yezu Kristu oku bulonza bwa Nyamuzinda, oku batagatifu n’abemêzi muli Kristu Yezu bali e Efezi. 2 Kuli mwe engalo n’omurhûla gwa Larha Nnâmahanga na Nyakasane Yezu Kristu.

I. Ihwe ly’obucunguzi n’ery’ Ekleziya

Kurhenga amango goshi erhi Nyamuzinda alonza okurhujira bana bâge

3 Ayagirwe Nyamuzinda n’Ishe wa Nnawirhu Yezu Kristu, owarhugishaga, arhuha obwanga bw’obunya-mûka bwa ngasi lubero, bwanga buhubuka omu mpingu muli Kristu!

4 Ntyo kwo acirhwishozire muli ye embere igulu liremwe mpu rhube batagatifu na bêru-kwêru embere zâge omu buzigire,

5 oku bulonza gwâge yêne arhulondôla mpu rhuyish’iba bâna bâge balere erhi Yezu Kristu orhuma,

6 oku bukuze bw’irenge ly’engalo yâge arhushobôzagya muli Omugala Muzigirwa.

7 Muli ye rhubona obuyôkoke, muko gwâge gurhumire, obwonjo oku byâha, nk’oku obuhirhi bw’engalo yâge bunali,

8 eyo ngalo Nnâmahanga arhushobôzagya omu bushinganyanya n’omu bumanye.

9 Arhumanyisa ihwe ly’obulonza gwâge, gulya muhigo gwâge gw’olukogo ali erhi ahizire muli Kristu,

10 mpu lyo, hano amango gayunjula, aguyukiriza: okushubûliza ebintu byoshi muli Mwâmi muguma, yerigi Kristu, ebiri emalunga n’en’igulu.

11 Muli ye kandi rhwacishozirwe mpu rhube mîmo, rhwagoshôlwa kurhenga mîra oku bulonza bw’Olya ojira byoshi nk’oku alonzize yêne,

12 mpu lyo rhweb rhwàli erhi rhulangalira Kristu kurhenga mîra, rhuba buku­ze bw’irenge lyâge.

13 Ninyuc kwo na kwo, erhi muyus’iyumva oluderho lw’okuli, yo Myanzi y’Akalembe k’obuyôkoke bwinyu, n’erhi muha mwamayemêra, muli ye mwàhirwakwo ecimanyîso ca Mûka Mutatagatifu mwalaganyibagwa.

14 Oyo Mûka Mutatagatifu co cikinja c’akashambala kirhu, ye narheganya obucunguzi bw’olubaga Nyamuzinda acizagya, mpu lube bukuze bw’irenge lyâge.

Kristu ye Mwâmi mukulu w’ebintu byoshi

15 Co cirhumire, nani erhi nyumva obuyemêre bwinyu muli Nyakasane Yezu n’obuzigire bwinyu oku batagitifu boshi, 16 ntacihusa okuvuga omunkwa mwe murhumire nka nammukengêra omu nsengero zâni, 17 nti Nyamuzinda wa Nnawirhu Yezu Kristu, Ishe w’irenge, ammuhe omurhima gw’ohushinganyanya anammufulûlire amahwe gâge, lyo mumumanya bwinja. 18 Mâshi ammumolekere amasù g’omurhima, mubone bulangalire buci mwahamagalîrwe na buhirhi buci bw’irenge akashambala kâge kammubîkîre omu karhî k’abatagatifu, 19 mubone na bukulu buci burhajira Iugero obuhashe bwâge bwarhuhîre, rhwe bemêzi. Obwo buhashe bw’emisi yage 20 abuyerekîne muli Kristu erhi amufûla omu bafù anamubwârhaza ebwa kulyo kwâge omu mpingu, 21 enyanya bwenêne kulusha ngasi Bwâmi, ngasi Burhegesi, ngasi Buhashe na ngasi Burhwâli, na kulusha ngasi izîno liderhwa, arhali hano igulu hône, ci n’omu igulu lyâyisha. 22 Byoshi abihizire aha magulu gâge, amujira kasongêro k’ebintu byoshi, amujira irhwe ly’Ekleziya, 23 gwo mubiri gwâge, lyo n’ishwinjiro ly’olya oyunjuzize byoshi byoshi muli ngasi kantu.

ΠΡΟΣ ΕΦΕΣΙΟΥΣ 1

1 Παῦλος ἀπόστολος Χριστοῦ Ἰησοῦ διὰ θελήματος θεοῦ τοῖς ἁγίοις τοῖς οὖσιν [ἐν Ἐφέσῳ] καὶ πιστοῖς ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ, 2 χάρις ὑμῖν καὶ εἰρήνη ἀπὸ θεοῦ πατρὸς ἡμῶν καὶ κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ. 3 Εὐλογητὸς ὁ θεὸς καὶ πατὴρ τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὁ εὐλογήσας ἡμᾶς ἐν πάσῃ εὐλογίᾳ πνευματικῇ ἐν τοῖς ἐπουρανίοις ἐν Χριστῷ, 4 καθὼς ἐξελέξατο ἡμᾶς ἐν αὐτῷ πρὸ καταβολῆς κόσμου εἶναι ἡμᾶς ἁγίους καὶ ἀμώμους κατενώπιον αὐτοῦ ἐν ἀγάπῃ 5 προορίσας ἡμᾶς εἰς υἱοθεσίαν διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ εἰς αὐτόν, κατὰ τὴν εὐδοκίαν τοῦ θελήματος αὐτοῦ, 6 εἰς ἔπαινον δόξης τῆς χάριτος αὐτοῦ ἧς ἐχαρίτωσεν ἡμᾶς ἐν τῷ ἠγαπημένῳ.  7 Ἐν ᾧ ἔχομεν τὴν ἀπολύτρωσιν διὰ τοῦ αἵματος αὐτοῦ, τὴν ἄφεσιν τῶν παραπτωμάτων, κατὰ τὸ πλοῦτος τῆς χάριτος αὐτοῦ 8 ἧς ἐπερίσσευσεν εἰς ἡμᾶς, ἐν πάσῃ σοφίᾳ καὶ φρονήσει, 9 γνωρίσας ἡμῖν τὸ μυστήριον τοῦ θελήματος αὐτοῦ, κατὰ τὴν εὐδοκίαν αὐτοῦ ἣν προέθετο ἐν αὐτῷ 10 εἰς οἰκονομίαν τοῦ πληρώματος τῶν καιρῶν, ἀνακεφαλαιώσασθαι τὰ πάντα ἐν τῷ Χριστῷ, τὰ ἐπὶ τοῖς οὐρανοῖς καὶ τὰ ἐπὶ τῆς γῆς ἐν αὐτῷ  11 Ἐν ᾧ καὶ ἐκληρώθημεν προορισθέντες κατὰ πρόθεσιν τοῦ τὰ πάντα ἐνεργοῦντος κατὰ τὴν βουλὴν τοῦ θελήματος αὐτοῦ 12 εἰς τὸ εἶναι ἡμᾶς εἰς ἔπαινον δόξης αὐτοῦ τοὺς προηλπικότας ἐν τῷ Χριστῷ.  13 Ἐν ᾧ καὶ ὑμεῖς ἀκούσαντες τὸν λόγον τῆς ἀληθείας, τὸ εὐαγγέλιον τῆς σωτηρίας ὑμῶν, ἐν ᾧ καὶ πιστεύσαντες ἐσφραγίσθητε τῷ πνεύματι τῆς ἐπαγγελίας τῷ ἁγίῳ, 14 ὅ ἐστιν ἀρραβὼν τῆς κληρονομίας ἡμῶν, εἰς ἀπολύτρωσιν τῆς περιποιήσεως, εἰς ἔπαινον τῆς δόξης αὐτοῦ. 15 Διὰ τοῦτο κἀγὼ ἀκούσας τὴν καθ’ ὑμᾶς πίστιν ἐν τῷ κυρίῳ Ἰησοῦ καὶ τὴν ἀγάπην τὴν εἰς πάντας τοὺς ἁγίους 16 οὐ παύομαι εὐχαριστῶν ὑπὲρ ὑμῶν μνείαν ποιούμενος ἐπὶ τῶν προσευχῶν μου, 17 ἵνα ὁ θεὸς τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὁ πατὴρ τῆς δόξης, δώῃ ὑμῖν πνεῦμα σοφίας καὶ ἀποκαλύψεως ἐν ἐπιγνώσει αὐτοῦ, 18 πεφωτισμένους τοὺς ὀφθαλμοὺς τῆς καρδίας [ὑμῶν] εἰς τὸ εἰδέναι ὑμᾶς τίς ἐστιν ἡ ἐλπὶς τῆς κλήσεως αὐτοῦ, τίς ὁ πλοῦτος τῆς δόξης τῆς κληρονομίας αὐτοῦ ἐν τοῖς ἁγίοις, 19 καὶ τί τὸ ὑπερβάλλον μέγεθος τῆς δυνάμεως αὐτοῦ εἰς ἡμᾶς τοὺς πιστεύοντας κατὰ τὴν ἐνέργειαν τοῦ κράτους τῆς ἰσχύος αὐτοῦ.  20 Ἣν ἐνήργησεν ἐν τῷ Χριστῷ ἐγείρας αὐτὸν ἐκ νεκρῶν καὶ καθίσας ἐν δεξιᾷ αὐτοῦ ἐν τοῖς ἐπουρανίοις 21 ὑπεράνω πάσης ἀρχῆς καὶ ἐξουσίας καὶ δυνάμεως καὶ κυριότητος καὶ παντὸς ὀνόματος ὀνομαζομένου, οὐ μόνον ἐν τῷ αἰῶνι τούτῳ ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ μέλλοντι· 22 καὶ πάντα ὑπέταξεν ὑπὸ τοὺς πόδας αὐτοῦ καὶ αὐτὸν ἔδωκεν κεφαλὴν ὑπὲρ πάντα τῇ ἐκκλησίᾳ, 23 ἥτις ἐστὶν τὸ σῶμα αὐτοῦ, τὸ πλήρωμα τοῦ τὰ πάντα ἐν πᾶσιν πληρουμένου.

2

Kristu arhucungula buzira makwânane girhu

1 Ninyud mwe mwàli mufîre n’obubî n’ebyâha binyu 2 mwàlimwo mîra erhi mukashimba obugende bw’eri igulu n’okukashimba omuluzi w’obwâmi bw’omu cirêre, ye muzimu ntalikirira entumva … 3 Câbà mushâna nirhue rhweshi rhwàli ba Iugero luguma nabo mîra omu kushimba amîru girhu mabî, omu kukolera irala ly’omubiri n’enyifinjo mbî, n’oku bworhere bwirhu rhwàli bâna ba bukunizi ak’abandi.

4 Ci Nyamuzinda ntahwa-lukogo, obuzigire bwâge bu­nji arhuzigiremwo burhumire, 5 n’obwo rhwàli mifîriri erhi byâha birhu bi­rhuma, arhufûla haguma na Kristu, -enali nshôkano yâge yammucizagya-; 6 arhufûla haguma naye, anarhubwârhaza omu mpingu muli Kristu Yezu, 7 mpu ayêrekane omu myâka yayisha obuhirhi burhajira Iugero bw’engalo yâge n’obwinja bwâge kuli rhwe muli Kristu Yezu. 8 Bulya, neci, nshôkano yâge, kuhirakwo obuyemêre, yammucizagya. Obwo bucire, arhali omu misi yinyu burhenga, ci eri ngalo ya Nyamuzinda. 9 Arhali omu bijiro burhenga, mpu lyo halek’iba owacikuza. 10 Bulya rhuli mulimo gwâge, rhwalemirwe muli Kristu Yezu mpu rhujire ebijiro binja Nyamunzinda arhurheganyizagya okukola.

Abayahudi n’abarhali Bayahudi omu cinyabuguma ca Kristu

11 Kengeri amango ga mîra, mwe bapagani, -mwàli bo ornu mubiri gwinyu, mwa mwakag’iderhwa bantakembûlwa na balya bacîderha bakembûle, erhi banali bo omu mubiri gwâbo gwakembûlagwa n’abantu-; 12 kengeri oku ago mango murhagwêrhe Kristu, mwàli bakagwa omu ishanja ly’Israheli, nta cigabi mwagwêrhe omu ndagâno Nnâmabangaf alaganaga, mwàli mbula-bulangalire na mbula-Nyamuzinda en’igulu. 13 Lero buno, muli Kristu, mwe mwàli kulî mîra, omuko gwa Kristu gwammushegezize hofi.

14 Neci ye buholo bwirhu, ye wajirara ago mashanja gombig okuba liguma, ashâba ecisîka c’obushombanyi cakag’ibaberûla; 15 omu mubiri gwâge arhenza irhegekoh haguma n’ebirhegesirwemwo n’ebigabi byâlyo, mpu lyo abo babiri abahindula muntu muguma muhyahya muli ye, na ntyo alerhe omurhûla; 16 na bombi abajire mubiri muguma, anabagalule omu bwîra bwa Nnâmahanga omu kuyîrha obushombanyi bwâbo muli ye oku musalaba. 17 Anaciyish’ihubuliza omurhûla kuli mwe, mwe mwâli kulî, n’obuholo kuli balya bàli hofi. 18 Neci, oku rhuli babirii ye rhuhisa hali Ishe muli Mûka muguma yêne.

19 Na ntyo murhaciri b’embuga nisi erhi bigolo, ci mukola ba mulala muguma n’abatagatifu na bâna b’omu nyumpa ya Nyamuzinda. 20 Entumwa n’abalêbi co ciriba muyubakîrwekwo, na Kristu Yezu Yênênê ye ibuye-kaboko ka nyumpa. 21 Muli ye mwo ngasi bûbake busîmbana bunashunjûka, bube ka-Nyamuzinda katagatifu muli Nyakasane. 22 Muli ye ninyu mwajîre omu bûbake mpu muhinduke ka-Nyamuzinda muli Mûka Mutagatifu.

ΠΡΟΣ ΕΦΕΣΙΟΥΣ 2

1 Καὶ ὑμᾶς ὄντας νεκροὺς τοῖς παραπτώμασιν καὶ ταῖς ἁμαρτίαις ὑμῶν, 2 ἐν αἷς ποτε περιεπατήσατε κατὰ τὸν αἰῶνα τοῦ κόσμου τούτου, κατὰ τὸν ἄρχοντα τῆς ἐξουσίας τοῦ ἀέρος, τοῦ πνεύματος τοῦ νῦν ἐνεργοῦντος ἐν τοῖς υἱοῖς τῆς ἀπειθείας· 3 ἐν οἷς καὶ ἡμεῖς πάντες ἀνεστράφημέν ποτε ἐν ταῖς ἐπιθυμίαις τῆς σαρκὸς ἡμῶν ποιοῦντες τὰ θελήματα τῆς σαρκὸς καὶ τῶν διανοιῶν, καὶ ἤμεθα τέκνα φύσει ὀργῆς ὡς καὶ οἱ λοιποί· 4 ὁ δὲ θεὸς πλούσιος ὢν ἐν ἐλέει, διὰ τὴν πολλὴν ἀγάπην αὐτοῦ ἣν ἠγάπησεν ἡμᾶς, 5 καὶ ὄντας ἡμᾶς νεκροὺς τοῖς παραπτώμασιν συνεζωοποίησεν τῷ Χριστῷ,– χάριτί ἐστε σεσῳσμένοι– 6 καὶ συνήγειρεν καὶ συνεκάθισεν ἐν τοῖς ἐπουρανίοις ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ, 7 ἵνα ἐνδείξηται ἐν τοῖς αἰῶσιν τοῖς ἐπερχομένοις τὸ ὑπερβάλλον πλοῦτος τῆς χάριτος αὐτοῦ ἐν χρηστότητι ἐφ’ ἡμᾶς ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ.  8 Τῇ γὰρ χάριτί ἐστε σεσῳσμένοι διὰ πίστεως· καὶ τοῦτο οὐκ ἐξ ὑμῶν, θεοῦ τὸ δῶρον· 9 οὐκ ἐξ ἔργων, ἵνα μή τις καυχήσηται. 10 αὐτοῦ γάρ ἐσμεν ποίημα, κτισθέντες ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ ἐπὶ ἔργοις ἀγαθοῖς οἷς προητοίμασεν ὁ θεός, ἵνα ἐν αὐτοῖς περιπατήσωμεν. 11 Διὸ μνημονεύετε ὅτι ποτὲ ὑμεῖς τὰ ἔθνη ἐν σαρκί, οἱ λεγόμενοι ἀκροβυστία ὑπὸ τῆς λεγομένης περιτομῆς ἐν σαρκὶ χειροποιήτου, 12 ὅτι ἦτε τῷ καιρῷ ἐκείνῳ χωρὶς Χριστοῦ, ἀπηλλοτριωμένοι τῆς πολιτείας τοῦ Ἰσραὴλ καὶ ξένοι τῶν διαθηκῶν τῆς ἐπαγγελίας, ἐλπίδα μὴ ἔχοντες καὶ ἄθεοι ἐν τῷ κόσμῳ. 13 νυνὶ δὲ ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ ὑμεῖς οἵ ποτε ὄντες μακρὰν ἐγενήθητε ἐγγὺς ἐν τῷ αἵματι τοῦ Χριστοῦ.  14 Αὐτὸς γάρ ἐστιν ἡ εἰρήνη ἡμῶν, ὁ ποιήσας τὰ ἀμφότερα ἓν καὶ τὸ μεσότοιχον τοῦ φραγμοῦ λύσας, τὴν ἔχθραν ἐν τῇ σαρκὶ αὐτοῦ, 15 τὸν νόμον τῶν ἐντολῶν ἐν δόγμασιν καταργήσας, ἵνα τοὺς δύο κτίσῃ ἐν αὐτῷ εἰς ἕνα καινὸν ἄνθρωπον ποιῶν εἰρήνην 16 καὶ ἀποκαταλλάξῃ τοὺς ἀμφοτέρους ἐν ἑνὶ σώματι τῷ θεῷ διὰ τοῦ σταυροῦ, ἀποκτείνας τὴν ἔχθραν ἐν αὐτῷ. 17 καὶ ἐλθὼν εὐηγγελίσατο εἰρήνην ὑμῖν τοῖς μακρὰν καὶ εἰρήνην τοῖς ἐγγύς· 18 ὅτι δι’ αὐτοῦ ἔχομεν τὴν προσαγωγὴν οἱ ἀμφότεροι ἐν ἑνὶ πνεύματι πρὸς τὸν πατέρα.  19 Ἄρα οὖν οὐκέτι ἐστὲ ξένοι καὶ πάροικοι ἀλλ’ ἐστὲ συμπολῖται τῶν ἁγίων καὶ οἰκεῖοι τοῦ θεοῦ, 20 ἐποικοδομηθέντες ἐπὶ τῷ θεμελίῳ τῶν ἀποστόλων καὶ προφητῶν, ὄντος ἀκρογωνιαίου αὐτοῦ Χριστοῦ Ἰησοῦ, 21 ἐν ᾧ πᾶσα οἰκοδομὴ συναρμολογουμένη αὔξει εἰς ναὸν ἅγιον ἐν κυρίῳ, 22 ἐν ᾧ καὶ ὑμεῖς συνοικοδομεῖσθε εἰς κατοικητήριον τοῦ θεοῦ ἐν πνεύματι.

3

Paolo muja-bugo w’ihwe lya Kristu

1 Co irhumire, nie ono Paolo, ndi mushwêke wa Kristu Yezu mwe bapagani murhumire. 2 Bulya nkabaga mwayumvîrhe kurhi Nyamuzinda anshobôzagya enshôkano yâge mpu mmuhise kuli yo, 3 n’oku anfulûliraga ery’ihwe, nk’okûla mmuyandikire omu nderho nsungunu. 4 Omu kusoma ebi mmuyandikîre ninyu mwêne mwaciyumviza obumanye njira bw’ihwe lya Kristu. 5 Ery’ihwe lirhàli lisag’ibwîrwa abantu ba mîra nk’oku likola limanyirwe n’entumwa zâge ntagatifu n’abalêbi muli Mûka Mutagatifu: 6 Abapagani bakola bayemêrîrwe okuyish’ihâbwa kashambala kaguma, bakola baba birumbu bya mubiri muguma, banakola bashangira eciragâne muli Kristu Yezu erhi Myanzi y’Akalembe erhumaj. 7 Nahindusire mujabugo w’eyo Myanzi y’Akalembe erhi nshôkano y’engalo Nyamuzinda anshobôzagya erhuma, ayerekana obuhashe bw’okuboko kwâge. 8 Nie munyi omu bakristu boshi, nie nashobwîre enshokano y’okumanyisa abapagani obuhirhi bwa Kristu burhajira Iugero 9 n’okuyêreka abantu boshi lirya ihwe lyàli lifulike kurhenga emyaka n’emyaka muli Nyamuzinda, Mulemi w’ebintu byoshi. 10 Obwo bushinganyanya bwa Nyamuzinda burhajira oku bwankagerwa, ciru n’Amâmi n’Amahashek g’omu mpingu, erhi gabona Ekleziya lyo gabumanyire. 11 Ntyo kwo Nnâmahanga àli alâlîre kurhenga emyâka n’emyaka okuyish’ijira muli Nnawirhu Kristu Yezu. 12 Ye rhuha, akaba rhuyemîre, oburhwàli bw’okuyegera Nyamuzinda buzira bwôba. 13 Ntyo mmuhunyire nti murharhemukaga erhi malibuko gâni ga­rhuma, bulya lyo irenge linyu.

Omusengero gwa Paolo

14 Co cirhumire nfukama embere za Nyamuzind’Ishe, 15 y’Ishe wa ngasi mubusi oli empingu n’igulu, 16 nti ahume omu buhirhi bw’irenge lyâge, a­mmukomeze n’obuzibu bwa Mûka Mutagatifu, ly’omuntu muhyâhyal ommuli­mwo ayushûka, 17 lyo na Kristu abêra omu mirhima yinyu erhi buyemêre bwi­nyu burhuma. Mumere emizi omu buzigire, munasêre omu buzigire, 18 lyo muhash’iyumva, mwe n’abemêzi boshi, obugali n’obuli, oburherema n’obwandagalam, 19 munamanye obuzigire bwa Kristu, ciru bukaba bulushire ngasi bukengêre, na ntyo muyunjule obuhirhi bwa Nnâmahanga bwoshi. 20 Kuli Oyo ogwêrhe obuhashe bw’okurhujirira ngasi kantu rhwankashenga erhi kugerêreza, ciru analushîse, Oyo obushashe bwâge bukola omu mirhima yirhu, 21 kuli Ye irenge omu Ekleziya na muli Kristu Yezu, kuhika amango goshi n’emyâka n’emyâka! Amen!

ΠΡΟΣ ΕΦΕΣΙΟΥΣ 3

1 Τούτου χάριν ἐγὼ Παῦλος ὁ δέσμιος τοῦ Χριστοῦ [Ἰησοῦ] ὑπὲρ ὑμῶν τῶν ἐθνῶν 2– εἴ γε ἠκούσατε τὴν οἰκονομίαν τῆς χάριτος τοῦ θεοῦ τῆς δοθείσης μοι εἰς ὑμᾶς, 3 [ὅτι] κατὰ ἀποκάλυψιν ἐγνωρίσθη μοι τὸ μυστήριον, καθὼς προέγραψα ἐν ὀλίγῳ, 4 πρὸς ὃ δύνασθε ἀναγινώσκοντες νοῆσαι τὴν σύνεσίν μου ἐν τῷ μυστηρίῳ τοῦ Χριστοῦ, 5 ὃ ἑτέραις γενεαῖς οὐκ ἐγνωρίσθη τοῖς υἱοῖς τῶν ἀνθρώπων ὡς νῦν ἀπεκαλύφθη τοῖς ἁγίοις ἀποστόλοις αὐτοῦ καὶ προφήταις ἐν πνεύματι, 6 εἶναι τὰ ἔθνη συγκληρονόμα καὶ σύσσωμα καὶ συμμέτοχα τῆς ἐπαγγελίας ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ διὰ τοῦ εὐαγγελίου, 7 οὗ ἐγενήθην διάκονος κατὰ τὴν δωρεὰν τῆς χάριτος τοῦ θεοῦ τῆς δοθείσης μοι κατὰ τὴν ἐνέργειαν τῆς δυνάμεως αὐτοῦ. 8 Ἐμοὶ τῷ ἐλαχιστοτέρῳ πάντων ἁγίων ἐδόθη ἡ χάρις αὕτη, τοῖς ἔθνεσιν εὐαγγελίσασθαι τὸ ἀνεξιχνίαστον πλοῦτος τοῦ Χριστοῦ 9 καὶ φωτίσαι [πάντας] τίς ἡ οἰκονομία τοῦ μυστηρίου τοῦ ἀποκεκρυμμένου ἀπὸ τῶν αἰώνων ἐν τῷ θεῷ τῷ τὰ πάντα κτίσαντι, 10 ἵνα γνωρισθῇ νῦν ταῖς ἀρχαῖς καὶ ταῖς ἐξουσίαις ἐν τοῖς ἐπουρανίοις διὰ τῆς ἐκκλησίας ἡ πολυποίκιλος σοφία τοῦ θεοῦ, 11 κατὰ πρόθεσιν τῶν αἰώνων ἣν ἐποίησεν ἐν τῷ Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ κυρίῳ ἡμῶν, 12 ἐν ᾧ ἔχομεν τὴν παρρησίαν καὶ προσαγωγὴν ἐν πεποιθήσει διὰ τῆς πίστεως αὐτοῦ. 13 διὸ αἰτοῦμαι μὴ ἐγκακεῖν ἐν ταῖς θλίψεσίν μου ὑπὲρ ὑμῶν, ἥτις ἐστὶν δόξα ὑμῶν. 14 Τούτου χάριν κάμπτω τὰ γόνατά μου πρὸς τὸν πατέρα, 15 ἐξ οὗ πᾶσα πατριὰ ἐν οὐρανοῖς καὶ ἐπὶ γῆς ὀνομάζεται, 16 ἵνα δῷ ὑμῖν κατὰ τὸ πλοῦτος τῆς δόξης αὐτοῦ δυνάμει κραταιωθῆναι διὰ τοῦ πνεύματος αὐτοῦ εἰς τὸν ἔσω ἄνθρωπον, 17 κατοικῆσαι τὸν Χριστὸν διὰ τῆς πίστεως ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν, ἐν ἀγάπῃ ἐρριζωμένοι καὶ τεθεμελιωμένοι, 18 ἵνα ἐξισχύσητε καταλαβέσθαι σὺν πᾶσιν τοῖς ἁγίοις τί τὸ πλάτος καὶ μῆκος καὶ ὕψος καὶ βάθος, 19 γνῶναί τε τὴν ὑπερβάλλουσαν τῆς γνώσεως ἀγάπην τοῦ Χριστοῦ, ἵνα πληρωθῆτε εἰς πᾶν τὸ πλήρωμα τοῦ θεοῦ. 20 Τῷ δὲ δυναμένῳ ὑπὲρ πάντα ποιῆσαι ὑπερεκπερισσοῦ ὧν αἰτούμεθα ἢ νοοῦμεν κατὰ τὴν δύναμιν τὴν ἐνεργουμένην ἐν ἡμῖν, 21 αὐτῷ ἡ δόξα ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ καὶ ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ εἰς πάσας τὰς γενεὰς τοῦ αἰῶνος τῶν αἰώνων, ἀμήν.

4

Il. Amahano g’okushwinja

Okuyumvanya n’okubêra omu cinyabuguma

1 Mmuhunyire, nie mushwêke muli Nyakasane, nti olugendo lwinyu lulingânane n’obworhere mwahamagirwemwo. 2 Mube birhohye na batûdu, munalemberane; muyumvanye omu buzigire, 3 munacisêze okulanga obuguma bwa Mûka Mutagatifu omu murhûla gw’ecinyabuguma. 4 Omubiri guli muguma na Mûka Mutatagatifu ali muguma; n’obulangalire mwahamagirwemwo nabwo buli buguma. 5 Nyakasane ali muguma Yêne, n’obuyemêre buli buguma, n’obubatizo buli buguma. 6 Nyamuzinda ali muguma, y’Ishe w’abantu boshi, ye kulire boshi, akola muli boshi, anaba muli boshi. 7 Ci kwonene ngasi muguma muli rhwe ahâbirwe eyâge ngalo nk’oku anatwîragwa n’enshôkano ya Kristu. 8 Kwo Amandiko gadesire, mpun: Arheremîre emalunga, ahêka ababohe, agabira abantu enshôkano. 9 «Arheremire», kwo kuderha kurhi? Ka kurhali kuderha oku ali arhanzir’iyandagalira omu kuzimu? 10 Oyo wayandagalaga, ye wanarheremaga, arhaluka amalunga goshi, mpu abe ishwinjiro ly’ebintu byoshi. 11 Kandi ye washobôzagya:

baguma okuba ntumwa,

abandi okuba balêbi erhi baja-bugo b’Emyanzi y’Akalembe,

n’abandi okuba balu­ngere

erhi bayigiriza,

12 akeresa ntyo abemêzi omu mukolo gw’oburhumisi, mpu lyo ayûbaka omubiri gwa Kristu, 13 kuhika rhweshi haguma rhuhike omu cinyabuguma c’obuyemêre n’ec’okumanya Mugala wa Nnâmahanga, rhulinde rhuba muntu mwimâna, rhuhike oku Iugero lukwânîneo ishwinjiro ly’omubiri gwa Kristu. 14 Ntyo !ero rhurhaciyôrhe nka bâna ba birhaba bayehûlwa eyi n’eyi na ngasi mpûsi y’enyigîrizo zarhenga omu bunywesi bw’abantu n’omu bu­lyâlya bwâbo bw’okurhebana. 15 Ci omu kujira eby’okuli omu buzigire, rhwayushûka omu ngasi njira, rhuyegere irhwe, ye Kristu. 16 Ye ha omubiri gwoshi okusimbana n’okusêra haguma oku burhabâle bw’enungo zoshi zigulisa n’omukolo gwa ngasi cirumbu; na ntyo kwo kushunjûka n’okuciyûbaka gwône omu buzigire.

Obuzine buhyahya muli Kristu

17 Lero mâshi, mmubwîzire nnammugashire muli Nyakasane, nti mu rhacikag’iyôrha nka bapagani bakashimba enkengêro zâbo za busha. 18 Obuke­ngêre bwâbo buyunjwîre mwizimya, n’obuhwinja bw’omurhima gwâbo guhûsi­re bwàrhumîre barhabona obuzîne bwa Nyamuzinda. 19 Bàcibêrire bacikala-­nshonyi, bashimba engeso mbi y’okuhusha, bagwîra okukajira eby’enshonyi bya ngasi lubero. 20 Ci mwehe arhali ntyo kwo mwayigîrizibwe Kristu, 21 akaba mwamuyumvîrhe n’akaba mwayigîrizibwe muli ye nka kulyâla binali muli Yezu.

22 Mwayigîrizibwe oku murhegesirwe okuleka obworhere bwinyu burhanzi n’okuhogola omuntu wa mîrap, olya oja wabola omu kushimba enyifinjo mbî, 23 lyo muhinduka bahyâhya omu murhima n’omu nkengêro zinyu, 24 munacihundikire omuntu muhyâhya, olya Nyamuzinda alemaga oku nshusho yâge omu bushinganyanya n’omu butagatifu bw’okunali. 25 Lero nta kucikaz’inywerha, ci ngasi muguma akabwîra abâbo eby’okuli, bulya rhweshi rhuba ngasi muguma birumbu by’abâbo. 26 Mukunire, ci murhajiraga câha: izûba lirhazikaga n’obukunizi bucimmugwêrheq. 27 Mumanye mwankaha hishetani engwârhiro. 28 Ngasi wali cishambo agokôle; akole n’amaboko gâge erhikwo nk’oku bishingânîne, ciru ahash’irhabâla ab’obuligo. 29 Nta luderho lubî lurhengage omu kanwa kinyu; mukaderha ebiwa binja byône, birya byankaba lwingayo lwinja oku bandi amango gakwânîne, n’okulerhera ababiyumva akamalo. 30 Mumanye murhajiraga Mûka Mutatagatifu gwa Nyamuzinda burher, ye wammuhiragakwo ecimanyiso c’olusiku lw’obucunguzis. 31 Omujina, ennongwe, obukunizi, akadali, ebijaci, ebyôla byoshi birhenge ekarhî kinyu, haguma na ngasi coshi ciderhwa cibî. 32 Muciyêrekane binja erhikwo na ba lukogo baguma oku bandi, omu kubabalirana mwêne na nnene nka kulya Nnâmahanga ammubabaliraga muli Kristu.

ΠΡΟΣ ΕΦΕΣΙΟΥΣ 4

1 Παρακαλῶ οὖν ὑμᾶς ἐγὼ ὁ δέσμιος ἐν κυρίῳ ἀξίως περιπατῆσαι τῆς κλήσεως ἧς ἐκλήθητε, 2 μετὰ πάσης ταπεινοφροσύνης καὶ πραΰτητος, μετὰ μακροθυμίας, ἀνεχόμενοι ἀλλήλων ἐν ἀγάπῃ, 3 σπουδάζοντες τηρεῖν τὴν ἑνότητα τοῦ πνεύματος ἐν τῷ συνδέσμῳ τῆς εἰρήνης·  4 Ἓν σῶμα καὶ ἓν πνεῦμα, καθὼς καὶ ἐκλήθητε ἐν μιᾷ ἐλπίδι τῆς κλήσεως ὑμῶν· 5 εἷς κύριος, μία πίστις, ἓν βάπτισμα, 6 εἷς θεὸς καὶ πατὴρ πάντων, ὁ ἐπὶ πάντων καὶ διὰ πάντων καὶ ἐν πᾶσιν. 7 Ἑνὶ δὲ ἑκάστῳ ἡμῶν ἐδόθη ἡ χάρις κατὰ τὸ μέτρον τῆς δωρεᾶς τοῦ Χριστοῦ. 8 διὸ λέγει· ἀναβὰς εἰς ὕψος ᾐχμαλώτευσεν αἰχμαλωσίαν, ἔδωκεν δόματα τοῖς ἀνθρώποις. 9 τὸ δὲ ἀνέβη τί ἐστιν, εἰ μὴ ὅτι καὶ κατέβη εἰς τὰ κατώτερα [μέρη] τῆς γῆς; 10 ὁ καταβὰς αὐτός ἐστιν καὶ ὁ ἀναβὰς ὑπεράνω πάντων τῶν οὐρανῶν, ἵνα πληρώσῃ τὰ πάντα.  11 Καὶ αὐτὸς ἔδωκεν τοὺς μὲν ἀποστόλους, τοὺς δὲ προφήτας, τοὺς δὲ εὐαγγελιστάς, τοὺς δὲ ποιμένας καὶ διδασκάλους, 12 πρὸς τὸν καταρτισμὸν τῶν ἁγίων εἰς ἔργον διακονίας, εἰς οἰκοδομὴν τοῦ σώματος τοῦ Χριστοῦ, 13 μέχρι καταντήσωμεν οἱ πάντες εἰς τὴν ἑνότητα τῆς πίστεως καὶ τῆς ἐπιγνώσεως τοῦ υἱοῦ τοῦ θεοῦ, εἰς ἄνδρα τέλειον, εἰς μέτρον ἡλικίας τοῦ πληρώματος τοῦ Χριστοῦ, 14 ἵνα μηκέτι ὦμεν νήπιοι, κλυδωνιζόμενοι καὶ περιφερόμενοι παντὶ ἀνέμῳ τῆς διδασκαλίας ἐν τῇ κυβείᾳ τῶν ἀνθρώπων, ἐν πανουργίᾳ πρὸς τὴν μεθοδείαν τῆς πλάνης, 15 ἀληθεύοντες δὲ ἐν ἀγάπῃ αὐξήσωμεν εἰς αὐτὸν τὰ πάντα, ὅς ἐστιν ἡ κεφαλή, Χριστός, 16 ἐξ οὗ πᾶν τὸ σῶμα συναρμολογούμενον καὶ συμβιβαζόμενον διὰ πάσης ἁφῆς τῆς ἐπιχορηγίας κατ’ ἐνέργειαν ἐν μέτρῳ ἑνὸς ἑκάστου μέρους τὴν αὔξησιν τοῦ σώματος ποιεῖται εἰς οἰκοδομὴν ἑαυτοῦ ἐν ἀγάπῃ. 17 Τοῦτο οὖν λέγω καὶ μαρτύρομαι ἐν κυρίῳ, μηκέτι ὑμᾶς περιπατεῖν, καθὼς καὶ τὰ ἔθνη περιπατεῖ ἐν ματαιότητι τοῦ νοὸς αὐτῶν, 18 ἐσκοτωμένοι τῇ διανοίᾳ ὄντες, ἀπηλλοτριωμένοι τῆς ζωῆς τοῦ θεοῦ διὰ τὴν ἄγνοιαν τὴν οὖσαν ἐν αὐτοῖς, διὰ τὴν πώρωσιν τῆς καρδίας αὐτῶν, 19 οἵτινες ἀπηλγηκότες ἑαυτοὺς παρέδωκαν τῇ ἀσελγείᾳ εἰς ἐργασίαν ἀκαθαρσίας πάσης ἐν πλεονεξίᾳ. 20 Ὑμεῖς δὲ οὐχ οὕτως ἐμάθετε τὸν Χριστόν, 21 εἴ γε αὐτὸν ἠκούσατε καὶ ἐν αὐτῷ ἐδιδάχθητε, καθώς ἐστιν ἀλήθεια ἐν τῷ Ἰησοῦ, 22 ἀποθέσθαι ὑμᾶς κατὰ τὴν προτέραν ἀναστροφὴν τὸν παλαιὸν ἄνθρωπον τὸν φθειρόμενον κατὰ τὰς ἐπιθυμίας τῆς ἀπάτης, 23 ἀνανεοῦσθαι δὲ τῷ πνεύματι τοῦ νοὸς ὑμῶν 24 καὶ ἐνδύσασθαι τὸν καινὸν ἄνθρωπον τὸν κατὰ θεὸν κτισθέντα ἐν δικαιοσύνῃ καὶ ὁσιότητι τῆς ἀληθείας. 25 Διὸ ἀποθέμενοι τὸ ψεῦδος λαλεῖτε ἀλήθειαν ἕκαστος μετὰ τοῦ πλησίον αὐτοῦ, ὅτι ἐσμὲν ἀλλήλων μέλη. 26 ὀργίζεσθε καὶ μὴ ἁμαρτάνετε· ὁ ἥλιος μὴ ἐπιδυέτω ἐπὶ [τῷ] παροργισμῷ ὑμῶν, 27 μηδὲ δίδοτε τόπον τῷ διαβόλῳ. 28 ὁ κλέπτων μηκέτι κλεπτέτω, μᾶλλον δὲ κοπιάτω ἐργαζόμενος ταῖς [ἰδίαις] χερσὶν τὸ ἀγαθόν, ἵνα ἔχῃ μεταδιδόναι τῷ χρείαν ἔχοντι. 29 πᾶς λόγος σαπρὸς ἐκ τοῦ στόματος ὑμῶν μὴ ἐκπορευέσθω, ἀλλ’ εἴ τις ἀγαθὸς πρὸς οἰκοδομὴν τῆς χρείας, ἵνα δῷ χάριν τοῖς ἀκούουσιν. 30 καὶ μὴ λυπεῖτε τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον τοῦ θεοῦ, ἐν ᾧ ἐσφραγίσθητε εἰς ἡμέραν ἀπολυτρώσεως. 31 πᾶσα πικρία καὶ θυμὸς καὶ ὀργὴ καὶ κραυγὴ καὶ βλασφημία ἀρθήτω ἀφ’ ὑμῶν σὺν πάσῃ κακίᾳ. 32 γίνεσθε [δὲ] εἰς ἀλλήλους χρηστοί, εὔσπλαγχνοι, χαριζόμενοι ἑαυτοῖς, καθὼς καὶ ὁ θεὸς ἐν Χριστῷ ἐχαρίσατο ὑμῖν.

ΠΡΟΣ ΕΦΕΣΙΟΥΣ 5

1 Γίνεσθε οὖν μιμηταὶ τοῦ θεοῦ ὡς τέκνα ἀγαπητὰ 2 καὶ περιπατεῖτε ἐν ἀγάπῃ, καθὼς καὶ ὁ Χριστὸς ἠγάπησεν ἡμᾶς καὶ παρέδωκεν ἑαυτὸν ὑπὲρ ἡμῶν προσφορὰν καὶ θυσίαν τῷ θεῷ εἰς ὀσμὴν εὐωδίας. 3 Πορνεία δὲ καὶ ἀκαθαρσία πᾶσα ἢ πλεονεξία μηδὲ ὀνομαζέσθω ἐν ὑμῖν, καθὼς πρέπει ἁγίοις, 4 καὶ αἰσχρότης καὶ μωρολογία ἢ εὐτραπελία, ἃ οὐκ ἀνῆκεν, ἀλλὰ μᾶλλον εὐχαριστία. 5 τοῦτο γὰρ ἴστε γινώσκοντες, ὅτι πᾶς πόρνος ἢ ἀκάθαρτος ἢ πλεονέκτης, ὅ ἐστιν εἰδωλολάτρης, οὐκ ἔχει κληρονομίαν ἐν τῇ βασιλείᾳ τοῦ Χριστοῦ καὶ θεοῦ.  6 Μηδεὶς ὑμᾶς ἀπατάτω κενοῖς λόγοις· διὰ ταῦτα γὰρ ἔρχεται ἡ ὀργὴ τοῦ θεοῦ ἐπὶ τοὺς υἱοὺς τῆς ἀπειθείας. 7 μὴ οὖν γίνεσθε συμμέτοχοι αὐτῶν· 8ἦτε γάρ ποτε σκότος, νῦν δὲ φῶς ἐν κυρίῳ· ὡς τέκνα φωτὸς περιπατεῖτε 9 – ὁ γὰρ καρπὸς τοῦ φωτὸς ἐν πάσῃ ἀγαθωσύνῃ καὶ δικαιοσύνῃ καὶ ἀληθείᾳ– 10 δοκιμάζοντες τί ἐστιν εὐάρεστον τῷ κυρίῳ, 11 καὶ μὴ συγκοινωνεῖτε τοῖς ἔργοις τοῖς ἀκάρποις τοῦ σκότους, μᾶλλον δὲ καὶ ἐλέγχετε. 12 τὰ γὰρ κρυφῇ γινόμενα ὑπ’ αὐτῶν αἰσχρόν ἐστιν καὶ λέγειν, 13 τὰ δὲ πάντα ἐλεγχόμενα ὑπὸ τοῦ φωτὸς φανεροῦται, 14 πᾶν γὰρ τὸ φανερούμενον φῶς ἐστιν. διὸ λέγει· ἔγειρε, ὁ καθεύδων, καὶ ἀνάστα ἐκ τῶν νεκρῶν, καὶ ἐπιφαύσει σοι ὁ Χριστός. 15 Βλέπετε οὖν ἀκριβῶς πῶς περιπατεῖτε μὴ ὡς ἄσοφοι ἀλλ’ ὡς σοφοί, 16 ἐξαγοραζόμενοι τὸν καιρόν, ὅτι αἱ ἡμέραι πονηραί εἰσιν. 17 διὰ τοῦτο μὴ γίνεσθε ἄφρονες, ἀλλὰ συνίετε τί τὸ θέλημα τοῦ κυρίου. 18 καὶ μὴ μεθύσκεσθε οἴνῳ, ἐν ᾧ ἐστιν ἀσωτία, ἀλλὰ πληροῦσθε ἐν πνεύματι, 19 λαλοῦντες ἑαυτοῖς [ἐν] ψαλμοῖς καὶ ὕμνοις καὶ ᾠδαῖς πνευματικαῖς, ᾄδοντες καὶ ψάλλοντες τῇ καρδίᾳ ὑμῶν τῷ κυρίῳ, 20 εὐχαριστοῦντες πάντοτε ὑπὲρ πάντων ἐν ὀνόματι τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ τῷ θεῷ καὶ πατρί. 21 Ὑποτασσόμενοι ἀλλήλοις ἐν φόβῳ Χριστοῦ 22 αἱ γυναῖκες τοῖς ἰδίοις ἀνδράσιν ὡς τῷ κυρίῳ, 23 ὅτι ἀνήρ ἐστιν κεφαλὴ τῆς γυναικὸς ὡς καὶ ὁ Χριστὸς κεφαλὴ τῆς ἐκκλησίας, αὐτὸς σωτὴρ τοῦ σώματος· 24 ἀλλ’ ὡς ἡ ἐκκλησία ὑποτάσσεται τῷ Χριστῷ, οὕτως καὶ αἱ γυναῖκες τοῖς ἀνδράσιν ἐν παντί. 25 Οἱ ἄνδρες, ἀγαπᾶτε τὰς γυναῖκας, καθὼς καὶ ὁ Χριστὸς ἠγάπησεν τὴν ἐκκλησίαν καὶ ἑαυτὸν παρέδωκεν ὑπὲρ αὐτῆς, 26 ἵνα αὐτὴν ἁγιάσῃ καθαρίσας τῷ λουτρῷ τοῦ ὕδατος ἐν ῥήματι, 27 ἵνα παραστήσῃ αὐτὸς ἑαυτῷ ἔνδοξον τὴν ἐκκλησίαν, μὴ ἔχουσαν σπίλον ἢ ῥυτίδα ἤ τι τῶν τοιούτων, ἀλλ’ ἵνα ᾖ ἁγία καὶ ἄμωμος. 28 οὕτως ὀφείλουσιν [καὶ] οἱ ἄνδρες ἀγαπᾶν τὰς ἑαυτῶν γυναῖκας ὡς τὰ ἑαυτῶν σώματα. ὁ ἀγαπῶν τὴν ἑαυτοῦ γυναῖκα ἑαυτὸν ἀγαπᾷ.  29 Οὐδεὶς γάρ ποτε τὴν ἑαυτοῦ σάρκα ἐμίσησεν ἀλλ’ ἐκτρέφει καὶ θάλπει αὐτήν, καθὼς καὶ ὁ Χριστὸς τὴν ἐκκλησίαν, 30 ὅτι μέλη ἐσμὲν τοῦ σώματος αὐτοῦ. 31 ἀντὶ τούτου καταλείψει ἄνθρωπος [τὸν] πατέρα καὶ [τὴν] μητέρα καὶ προσκολληθήσεται πρὸς τὴν γυναῖκα αὐτοῦ , καὶ ἔσονται οἱ δύο εἰς σάρκα μίαν. 32 τὸ μυστήριον τοῦτο μέγα ἐστίν· ἐγὼ δὲ λέγω εἰς Χριστὸν καὶ εἰς τὴν ἐκκλησίαν. 33 πλὴν καὶ ὑμεῖς οἱ καθ’ ἕνα, ἕκαστος τὴν ἑαυτοῦ γυναῖκα οὕτως ἀγαπάτω ὡς ἑαυτόν, ἡ δὲ γυνὴ ἵνα φοβῆται τὸν ἄνδρα.

5

1 Neci, mucîsêze okushusha Nnâmahanga nka bâna bâge bazigirwa. 2 Mukayôrha muzigirîne nka kulya Kristu ammuzigiraga, acihâna yêne erhi rhwe rhurhuma mpu abe ntûlo na nterekêro y’okusimîsa Nyamuzinda. 3 Obugonyi bôhe na ngasi bindi by’enshonyi n’amagene g’eby’en’igulu, ciru amazîno gâbyo garhakag’iderhwa ekarhî kinyu: ntyo kwo kushingânîne abatagatifu. 4 Nta kuganîra eby’enshonyi, nisi erhi okuderha ebirhagwêrhi nda na mugongo, erhi okushesa abandi n’ebinwa bibî: ebyôla byoshi birhakwânîni; mukaz’ivuga Nnâmabanga omunkwa erhikwo. 5 Mumanye kwinja oku nta mugonyi, nta mûmaguza, na ntâye ohubira eby’en’igulu, -kwo kulikufukamîra ebiremwa-, ntâye muli abo boshi wanalabarhe omu Bwâmi bwa Kristu na Nnâmahanga. 6 Harhajiraga owammurheba n’ebinwa by’obunywesi: ebyo byo bihamagala obukunizi bwa Nyamuzinda oku bamugomera. 7 Mumanyage mwankashangira obubî bwâbo.

8 Mîra mwàli omu mwizimya, buna !ero mukola muli bulangashane muli Nyakasane; muyôrhe nka bâna ba bumoleke. 9 Na ngasi hiri hinja, ngasi hishingânîne, na ngasi hiri hy’okuli, yo mburho y’obulangashane. 10 Mulongereze ebisimîsize Nyakasane; 11 munamanye mwankasha­ngîra emikolo y’omwizimya erhajira kamalo, ci muyêrekane obubî bwâyo erhikwo. 12 Bulya ebi abo bantu bajira bufundafunda, ziri nshonyi okubiderha. 13 Ci ebiyêrekanwa byoshi kubonekana bibonekana n’obwâlagale; na ngasi co­shi cibonekana n’obwâlagale buba bumoleke. 14 Co cirhuma baderha, mpu: «Tulûka, weri îro, zûka omu bafù, Kristu âkumolekera». 15 Ntyo mumanye bwinja olugendo lwinyu; murhahimbaga nka bingolongolo, ci mube barhimanya; 16 Mukolêse bwinja amango muhîrwe, bulya zino nsiku ziri mbî. 17 Kuziga murhabaga bahalanjisi, ci mucisêze okumanya cici Nyakasane alonza. 18 Murhahîra mukalaluka amamvu, bulya ly’iriba ly’eby’enshonyi; ci muyunjule Mûka Mutagatifu. 19 Mukazibwîrana ennanga, ebi­takîro n’enyimbo z’obunya-Mûka; mukayimba n’okukuza Nyakasane n’omurhima gwinyu gwoshi. 20 Ngasi mango n’oku ngasi kantu mukaz’ivuga Nyamuzind’Ishe omunkwa, oku izîno lya Nnawirhu Yezu Kristu.

Oku abakristu bakwânîne okuyôrha omu mwa bâbwè

21 Mukaz’ikengana mwêne na nnene erhi kurhinya Kristu kurhuma. 22 Ku­kwânîne abakazi bayumve bîba nk’oku bankayumva Nyakasane; 23 bulya omulume ye nnawâbo omukazi, nka kula Kristu ye nnawâbo Ekleziya, ye Muciza w’omubiri. 24 Kulya Ekleziya eyumva Kristu, kwo n’abakazi bakwânîne okuyumva bîba muli byoshi. 25 Mwe balume, muzigire bakinywi nka kula Kristu azigira Ekleziya; acihânyire yo erhumire, 26 mpu ayijire ntagatifu anayicêse omu kuyishuka n’amishi haguma n’oluderhot. 27 Bulya alonzagya Ekleziya yage ebe cirangashana, erhagwêrhi izâbyo, erhi migunye-migunye, nisi erhi bindi bya bene ebyo, ci ntagatifu na nyêru-kwêru.

28 Abalume nabo bakwânîne bazigire bakâbo nka mibiri yâbo bône. Ozigira mukâge crhi yêne ocizigire. 29 Ntaye osag’ishomba omubiri gwâge; ci kugulîsa omuntu agulîsa n’okugugenderera kwinja, nka kula Kristu ajirira Ekleziya; 30 Bulya rhuli birumbu by’o­mubiri gwâge. 31 Co cirhuma omuntu aleka ishe na nnina, acîshwêkerekwo mukâge, banabe oku bali babiri mubiri mugumau. 32 Liri ihwe likulu elyo: nalonza okuderha oku Iuli lwiganyo lwa Kristu n’Ekleziya. 33 Ntyo ngasi muguma muli mwe azigire mukâge nk’oku acîzigira yêne, n’omukazi akenge îba.

ΠΡΟΣ ΕΦΕΣΙΟΥΣ 5

1 Γίνεσθε οὖν μιμηταὶ τοῦ θεοῦ ὡς τέκνα ἀγαπητὰ 2 καὶ περιπατεῖτε ἐν ἀγάπῃ, καθὼς καὶ ὁ Χριστὸς ἠγάπησεν ἡμᾶς καὶ παρέδωκεν ἑαυτὸν ὑπὲρ ἡμῶν προσφορὰν καὶ θυσίαν τῷ θεῷ εἰς ὀσμὴν εὐωδίας. 3 Πορνεία δὲ καὶ ἀκαθαρσία πᾶσα ἢ πλεονεξία μηδὲ ὀνομαζέσθω ἐν ὑμῖν, καθὼς πρέπει ἁγίοις, 4 καὶ αἰσχρότης καὶ μωρολογία ἢ εὐτραπελία, ἃ οὐκ ἀνῆκεν, ἀλλὰ μᾶλλον εὐχαριστία. 5 τοῦτο γὰρ ἴστε γινώσκοντες, ὅτι πᾶς πόρνος ἢ ἀκάθαρτος ἢ πλεονέκτης, ὅ ἐστιν εἰδωλολάτρης, οὐκ ἔχει κληρονομίαν ἐν τῇ βασιλείᾳ τοῦ Χριστοῦ καὶ θεοῦ.  6 Μηδεὶς ὑμᾶς ἀπατάτω κενοῖς λόγοις· διὰ ταῦτα γὰρ ἔρχεται ἡ ὀργὴ τοῦ θεοῦ ἐπὶ τοὺς υἱοὺς τῆς ἀπειθείας. 7 μὴ οὖν γίνεσθε συμμέτοχοι αὐτῶν· 8ἦτε γάρ ποτε σκότος, νῦν δὲ φῶς ἐν κυρίῳ· ὡς τέκνα φωτὸς περιπατεῖτε 9 – ὁ γὰρ καρπὸς τοῦ φωτὸς ἐν πάσῃ ἀγαθωσύνῃ καὶ δικαιοσύνῃ καὶ ἀληθείᾳ– 10 δοκιμάζοντες τί ἐστιν εὐάρεστον τῷ κυρίῳ, 11 καὶ μὴ συγκοινωνεῖτε τοῖς ἔργοις τοῖς ἀκάρποις τοῦ σκότους, μᾶλλον δὲ καὶ ἐλέγχετε. 12 τὰ γὰρ κρυφῇ γινόμενα ὑπ’ αὐτῶν αἰσχρόν ἐστιν καὶ λέγειν, 13 τὰ δὲ πάντα ἐλεγχόμενα ὑπὸ τοῦ φωτὸς φανεροῦται, 14 πᾶν γὰρ τὸ φανερούμενον φῶς ἐστιν. διὸ λέγει· ἔγειρε, ὁ καθεύδων, καὶ ἀνάστα ἐκ τῶν νεκρῶν, καὶ ἐπιφαύσει σοι ὁ Χριστός. 15 Βλέπετε οὖν ἀκριβῶς πῶς περιπατεῖτε μὴ ὡς ἄσοφοι ἀλλ’ ὡς σοφοί, 16 ἐξαγοραζόμενοι τὸν καιρόν, ὅτι αἱ ἡμέραι πονηραί εἰσιν. 17 διὰ τοῦτο μὴ γίνεσθε ἄφρονες, ἀλλὰ συνίετε τί τὸ θέλημα τοῦ κυρίου. 18 καὶ μὴ μεθύσκεσθε οἴνῳ, ἐν ᾧ ἐστιν ἀσωτία, ἀλλὰ πληροῦσθε ἐν πνεύματι, 19 λαλοῦντες ἑαυτοῖς [ἐν] ψαλμοῖς καὶ ὕμνοις καὶ ᾠδαῖς πνευματικαῖς, ᾄδοντες καὶ ψάλλοντες τῇ καρδίᾳ ὑμῶν τῷ κυρίῳ, 20 εὐχαριστοῦντες πάντοτε ὑπὲρ πάντων ἐν ὀνόματι τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ τῷ θεῷ καὶ πατρί. 21 Ὑποτασσόμενοι ἀλλήλοις ἐν φόβῳ Χριστοῦ 22 αἱ γυναῖκες τοῖς ἰδίοις ἀνδράσιν ὡς τῷ κυρίῳ, 23 ὅτι ἀνήρ ἐστιν κεφαλὴ τῆς γυναικὸς ὡς καὶ ὁ Χριστὸς κεφαλὴ τῆς ἐκκλησίας, αὐτὸς σωτὴρ τοῦ σώματος· 24 ἀλλ’ ὡς ἡ ἐκκλησία ὑποτάσσεται τῷ Χριστῷ, οὕτως καὶ αἱ γυναῖκες τοῖς ἀνδράσιν ἐν παντί. 25 Οἱ ἄνδρες, ἀγαπᾶτε τὰς γυναῖκας, καθὼς καὶ ὁ Χριστὸς ἠγάπησεν τὴν ἐκκλησίαν καὶ ἑαυτὸν παρέδωκεν ὑπὲρ αὐτῆς, 26 ἵνα αὐτὴν ἁγιάσῃ καθαρίσας τῷ λουτρῷ τοῦ ὕδατος ἐν ῥήματι, 27 ἵνα παραστήσῃ αὐτὸς ἑαυτῷ ἔνδοξον τὴν ἐκκλησίαν, μὴ ἔχουσαν σπίλον ἢ ῥυτίδα ἤ τι τῶν τοιούτων, ἀλλ’ ἵνα ᾖ ἁγία καὶ ἄμωμος. 28 οὕτως ὀφείλουσιν [καὶ] οἱ ἄνδρες ἀγαπᾶν τὰς ἑαυτῶν γυναῖκας ὡς τὰ ἑαυτῶν σώματα. ὁ ἀγαπῶν τὴν ἑαυτοῦ γυναῖκα ἑαυτὸν ἀγαπᾷ.  29 Οὐδεὶς γάρ ποτε τὴν ἑαυτοῦ σάρκα ἐμίσησεν ἀλλ’ ἐκτρέφει καὶ θάλπει αὐτήν, καθὼς καὶ ὁ Χριστὸς τὴν ἐκκλησίαν, 30 ὅτι μέλη ἐσμὲν τοῦ σώματος αὐτοῦ. 31 ἀντὶ τούτου καταλείψει ἄνθρωπος [τὸν] πατέρα καὶ [τὴν] μητέρα καὶ προσκολληθήσεται πρὸς τὴν γυναῖκα αὐτοῦ , καὶ ἔσονται οἱ δύο εἰς σάρκα μίαν. 32 τὸ μυστήριον τοῦτο μέγα ἐστίν· ἐγὼ δὲ λέγω εἰς Χριστὸν καὶ εἰς τὴν ἐκκλησίαν. 33 πλὴν καὶ ὑμεῖς οἱ καθ’ ἕνα, ἕκαστος τὴν ἑαυτοῦ γυναῖκα οὕτως ἀγαπάτω ὡς ἑαυτόν, ἡ δὲ γυνὴ ἵνα φοβῆται τὸν ἄνδρα.

6

1 Bana, mukaz’iyumva ababusi binyu muli Nyakasane: okwo kushingânîne. 2 Okaz’ikenga sho na nyoko, -ly’irhegeko lirhanzi lirimwo eciragâne-, 3 ly’obona iragi onalame myâka minji en’iguluv. 4 Ninyu, mwe babusi, murhakag’isholoshonza abâna binyu, ci omu kubalera, mubayigîrize munabahanûle muli Nyakasane.

5 Bashizi, mukaz’iyumva ba nnahamwinyu b’en’igulu, mubarhinye munabakenge n’omurhima gurhalimwo bulyâlya, nka kulya mwankajirira Kristu. 6 Murhakag’ikakolera isù nk’abalonz’isimîsa abantu, ci nka barhumisi ba Kristu bajira obulonza bwa Nnâmahanga n’omurhima gwoshi. 7 N’omurhima gwinyu gwoshi murhumikire Nyakasane, ci arhali abantu. 8 Murhahabiri oku ngasi muntu, akaba mushizi, akaba ntagengwa, ayishihâbwa na Nyakasane oluhembo lw’aminja ajizire.

9 Ninyu, mwe bashigwa, mukabajirira nk’okwo. Muleke okukabayôbohya, murhanayibagiraga oku Nnawâbo na Nnawinyu omu mpingu aba, n’oku arhajira kanâna.

Emîrasano y’omukristu

10 Cabuzinda-zinda, musimike muli Nyakasane n’omu buhashe bw’emisi yâge. 11 Muyambale emîrasano ya Nyamuzinda, lyo muhash’ihima obwengehusi bwa shetani. 12 Bulya ababisha rhulwîsa gurhali mubiri na muko, ci Mâmi, n’Amahashe, n’Amarhegesi g’eri igulu ly’omwizimya; rhulwîsa abazimu babî babêra omu cirêrew. 13 Kuziga muyambale emîrasano ya Nyamuzinda, ly’omu mango mabî muhashihagalika omushombanyi, muhimane, munayôrhe muzibuhire. 14 Muyimangire kuli gombi! Okuli bube gwo mukaba gwinyu, obu­shinganyanya ebe yo mpenzi yinyu, 15 n’obushibirizi bw’okulumiza Emyanzi y’Akalembe zibe zo nkwêrho zinyu. 16 Muyôrhe mufumbasire empenzi y’o­buyernêre, yo mwakahazamwo emyampi-kamole y’omubîx yoshi. 17 Muyambale n’ensirha y’obucire n’engorho ya Mûka Mutagatifu, lwo Luderho lwa Nnâmahanga. 18 Muyôrhe muharâmya n’okushenga ngasi mango muli Mûka Mutagatifu; mukayîza burharhama, munasengerere abatagatifu boshi. 19 Munsengere nani, lyo mbona oku nabumbûla akanwa, nderhe nampanûle n’oburhwâli ihwe ly’Emyanzi y’Akalembe; 20 yo ndi muja-bugo wayo muno nkoba. Mâshi mbone oburhwâli bw’okuyiderha nk’oku ekwânîne!

Emyanzi ya Paolo n’omusingo

21 Nnonzize nti ninyu mumanye emyanzi yâni n’oku nyôsire; mwene wirhu muzigirwa Tikiko, muganda okwânîne okucîkubagirwa muli Nyakasane, âmmubwîra byoshi. 22 Mmurhumireye nti ammuhe emyanzi yirhu anammurhûlirize emirhima. 21 Nyamuzind’Ishe na Nyakasane Yezu Kristu bashobôze bene wirhu omurhûla, obuzigire n’obuyemêre. 24 Enshôkano ya Nnâmahanga ebe haguma na balya boshi bazigira Nnawirhu Yezu Kristu omu kalamo karhaheka!

ΠΡΟΣ ΕΦΕΣΙΟΥΣ 6

1 Τὰ τέκνα, ὑπακούετε τοῖς γονεῦσιν ὑμῶν [ἐν κυρίῳ]· τοῦτο γάρ ἐστιν δίκαιον. 2 τίμα τὸν πατέρα σου καὶ τὴν μητέρα, ἥτις ἐστὶν ἐντολὴ πρώτη ἐν ἐπαγγελίᾳ, 3 ἵνα εὖ σοι γένηται καὶ ἔσῃ μακροχρόνιος ἐπὶ τῆς γῆς. 4 Καὶ οἱ πατέρες, μὴ παροργίζετε τὰ τέκνα ὑμῶν ἀλλ’ ἐκτρέφετε αὐτὰ ἐν παιδείᾳ καὶ νουθεσίᾳ κυρίου. 5 Οἱ δοῦλοι, ὑπακούετε τοῖς κατὰ σάρκα κυρίοις μετὰ φόβου καὶ τρόμου ἐν ἁπλότητι τῆς καρδίας ὑμῶν ὡς τῷ Χριστῷ, 6 μὴ κατ’ ὀφθαλμοδουλίαν ὡς ἀνθρωπάρεσκοι ἀλλ’ ὡς δοῦλοι Χριστοῦ ποιοῦντες τὸ θέλημα τοῦ θεοῦ ἐκ ψυχῆς, 7 μετ’ εὐνοίας δουλεύοντες ὡς τῷ κυρίῳ καὶ οὐκ ἀνθρώποις, 8 εἰδότες ὅτι ἕκαστος ἐάν τι ποιήσῃ ἀγαθόν, τοῦτο κομίσεται παρὰ κυρίου εἴτε δοῦλος εἴτε ἐλεύθερος. 9Καὶ οἱ κύριοι, τὰ αὐτὰ ποιεῖτε πρὸς αὐτούς, ἀνιέντες τὴν ἀπειλήν, εἰδότες ὅτι καὶ αὐτῶν καὶ ὑμῶν ὁ κύριός ἐστιν ἐν οὐρανοῖς καὶ προσωπολημψία οὐκ ἔστιν παρ’ αὐτῷ. 10 Τοῦ λοιποῦ, ἐνδυναμοῦσθε ἐν κυρίῳ καὶ ἐν τῷ κράτει τῆς ἰσχύος αὐτοῦ. 11 ἐνδύσασθε τὴν πανοπλίαν τοῦ θεοῦ πρὸς τὸ δύνασθαι ὑμᾶς στῆναι πρὸς τὰς μεθοδείας τοῦ διαβόλου· 12 ὅτι οὐκ ἔστιν ἡμῖν ἡ πάλη πρὸς αἷμα καὶ σάρκα ἀλλὰ πρὸς τὰς ἀρχάς, πρὸς τὰς ἐξουσίας, πρὸς τοὺς κοσμοκράτορας τοῦ σκότους τούτου, πρὸς τὰ πνευματικὰ τῆς πονηρίας ἐν τοῖς ἐπουρανίοις. 13 διὰ τοῦτο ἀναλάβετε τὴν πανοπλίαν τοῦ θεοῦ, ἵνα δυνηθῆτε ἀντιστῆναι ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῇ πονηρᾷ καὶ ἅπαντα κατεργασάμενοι στῆναι. 14 στῆτε οὖν περιζωσάμενοι τὴν ὀσφὺν ὑμῶν ἐν ἀληθείᾳ καὶ ἐνδυσάμενοι τὸν θώρακα τῆς δικαιοσύνης 15 καὶ ὑποδησάμενοι τοὺς πόδας ἐν ἑτοιμασίᾳ τοῦ εὐαγγελίου τῆς εἰρήνης, 16 ἐν πᾶσιν ἀναλαβόντες τὸν θυρεὸν τῆς πίστεως, ἐν ᾧ δυνήσεσθε πάντα τὰ βέλη τοῦ πονηροῦ [τὰ] πεπυρωμένα σβέσαι· 17 καὶ τὴν περικεφαλαίαν τοῦ σωτηρίου δέξασθε καὶ τὴν μάχαιραν τοῦ πνεύματος, ὅ ἐστιν ῥῆμα θεοῦ.  18 Διὰ πάσης προσευχῆς καὶ δεήσεως προσευχόμενοι ἐν παντὶ καιρῷ ἐν πνεύματι, καὶ εἰς αὐτὸ ἀγρυπνοῦντες ἐν πάσῃ προσκαρτερήσει καὶ δεήσει περὶ πάντων τῶν ἁγίων 19 καὶ ὑπὲρ ἐμοῦ, ἵνα μοι δοθῇ λόγος ἐν ἀνοίξει τοῦ στόματός μου, ἐν παρρησίᾳ γνωρίσαι τὸ μυστήριον τοῦ εὐαγγελίου, 20 ὑπὲρ οὗ πρεσβεύω ἐν ἁλύσει, ἵνα ἐν αὐτῷ παρρησιάσωμαι ὡς δεῖ με λαλῆσαι. 21 Ἵνα δὲ εἰδῆτε καὶ ὑμεῖς τὰ κατ’ ἐμέ, τί πράσσω, πάντα γνωρίσει ὑμῖν Τύχικος ὁ ἀγαπητὸς ἀδελφὸς καὶ πιστὸς διάκονος ἐν κυρίῳ, 22 ὃν ἔπεμψα πρὸς ὑμᾶς εἰς αὐτὸ τοῦτο, ἵνα γνῶτε τὰ περὶ ἡμῶν καὶ παρακαλέσῃ τὰς καρδίας ὑμῶν. 23 Εἰρήνη τοῖς ἀδελφοῖς καὶ ἀγάπη μετὰ πίστεως ἀπὸ θεοῦ πατρὸς καὶ κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ. 24 ἡ χάρις μετὰ πάντων τῶν ἀγαπώντων τὸν κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν ἐν ἀφθαρσίᾳ.


 a1.0 Banya-Efezi, Bantu b’e Efezi, Bantu barhengaga e Efezi.

 b1.12 Rhwe: Bo bayahudi abo; bakristu b’oku bûko, b’oku ishanja ly’Abayahudi.

 c1.13 Ninyu: kwo kuderha abapagani abo; bakristu b’omu mashanja, bûko burhali bwa Bayahudi.

 d2.1 Ninyu: mwe bakristu mwarhenganga omu mûko garhali ga bayahudi, mpu bo bapagani.

 e2.3 Nirhu: rhwe bakristu barhengaga omu mûko g’Abayahudi, mpo bakag’ilinda Masiya kurhenga mîra

 f2.12 : Abapagani bagwêrhe bazimu banji, ci barhayishigi Nyamuzinda w’okuli.

 g2.14 : Ago mashanja gombi: Abayahudi n’abapagani.

 h2.15 : Irhegeko lya Musa lyàli cisîka ekarhî k’Abayahudi n’abandi bantu.

 i2.18 : Oku rhuli babiri: Ahayahudi n’abapagani.

 j3.6 : Ababatizibwe boshi, bakaba bapagani erhi Bayahudi, bali bana ba Nnâmahanga.

 k3.10 : Amâmi n’Amahashe g’omu mpingu, bo bamalahika.

 l3.16 : Oyo muntu muhyâhya, bwo buzîne Mûka Mutatagatifu arhuha omu bubatizo.

 m3.18 : Okwo kwoshi kuli kuderha oku ihwe lya Nnâmahanga lirhajira Iugero.

 n4.8 : Lul 67. 19.

 o4.13 : Ekleziya lyo ishwinjiro ly’omubiri gwa Kristu, na ngasi babatizibwe byo birumbu by’o­gwo mubiri. Ngasi muguma muli rhwe kukwânîne acisêze okuba mwimâna, okuba mutagatifu, lyo Ekleziya ehika oku Iugero Iukwânîne ishwinjiro ly’omubiri gwa Kristu.

 p4.22 : Omuntu wa mîra y’olya wali omu buja bw’ebyâha, n’omuhyâhya y’olya waburhagwa omu mîshi g’obubatizo.

 q4.26 : Lul 4, 5.

 r4.30 : Ngasi câha cijira Mûka Mutagatifu burhe, bwenêne ebyâha bisherêza ecinyabuguma c’Ekleziya.

 s4.30 olusiku ly’obucunguzi: Aha kuyûrha kw’igulu lyo rhwacunguka lwoshi, olusiku rhwarhengamwo olu Iubanda lw’emirenge.

 t5.26 Amîshi n’enderho z’obubatizo, ebyo badesire.

 u5.31 : Murh 2, 24; Mt 19, 5.

 v6.3 : Lub 20, 12.

 w6.12 : Ababisha birhu barhali b’en’igulu, ci Shetani yênênê.

 x6.16 : Omubî kwo kuderha shetani.

Bibliya omu mashi gone AMARUBA EMWA ABEFEZI: Oku musalaba Kristu ashâba ecisîka cakag’iberûla abantu abashubûliza omu ihwe ly’obucunguke. Abayahudi n’abandi bantu abafulukiza Ishe muli Mûka muguma yêne

EPH – – Bible en mashi du Congo

Munkwa munene oku barhumisi ba Yezu na Ekleziya

bakolaga na C.D.P.C.L. Bukavu,  bulya omu EBIBLIYA NTAGATIFU,

Verbum Bible, Kinshasa 1992, rhudômire binwa binji bya mashi.

AMARUBA MUTAGATIFU PAOLO AYANDIKIRAGA ABEFEZIa

Nnâmahanga warheganyagya ebinja rhulimwo buno. Kurhenga mîra erhi ajira omuhigo gw’okuciza abantu n’okuha ebintu byoshi mwâmi muguma, ye Kristu. Muli ye, Abayahudi n’abarhali Bayahudi bakola baguma: «2, 13 Lero buno, muli Kristu, mwe mwàli kuli mîra, omuko gwa Kristu gwammushegezize hofi. 14 Neci ye buholo bwirhu, ye wajirara ago mashanja gombi okuba liguma, a­shâba ecisîka c’obushombanyi cakag’ibaberûla; 15 omu mubiri gwâge arhenza i­rhegeko haguma n’ebirhegesirwemwo n’ebigabi byâlyo, mpu lyo abo babiri abahindula muntu muguma muhyâhya muli ye, na ntyo alêrhe omurhûla; 16 na bombi abajire mubiri muguma, anabagalule omu bwîra bwa Nnâmahanga omu kuyîrha obushombanyi bwâbo muli ye oku musalaba. 17 Anaciyish’ihubuliza omurhûla kuli mwe, mwe mwâli kulî, n’obuholo kuli balya bàli hofi. 18 Neci, oku rhulibabiri ye rhuhisa hali Ishe muli Mûka muguma yêne.»

Eco cinyabuguma cihyâhya c’abemêzi yo Ekleziya. Kristu ye Irhwe yêne wakerekaga emikolo y’oburhumisi (cig. 4) abarhumisi bagwâsirwe ngasi muguma alonze obunguke bwa boshi. Kristu yene arhuhire olwiganyo ly’obuzigire burhashuba nyuma. Acîshwêkire oku Ekleziya anayicêsa. Mpu obuhya bw’abakristu burholere olwiganyo aho, bunabe cimanyîso cihamîriza oburhahemuka bwa Kristu (cig. 5). Okubêra kwinja kuli Kristu eri ntambala rhwalwa, ci rhurhalwisagya abirhu ci galya mahashe mabî shetani akolêsa mpu arhuyegûle kuli Kristu (cig. 6).

1

Omusingo

1 Paolo, Ntumwa ya Yezu Kristu oku bulonza bwa Nyamuzinda, oku batagatifu n’abemêzi muli Kristu Yezu bali e Efezi. 2 Kuli mwe engalo n’omurhûla gwa Larha Nnâmahanga na Nyakasane Yezu Kristu.

I. Ihwe ly’obucunguzi n’ery’ Ekleziya

Kurhenga amango goshi erhi Nyamuzinda alonza okurhujira bana bâge

3 Ayagirwe Nyamuzinda n’Ishe wa Nnawirhu Yezu Kristu, owarhugishaga, arhuha obwanga bw’obunya-mûka bwa ngasi lubero, bwanga buhubu­ka omu mpingu muli Kristu!

4 Ntyo kwo acirhwishozire muli ye embere igulu liremwe mpu rhube batagatifu na bêru-kwêru embere zâge omu buzigire,

5 oku bulonza gwâge yêne arhulondôla mpu rhuyish’iba bâna bâge balere erhi Yezu Kristu orhuma,

6 oku bukuze bw’irenge ly’engalo yâge arhushobôzagya muli Omugala Muzigirwa.

7 Muli ye rhubona obuyôkoke, muko gwâge gurhumire, obwonjo oku byâha, nk’oku obuhirhi bw’engalo yâge bunali,

8 eyo ngalo Nnâmahanga arhushobôzagya omu bushinganyanya n’omu bumanye.

9 Arhumanyisa ihwe ly’obulonza gwâge, gulya muhigo gwâge gw’olukogo ali erhi ahizire muli Kristu,

10 mpu lyo, hano amango gayunjula, aguyukiriza: okushubûliza ebintu byoshi muli Mwâmi muguma, yerigi Kristu, ebiri emalunga n’en’igulu.

11 Muli ye kandi rhwacishozirwe mpu rhube mîmo, rhwagoshôlwa kurhenga mîra oku bulonza bw’Olya ojira byoshi nk’oku alonzize yêne,

12 mpu lyo rhweb rhwàli erhi rhulangalira Kristu kurhenga mîra, rhuba buku­ze bw’irenge lyâge.

13 Ninyuc kwo na kwo, erhi muyus’iyumva oluderho lw’okuli, yo Myanzi y’Akalembe k’obuyôkoke bwinyu, n’erhi muha mwamayemêra, muli ye mwàhirwakwo ecimanyîso ca Mûka Mutatagatifu mwalaganyibagwa.

14 Oyo Mûka Mutatagatifu co cikinja c’akashambala kirhu, ye narheganya obucunguzi bw’olubaga Nyamuzinda acizagya, mpu lube bukuze bw’irenge lyâge.

Kristu ye Mwâmi mukulu w’ebintu byoshi

15 Co cirhumire, nani erhi nyumva obuyemêre bwinyu muli Nyakasane Yezu n’obuzigire bwinyu oku batagitifu boshi, 16 ntacihusa okuvuga omunkwa mwe murhumire nka nammukengêra omu nsengero zâni, 17 nti Nyamuzinda wa Nnawirhu Yezu Kristu, Ishe w’irenge, ammuhe omurhima gw’ohushinganya­nya anammufulûlire amahwe gâge, lyo mumumanya bwinja. 18 Mâshi a­mmumolekere amasù g’omurhima, mubone bulangalire buci mwahamagalîrwe na buhirhi buci bw’irenge akashambala kâge kammubîkîre omu karhî k’abatagatifu, 19 mubone na bukulu buci burhajira Iugero obuhashe bwâge bwarhuhîre, rhwe bemêzi. Obwo buhashe bw’emisi yage 20 abuyerekîne muli Kristu erhi amufûla omu bafù anamubwârhaza ebwa kulyo kwâge omu mpingu, 21 enyanya bwenêne kulusha ngasi Bwâmi, ngasi Burhegesi, ngasi Buhashe na ngasi Burhwâli, na kulusha ngasi izîno liderhwa, arhali hano igulu hône, ci n’omu igulu lyâyisha. 22 Byoshi abihizire aha magulu gâge, amujira kasongêro k’ebintu byoshi, amujira irhwe ly’Ekleziya, 23 gwo mubiri gwâge, lyo n’ishwinjiro ly’olya oyunjuzize byoshi byoshi muli ngasi kantu.

2

Kristu arhucungula buzira makwânane girhu

1 Ninyud mwe mwàli mufîre n’obubî n’ebyâha binyu 2 mwàlimwo mîra erhi mukashimba obugende bw’eri igulu n’okukashimba omuluzi w’obwâmi bw’omu cirêre, ye muzimu ntalikirira entumva … 3 Câbà mushâna nirhue rhweshi rhwàli ba Iugero luguma nabo mîra omu kushimba amîru girhu mabî, omu kukolera irala ly’omubiri n’enyifinjo mbî, n’oku bworhere bwirhu rhwàli bâna ba bukunizi ak’abandi.

4 Ci Nyamuzinda ntahwalukogo, obuzigire bwâge bu­nji arhuzigiremwo burhumire, 5 n’obwo rhwàli mifîriri erhi byâha birhu birhuma, arhufûla haguma na Kristu, -enali nshôkano yâge yammucizagya-; 6 arhufûla haguma naye, anarhubwârhaza omu mpingu muli Kristu Yezu, 7 mpu ayêrekane omu myâka yayisha obuhirhi burhajira Iugero bw’engalo yâge n’obwinja bwâge kuli rhwe muli Kristu Yezu. 8 Bulya, neci, nshôkano yâge, kuhirakwo obuyemêre, yammucizagya. Obwo bucire, arhali omu misi yinyu burhenga, ci eri ngalo ya Nyamuzinda. 9 Arhali omu bijiro burhenga, mpu lyo halek’iba owacikuza. 10 Bulya rhuli mulimo gwâge, rhwalemirwe muli Kristu Yezu mpu rhujire ebijiro binja Nyamunzinda arhurheganyizagya okukola.

Abayahudi n’abarhali Bayahudi omu cinyabuguma ca Kristu

11 Kengeri amango ga mîra, mwe bapagani, -mwàli bo ornu mubiri gwinyu, mwa mwakag’iderhwa bantakembûlwa na balya bacîderha bakembûle, erhi banali bo omu mubiri gwâbo gwakembûlagwa n’abantu-; 12 kengeri oku ago mango murhagwêrhe Kristu, mwàli bakagwa omu ishanja ly’Israheli, nta cigabi mwagwêrhe omu ndagâno Nnâmabangaf alaganaga, mwàli mbula-bulangalire na mbula-Nyamuzinda en’igulu. 13 Lero buno, muli Kristu, mwe mwàli kulî mîra, omuko gwa Kristu gwammushegezize hofi.

14 Neci ye buholo bwirhu, ye wajirara ago mashanja gombig okuba liguma, ashâba ecisîka c’obushombanyi cakag’ibaberûla; 15 omu mubiri gwâge arhenza irhegekoh haguma n’ebirhegesirwemwo n’ebigabi byâlyo, mpu lyo abo babiri abahindula muntu muguma muhyahya muli ye, na ntyo alerhe omurhûla; 16 na bombi abajire mubiri muguma, anabagalule omu bwîra bwa Nnâmahanga omu kuyîrha obushombanyi bwâbo muli ye oku musalaba. 17 Anaciyish’ihubuliza omurhûla kuli mwe, mwe mwâli kulî, n’obuholo kuli balya bàli hofi. 18 Neci, oku rhuli babirii ye rhuhisa hali Ishe muli Mûka muguma yêne.

19 Na ntyo murhaciri b’embuga nisi erhi bigolo, ci mukola ba mulala muguma n’abatagatifu na bâna b’omu nyumpa ya Nyamuzinda. 20 Entumwa n’abalêbi co ciriba muyubakîrwekwo, na Kristu Yezu Yênênê ye ibuye-kaboko ka nyumpa. 21 Muli ye mwo ngasi bûbake busîmbana bunashunjûka, bube ka-Nyamuzinda katagatifu muli Nyakasane. 22 Muli ye ninyu mwajîre omu bûbake mpu muhinduke ka-Nyamuzinda muli Mûka Mutagatifu.

3

Paolo muja-bugo w’ihwe lya Kristu

1 Co irhumire, nie ono Paolo, ndi mushwêke wa Kristu Yezu mwe bapagani murhumire. 2 Bulya nkabaga mwayumvîrhe kurhi Nyamuzinda anshobôzagya enshôkano yâge mpu mmuhise kuli yo, 3 n’oku anfulûliraga ery’ihwe, nk’okûla mmuyandikire omu nderho nsungunu. 4 Omu kusoma ebi mmuyandikîre ninyu mwêne mwaciyumviza obumanye njira bw’ihwe lya Kristu. 5 Ery’ihwe lirhàli lisag’ibwîrwa abantu ba mîra nk’oku likola limanyirwe n’entumwa zâge ntagatifu n’abalêbi muli Mûka Mutagatifu: 6 Abapagani bakola bayemêrîrwe okuyish’ihâbwa kashambala kaguma, bakola baba birumbu bya mubiri muguma, banakola bashangira eciragâne muli Kristu Yezu erhi Myanzi y’Akalembe erhumaj. 7 Nahindusire muja-bugo w’eyo Myanzi y’Akalembe erhi nshôkano y’engalo Nyamuzinda anshobôzagya erhuma, ayerekana obuhashe bw’okuboko kwâge. 8 Nie munyi omu bakristu boshi, nie nashobwîre enshokano y’okumanyisa abapagani obuhirhi bwa Kristu burhajira Iugero 9 n’okuyêreka abantu boshi lirya ihwe lyàli lifulike kurhenga emyaka n’emyaka muli Nyamuzinda, Mulemi w’ebintu byoshi. 10 Obwo bushinganyanya bwa Nyamuzinda burhajira oku bwankagerwa, ciru n’Amâmi n’Amahashek g’omu mpingu, erhi gabona Ekleziya lyo gabumanyire. 11 Ntyo kwo Nnâmahanga àli alâlîre kurhenga emyâka n’emyaka okuyish’ijira muli Nnawirhu Kristu Yezu. 12 Ye rhuha, akaba rhuyemîre, oburhwàli bw’okuyegera Nyamuzinda buzira bwôba. 13 Ntyo mmuhunyire nti murharhemukaga erhi malibuko gâni ga­rhuma, bulya lyo irenge linyu.

Omusengero gwa Paolo

14 Co cirhumire nfukama embere za Nyamuzind’Ishe, 15 y’Ishe wa ngasi mubusi oli empingu n’igulu, 16 nti ahume omu buhirhi bw’irenge lyâge, ammukomeze n’obuzibu bwa Mûka Mutagatifu, ly’omuntu muhyâhyal ommulimwo ayushûka, 17 lyo na Kristu abêra omu mirhima yinyu erhi buyemêre bwinyu burhuma. Mumere emizi omu buzigire, munasêre omu buzigire, 18 lyo muhash’iyumva, mwe n’abemêzi boshi, obugali n’obuli, oburherema n’obwandagalam, 19 munamanye obuzigire bwa Kristu, ciru bukaba bulushire ngasi bukengêre, na ntyo muyunjule obuhirhi bwa Nnâmahanga bwoshi. 20 Kuli Oyo ogwêrhe obuhashe bw’okurhujirira ngasi kantu rhwankashenga erhi kugerêreza, ciru analushîse, Oyo obushashe bwâge bukola omu mirhima yirhu, 21 kuli Ye irenge omu Ekleziya na muli Kristu Yezu, kuhika amango goshi n’emyâka n’emyâka! Amen!

4

II. Amahano g’okushwinja

Okuyumvanya n’okubêra omu cinyabuguma

1 Mmuhunyire, nie mushwêke muli Nyakasane, nti olugendo lwinyu lulingânane n’obworhere mwahamagirwemwo. 2 Mube birhohye na batûdu, munalemberane; muyumvanye omu buzigire, 3 munacisêze okulanga obuguma bwa Mûka Mutagatifu omu murhûla gw’ecinyabuguma. 4 Omubiri guli muguma na Mûka Mutatagatifu ali muguma; n’obulangalire mwahamagirwemwo nabwo buli buguma. 5 Nyakasane ali muguma Yêne, n’obuyemêre buli buguma, n’obubatizo buli buguma. 6 Nyamuzinda ali muguma, y’Ishe w’abantu boshi, ye kulire boshi, akola muli boshi, anaba muli boshi. 7 Ci kwonene ngasi muguma muli rhwe ahâbirwe eyâge ngalo nk’oku anatwîragwa n’enshôkano ya Kristu. 8 Kwo Amandiko gadesire, mpun: Arheremîre emalunga, ahêka ababohe, agabira abantu enshôkano. 9 «Arheremire», kwo kuderha kurhi? Ka kurhali kuderha oku ali arhanzir’iyandagalira omu kuzimu? 10 Oyo wayandagalaga, ye wanarheremaga, arhaluka amalunga goshi, mpu abe ishwinjiro ly’ebintu byoshi. 11 Kandi ye washobôzagya:

baguma okuba ntumwa,

abandi okuba balêbi erhi baja-bugo b’Emyanzi y’Akalembe,

n’abandi okuba balungere

erhi bayigiriza,

12 akeresa ntyo abemêzi omu mukolo gw’oburhumisi, mpu lyo ayûbaka omubiri gwa Kristu, 13 kuhika rhweshi haguma rhuhike omu cinyabuguma c’obuyemêre n’ec’okumanya Mugala wa Nnâmahanga, rhulinde rhuba muntu mwimâna, rhuhike oku lugero lukwânîneo ishwinjiro ly’omubiri gwa Kristu. 14 Ntyo !ero rhurhaciyôrhe nka bâna ba birhaba bayehûlwa eyi n’eyi na ngasi mpûsi y’enyigîrizo zarhenga omu bunywesi bw’abantu n’omu bulyâlya bwâbo bw’okurhebana. 15 Ci omu kujira eby’okuli omu buzigire, rhwayushûka omu ngasi njira, rhuyegere irhwe, ye Kristu. 16 Ye ha omubiri gwoshi okusimbana n’okusêra haguma oku burhabâle bw’enungo zoshi zigulisa n’omukolo gwa ngasi cirumbu; na ntyo kwo kushunjûka n’okuciyûbaka gwône omu buzigire.

Obuzîne buhyahya muli Kristu

17 Lero mâshi, mmubwîzire nnammugashire muli Nyakasane, nti mu rhacikag’iyôrha nka bapagani bakashimba enkengêro zâbo za busha. 18 Obuke­ngêre bwâbo buyunjwîre mwizimya, n’obuhwinja bw’omurhima gwâbo guhûsire bwàrhumîre barhabona obuzîne bwa Nyamuzinda. 19 Bàcibêrire bacikala-nshonyi, bashimba engeso mbî y’okuhusha, bagwîra okukajira eby’enshonyi bya ngasi lubero. 20 Ci mwehe arhali ntyo kwo mwayigîrizibwe Kristu, 21 akaba mwamuyumvîrhe n’akaba mwayigîrizibwe muli ye nka kulyâla binali muli Yezu.

22 Mwayigîrizibwe oku murhegesirwe okuleka obworhere bwinyu burhanzi n’okuhogola omuntu wa mîrap, olya oja wabola omu kushimba enyifinjo mbî, 23 lyo muhinduka bahyâhya omu murhima n’omu nkengêro zinyu, 24 munacihundikire omuntu muhyâhya, olya Nyamuzinda alemaga oku nshusho yâge omu bushinganyanya n’omu butagatifu bw’okunali. 25 Lero nta kucikaz’inywerha, ci ngasi muguma akabwîra abâbo eby’okuli, bulya rhweshi rhuba ngasi muguma birumbu by’abâbo. 26 Mukunire, ci murhajiraga câha: izûba lirhazikaga n’obu­kunizi bucimmugwêrheq. 27 Mumanye mwankaha hishetani engwârhiro. 28 Ngasi wali cishambo agokôle; akole n’amaboko gâge erhikwo nk’oku bishingânîne, ciru ahash’irhabâla ab’obuligo. 29 Nta luderho lubî lurhengage omu kanwa ki­nyu; mukaderha ebiwa binja byône, birya byankaba lwingayo lwinja oku bandi amango gakwânîne, n’okulerhera ababiyumva akamalo. 30 Mumanye murhajiraga Mûka Mutatagatifu gwa Nyamuzinda burher, ye wammuhiragakwo ecimanyiso c’olusiku lw’obucunguzis. 31 Omujina, ennongwe, obukunizi, akadali, ebijaci, ebyôla byoshi birhenge ekarhî kinyu, haguma na ngasi coshi ciderhwa cibî. 32 Muciyêrekane binja erhikwo na ba lukogo baguma oku bandi, omu kubabalirana mwêne na nnene nka kulya Nnâmahanga ammubabaliraga muli Kristu.

5

1 Neci, mucîsêze okushusha Nnâmahanga nka bâna bâge bazigirwa. 2 Mukayôrha muzigirîne nka kulya Kristu ammuzigiraga, acihâna yêne erhi rhwe rhurhuma mpu abe ntûlo na nterekêro y’okusimîsa Nyamuzinda. 3 Obugonyi bôhe na ngasi bindi by’enshonyi n’amagene g’eby’en’igulu, ciru amazîno gâbyo garhakag’iderhwa ekarhî kinyu: ntyo kwo kushingânîne abatagatifu. 4 Nta kuganîra eby’enshonyi, nisi erhi okuderha ebirhagwêrhi nda na mugongo, erhi okushesa abandi n’ebinwa bibî: ebyôla byoshi birhakwânîni; mukaz’ivuga Nnâmabanga omunkwa erhikwo. 5 Mumanye kwinja oku nta mugonyi, nta mûmaguza, na ntâye ohubira eby’en’igulu, -kwo kulikufukamîra ebiremwa-, ntâye muli abo boshi wanalabarhe omu Bwâmi bwa Kristu na Nnâmahanga. 6 Harhajiraga owammurheba n’ebinwa by’obunywesi: ebyo byo bihamagala obukunizi bwa Nyamuzinda oku bamugomera. 7 Mumanyage mwankashangira obubî bwâbo.

8 Mîra mwàli omu mwizimya, buna !ero mukola muli bulangashane muli Nyakasane; muyôrhe nka bâna ba bumoleke. 9 Na ngasi hiri hinja, ngasi hishingânîne, na ngasi hiri hy’okuli, yo mburho y’obulangashane. 10 Mulongereze ebisimîsize Nyakasane; 11 munamanye mwankashangîra emikolo y’omwizimya erhajira kamalo, ci muyêrekane obubî bwâyo erhi­kwo. 12 Bulya ebi abo bantu bajira bufundafunda, ziri nshonyi okubiderha. 13 Ci ebiyêrekanwa byoshi kubonekana bibonekana n’obwâlagale; na ngasi co­shi cibonekana n’obwâlagale buba bumoleke. 14 Co cirhuma baderha, mpu: «Tulûka, weri îro, zûka omu bafù, Kristu âkumolekera». 15 Ntyo mumanye bwinja olugendo lwinyu; murhahimbaga nka bingolongolo, ci mube barhimanya; 16 Mukolêse bwinja amango muhîrwe, bulya zino nsiku ziri mbî. 17 Kuziga murhabaga bahalanjisi, ci mucisêze okumanya cici Nyakasane alonza. 18 Murhahîra mukalaluka amamvu, bulya ly’iriba ly’eby’enshonyi; ci muyunjule Mûka Mutagatifu. 19 Mukazibwîrana ennanga, ebitakîro n’enyimbo z’obunya-Mûka; mukayimba n’okukuza Nyakasane n’omurhima gwinyu gwoshi. 20 Ngasi mango n’oku ngasi kantu mukaz’ivuga Nyamuzind’Ishe omunkwa, oku izîno lya Nnawirhu Yezu Kristu.

Oku abakristu bakwânîne okuyôrha omu mwa bâbwè

21 Mukaz’ikengana mwêne na nnene erhi kurhinya Kristu kurhuma. 22 Kukwânîne abakazi bayumve bîba nk’oku bankayumva Nyakasane; 23 bulya omulume ye nnawâbo omukazi, nka kula Kristu ye nnawâbo Ekleziya, ye Muciza w’omubiri. 24 Kulya Ekleziya eyumva Kristu, kwo n’abakazi bakwânîne okuyumva bîba muli byoshi. 25 Mwe balume, muzigire bakinywi nka kula Kristu azigira Ekleziya; acihânyire yo erhumire, 26 mpu ayijire ntagatifu anayicêse omu kuyishuka n’amishi haguma n’oluderhot. 27 Bulya alonzagya Ekleziya yage ebe cirangashana, erhagwêrhi izâbyo, erhi migunye-migunye, nisi erhi bindi bya bene ebyo, ci ntagatifu na nyêru-kwêru.

28 Abalume nabo bakwânîne bazigire bakâbo nka mibiri yâbo bône. Ozigira mukâge crhi yêne ocizigire. 29 Ntaye osag’ishomba omubiri gwâge; ci kugulîsa omuntu agulîsa n’okuguge­nderera kwinja, nka kula Kristu ajirira Ekleziya; 30 Bulya rhuli birumbu by’o­mubiri gwâge. 31 Co cirhuma omuntu aleka ishe na nnina, acîshwêkerekwo mukâge, banabe oku bali babiri mubiri mugumau. 32 Liri ihwe likulu elyo: nalonza okuderha oku luli lwiganyo lwa Kristu n’Ekleziya. 33 Ntyo ngasi muguma muli mwe azigire mukâge nk’oku acîzigira yêne, n’omukazi akenge îba.

6

1 Bana, mukaz’iyumva ababusi binyu muli Nyakasane: okwo kushingânîne. 2 Okaz’ikenga sho na nyoko, -ly’irhegeko lirhanzi lirimwo eciragâne-, 3 ly’obona iragi onalame myâka minji en’iguluv. 4 Ninyu, mwe babusi, murhakag’isholoshonza abâna binyu, ci omu kubalera, mubayigîrize munabahanûle muli Nyakasane.

5 Bashizi, mukaz’iyumva ba nnahamwinyu b’en’igulu, mubarhinye munabakenge n’omurhima gurhalimwo bulyâlya, nka kulya mwankajirira Kristu. 6 Murhakag’ikakolera isù nk’abalonz’isimîsa abantu, ci nka barhumisi ba Kristu bajira obulonza bwa Nnâmahanga n’omurhima gwoshi. 7 N’omurhima gwinyu gwoshi murhumikire Nyakasane, ci arhali abantu. 8 Murhahabiri oku ngasi muntu, akaba mushizi, akaba ntagengwa, ayishihâbwa na Nyakasane oluhembo lw’aminja ajizire.

9 Ninyu, mwe bashigwa, mukabajirira nk’okwo. Muleke okukabayôbohya, murhanayibagiraga oku Nnawâbo na Nnawinyu omu mpingu aba, n’oku arhajira kanâna.

Emîrasano y’omukristu

10 Cabuzinda-zinda, musimike muli Nyakasane n’omu buhashe bw’emisi yâge. 11 Muyambale emîrasano ya Nyamuzinda, lyo muhash’ihima obwengehusi bwa shetani. 12 Bulya ababisha rhulwîsa gurhali mubiri na muko, ci Mâmi, n’Amahashe, n’Amarhegesi g’eri igulu ly’omwizimya; rhulwîsa abazimu babî babêra omu cirêrew. 13 Kuziga muyambale emîrasano ya Nyamuzinda, ly’omu mango mabî muhashihagalika omushombanyi, muhimane, munayôrhe muzibuhire. 14 Muyimangire kuli gombi! Okuli bube gwo mukaba gwinyu, obushinganyanya ebe yo mpenzi yinyu, 15 n’obushibirizi bw’okulumiza Emyanzi y’Akalembe zibe zo nkwêrho zinyu. 16 Muyôrhe mufumbasire empenzi y’o­buyernêre, yo mwakahazamwo emyampi-kamole y’omubîx yoshi. 17 Muyambale n’ensirha y’obucire n’engorho ya Mûka Mutagatifu, lwo Luderho lwa Nnârna­hanga. 18 Muyôrhe muharâmya n’okushenga ngasi mango muli Mûka Mutaga­tifu; mukayîza burharhama, munasengerere abatagatifu boshi. 19 Munsengere nani, lyo mbona oku nabumbûla akanwa, nderhe nampanûle n’oburhwâli ihwe ly’Emyanzi y’Akalembe; 20 yo ndi muja-bugo wayo muno nkoba. Mâshi mbone oburhwâli bw’okuyiderha nk’oku ekwânîne!

Emyanzi ya Paolo n’omusingo

21 Nnonzize nti ninyu mumanye emyanzi yâni n’oku nyôsire; mwene wirhu muzigirwa Tikiko, muganda okwânîne okucîkubagirwa muli Nyakasane, â­mmubwîra byoshi. 22 Mmurhumireye nti ammuhe emyanzi yirhu anammurhûlirize emirhima. 21 Nyamuzind’Ishe na Nyakasane Yezu Kristu bashobôze bene wirhu omurhûla, obuzigire n’obuyemêre. 24 Enshôkano ya Nnâmahanga ebe haguma na balya boshi bazigira Nnawirhu Yezu Kristu omu kalamo karhaheka!


 a1.0 Abanya-Efezi; Bantu b’ Efezi, Abahubukaga e Efezi

 b1.12 Rhwe: Bo bayahudi abo; bakristu b’oku bûko, b’oku ishanja ly’Abayahudi.

 c1.13 Ninyu: kwo kuderha abapagani abo; bakristu b’omu mashanja, bûko burhali bwa Bayahudi.

 d2.1 Ninyu: mwe bakristu mwarhenganga omu mûko garhali ga bayahudi, mpu bo bapagani.

 e2.3 Nirhu: rhwe bakristu barhengaga omu mûko g’Abayahudi, mpo bakag’ilinda Masiya kurhenga mîra

 f2.12 : Abapagani bagwêrhe bazimu banji, ci barhayishigi Nyamuzinda w’okuli.

 g2.14 : Ago mashanja gombi: Abayahudi n’abapagani.

 h2.15 : Irhegeko lya Musa lyàli cisîka ekarhî k’Abayahudi n’abandi bantu.

 i2.18 : Oku rhuli babiri: Ahayahudi n’abapagani.

 j3.6 : Ababatizibwe boshi, bakaba bapagani erhi Bayahudi, bali bana ba Nnâmahanga.

 k3.10 : Amâmi n’Amahashe g’omu mpingu, bo bamalahika.

 l3.16 : Oyo muntu muhyâhya, bwo buzîne Mûka Mutatagatifu arhuha omu bubatizo.

 m3.18 : Okwo kwoshi kuli kuderha oku ihwe lya Nnâmahanga lirhajira Iugero.

 n4.8 : Lul 67. 19.

 o4.13 : Ekleziya lyo ishwinjiro ly’omubiri gwa Kristu, na ngasi babatizibwe byo birumbu by’o­gwo mubiri. Ngasi muguma muli rhwe kukwânîne acisêze okuba mwimâna, okuba mutagatifu, lyo Ekleziya ehika oku Iugero Iukwânîne ishwinjiro ly’omubiri gwa Kristu.

 p4.22 : Omuntu wa mîra y’olya wali omu buja bw’ebyâha, n’omuhyâhya y’olya waburhagwa omu mîshi g’obubatizo.

 q4.26 : Lul 4, 5.

 r4.30 : Ngasi câha cijira Mûka Mutagatifu burhe, bwenêne ebyâha bisherêza ecinyabuguma c’Ekleziya.

 s4.30 olusiku ly’obucunguzi: Aha kuyûrha kw’igulu lyo rhwacunguka lwoshi, olusiku rhwarhengamwo olu Iubanda lw’emirenge.

 t5.26 Amîshi n’enderho z’obubatizo, ebyo badesire.

 u5.31 : Murh 2, 24; Mt 19, 5.

 v6.3 : Lub 20, 12.

 w6.12 : Ababisha birhu barhali b’en’igulu, ci Shetani yênênê.

 x6.16 : Omubî kwo kuderha shetani.

Bibliya omu mashi galusibwe n’ecigereki lulimi nshôko y’Endagâno Mpyâhya: AMARUBA EMWA ABAGALASIYA: Akantu kagwêrhe akamalo kuli kuhinduka ciremwa cihyâhya muli Kristu

GAL – – DRC MASHI HEBREW BIBLE and MASHI GREEK

Munkwa munene oku barhumisi ba Yezu na Ekleziya

bakolaga na C.D.P.C.L. Bukavu,  bulya omu EBIBLIYA NTAGATIFU,

Verbum Bible, Kinshasa 1992, rhudômire binwa binji bya mashi.

AMARUBA MUTAGATIFU PAOLO AYANDIKIRAGA ABAGALASIYAa

Paolo ali mwishogwa wa Nnâmahanga, Yezu wamuhugulaga Emyanzi y’Akalembe ayigiriza (1). Akuba mukristu kurhali kushimba obworhere bw’Abayahudi (2); bulya okukembûlwa kuli ntâco, n’okurhakembûlwa nakwo kuli ntâco; akantu kagwêrhe akamalo, kuli kuhinduka ciremwa cihyâhya (5, 5-6;6, 15). Omukristu akwanîne ayumve oku abemêzi boshi muli Kristu bakola bene Abrahamu. Ye Nnâmahanga ahaga endagâno omu buyemêre mpu arhaciri Abramu, Larha-wa-lukengwa, ci Abrahamu, Ishe-wa-mbaga-mwandu. Ababatizibwe barhacirimwo kabôlo. Obuyemêre buyimangira oku ciragâne ci arhali oku Irhegeko, bulya Irhegeko lirhâna misi ya kushimba amarhegeko (3,13-14). Erhi Nnâmahanga abona oku amango gayunjwîre arhuma Omugala, aburhwa n’omukazi, afira ebyâha birhu, anafûka; n’abamuyemîre bahâbwa Mûka wabarhabâla okushimba amarhegeko mafundikire omu irhegeko ly’obuzigire, barhali bajà ci bana baburhe (4-5). Ngasi muguma acihangane kuyâka ebijiro bigalugalu by’omubiri ahêkwe na Mûka Mutagatifu (5,5-6.19-6, 17). Paolo ashuza abakag’irheba Abanyagalasiya.

1

Paolo acîmanyisa, anahâna omusingo

1 Paolo, ntumwa, arhali oku bulonza bw’abantu nisi erhi oku bulagizi bw’omuntu, ci oku nshôkano ya Yezu Kristu na Nyamuzinda Ishe wamufûlaga omu bafù, 2 nie na bene wirhu boshi rhuli rhweshi, oku Ekleziya z’e Galasiya. 3 Kuli mwe engalo n’omurhûla gwa Larha Nnâmahanga na Nyakasane Yezu Kristu, 4 wacihânaga nterekêro oku byâha birhu, mpu lyo arhurhenza omu bubî bw’er’igulu, nka kulya Larha Nyamuzinda alonza, 5 olya okayagirwa emyaka n’emyaka! Amen.

Emyanzi y’Akalembe eba miguma yône

6 Nsômîrwe kurhi mudwîrhe mwatwîka duba-duba ntya olya wammuhamagalaga omu nshôkano ya Kristu, mpu mushimbe eyindi-yindi myanzi y’akalcembe; 7 n’obwo Emyanzi y’Akalembe erhabamwo kubiri. Ci hali abantu badwiîrhe bammuhiramwo akavululindi n’okulonza okuhushikanya Emyanzi y’Akalembe ya Kristu. 8 Mâshi owankaderha mpu ammuyigîriza eyindi-yindi myanzi y’akalembe erhali nk’erya rhwammubwîrizagya, ciru akaba rhwêne nisi erhi malahika wamanuka emalunga, oyo akahera! 9 Kulya rhwammubwîraga mîra, nashub’ikuderha buno: owammuyigîriza eyindi-yindi myanzi y’Akalembe erhali nk’erya mwayigîrizibagwa, oyôla erhi ali mukage! 10 Omu kuderha ntyo, ka kusîmwa na bantu erhi kusîmwa na Nyamuzinda nnonzize? Ka bantu nnonza okusimîsa? Acibâga bantu ncilonza okusimîsa, singa ntaba mwambali wa Kristu.

I. Paolo ashambâla kurhi ayigîrizagya Emyanzi y’Akalembe

Kristu wabwîrizagya Paolo Emyanzi y’ Akalembe ayigîriza

11 Neci, leki mmubwîre, bene wirhu: Emyanzi y’Akalembe nyigîriza erhaba ya bantu; 12 bulya arhali muntu wayimpâga erhi kuyinyigîriza, ci Yezu Kristu yêne wayinfulûliraga. 13 Mwayumvîrhe baderha oku nayôrhaga mîra omu idini ly’Abayahudi, n’oku ntagwêrhe Iugero omu kulibuza Ekleziya ya Nyamuzinda n’omu kulonza okuyishereza. 14 Omu idini ly’Abayahudi, nalusha birhu banji rhwakulaga rhweshi, bulya ntâye wampimaga okusêra oku ngeso za bashakulûza.

15 Ci olya wacinyîshogaga kurhenga nciri omu nda ya nyâma, anampamagala oku nshôkano yâge, erhi alonza 16 okummanyisa Omugala, mpu lyo nani ngend’imuyigîriza abapagani, ho na halya, buzira kudôsa omubiri n’omukob, 17 buzira kurheremera e Yeruzalemu emwa balya banshokoleraga okuba ntumwa, nalikûlira omu Arabiya; okuhandi nashub’ija e Damasi. 18 Erhi hagera myaka isharhu lyo narheremirage e Yeruzalemu, nti ngend’ilolakwo Kefa; rhwabêra rhweshi naye nsiku ikumi n’irhanu. 19 Ci nta yindi ntumwa nabwîne, okuleka Yakobo, mwene wâbo Nyakasane. 20 Ebi mmuyandikîre, Nyamuzinda yêne amanyire oku burhali bunywesi! 21 Okuhandi nanacija omu bihugo by’e Siriya n’eby’e Silisiya. 22 Ci kwônene ntàl’inyishibwi omu Ekleziya za Kristu z’omu Yudeya. 23 Bakag’iyumva baderha kwône, mpu: «Olya wakag’irhulibuza mîra, ye kola odwîrhe ayigîriza bulya buyemêre alonzagya okuherêrekeza». 24 Bakakuza Nnâmahanga erhi nie ntuma.

ΠΡΟΣ ΓΑΛΑΤΑΣ 1

1 Παῦλος ἀπόστολος οὐκ ἀπ’ ἀνθρώπων οὐδὲ δι’ ἀνθρώπου ἀλλὰ διὰ Ἰησοῦ Χριστοῦ καὶ θεοῦ πατρὸς τοῦ ἐγείραντος αὐτὸν ἐκ νεκρῶν, 2 καὶ οἱ σὺν ἐμοὶ πάντες ἀδελφοὶ ταῖς ἐκκλησίαις τῆς Γαλατίας, 3 χάρις ὑμῖν καὶ εἰρήνη ἀπὸ θεοῦ πατρὸς ἡμῶν καὶ κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ 4 τοῦ δόντος ἑαυτὸν ὑπὲρ τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν, ὅπως ἐξέληται ἡμᾶς ἐκ τοῦ αἰῶνος τοῦ ἐνεστῶτος πονηροῦ κατὰ τὸ θέλημα τοῦ θεοῦ καὶ πατρὸς ἡμῶν, 5 ᾧ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων, ἀμήν. 6 Θαυμάζω ὅτι οὕτως ταχέως μετατίθεσθε ἀπὸ τοῦ καλέσαντος ὑμᾶς ἐν χάριτι [Χριστοῦ] εἰς ἕτερον εὐαγγέλιον, 7 ὃ οὐκ ἔστιν ἄλλο, εἰ μή τινές εἰσιν οἱ ταράσσοντες ὑμᾶς καὶ θέλοντες μεταστρέψαι τὸ εὐαγγέλιον τοῦ Χριστοῦ. 8 ἀλλὰ καὶ ἐὰν ἡμεῖς ἢ ἄγγελος ἐξ οὐρανοῦ εὐαγγελίζηται [ὑμῖν] παρ’ ὃ εὐηγγελισάμεθα ὑμῖν, ἀνάθεμα ἔστω. 9 ὡς προειρήκαμεν καὶ ἄρτι πάλιν λέγω· εἴ τις ὑμᾶς εὐαγγελίζεται παρ’ ὃ παρελάβετε, ἀνάθεμα ἔστω. 10 Ἄρτι γὰρ ἀνθρώπους πείθω ἢ τὸν θεόν; ἢ ζητῶ ἀνθρώποις ἀρέσκειν; εἰ ἔτι ἀνθρώποις ἤρεσκον, Χριστοῦ δοῦλος οὐκ ἂν ἤμην.  11 Γνωρίζω γὰρ ὑμῖν, ἀδελφοί, τὸ εὐαγγέλιον τὸ εὐαγγελισθὲν ὑπ’ ἐμοῦ ὅτι οὐκ ἔστιν κατὰ ἄνθρωπον· 12 οὐδὲ γὰρ ἐγὼ παρὰ ἀνθρώπου παρέλαβον αὐτὸ οὔτε ἐδιδάχθην, ἀλλὰ δι’ ἀποκαλύψεως Ἰησοῦ Χριστοῦ.  13 Ἠκούσατε γὰρ τὴν ἐμὴν ἀναστροφήν ποτε ἐν τῷ Ἰουδαϊσμῷ, ὅτι καθ’ ὑπερβολὴν ἐδίωκον τὴν ἐκκλησίαν τοῦ θεοῦ καὶ ἐπόρθουν αὐτήν, 14 καὶ προέκοπτον ἐν τῷ Ἰουδαϊσμῷ ὑπὲρ πολλοὺς συνηλικιώτας ἐν τῷ γένει μου, περισσοτέρως ζηλωτὴς ὑπάρχων τῶν πατρικῶν μου παραδόσεων.  15 Ὅτε δὲ εὐδόκησεν [ὁ θεὸς] ὁ ἀφορίσας με ἐκ κοιλίας μητρός μου καὶ καλέσας διὰ τῆς χάριτος αὐτοῦ 16 ἀποκαλύψαι τὸν υἱὸν αὐτοῦ ἐν ἐμοί, ἵνα εὐαγγελίζωμαι αὐτὸν ἐν τοῖς ἔθνεσιν, εὐθέως οὐ προσανεθέμην σαρκὶ καὶ αἵματι 17 οὐδὲ ἀνῆλθον εἰς Ἱεροσόλυμα πρὸς τοὺς πρὸ ἐμοῦ ἀποστόλους, ἀλλ’ ἀπῆλθον εἰς Ἀραβίαν καὶ πάλιν ὑπέστρεψα εἰς Δαμασκόν.  18 Ἔπειτα μετὰ ἔτη τρία ἀνῆλθον εἰς Ἱεροσόλυμα ἱστορῆσαι Κηφᾶν καὶ ἐπέμεινα πρὸς αὐτὸν ἡμέρας δεκαπέντε, 19 ἕτερον δὲ τῶν ἀποστόλων οὐκ εἶδον εἰ μὴ Ἰάκωβον τὸν ἀδελφὸν τοῦ κυρίου. 20 ἃ δὲ γράφω ὑμῖν, ἰδοὺ ἐνώπιον τοῦ θεοῦ ὅτι οὐ ψεύδομαι.  21 Ἔπειτα ἦλθον εἰς τὰ κλίματα τῆς Συρίας καὶ τῆς Κιλικίας· 22 ἤμην δὲ ἀγνοούμενος τῷ προσώπῳ ταῖς ἐκκλησίαις τῆς Ἰουδαίας ταῖς ἐν Χριστῷ. 23 μόνον δὲ ἀκούοντες ἦσαν ὅτι ὁ διώκων ἡμᾶς ποτε νῦν εὐαγγελίζεται τὴν πίστιν ἥν ποτε ἐπόρθει, 24 καὶ ἐδόξαζον ἐν ἐμοὶ τὸν θεόν.

2

Entumwa zasima enyigîrizo za Paolo

1 Erhi hagera myâka ikumi n’ini, nashub’iyinamukira e Yeruzalemu rhweshi na Barnaba; nahêka na Tito. 2 Nyamuzinda wantumagayoc. Nababwîra Emyanzi y’Akalembe nyigîriza abapagani; abagula bàbalimwo nababwîra habo-habo, nti nankanalibirhira busha, nisi erhi mbe nalibirhîre busha. 3 Ciru na Tito, Omugereki rhwàli rhweshi, barhamusêzagya mpu akembûlwe; 4 n’obwo hàli hayishire bene wirhu b’obwihambe bacidwîrhe bône, barhujamwo bufunda mpu bayish’ihengûza kurhi rhuba ntagengwa muli Kristu banashub’irhugalula omu bujà. 5 Ci rhurhacilikiriraga ciru n’ehisanzi hisungunu hyône nti rhubayemêre, lyo rhummuhisakwo Emyanzi y’Akalembe nk’oku enali. 6 Nabo abagula bàli muli bo, -Oku bàli omu bworhere bwâbo kurhanyêrekiri, bulya Nyamuzinda arhajira kabôlo,- abo bagula ntâco bansêzize okujira. 7 Ciru babona oku nahâbirwe omukolo gw’okuyigîriza bantakembûlwa Emyanzi y’Akalembe kulyâla Petro ahâbirwe ogw’okuyigîriza abakembûle; 8 bulya owa­rhumaga Petro emwa abakembûle, ye wantumaga nani emwa abapagani. 9 Erhi babona engalo nashobwîre, Yakobo na Kefa na Yowane, bo bàli nka mitu­ngo, barhuha okuboko, nie ono na Barnaba, mpu cibe cimanyîso c’ecinyabuguma. Rhwayumvanya oku rhw’ono rhwaja emwa abapagani, nabo emwa abakembûle. 10 Bakenyi bône barhubwîzire mpu rhurhayibagiraga; n’okwo kushîbirira nkushîbirira bwenêne.

Petro bo na Paolo e Antiyokiya

11 Ci erhi Kefa aciyisha e Antiyokiya, namuhagalika, bulya àli akwânîne okulongozibwa. 12 bulya embere abantu ba Yakobo bayishe, Petro akag’ilya haguma n’abapagani; ci erhi bayisha, aciyegûla anaciyungula erhi kuyôboha abakembûle kurhuma. 13 Abandi Bayahudi nabo bamushimba omu bulyâlya bwâge; mâshi ciru na Barnaba abalolerakwo.

14 Erhi mbona oku olugendo lwabo lurhashimbiri okuli kw’Emyanzi y’Akalembe, nabwîra Kefa embere za boshi, nti: «Akaba we Muyahudi, odwiîrhe wajira nka mupagani, ci arhali nka Muyahudi, kurhi wankacisêza abapagani mpu bajire nka Bayahudi? 15 Rhwono rhwaburhagwa Bayahudi, rhurhali aka abala bapagani banya­byaba. 16 Ci bulya rhumanyire oku muntu arhajirwa mwêru-kwêru n’ebijiro by’Irhegeko; ci omu kuyemêra Yezu Kristu, nirhu rhwayemîre Yezu Kristu, nti lyo rhubinduka bêru-kwêru omu kuyemêra Kristu, ci arhali omu kushimba Irhegeko; bulya nta muntu wankahinduka mwêru-kwêru n’ebijiro by’Irhegeko. 17 Ci, omu kulonza okuba bêru-kwêru muli Kristu, akaba rhuciri banya-byâha, ka erhi Kristu ye okolaga odwîrhe ecâha? Nta mango!

18 Bulya erhi nankashub’iyûbaka ecinashâbaga niene, obwo nanayêrekana oku mvunyire irhegeko. 19 Kali oku burhabâle bw’Irhegeko, nafîre, narhenzibwa omu lukoba lw’irhegeko, nti lyo ndamira Nnâmabanga: nabambirwe oku musalaba haguma na Kristu; 20 arhanaciri nie nzîne, ci Kristu ye ozîne, muli nie. N’obula buzîne ngwêrhe buno omu mubiri, buli buzîne ngwêrhe omu kuyemêra Mugala wa Nyamuzinda wanzigiraga anacihâna erhi nie ntuma. 21 Ntadesiri nti enshôkano ya Nyamuzinda eri busha: bulya akaba obushinganyanya omu Irhegeko burhenga, Kristu busha afirîre».

ΠΡΟΣ ΓΑΛΑΤΑΣ 2

1 Ἔπειτα διὰ δεκατεσσάρων ἐτῶν πάλιν ἀνέβην εἰς Ἱεροσόλυμα μετὰ Βαρναβᾶ συμπαραλαβὼν καὶ Τίτον· 2 ἀνέβην δὲ κατὰ ἀποκάλυψιν· καὶ ἀνεθέμην αὐτοῖς τὸ εὐαγγέλιον ὃ κηρύσσω ἐν τοῖς ἔθνεσιν, κατ’ ἰδίαν δὲ τοῖς δοκοῦσιν, μή πως εἰς κενὸν τρέχω ἢ ἔδραμον. 3 ἀλλ’ οὐδὲ Τίτος ὁ σὺν ἐμοί, Ἕλλην ὤν, ἠναγκάσθη περιτμηθῆναι· 4 διὰ δὲ τοὺς παρεισάκτους ψευδαδέλφους, οἵτινες παρεισῆλθον κατασκοπῆσαι τὴν ἐλευθερίαν ἡμῶν ἣν ἔχομεν ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ, ἵνα ἡμᾶς καταδουλώσουσιν, 5 οἷς οὐδὲ πρὸς ὥραν εἴξαμεν τῇ ὑποταγῇ, ἵνα ἡ ἀλήθεια τοῦ εὐαγγελίου διαμείνῃ πρὸς ὑμᾶς.  6 Ἀπὸ δὲ τῶν δοκούντων εἶναί τι,– ὁποῖοί ποτε ἦσαν οὐδέν μοι διαφέρει· πρόσωπον [ὁ] θεὸς ἀνθρώπου οὐ λαμβάνει– ἐμοὶ γὰρ οἱ δοκοῦντες οὐδὲν προσανέθεντο, 7 ἀλλὰ τοὐναντίον ἰδόντες ὅτι πεπίστευμαι τὸ εὐαγγέλιον τῆς ἀκροβυστίας καθὼς Πέτρος τῆς περιτομῆς, 8 ὁ γὰρ ἐνεργήσας Πέτρῳ εἰς ἀποστολὴν τῆς περιτομῆς ἐνήργησεν καὶ ἐμοὶ εἰς τὰ ἔθνη, 9 καὶ γνόντες τὴν χάριν τὴν δοθεῖσάν μοι, Ἰάκωβος καὶ Κηφᾶς καὶ Ἰωάννης, οἱ δοκοῦντες στῦλοι εἶναι, δεξιὰς ἔδωκαν ἐμοὶ καὶ Βαρναβᾷ κοινωνίας, ἵνα ἡμεῖς εἰς τὰ ἔθνη, αὐτοὶ δὲ εἰς τὴν περιτομήν· 10 μόνον τῶν πτωχῶν ἵνα μνημονεύωμεν, ὃ καὶ ἐσπούδασα αὐτὸ τοῦτο ποιῆσαι. 11 Ὅτε δὲ ἦλθεν Κηφᾶς εἰς Ἀντιόχειαν, κατὰ πρόσωπον αὐτῷ ἀντέστην, ὅτι κατεγνωσμένος ἦν. 12 πρὸ τοῦ γὰρ ἐλθεῖν τινας ἀπὸ Ἰακώβου μετὰ τῶν ἐθνῶν συνήσθιεν· ὅτε δὲ ἦλθον, ὑπέστελλεν καὶ ἀφώριζεν ἑαυτὸν φοβούμενος τοὺς ἐκ περιτομῆς. 13 καὶ συνυπεκρίθησαν αὐτῷ [καὶ] οἱ λοιποὶ Ἰουδαῖοι, ὥστε καὶ Βαρναβᾶς συναπήχθη αὐτῶν τῇ ὑποκρίσει. 14 ἀλλ’ ὅτε εἶδον ὅτι οὐκ ὀρθοποδοῦσιν πρὸς τὴν ἀλήθειαν τοῦ εὐαγγελίου, εἶπον τῷ Κηφᾷ ἔμπροσθεν πάντων· εἰ σὺ Ἰουδαῖος ὑπάρχων ἐθνικῶς καὶ οὐχὶ Ἰουδαϊκῶς ζῇς, πῶς τὰ ἔθνη ἀναγκάζεις ἰουδαΐζειν;  15 Ἡμεῖς φύσει Ἰουδαῖοι καὶ οὐκ ἐξ ἐθνῶν ἁμαρτωλοί· 16 εἰδότες [δὲ] ὅτι οὐ δικαιοῦται ἄνθρωπος ἐξ ἔργων νόμου ἐὰν μὴ διὰ πίστεως Ἰησοῦ Χριστοῦ, καὶ ἡμεῖς εἰς Χριστὸν Ἰησοῦν ἐπιστεύσαμεν, ἵνα δικαιωθῶμεν ἐκ πίστεως Χριστοῦ καὶ οὐκ ἐξ ἔργων νόμου, ὅτι ἐξ ἔργων νόμου οὐ δικαιωθήσεται πᾶσα σάρξ. 17 εἰ δὲ ζητοῦντες δικαιωθῆναι ἐν Χριστῷ εὑρέθημεν καὶ αὐτοὶ ἁμαρτωλοί, ἆρα Χριστὸς ἁμαρτίας διάκονος; μὴ γένοιτο. 18 εἰ γὰρ ἃ κατέλυσα ταῦτα πάλιν οἰκοδομῶ, παραβάτην ἐμαυτὸν συνιστάνω. 19 ἐγὼ γὰρ διὰ νόμου νόμῳ ἀπέθανον, ἵνα θεῷ ζήσω. Χριστῷ συνεσταύρωμαι· 20 ζῶ δὲ οὐκέτι ἐγώ, ζῇ δὲ ἐν ἐμοὶ Χριστός· ὃ δὲ νῦν ζῶ ἐν σαρκί, ἐν πίστει ζῶ τῇ τοῦ υἱοῦ τοῦ θεοῦ τοῦ ἀγαπήσαντός με καὶ παραδόντος ἑαυτὸν ὑπὲρ ἐμοῦ. 21 Οὐκ ἀθετῶ τὴν χάριν τοῦ θεοῦ· εἰ γὰρ διὰ νόμου δικαιοσύνη, ἄρα Χριστὸς δωρεὰν ἀπέθανεν.

3

II. Enyigîrizo za Paolo emwa Abagalasiya

Obushinganyanya omu buyemêre burhenga

1 Yaga we, banyamerhe b’e Galasiya! Lero ndi wammugeresire mweki we! Ka n’amasù ginyu murhabonaga nammuyigîriza Yezu Kristu wabambagwa oku musalaba? 2 Kanwa kaguma nalonza okummudôsa: ka bijiro bya marhegeko erhi kushimba obuyemêre kwarhumaga muhâbwa Mûka Mutagatifu? 3 Kurhi oku mwahûsirage omurhima, erhi murhangira kuli Mûka muyûkiza kuli cikoba! 4 kw’ebyo byoshi mwâba ntamira-busha, akaba busha mwanarhamirage! 5 Olya ommushobôza Mûka n’okujira ebisômerîne ekarhî kinyu, ka bijiro bya marhegeko birbuma akujira, nisi erhi bulya mushimba obuyemêre? 6 Ntyôla kwo Abrahamu ayemîre Nnâmahanga, n’okwo kwarhuma aba mu­shinganyanyad. 7 Mumanyage oku abagwêrhe obuyemêre, bonene bo bana b’Abrahamu. 8 Na kulya kuba Amandiko gàli gamanyire oku Nyamuzinda anayêze abapagani erhi buyemêre burhuma, gabwîra Abrabamu kurhenga mîra, mpu:e Amashanja goshi ganagishwe muli we. 9 Kuziga abagwêrhe obuyemêre, bonene bo banagishwe bo n’omwêmezi Abrabamu. Irhegeko lirhuma abantu bahehererwa 10 Nabo balya bacikubagira ebijiro by’amarhegeko, bali omu kaga k’okuyi­sh’ihehêrerwa, bulya kuyandisirwe, mpuf: Ahehêrerwe ngasi yeshi orhasêra oku biyandisirwe omu citabu c’Amarhegeko byoshi. 11 Ntyo kubonekîne n’obwâlagale oku ntâye amarhegeko gankajira mwêru-kwêru embere za Nyamuzi­nda, bulya obuzîne bw’omushinganyanya buba buyemêre. 12 Amarhegeko gôhe garhayegemera buyemêre, ci ogashimba, ganamulamyeg. 13 Kristu arhufumize okuhehêrerwa kw’amarhegeko, erhi yêne ayemêra okuhehêrerwa rhwe rhurhumire, bulya kuyandisirwe, mpuh: Ahehêrerwe ngasi yeshi oli munanike oku murhi! 14 Byabire ntyo mpu lyo omugisho gw’Abrahamu guhika oku bapagani muli Yezu Kristu, lyo rhunahâbwa Mûka Mutagatifu rhwalaganyibagwa erhi buyemêre burhuma.

lrhegeko lirharhenzagya endagâno

15 Bene wirhu, nkola nasbambâla nka kulya abantu bashambâla. Akanwa kazinda -n’obwo kali kanwa ka muntu kwône- ntaye wankakagalula erhi okukayushulakwo ebindi, casinga kabe kafundike. 16 Amalanganyo Abrahamu wagahâbagwa n’iburha lyâge. Amandiko garhadesiri, mpu: «n’abana bâge», nka kuno bali banji, ci: «n’iburha lyawe», nka kuno ali muguma, ye Kristu. 17 Alagi oku ndesire: akanwa kafundikagwa na Nyamuzinda, amarhegeko gayishaga myâka magana ani na makumi asharhu kurhenga ako kanwa, garhankakagalula, garhankanarhenza ago malaganyo. 18 Bulya acibaga irhegeko lihâna akashambala, cirhankacibire ciragâne cikahâna. Ci ciragâne carhumaga Abrahamu arhonyibwa na Nnâmahanga.

Omukolo gw’lrhegeko

19 Irhegeko lirigi lya bici? Lyadwîrhwe erhi byâha birhuma, kuhika liyishe lirya iburha lyalaganyibagwa eciragâne; lyamanyisibwa na bamalahika oku bulagizi bw’omwimangizii. 20 Ci omulagizi arhaba wa muntu muguma, na Nyamuzinda yehe ali mugumaj yênek. 21 Ka kuligi kuderha oku Irhegeko lyankalwisa eciragâne ca Nyamuzinda? Nta mango! Hacibaga irhegeko lyankahash’ihâna obuzîne, lyoki obushinganyanya bwankarhenzire omu Marhegeko. 22 Ci Amandiko gashwêkîre ebintu byoshi omu bugomi bw’ecâha, mpu lyo abemêzi bashobôla ebyalaganyibagwa erhi buyemêre bwâbo muli Yezu Kristu burhuma.

Omukolo gw’obuyemêre

23 Amango obuyemêre burhâli buj’iyisha, rhwàli babohe omu mpamikwa y’Irhegeko, rhwakalinga oku rhwafulûlirwa obuyemêre. 24 Ntyo Irhegeko lyàli nka mulezi warhuhisakwo Kristu, lyo obuyemêre burhujira bêru-kwêru. 25 Ci bunola obuyemêre bwayishire, nta buhashe omulezi acirhugwêrhekwo. 26 Bulya mweshi muli bana ba Nyamuzinda erhi buyemêre muli Kristu burhuma; 27 kulya kuba mwe mwabatizibwe muli Kristu mweshi, mwacihundikire Kristu. 28 Murhacirimwo Muyahudi erhi Mugereki; murhacirimwo mujà erhi ntage­ngwa; murhacirimwo mulume erhi mukazi: mweshi muli muguma muli Kristu Yezu. 29 N’akaba muli ba Kristu, muli iburha ly’Abrahamu, mwe mwanayîme mwa birya alaganyibagwa.


ΠΡΟΣ ΓΑΛΑΤΑΣ 3

1 Ὦ ἀνόητοι Γαλάται, τίς ὑμᾶς ἐβάσκανεν, οἷς κατ’ ὀφθαλμοὺς Ἰησοῦς Χριστὸς προεγράφη ἐσταυρωμένος; 2 τοῦτο μόνον θέλω μαθεῖν ἀφ’ ὑμῶν· ἐξ ἔργων νόμου τὸ πνεῦμα ἐλάβετε ἢ ἐξ ἀκοῆς πίστεως; 3 οὕτως ἀνόητοί ἐστε, ἐναρξάμενοι πνεύματι νῦν σαρκὶ ἐπιτελεῖσθε; 4τοσαῦτα ἐπάθετε εἰκῇ; εἴ γε καὶ εἰκῇ. 5 ὁ οὖν ἐπιχορηγῶν ὑμῖν τὸ πνεῦμα καὶ ἐνεργῶν δυνάμεις ἐν ὑμῖν, ἐξ ἔργων νόμου ἢ ἐξ ἀκοῆς πίστεως; 6Καθὼς Ἀβραὰμ ἐπίστευσεν τῷ θεῷ, καὶ ἐλογίσθη αὐτῷ εἰς δικαιοσύνην· 7 γινώσκετε ἄρα ὅτι οἱ ἐκ πίστεως, οὗτοι υἱοί εἰσιν Ἀβραάμ. 8προϊδοῦσα δὲ ἡ γραφὴ ὅτι ἐκ πίστεως δικαιοῖ τὰ ἔθνη ὁ θεός, προευηγγελίσατο τῷ Ἀβραὰμ ὅτι ἐνευλογηθήσονται ἐν σοὶ πάντα τὰ ἔθνη· 9 ὥστε οἱ ἐκ πίστεως εὐλογοῦνται σὺν τῷ πιστῷ Ἀβραάμ. 10 Ὅσοι γὰρ ἐξ ἔργων νόμου εἰσίν, ὑπὸ κατάραν εἰσίν· γέγραπται γὰρ ὅτι ἐπικατάρατος πᾶς ὃς οὐκ ἐμμένει πᾶσιν τοῖς γεγραμμένοις ἐν τῷ βιβλίῳ τοῦ νόμου τοῦ ποιῆσαι αὐτά. 11 ὅτι δὲ ἐν νόμῳ οὐδεὶς δικαιοῦται παρὰ τῷ θεῷ δῆλον, ὅτι ὁ δίκαιος ἐκ πίστεως ζήσεται· 12 ὁ δὲ νόμος οὐκ ἔστιν ἐκ πίστεως, ἀλλ’ ὁ ποιήσας αὐτὰ ζήσεται ἐν αὐτοῖς. 13 Χριστὸς ἡμᾶς ἐξηγόρασεν ἐκ τῆς κατάρας τοῦ νόμου γενόμενος ὑπὲρ ἡμῶν κατάρα, ὅτι γέγραπται· ἐπικατάρατος πᾶς ὁ κρεμάμενος ἐπὶ ξύλου, 14ἵνα εἰς τὰ ἔθνη ἡ εὐλογία τοῦ Ἀβραὰμ γένηται ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ, ἵνα τὴν ἐπαγγελίαν τοῦ πνεύματος λάβωμεν διὰ τῆς πίστεως. 15 Ἀδελφοί, κατὰ ἄνθρωπον λέγω· ὅμως ἀνθρώπου κεκυρωμένην διαθήκην οὐδεὶς ἀθετεῖ ἢ ἐπιδιατάσσεται. 16 τῷ δὲ Ἀβραὰμ ἐρρέθησαν αἱ ἐπαγγελίαι καὶ τῷ σπέρματι αὐτοῦ. οὐ λέγει· καὶ τοῖς σπέρμασιν, ὡς ἐπὶ πολλῶν ἀλλ’ ὡς ἐφ’ ἑνός· καὶ τῷ σπέρματί σου, ὅς ἐστιν Χριστός. 17 τοῦτο δὲ λέγω· διαθήκην προκεκυρωμένην ὑπὸ τοῦ θεοῦ ὁ μετὰ τετρακόσια καὶ τριάκοντα ἔτη γεγονὼς νόμος οὐκ ἀκυροῖ εἰς τὸ καταργῆσαι τὴν ἐπαγγελίαν. 18 εἰ γὰρ ἐκ νόμου ἡ κληρονομία, οὐκέτι ἐξ ἐπαγγελίας· τῷ δὲ Ἀβραὰμ δι’ ἐπαγγελίας κεχάρισται ὁ θεός. 19 Τί οὖν ὁ νόμος; τῶν παραβάσεων χάριν προσετέθη, ἄχρις οὗ ἔλθῃ τὸ σπέρμα ᾧ ἐπήγγελται, διαταγεὶς δι’ ἀγγέλων ἐν χειρὶ μεσίτου. 20 ὁ δὲ μεσίτης ἑνὸς οὐκ ἔστιν, ὁ δὲ θεὸς εἷς ἐστιν. 21 ὁ οὖν νόμος κατὰ τῶν ἐπαγγελιῶν [τοῦ θεοῦ]; μὴ γένοιτο. εἰ γὰρ ἐδόθη νόμος ὁ δυνάμενος ζῳοποιῆσαι, ὄντως ἐκ νόμου ἂν ἦν ἡ δικαιοσύνη· 22 ἀλλὰ συνέκλεισεν ἡ γραφὴ τὰ πάντα ὑπὸ ἁμαρτίαν, ἵνα ἡ ἐπαγγελία ἐκ πίστεως Ἰησοῦ Χριστοῦ δοθῇ τοῖς πιστεύουσιν. 23 Πρὸ τοῦ δὲ ἐλθεῖν τὴν πίστιν ὑπὸ νόμον ἐφρουρούμεθα συγκλειόμενοι εἰς τὴν μέλλουσαν πίστιν ἀποκαλυφθῆναι, 24 ὥστε ὁ νόμος παιδαγωγὸς ἡμῶν γέγονεν εἰς Χριστόν, ἵνα ἐκ πίστεως δικαιωθῶμεν· 25 ἐλθούσης δὲ τῆς πίστεως οὐκέτι ὑπὸ παιδαγωγόν ἐσμεν. 26 Πάντες γὰρ υἱοὶ θεοῦ ἐστε διὰ τῆς πίστεως ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ· 27 ὅσοι γὰρ εἰς Χριστὸν ἐβαπτίσθητε, Χριστὸν ἐνεδύσασθε. 28 οὐκ ἔνι Ἰουδαῖος οὐδὲ Ἕλλην, οὐκ ἔνι δοῦλος οὐδὲ ἐλεύθερος, οὐκ ἔνι ἄρσεν καὶ θῆλυ· πάντες γὰρ ὑμεῖς εἷς ἐστε ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ. 29 εἰ δὲ ὑμεῖς Χριστοῦ, ἄρα τοῦ Ἀβραὰμ σπέρμα ἐστέ, κατ’ ἐπαγγελίαν κληρονόμοι.

4

Rhurhali bajà, ci bâna ba Nnamahanga

1 Ndesire nti omwâna wayish’iyîma omu by’ishe, amango aciri murho ntâco alusha ecibwindi, n’obwo eby’ishe byoshi biri byâge; 2 Ci anarhang’ika­rhegekwa n’abalezi n’abalanzi bâge, kuhika amango ishe alonza. 3 Nirhu kwo na kuguma: amango rhwàciri barho, rhwàli bajà b’ebiremwa by’en’igulu. 4 Ci amango Nnâmahanga ali atwîre erhi gayunjula, arhuma Omugala waburhagwa n’omukazi, aburhwa amango g’Irhegeko, 5 mpu lyo acungula abàli bashwêsirwe n’Irhegeko, anarhujire bâna ba Nyamuzinda. 6 Na bulya muli bana bâge, Nyamuzinda ahizire omu mirhima yirhu Omûka gw’Omugala gukayakûza, mpu: «Abba, Larha!» 7 Ntyo orhaciri mujà, ci mwâna muburhe, n’akaba oli mwâna muburhe, wayish’ihâbwa na Nyamuzinda okuyîma.

8 Galya mango murhàl’imuj’imanya Nyamuzinda, mwakag’igashâniza aba­zimu, n’obwo abo bazimu barhankaba bo Nyamuzinda. 9 Lero buno mukola muyishi Nyamuzinda, na buno naye akola ammuyishi, kurhi mwankacishimbaga ebiremwa bya busha birhajira nsimiko, n’okushub’icijira bajà bâbyo? 10 Kali kushimba mucishimba ensiku, emyêzi, amango n’emyâka! 11 Nyôbohire nti kwankanaba narhamîre busha emwinyu!

Olukogo lwa Paolo oku Bagalasiya

12 Mmuhunyire, bene wirhu, mube akani, bulya nani nacîjizire nka mwe. Nta bubî mwanjirîre. 13 Mucikengîre oku nali mulwâla erhi nyish’immubwîriza Emyanzi y’Akalembe obw’oburhanzi. 14 n’ago magala mabî, n’obwo gwàli muzigo kuli mwe, garharhumaga mwangayaguza erhi kumbôla; ci mwanyankirira nka malahika wa Nnâmahanga, nka kulya mwankayankirira Yezu Kristu yêne. 15 Ngahi erigi erya nshagali yinyu? Leki mmuhe obu buhamîrizi: kuciha­shikanaga, mwankacîrhomwîre amasù, mugampe. 16 Ka lero nkolaga mba mushombayi winyu okwenge nammubwîzire okuli? 17 Abo bantu badwîrhe bammunywerhera mpu bammuzigira, ci kulonza balonzize okummunanûla kuli nie, mpu babe erhi bo musêrakwo. 18 Okuyumva omuntu azigirwe kurhali kubi, casinga kube kuzigirwa omu minja n’ensiku zoshi, ci arhali amango ndi ekarhî kinyu gône! 19 Rhwâna rhwâni, ndwîrhe nayumva amalumwa g’okushub’immuburha, kuhika Kristu akomere omu mirhima yinyu. 20 Ciru ncibaga ekarhî kinyu buno, nkahindula izù lyâni, bulya ntacimanyiri kurhi nammujira!

Endagano ya mîra n’endagâno mpyâhya

21 Mbwîragi nani, mwe mwalonza okushub’ishwêkwa n’lrhegeko, ka murhasag’iliyumva eryo Irhegeko? 22 Kuyandisirwe mpu Abrahamu ali agwêrhe bâna babiri, muguma w’okumujà, owundi wa kuli mukâge w’obuhya. 23 Oyo mwâna w’omujà-kazi aburhagwa buzira ciragâne, ci mugala wa mukâge w’obuhya yehe aburhagwa ciragâne ca Nyamuzinda cirhumirel. 24 Luli lwinganyo olwo: abo bakazi zo ndagâno oku ziri ibiri. Entanzi, yarhengaga oku ntondo Sinayi, n’iburha lyâyo liri lya bujà: ye Hagari, – 25 bulya Sinayi omu Arabiya aba,- ye Yeruzalemu wa buno, oli mujà bo n’abana bâge. 26 Yeruzalemu w’enyanya yehe arhali mujà, ye nyâma. 27 Bulya kuyandisirwe, mpum:Oshagaluke we ngu­mba erhaburha; osîme onacîshinge we rhishi mikero; bulya abâna b’omushombe-kazi bali banji kulusha ab’omurhonyi. 28 Mw’oyo, bene wirhu. muli bâna ba ciragâne ak’Izaki. 29 Ci nka kulya omwâna waburhagwa buzira ciragâne akag’ishoshôba omwâna w’eciragâne, ntyo kwo binaciri kuhik’ene. 30 Ci kurhi Amandiko gadesire?Hulusa amujà-kazi bo n’Omugala, bulya omwâna w’omujà-kazi arhankayîma bo na mugala wa mukâwe w’okulin. 31 Ntyo, bene wirhu, rhurhali bâna ba mujà, ci rhuli bana b’omukazi w’obuhya bw’okuli.

ΠΡΟΣ ΓΑΛΑΤΑΣ 4

1 Λέγω δέ, ἐφ’ ὅσον χρόνον ὁ κληρονόμος νήπιός ἐστιν, οὐδὲν διαφέρει δούλου κύριος πάντων ὤν, 2 ἀλλ’ ὑπὸ ἐπιτρόπους ἐστὶν καὶ οἰκονόμους ἄχρι τῆς προθεσμίας τοῦ πατρός. 3 οὕτως καὶ ἡμεῖς, ὅτε ἦμεν νήπιοι, ὑπὸ τὰ στοιχεῖα τοῦ κόσμου ἤμεθα δεδουλωμένοι· 4 ὅτε δὲ ἦλθεν τὸ πλήρωμα τοῦ χρόνου, ἐξαπέστειλεν ὁ θεὸς τὸν υἱὸν αὐτοῦ, γενόμενον ἐκ γυναικός, γενόμενον ὑπὸ νόμον, 5 ἵνα τοὺς ὑπὸ νόμον ἐξαγοράσῃ, ἵνα τὴν υἱοθεσίαν ἀπολάβωμεν. 6 Ὅτι δέ ἐστε υἱοί, ἐξαπέστειλεν ὁ θεὸς τὸ πνεῦμα τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ εἰς τὰς καρδίας ἡμῶν κρᾶζον· αββα ὁ πατήρ. 7 ὥστε οὐκέτι εἶ δοῦλος ἀλλ’ υἱός· εἰ δὲ υἱός, καὶ κληρονόμος διὰ θεοῦ. 8 Ἀλλὰ τότε μὲν οὐκ εἰδότες θεὸν ἐδουλεύσατε τοῖς φύσει μὴ οὖσιν θεοῖς· 9 νῦν δὲ γνόντες θεόν, μᾶλλον δὲ γνωσθέντες ὑπὸ θεοῦ, πῶς ἐπιστρέφετε πάλιν ἐπὶ τὰ ἀσθενῆ καὶ πτωχὰ στοιχεῖα οἷς πάλιν ἄνωθεν δουλεύειν θέλετε; 10 ἡμέρας παρατηρεῖσθε καὶ μῆνας καὶ καιροὺς καὶ ἐνιαυτούς, 11 φοβοῦμαι ὑμᾶς μή πως εἰκῇ κεκοπίακα εἰς ὑμᾶς. 12 Γίνεσθε ὡς ἐγώ, ὅτι κἀγὼ ὡς ὑμεῖς, ἀδελφοί, δέομαι ὑμῶν. οὐδέν με ἠδικήσατε· 13 οἴδατε δὲ ὅτι δι’ ἀσθένειαν τῆς σαρκὸς εὐηγγελισάμην ὑμῖν τὸ πρότερον, 14 καὶ τὸν πειρασμὸν ὑμῶν ἐν τῇ σαρκί μου οὐκ ἐξουθενήσατε οὐδὲ ἐξεπτύσατε, ἀλλ’ ὡς ἄγγελον θεοῦ ἐδέξασθέ με, ὡς Χριστὸν Ἰησοῦν. 15 ποῦ οὖν ὁ μακαρισμὸς ὑμῶν; μαρτυρῶ γὰρ ὑμῖν ὅτι εἰ δυνατὸν τοὺς ὀφθαλμοὺς ὑμῶν ἐξορύξαντες ἐδώκατέ μοι. 16 ὥστε ἐχθρὸς ὑμῶν γέγονα ἀληθεύων ὑμῖν; 17 ζηλοῦσιν ὑμᾶς οὐ καλῶς, ἀλλ’ ἐκκλεῖσαι ὑμᾶς θέλουσιν, ἵνα αὐτοὺς ζηλοῦτε· 18 καλὸν δὲ ζηλοῦσθαι ἐν καλῷ πάντοτε καὶ μὴ μόνον ἐν τῷ παρεῖναί με πρὸς ὑμᾶς. 19 τέκνα μου, οὓς πάλιν ὠδίνω μέχρις οὗ μορφωθῇ Χριστὸς ἐν ὑμῖν· 20 ἤθελον δὲ παρεῖναι πρὸς ὑμᾶς ἄρτι καὶ ἀλλάξαι τὴν φωνήν μου, ὅτι ἀποροῦμαι ἐν ὑμῖν. 21 Λέγετέ μοι, οἱ ὑπὸ νόμον θέλοντες εἶναι, τὸν νόμον οὐκ ἀκούετε; 22 γέγραπται γὰρ ὅτι Ἀβραὰμ δύο υἱοὺς ἔσχεν, ἕνα ἐκ τῆς παιδίσκης καὶ ἕνα ἐκ τῆς ἐλευθέρας. 23 ἀλλ’ ὁ μὲν ἐκ τῆς παιδίσκης κατὰ σάρκα γεγέννηται, ὁ δὲ ἐκ τῆς ἐλευθέρας δι’ ἐπαγγελίας. 24 ἅτινά ἐστιν ἀλληγορούμενα· αὗται γάρ εἰσιν δύο διαθῆκαι, μία μὲν ἀπὸ ὄρους Σινᾶ εἰς δουλείαν γεννῶσα, ἥτις ἐστὶν Ἁγάρ. 25 τὸ δὲ Ἁγὰρ Σινᾶ ὄρος ἐστὶν ἐν τῇ Ἀραβίᾳ· συστοιχεῖ δὲ τῇ νῦν Ἰερουσαλήμ, δουλεύει γὰρ μετὰ τῶν τέκνων αὐτῆς. 26 ἡ δὲ ἄνω Ἰερουσαλὴμ ἐλευθέρα ἐστίν, ἥτις ἐστὶν μήτηρ ἡμῶν· 27 γέγραπται γάρ· εὐφράνθητι, στεῖρα ἡ οὐ τίκτουσα, ῥῆξον καὶ βόησον, ἡ οὐκ ὠδίνουσα· ὅτι πολλὰ τὰ τέκνα τῆς ἐρήμου μᾶλλον ἢ τῆς ἐχούσης τὸν ἄνδρα. 28 Ὑμεῖς δέ, ἀδελφοί, κατὰ Ἰσαὰκ ἐπαγγελίας τέκνα ἐστέ. 29 ἀλλ’ ὥσπερ τότε ὁ κατὰ σάρκα γεννηθεὶς ἐδίωκεν τὸν κατὰ πνεῦμα, οὕτως καὶ νῦν. 30 ἀλλὰ τί λέγει ἡ γραφή; ἔκβαλε τὴν παιδίσκην καὶ τὸν υἱὸν αὐτῆς· οὐ γὰρ μὴ κληρονομήσει ὁ υἱὸς τῆς παιδίσκης μετὰ τοῦ υἱοῦ τῆς ἐλευθέρας. 31 διό, ἀδελφοί, οὐκ ἐσμὲν παιδίσκης τέκνα ἀλλὰ τῆς ἐλευθέρας.

5

III. Okufundika

Omukristu aba ntagengwa

1 Kristu arhurhenzize omu bujà mpu lyo rhuba bantagengwa. Muzibuhage, mumanye mwankacicîshubiza omu bujà. 2 Niene Paolo mmubwizirekwo: erhi mwankakembûlwa, ntâco Kristu acimmumalira. 3 Neci, nshubir’ihamîriza oku ngasi muntu okembûlwa, arhegesirwe ashimbe lrhegeko lyoshi. 4 Mwe mulonza obushinganyanya omu kushimba lrhegeko, mwacîrhenzizekwo Kristu, mwarhêzire enshôkano ya Nyamuzinda. 5 Rhwehe, obushinganyanya rhulangalira, Mûka Mutagatifu rhubulongezakwo omu buyemêre. 6 Kali, muli Kristu, arhali kukembûlwa kujira akamalo, ci obuyemêre buciyêrekana omu buzigire. 7 Amashigwe ginyu gàli garhangire bwinja! Ndi wacimuhanzizagye okushimba eby’okuli? 8 Arhali olya wammuhamagalaga ye wammuhâga eryo ihano. 9 Olwango lutyanguli, n’obuntu bwanabumbugurha bwoshi! 10 Niehe nnangalîre muli Nyakasane nti murhakengêre kundi-kundi. Ci olya odwîrhe ammuhiramwo akavulindi, ciru akàba yè ndi, ahanwa. 11 Nie oyûla, bene wirhu, ciru akàba ncihanûla okukembûlwa, cirhuma bacija bandibuza? Kuziga okusârhazibwa n’omusalabao lero kukola kuhwîre! 12 Abôla badwîrhe bammuhiramwo akavulindi; kali bacîshahule erhi kwo!

Okurhabâlana omu buzigire n’okuleka Mûka Mutagatifu yêne akarhuhêka

13 Mwehe, bene wirhu, mwahamagîrwe mpu mube ntagengwa. Ci mumanye okwo kuba ntagengwa kurhabaga igwarhiro ly’okushimbulira amasîma g’omubiri; ci ngasi muguma akarhumikira abâbo omu buzigire. 14 Kali amarhegeko goshi mw’eri liguma gaba: Ozigire owinyu nk’oku ocizigira wêne. 15 Ci akaba munakashoshôbana n’okulyana mwêne na nnene, mumanye mwahezanya!

16 Co cirhumire mmubwîra: muleke Mûka Mutagatifu akammuhêka, na ntyo murhashimbe amasîma g’omubiri. 17 Bulyala omubiri gurhumvanya n’omûka, n’omûka gurhumvanya n’omubiri; byombi birhabonanakwo, co cinarhuma murhajira ebimulonzize. 18 Ci kwône erhi mwankakulikira Mûka Mutagatifu, murhaciri omu bujà bw’Irhegeko.

19 Na ntâye ohabire ebijiro by’omubiri: okuhusha, obumaguza, okujira eby’enshonyi, 20 okurherekêra abazimu, okujira eby’obukurungu, okushombana, akavulindi, obuyagalwa, obukunizi, ennongwe, okurhayumvanya, okucîberamwo, 21 okucifinja ebya bene, enda­lwe, obudambi n’ebindi bya bene ebyo. Nshubir’immukengeza, nka kulya nammubwîraga, oku abajira ntyo barhakalaharha omu Bwâmi hwa Nyamuzinda.

22 Ebijiro bya Mûka Mutagatifu byôhe buli buzigire, bushagaluke, murhûla, kulemberana, lukogo, bwinja, kurhatwa omu kanwa kirhu, 23 butûdu, bucêse bw’omurhima. Nt’irhegeko lyankahanza bya bene ebyo. 24 Balya bali bambali ba Kristu babambire emibiri yâbo haguma n’amashumi n’amiru gâyo.

25 Akaba Mûka Mutagatifu ye buzîne bwirhu, rhuhêkwe na Mûka omu lugendo lwirhu. 26 Rhurhakag’icîlongeza obukuze burhali bwo; rhuleke okukahalalirana n’okuyagalwa n’abirhu.

ΠΡΟΣ ΓΑΛΑΤΑΣ 5

1 Τῇ ἐλευθερίᾳ ἡμᾶς Χριστὸς ἠλευθέρωσεν· στήκετε οὖν καὶ μὴ πάλιν ζυγῷ δουλείας ἐνέχεσθε.  2 Ἴδε ἐγὼ Παῦλος λέγω ὑμῖν ὅτι ἐὰν περιτέμνησθε, Χριστὸς ὑμᾶς οὐδὲν ὠφελήσει. 3 μαρτύρομαι δὲ πάλιν παντὶ ἀνθρώπῳ περιτεμνομένῳ ὅτι ὀφειλέτης ἐστὶν ὅλον τὸν νόμον ποιῆσαι. 4 κατηργήθητε ἀπὸ Χριστοῦ, οἵτινες ἐν νόμῳ δικαιοῦσθε, τῆς χάριτος ἐξεπέσατε. 5 ἡμεῖς γὰρ πνεύματι ἐκ πίστεως ἐλπίδα δικαιοσύνης ἀπεκδεχόμεθα. 6ἐν γὰρ Χριστῷ Ἰησοῦ οὔτε περιτομή τι ἰσχύει οὔτε ἀκροβυστία ἀλλὰ πίστις δι’ ἀγάπης ἐνεργουμένη. 7Ἐτρέχετε καλῶς· τίς ὑμᾶς ἐνέκοψεν [τῇ] ἀληθείᾳ μὴ πείθεσθαι; 8 ἡ πεισμονὴ οὐκ ἐκ τοῦ καλοῦντος ὑμᾶς. 9 μικρὰ ζύμη ὅλον τὸ φύραμα ζυμοῖ. 10 ἐγὼ πέποιθα εἰς ὑμᾶς ἐν κυρίῳ ὅτι οὐδὲν ἄλλο φρονήσετε· ὁ δὲ ταράσσων ὑμᾶς βαστάσει τὸ κρίμα, ὅστις ἐὰν ᾖ. 11 Ἐγὼ δέ, ἀδελφοί, εἰ περιτομὴν ἔτι κηρύσσω, τί ἔτι διώκομαι; ἄρα κατήργηται τὸ σκάνδαλον τοῦ σταυροῦ. 12 Ὄφελον καὶ ἀποκόψονται οἱ ἀναστατοῦντες ὑμᾶς. 13 Ὑμεῖς γὰρ ἐπ’ ἐλευθερίᾳ ἐκλήθητε, ἀδελφοί· μόνον μὴ τὴν ἐλευθερίαν εἰς ἀφορμὴν τῇ σαρκί, ἀλλὰ διὰ τῆς ἀγάπης δουλεύετε ἀλλήλοις. 14 ὁ γὰρ πᾶς νόμος ἐν ἑνὶ λόγῳ πεπλήρωται, ἐν τῷ· ἀγαπήσεις τὸν πλησίον σου ὡς σεαυτόν. 15 εἰ δὲ ἀλλήλους δάκνετε καὶ κατεσθίετε, βλέπετε μὴ ὑπ’ ἀλλήλων ἀναλωθῆτε.  16 Λέγω δέ, πνεύματι περιπατεῖτε καὶ ἐπιθυμίαν σαρκὸς οὐ μὴ τελέσητε. 17 ἡ γὰρ σὰρξ ἐπιθυμεῖ κατὰ τοῦ πνεύματος, τὸ δὲ πνεῦμα κατὰ τῆς σαρκός, ταῦτα γὰρ ἀλλήλοις ἀντίκειται, ἵνα μὴ ἃ ἐὰν θέλητε ταῦτα ποιῆτε. 18 εἰ δὲ πνεύματι ἄγεσθε, οὐκ ἐστὲ ὑπὸ νόμον. 19 φανερὰ δέ ἐστιν τὰ ἔργα τῆς σαρκός, ἅτινά ἐστιν πορνεία, ἀκαθαρσία, ἀσέλγεια, 20 εἰδωλολατρία, φαρμακεία, ἔχθραι, ἔρις, ζῆλος, θυμοί, ἐριθεῖαι, διχοστασίαι, αἱρέσεις, 21 φθόνοι, μέθαι, κῶμοι καὶ τὰ ὅμοια τούτοις, ἃ προλέγω ὑμῖν, καθὼς προεῖπον ὅτι οἱ τὰ τοιαῦτα πράσσοντες βασιλείαν θεοῦ οὐ κληρονομήσουσιν. 22 ὁ δὲ καρπὸς τοῦ πνεύματός ἐστιν ἀγάπη χαρὰ εἰρήνη, μακροθυμία χρηστότης ἀγαθωσύνη, πίστις 23 πραΰτης ἐγκράτεια· κατὰ τῶν τοιούτων οὐκ ἔστιν νόμος. 24 οἱ δὲ τοῦ Χριστοῦ [Ἰησοῦ] τὴν σάρκα ἐσταύρωσαν σὺν τοῖς παθήμασιν καὶ ταῖς ἐπιθυμίαις.  25 Εἰ ζῶμεν πνεύματι, πνεύματι καὶ στοιχῶμεν. 26 μὴ γινώμεθα κενόδοξοι, ἀλλήλους προκαλούμενοι, ἀλλήλοις φθονοῦντες.

6

Amahano gayêrekire obuzigire n’obukombêdu

1 Bene wirhu, ciru omuntu ankagwârhwa omu câha, mwe bâna ba Mûka, munamuyigîrize n’olukogop; ci omanye wankagwa omu mashumi nawe! 2 Ngasi muguma abarhule omuzigo gw’owâbo, na ntyo mwayunjuza irhegeko lya Kristu. 3 Ocikubagira mpu omuntu naye hali oku ali, n’obwo ntâkwo ali, erhi kucirheba acirhebire yêne. 4 Ngasi muguma agere omukolo gwâge, na ntyo alongeze obukuze omu murhima gwâge yêne, ci arhabulongezagya oku bandi; 5 bulya ngasi muguma ajira ogwâge muzigoq.

6 Owayigîrizibwa akanwa ka Kristu, kukwânîne bagabane ebirugu byâge bo n’owayigîriza. 7 Murhakag’icîrheba: Nyamuzinda arhashekerwa. Bulya ebi omuntu arhwêraga by’anasârûla. 8 Orhwêra omu mubiri, ayish’isârûlamwo ebibolêreza; ci orhwêra muli Mûka, ayish’isârûla muli Mûka obuzîne bw’ensiku n’amango. 9 Rhurharhamaga okukajira aminja. Rhwacisârûla omu mango gakwânîne rhukaba rhurhashubiri nyuma. 10 Ntyo, bunôla rhucigwêrhe amango, rhukajirira abantu boshi aminja, bwenêne bene wirhu omu buyemêre.

lshwinjiro ly’ebinwa

11 Ka mubwîne ebiherufi binênènè mmuyandikire n’okuboko kwâni! 12 Balyâla bakalonza okusîmwa n’abantu, bâbo bo badwîrhe bammusêza mpu mukembûlwe, n’okwo kwoshi mpu barhag’ilibuzibwa erhi musalaha gwa Kristu gurhuma. 13 Kali ciru n’abakembûle bône barhashimba Irhegeko; ci basîma mukembûlwe, mpu lyo emibiri yinyu mikembûle ebaha igwarhiro ly’okucikunga. 14 Niehe, mâshi ntacifaga nalonzize obukuze omu kandi kantu ogurhali musalabar gwa Nnawirhu Yezu Kristu, ye warhumaga igulu lyabambwa kuli nie, nani nabambwa oku igulu! 15 Bulya okukembûlwa kuli ntâco, n’okurhakembûlwa nakwo kuli ntâco; akantu kagwêrhe akamalo, kuli kuhinduka ciremwa cihyâhya. 16 Abashimba eryo irhegeko, omurhûla n’obwonjo bwa Nyamuzinda kuli bo boshi, na kuli Israhelis wa Nnâmahanga. 17 Lero kurhenga ene ntâye ocikag’iderha mpu antabirakwo; bulya ebimanyîso bya Yezu biri biyandike omu mubiri gwâni. 18 Enshôkano ya Nnawirhu Yezu Kristu ebêre omu mirhima yinyu, bene wirhu! Amen!

ΠΡΟΣ ΓΑΛΑΤΑΣ 6

1 Ἀδελφοί, ἐὰν καὶ προλημφθῇ ἄνθρωπος ἔν τινι παραπτώματι, ὑμεῖς οἱ πνευματικοὶ καταρτίζετε τὸν τοιοῦτον ἐν πνεύματι πραΰτητος, σκοπῶν σεαυτὸν μὴ καὶ σὺ πειρασθῇς. 2 Ἀλλήλων τὰ βάρη βαστάζετε καὶ οὕτως ἀναπληρώσετε τὸν νόμον τοῦ Χριστοῦ. 3εἰ γὰρ δοκεῖ τις εἶναί τι μηδὲν ὤν, φρεναπατᾷ ἑαυτόν. 4 τὸ δὲ ἔργον ἑαυτοῦ δοκιμαζέτω ἕκαστος, καὶ τότε εἰς ἑαυτὸν μόνον τὸ καύχημα ἕξει καὶ οὐκ εἰς τὸν ἕτερον· 5 ἕκαστος γὰρ τὸ ἴδιον φορτίον βαστάσει. 6Κοινωνείτω δὲ ὁ κατηχούμενος τὸν λόγον τῷ κατηχοῦντι ἐν πᾶσιν ἀγαθοῖς. 7 Μὴ πλανᾶσθε, θεὸς οὐ μυκτηρίζεται. ὃ γὰρ ἐὰν σπείρῃ ἄνθρωπος, τοῦτο καὶ θερίσει· 8 ὅτι ὁ σπείρων εἰς τὴν σάρκα ἑαυτοῦ ἐκ τῆς σαρκὸς θερίσει φθοράν, ὁ δὲ σπείρων εἰς τὸ πνεῦμα ἐκ τοῦ πνεύματος θερίσει ζωὴν αἰώνιον. 9 τὸ δὲ καλὸν ποιοῦντες μὴ ἐγκακῶμεν, καιρῷ γὰρ ἰδίῳ θερίσομεν μὴ ἐκλυόμενοι. 10 Ἄρα οὖν ὡς καιρὸν ἔχομεν, ἐργαζώμεθα τὸ ἀγαθὸν πρὸς πάντας, μάλιστα δὲ πρὸς τοὺς οἰκείους τῆς πίστεως. 11Ἴδετε πηλίκοις ὑμῖν γράμμασιν ἔγραψα τῇ ἐμῇ χειρί. 12 Ὅσοι θέλουσιν εὐπροσωπῆσαι ἐν σαρκί, οὗτοι ἀναγκάζουσιν ὑμᾶς περιτέμνεσθαι, μόνον ἵνα τῷ σταυρῷ τοῦ Χριστοῦ μὴ διώκωνται. 13 οὐδὲ γὰρ οἱ περιτεμνόμενοι αὐτοὶ νόμον φυλάσσουσιν ἀλλὰ θέλουσιν ὑμᾶς περιτέμνεσθαι, ἵνα ἐν τῇ ὑμετέρᾳ σαρκὶ καυχήσωνται.  14 Ἐμοὶ δὲ μὴ γένοιτο καυχᾶσθαι εἰ μὴ ἐν τῷ σταυρῷ τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, δι’ οὗ ἐμοὶ κόσμος ἐσταύρωται κἀγὼ κόσμῳ. 15 οὔτε γὰρ περιτομή τί ἐστιν οὔτε ἀκροβυστία ἀλλὰ καινὴ κτίσις. 16 καὶ ὅσοι τῷ κανόνι τούτῳ στοιχήσουσιν, εἰρήνη ἐπ’ αὐτοὺς καὶ ἔλεος καὶ ἐπὶ τὸν Ἰσραὴλ τοῦ θεοῦ. 17 Τοῦ λοιποῦ κόπους μοι μηδεὶς παρεχέτω· ἐγὼ γὰρ τὰ στίγματα τοῦ Ἰησοῦ ἐν τῷ σώματί μου βαστάζω. 18 Ἡ χάρις τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ μετὰ τοῦ πνεύματος ὑμῶν, ἀδελφοί· ἀμήν.


 a1.0 https:www.academic-bible.com/en/online-bibles/novum-testamentum-graece-na-28/read-the-bible-text/ (05 .07.2021)

 b1.16 : Omubiri n’omuko: nta muntu ciru n’omuguma.

 c2.2 : Amubonekera.

 d3.6 : Murh 15. 6.

 e3.8 : Murh 18, 18; 12, 3.

 f3.10 3, 10: Lush 27. 26.

 g3.12 : Amarhegeko garhayegemera buyemêre, ci bijiro by’omuntu.

 h3.13 : Lush 21, 23

 i3.19 : Oyo mwimangizi, ye Musa.

 j3.20 : Omulagizi ayimanga ekarhî ka bantu habiri: owasengerwa n’owasengera.

 k3.20 : Co cirhumire endagâno yâge erhajira wundi mulagizì orhali yêne. lrhegeko lyôhe lyama­nyisibagwa n’abalagizi, co cinarhumire lirhali limâna ak’eciragâne.

 l4.23 : Abo bana babiri, bo Ismaeli, oburhwa oku mujà-kazi, n’lzaki oburhwa oku mukazi w’obuhya.

 m4.27 : lz 54, 1.

 n4.30 : Murh 21, 10.

 o5.11 : Omusalaba lyo iriba ly’obuzîne n’obucire. Ci ogwo musalaba ziri nshonyì oku Bayahudi, n’oku bapagani liri isirhe (gwarhi 1 Kr 1. 23).

 p6.1 Oyigîrize ohirimire omu câha n’olukogo: Irhegeko lya mîra lyalihunyire okuniga omunya-byâha.

 q6.5 : «Kuli kuderha oku ngasi muguma muli rhwe anabûlane yêne embere za Nnâmahanga» (gwarhi Rm 14, 12).

 r6.14 : lgulu ly’ebyaha. Rhwabambiiwe haguma-na Yezu oku musalaba.

 s6.16 : Israheli wa Nnâmahanga, gwo mulala gw’abemêzi boshi, abarhengaga omu Bayahudi n’omu barhali Bayahudi, boshi bakola bâna ba Abrahamu bayish’iyîma haguma na Kristu (3, 27-29).

Bibliya omu mashi gône AMARUBA EMWA ABAGALASIYA: Akantu kagwêrhe akamalo kuli kuhinduka ciremwa cihyâhya muli Kristu

GAL – – Bible en mashi du Congo

Munkwa munene oku barhumisi ba Yezu na Ekleziya

bakolaga na C.D.P.C.L. Bukavu,  bulya omu EBIBLIYA NTAGATIFU,

Verbum Bible, Kinshasa 1992, rhudômire binwa binji bya mashi.

AMARUBA MUTAGATIFU PAOLO AYANDIKIRAGA ABAGALASIYAa

Paolo ali mwishogwa wa Nnâmahanga, Yezu wamuhugulaga Emyanzi y’Akalembe ayigîriza (1). Akuba mukristu kurhali kushimba obworhere bw’Abayahudi (2); bulya okukembûlwa kuli ntâco, n’okurhakembûlwa nakwo kuli ntâco; akantu kagwêrhe akamalo, kuli kuhinduka ciremwa cihyâhya (6, 15). Omukristu akwanîne ayumve oku abemêzi boshi muli Kristu bakola bene Abrahamu. Ye Nnâmahanga ahaga endagâno omu buyemêre mpu arhaciri Abramu, Larha-wa-lukengwa, ci Abrahamu, Ishe-wa-mbaga-mwandu. Ababatizibwe barhacirimwo kabôlo. Obuyemêre buyimangira oku ciragâne ci arhali oku Irhegeko, bulya Irhegeko lirhâna misi ya kushimba amarhegeko (3). Erhi Nnâmahanga abona oku amango gayunjwîre arhuma Omugala, aburhwa n’omukazi, afira ebyâha birhu, anafûka; n’abamuyemîre bahâbwa Mûka wabarhabâla okushimba amarhegeko mafundikire omu irhegeko ly’obuzigire, barhali bajà ci bana baburhe (4-5). Ngasi muguma acihangane kuyâka ebijiro bigalugalu by’omubiri ahêkwe na Mûka Mutagatifu (5, 13-6, 17).

1

Paolo acîmanyisa, anahâna omusingo

1 Paolo, ntumwa, arhali oku bulonza bw’abantu nisi erhi oku bulagizi bw’omuntu, ci oku nshôkano ya Yezu Kristu na Nyamuzinda Ishe wamufûlaga omu bafù, 2 nie na bene wirhu boshi rhuli rhweshi, oku Ekleziya z’e Galasiya. 3 Kuli mwe engalo n’omurhûla gwa Larha Nnâmahanga na Nyakasane Yzu Kristu, 4 wacihânaga nterekêro oku byâha birhu, mpu lyo arhurhenza omu bubî bw’er’igulu, nka kulya Larha Nyamuzinda alonza, 5 olya okayagirwa emyaka n’emyaka! Amen.

Emyanzi y’Akalembe eba miguma yône

6 Nsômîrwe kurhi mudwîrhe mwatwîka duba-duba ntya olya wammuhamagalaga omu nshôkano ya Kristu, mpu mushimbe eyindi-yindi myanzi y’akalcembe; 7 n’obwo Emyanzi y’Akalembe erhabamwo kubiri. Ci hali abantu badwiîrhe bammuhiramwo akavululindi n’okulonza okuhushikanya Emyanzi y’Akalembe ya Kristu. 8 Mâshi owankaderha mpu ammuyigîriza eyindi-yindi myanzi y’akalembe erhali nk’erya rhwammubwîrizagya, ciru akaba rhwêne nisi erhi malahika wamanuka emalunga, oyo akahera! 9 Kulya rhwammubwîraga mîra, nashub’ikuderha buno: owammuyigîriza eyindi-yindi myanzi y’Akalembe erhali nk’erya mwayigîrizibagwa, oyôla erhi ali mukage! 10 Omu kuderha ntyo, ka kusîmwa na bantu erhi kusîmwa na Nyamuzinda nnonzize? Ka bantu nnonza okusimîsa? Acibâga bantu ncilonza okusimîsa, singa ntaba mwambali wa Kristu.

I. Paolo ashambâla kurhi ayigîrizagya Emyanzi y’Akalembe

Kristu wabwîrizagya Paolo Emyanzi y’ Akalembe ayigîriza

11 Neci, leki mmubwîre, bene wirhu: Emyanzi y’Akalembe nyigîriza erhaba ya bantu; 12 bulya arhali muntu wayimpâga erhi kuyinyigîriza, ci Yezu Kristu yêne wayinfulûliraga. 13 Mwayumvîrhe baderha oku nayôrhaga mîra omu idini ly’Abayahudi, n’oku ntagwêrhe Iugero omu kulibuza Ekleziya ya Nyamuzinda n’omu kulonza okuyishereza. 14 Omu idini ly’Abayahudi, nalusha birhu banji rhwakulaga rhweshi, bulya ntâye wampimaga okusêra oku ngeso za bashakulûza.

15 Ci olya wacinyîshogaga kurhenga nciri omu nda ya nyâma, anampamagala oku nshôkano yâge, erhi alonza 16 okummanyisa Omugala, mpu lyo nani ngend’imuyigîriza abapagani, ho na halya, buzira kudôsa omubiri n’omukob, 17 buzira kurheremera e Yeruzalemu emwa balya banshokoleraga okuba ntumwa, nalikûlira omu Arabiya; okuhandi nashub’ija e Damasi. 18 Erhi hagera myaka isharhu lyo narheremirage e Yeruzalemu, nti ngend’ilolakwo Kefa; rhwabêra rhweshi naye nsiku ikumi n’irhanu. 19 Ci nta yindi ntumwa na­bwîne, okuleka Yakobo, mwene wâbo Nyakasane. 20 Ebi mmuyandikîre, Nyamuzinda yêne amanyire oku burhali bunywesi! 21 Okuhandi nanacija omu bihugo by’e Siriya n’eby’e Silisiya. 22 Ci kwônene ntàl’inyishibwi omu Ekleziya za Kristu z’omu Yudeya. 23 Bakag’iyumva baderha kwône, mpu: «Olya wakag’irhulibuza mîra, ye kola odwîrhe ayigîriza bulya buyemêre alonzagya okuherêrekeza». 24 Bakakuza Nnâmahanga erhi nie ntuma.

2

Entumwa zasima enyigîrizo za Paolo

1 Erhi hagera myâka ikumi n’ini, nashub’iyinamukira e Yeruzalemu rhweshi na Barnaba; nahêka na Tito. 2 Nyamuzinda wantumagayoc. Nababwîra Emyanzi y’Akalembe nyigîriza abapagani; abagula bàbalimwo nababwîra habo-habo, nti nankanalibirhira busha, nisi erhi mbe nalibirhîre busha. 3 Ciru na Tito, Omugereki rhwàli rhweshi, barhamusêzagya mpu akembûlwe; 4 n’obwo hàli hayishire bene wirhu b’obwihambe bacidwîrhe bône, barhujamwo bufu­nda mpu bayish’ihengûza kurhi rhuba ntagengwa muli Kristu banashub’irhugalula omu bujà. 5 Ci rhurhacilikiriraga ciru n’ehisanzi hisungunu hyône nti rhubayemêre, lyo rhummuhisakwo Emyanzi y’Akalembe nk’oku enali. 6 Nabo abagula bàli muli bo, -Oku bàli omu bworhere bwâbo kurhanyêrekiri, bulya Nyamuzinda arhajira kabôlo,- abo bagula ntâco bansêzize okujira. 7 Ciru babona oku nahâbirwe omukolo gw’okuyigîriza bantakembûlwa Emyanzi y’Akalembe kulyâla Petro ahâbirwe ogw’okuyigîriza abakembûle; 8 bulya owarhumaga Petro emwa abakembûle, ye wantumaga nani emwa abapagani. 9 Erhi babona engalo nashobwîre, Yakobo na Kefa na Yowane, bo bàli nka mitungo, barhuha okuboko, nie ono na Barnaba, mpu cibe cimanyîso c’ecinyabuguma. Rhwayumvanya oku rhw’ono rhwaja emwa abapagani, nabo emwa abakembûle. 10 Bakenyi bône barhubwîzire mpu rhurhayibagiraga; n’o­kwo kushîbirira nkushîbirira bwenêne.

Petro bo na Paolo e Antiyokiya

11 Ci erhi Kefa aciyisha e Antiyokiya, namuhagalika, bulya àli akwânîne okulongozibwa. 12 bulya embere abantu ba Yakobo bayishe, Petro akag’ilya haguma n’abapagani; ci erhi bayisha, aciyegûla anaciyungula erhi kuyôboha abakembûle kurhuma. 13 Abandi Bayahudi nabo bamushimba omu bulyâlya bwâge; mâshi ciru na Barnaba abalolerakwo.

14 Erhi mbona oku olugendo lwabo lurhashimbiri okuli kw’Emyanzi y’Akalembe, nabwîra Kefa embere za boshi, nti: «Akaba we Muyahudi, odwiîrhe wajira nka mupagani, ci arhali nka Muyahudi, kurhi wankacisêza abapagani mpu bajire nka Bayahudi? 15 Rhwono rhwaburhagwa Bayahudi, rhurhali aka abala bapagani banya-­byaba. 16 Ci bulya rhumanyire oku muntu arhajirwa mwêru-kwêru n’ebijiro by’Irhegeko; ci omu kuyemêra Yezu Kristu, nirhu rhwayemîre Yezu Kristu, nti lyo rhubinduka bêru-kwêru omu kuyemêra Kristu, ci arhali omu kushimba Irhegeko; bulya nta muntu wankahinduka mwêru-kwêru n’ebijiro by’Irhegeko. 17 Ci, omu kulonza okuba bêru-kwêru muli Kristu, akaba rhuciri banya-byâha, ka erhi Kristu ye okolaga odwîrhe ecâha? Nta mango!

18 Bulya erhi nankashub’iyûbaka ecinashâbaga niene, obwo nanayêrekana oku mvunyire irhegeko. 19 Kali oku burhabâle bw’Irhegeko, nafîre, narhenzi­bwa omu lukoba lw’irhegeko, nti lyo ndamira Nnâmabanga: nabambirwe oku musalaba haguma na Kristu; 20 arhanaciri nie nzine, ci Kristu ye ozine, muli nie. N’obula buzîe ngwêrhe buno omu mubiri, buli buzîne ngwêrhe omu kuyemêra Mugala wa Nyamuzinda wanzigiraga anacihâna erhi nie ntuma. 21 Ntadesiri nti enshôkano ya Nyamuzinda eri busha: bulya akaba obushinga­nyanya omu Irhegeko burhenga, Kristu busha afirîre».

3

II. Enyigîrizo za Paolo emwa Abagalasiya

Obushinganyanya omu buyemêre burhenga

1 Yaga we, banyamerhe b’e Galasiya! Lero ndi wammugeresire mweki we! Ka n’amasù ginyu murhabonaga nammuyigîriza Yezu Kristu wabambagwa oku musalaba? 2 Kanwa kaguma nalonza okummudôsa: ka bijiro bya marhegeko erhi kushimba obuyemêre kwarhumaga muhâbwa Mûka Mutagatifu? 3 Kurhi oku mwahûsirage omurhima, erhi murhangira kuli Mûka muyûkiza kuli cikoba! 4 kw’ebyo byoshi mwâba ntamira-busha, akaba busha mwanarhamirage! 5 Olya ommushobôza Mûka n’okujira ebisômerîne ekarhî kinyu, ka bijiro bya marhegeko birbuma akujira, nisi erhi bulya mushimba obuyemêre? 6 Ntyôla kwo Abrahamu ayemîre Nnâmahanga, n’okwo kwarhuma aba mu­shinganyanyad. 7 Mumanyage oku abagwêrhe obuyemêre, bonene bo bana b’Abrahamu. 8 Na kulya kuba Amandiko gàli gamanyire oku Nyamuzinda anayêze abapagani erhi buyemêre burhuma, gabwîra Abrabamu kurhenga mîra, mpu:e Amashanja goshi ganagishwe muli we. 9 Kuziga abagwêrhe obuyemêre, bonene bo banagishwe bo n’omwêmezi Abrabamu. Irhegeko lirhuma abantu bahehererwa 10 Nabo balya bacikubagira ebijiro by’amarhegeko, bali omu kaga k’okuyish’ihehêrerwa, bulya kuyandisirwe, mpuf: Ahehêrerwe ngasi yeshi orhasêra oku biyandisirwe omu citabu c’Amarhegeko byoshi. 11 Ntyo kubonekîne n’o­bwâlagale oku ntâye amarhegeko gankajira mwêru-kwêru embere za Nyamuzinda, bulya obuzîne bw’omushinganyanya buba buyemêre. 12 Amarhegeko gôhe garhayegemera buyemêre, ci ogashimba, ganamulamyeg. 13 Kristu arhufumize okuhehêrerwa kw’amarhegeko, erhi yêne ayemera okuhehêrerhwa rhwe rhurhumire, bulya kuyandisirwe, mpuh: Ahehêrerwe ngasi yeshi oli munanike oku murhi! 14 Byabire ntyo mpu lyo omugisho gw’Abrahamu guhika oku bapagani muli Yezu Kristu, lyo rhunahâbwa Mûka Mutagatifu rhwalaganyibagwa erhi buyemêre burhuma.

lrhegeko lirharhenzagya endagâno

15 Bene wirhu, nkola nasbambâla nka kulya abantu bashambâla. Akanwa kazinda -n’obwo kali kanwa ka muntu kwône- ntaye wankakagalula erhi okukayushulakwo ebindi, casinga kabe kafundike. 16 Amalanganyo Abrahamu wagahâbagwa n’iburha lyâge. Amandiko garhadesiri, mpu: «n’abana bâge», nka kuno bali banji, ci: «n’iburha lyawe», nka kuno ali muguma, ye Kristu. 17 Alagi oku ndesire: akanwa kafundikagwa na Nyamuzinda, amarhegeko gayi­shaga myâka magana ani na makumi asharhu kurhenga ako kanwa, garhankakagalula, garhankanarhenza ago malaganyo. 18 Bulya acibaga irhegeko lihâna akashambala, cirhankacibire ciragâne cikahâna. Ci ciragâne carhumaga Abrahamu arhonyibwa na Nnâmahanga.

Omukolo gw’lrhegeko

19 Irhegeko lirigi lya bici? Lyadwîrhwe erhi byâha birhuma, kuhika liyishe lirya iburha lyalaganyibagwa eciragâne; lyamanyisibwa na bamalahika oku bulagizi bw’omwimangizii. 20 Ci omulagizi arhaba wa muntu muguma, na Nyamuzinda yehe ali mugumaj yênek. 21 Ka kuligi kuderha oku Irhegeko lyankalwisa eciragâne ca Nyamuzinda? Nta mango! Hacibaga irhegeko lyankahash’ihâna obuzîne, lyoki obushinganyanya bwankarhenzire omu Marhegeko. 22 Ci Amandiko gashwêkîre ebintu byoshi omu bugomi bw’ecâha, mpu lyo abemêzi bashobôla ebyalaganyibagwa erhi buyemêre bwâbo muli Yezu Kristu burhuma.

Omukolo gw’obuyemêre

23 Amango obuyemêre burhâli buj’iyisha, rhwàli babohe omu mpamikwa y’Irhegeko, rhwakalinga oku rhwafulûlirwa obuyemêre. 24 Ntyo Irhegeko lyàli nka mulezi warhuhisakwo Kristu, lyo obuyemêre burhujira bêru-kwêru. 25 Ci bunola obuyemêre bwayishire, nta buhashe omulezi acirhugwêrhekwo. 26 Bu­lya mweshi muli bana ba Nyamuzinda erhi buyemêre muli Kristu burhuma; 27 kulya kuba mwe mwabatizibwe muli Kristu mweshi, mwacihundikire Kristu. 28 Murhacirimwo Muyahudi erhi Mugereki; murhacirimwo mujà erhi ntagengwa; murhacirimwo mulume erhi mukazi: mweshi muli muguma muli Kristu Yezu. 29 N’akaba muli ba Kristu, muli iburha ly’Abrahamu, mwe mwanayîme mwa birya alaganyibagwa.

4

Rhurhali bajà, ci bâna ba Nnâmahanga

1 Ndesire nti omwâna wayish’iyîma omu by’ishe, amango aciri murho ntâco alusha ecibwindi, n’obwo eby’ishe byoshi biri byâge; 2 Ci anarhang’ikarhegekwa n’abalezi n’abalanzi bâge, kuhika amango ishe alonza. 3 Nirhu kwo na kuguma: amango rhwàciri barho, rhwàli bajà b’ebiremwa by’en’igulu. 4 Ci amango Nnâmahanga ali atwîre erhi gayunjula, arhuma Omugala waburhagwa n’omukazi, aburhwa amango g’Irhegeko, 5 mpu lyo acungula abàli bashwêsirwe n’Irhegeko, anarhujire bâna ba Nyamuzinda. 6 Na bulya muli bana bâge, Nyamuzinda ahizire omu mirhima yirhu Omûka gw’Omugala gukayakûza, mpu: «Abba, Larha!» 7 Ntyo orhaciri mujà, ci mwâna muburhe, n’akaba oli mwâna muburhe, wayish’ihâbwa na Nyamuzinda okuyîma.

8 Galya mango murhàl’imuj’imanya Nyamuzinda, mwakag’igashâniza abazimu, n’obwo abo bazimu barhankaba bo Nyamuzinda. 9 Lero buno mukola muyishi Nyamuzinda, na buno naye akola ammuyishi, kurhi mwankacishimbaga ebiremwa bya busha birhajira nsimiko, n’okushub’icijira bajà bâbyo? 10 Kali kushimba mucishimba ensiku, emyêzi, amango n’emyâka! 11 Nyobohire nti kwa nkanaba narhamîre busha emwinyu!

Olukogo lwa Paolo oku Bagalasiya

12 Mmuhunyire, bene wirhu, mube akani, bulya nani nacîjizire nka mwe. Nta bubî mwanjirîre. 13 Mucikengîre oku nali mulwâla erhi nyish’immubwîriza Emyanzi y’Akalembe obw’oburhanzi. 14 n’ago magala mabî, n’obwo gwàli muzigo kuli mwe, garharhumaga mwangayaguza erhi kumbôla; ci mwanyankirira nka malahika wa Nnâmahanga, nka kulya mwankayankirira Yezu Kristu yêne. 15 Ngahi erigi erya nshagali yinyu? Leki mmuhe obu buhamîrizi: kucihashikanaga, mwankacîrhomwîre amasù, mugampe. 16 Ka lero nkolaga mba mu­shombayi winyu okwenge nammubwîzire okuli? 17 Abo bantu badwîrhe bammunywerhera mpu bammuzigira, ci kulonza balonzize okummunanûla kuli nie, mpu babe erhi bo musêrakwo. 18 Okuyumva omuntu azigirwe kurhali kubi, casinga kube kuzigirwa omu minja n’ensiku zoshi, ci arhali amango ndi ekarhî kinyu gône! 19 Rhwâna rhwâni, ndwîrhe nayumva amalumwa g’okushub’immuburha, kuhika Kristu akomere omu mirhima yinyu. 20 Ciru ncibaga ekarhî kinyu buno, nkahindula izù lyâni, bulya ntacimanyiri kurhi nammujira!

Endagâno ya mîra n’endagâno mpyâhya

21 Mbwîragi nani, mwe mwalonza okushub’ishwêkwa n’lrhegeko, ka murhasag’iliyumva eryo Irhegeko? 22 Kuyandisirwe mpu Abrahamu ali agwêrhe bana babiri, muguma w’okumujà, owundi wa kuli mukâge w’obuhya. 23 Oyo mwâna w’omujà-kazi aburhagwa buzira ciragâne, ci mugala wa mukâge w’obuhya yehe aburhagwa ciragâne ca Nyamuzinda cirhumirel. 24 Luli lwinganyo olwo: abo bakazi zo ndagâno oku ziri ibiri. Entanzi, yarhengaga oku ntondo Sinayi, n’iburha lyâyo liri lya bujà: ye Hagari, – 25 bulya Sinayi omu Arabiya aba,- ye Yeruzalemu wa buno, oli mujà bo n’abana bâge. 26 Yeruzalemu w’enyanya yehe arhali mujà, ye nyâma. 27 Bulya kuyandisirwe, mpum:Oshagaluke we ngu­mba erhaburha; osîme onacishinge we rhishi mikero; bulya abâna b’omushombe-kazi bali banji kulusha ab’omurhonyi. 28 Mw’oyo, bene wirhu. muli bâna ba ciragâne ak’Izaki. 29 Ci nka kulya omwâna waburhagwa buzira ciragâne akag’ishoshôba omwâna w’eciragâne, ntyo kwo binaciri kuhik’ene. 30 Ci kurhi Amandiko gadesire?Hulusa amujà-kazi bo n’Omugala, bulya omwâna w’omujà-kazi arhankayîma bo na mugala wa mukâwe w’okulin. 31 Ntyo, bene wirhu, rhurhali bâna ba mujà, ci rhuli bana b’omukazi w’obuhya bw’okuli.

5

III. Okufundika

Omukristu aba ntagengwa

1 Kristu arhurhenzize omu bujà mpu lyo rhuba bantagengwa. Muzibuhage, mumanye mwankacicishubiza omu bujà. 2 Niene Paolo mmubwizirekwo: erhi mwankakembûlwa, ntâco Kristu acimmumalira. 3 Neci, nshubir’ihamîriza oku ngasi muntu okembûlwa, arhegesirwe ashimbe lrhegeko lyoshi. 4 Mwe mulonza obushinganyanya omu kushimba lrhegeko, mwacîrhenzizekwo Kristu, mwarhêzire enshôkano ya Nyamuzinda. 5 Rhwehe, obushinganyanya rhulangalira, Mûka Mutagatifu rhubulongezakwo omu buyemêre. 6 Kali, muli Kristu, arhali kukembûlwa kujira akamalo, ci obuyemêre buciyêrekana omu buzigire. 7 Amashigwe ginyu gàli garhangire bwinja! Ndi wacimuhanzizagye okushimba eby’okuli? 8 Arhali olya wammuhamagalaga ye wammuhâga eryo ihano. 9 Olwango lutyanguli, n’obuntu bwanabumbugurha bwoshi! 10 Niehe nnangalîre muli Nyakasane nti murhakengêre kundi-kundi. Ci olya odwîrhe ammuhiramwo akavulindi, ciru akàba yè ndi, ahanwa. 11 Nie oyûla, bene wirhu, ciru akàba ncihanûla okukembûlwa, cirhuma bacija bandibuza? Kuziga okusârhazibwa n’omusalabao lero kukola kuhwîre! 12 Abola badwîrhe bammuhira­mwo akavulindi; kali bacîshahule erhi kwo!

Okurhabâlana omu buzigire n’okuleka Mûka Mutagatifu yêne akarhuhêka

13 Mwehe, bene wirhu, mwahamagîrwe mpu mube ntagengwa. Ci mumanye okwo kuba ntagengwa kurhabaga igwarhiro ly’okushimbulira amasîma g’omubiri; ci ngasi muguma akarhumikira abâbo omu buzigire. 14 Kali amarhegeko goshi mw’eri liguma gaba: Ozigire owinyu nk’oku ocizigira wêne. 15 Ci akaba munakashoshôbana n’okulyana mwêne na nnene, mumanye mwahezanya!

16 Co cirhumire mmubwîra: muleke Mûka Mutagatifu akammuhêka, na ntyo murhashimbe amasîma g’omubiri. 17 Bulyâla omubiri gurhumvanya n’omûka, n’omûka gurhumvanya n’omubiri; byombi birhabonanakwo, co cinarhuma murhajira ebimulonzize. 18 Ci kwône erhi mwankakulikira Mûka Mutagatifu, murhaciri omu bujà bw’Irhegeko.

 19 Na ntaye ohabire ebijiro by’omubiri: okuhusha, obumaguza, okujira eby’enshonyi, 20 okurherekêra abazimu, okujira eby’obukurungu, okushombana, akavulindi, obuyagalwa, obukunizi, ennongwe, okurhayumvanya, okucîberamwo, 21 okucifinja ebya bene, endalwe, obudambi n’ebindi bya bene ebyo. Nshubir’immukengeza, nka kulya nammubwîraga, oku abajira ntyo barhakalaharha omu Bwâmi hwa Nyamuzinda.

 22 Ebijiro bya Mûka Mutagatifu byôhe buli buzigire, bushagaluke, murhûla, kulemberana, lukogo, bwinja, kurhatwa omu kanwa kirhu, 23 butûdu, bucêse bw’omurhima. Nt’irhegeko lyankahanza bya bene ebyo. 24 Balya bali bambali ba Kristu babambire emibiri yâbo haguma n’amashumi n’amiru gâyo. 25 Akaba Mûka Mutagatifu ye buzîne bwirhu, rhuhêkwe na Mûka omu lugendo lwirhu. 26 Rhurhakag’icîlongeza obukuze burhali bwo; rhuleke okukahalalirana n’okuyagalwa n’abirhu.

6

Amahano gayêrekire obuzigire n’obukombêdu

1 Bene wirhu, ciru omuntu ankagwârhwa omu câha, mwe bâna ba Mûka, munamuyigîrize n’olukogop; ci omanye wankagwa omu mashumi nawe! 2 Ngasi muguma abarhule omuzigo gw’owâbo, na ntyo mwayunjuza irhegeko lya Kristu. 3 Ocikubagira mpu omuntu naye hali oku ali, n’obwo ntâkwo ali, erhi kucirheba acirhebire yêne. 4 Ngasi muguma agere omukolo gwâge, na ntyo alongeze obukuze omu murhima gwâge yêne, ci arhabulongezagya oku bandi; 5 bulya ngasi muguma ajira ogwâge muzigoq.

6 Owayigîrizibwa akanwa ka Kristu, kukwânîne bagabane ebirugu byâge bo n’owayigîriza. 7 Murhakag’icîrheba: Nyamuzinda arhashekerwa. Bulya ebi omuntu arhwêraga by’anasârûla. 8 Orhwêra omu mubiri, ayish’isârûlamwo ebibolêreza; ci orhwêra muli Mûka, ayish’isârûla muli Mûka obuzîne bw’ensiku n’amango. 9 Rhurharhamaga okukajira aminja. Rhwacisârûla omu mango gakwânîne rhukaba rhurhashubiri nyuma. 10 Ntyo, bunôla rhucigwêrhe amango, rhukajirira abantu boshi aminja, bwenêne bene wirhu omu buyemêre.

lshwinjiro ly’ebinwa 11 Ka mubwîne ebiherufi binênènè mmuyandikire n’okuboko kwâni! 12 Balyâla bakalonza okusîmwa n’abantu, bâbo bo badwîrhe bammusêza mpu mukembûlwe, n’okwo kwoshi mpu barhag’ilibuzibwa erhi musalaha gwa Kristu gurhuma. 13 Kali ciru n’abakembûle bône barhashimba Irhegeko; ci basîma mukembûlwe, mpu lyo emibiri yinyu mikembûle ebaha igwarhiro ly’okucikunga. 14 Niehe, mâshi ntacifaga nalonzize obukuze omu kandi kantu ogurhali musalabar gwa Nnawirhu Yezu Kristu, ye warhumaga igulu lyabambwa kuli nie, nani nabambwa oku igulu! 15 Bulya okukembûlwa kuli ntâco, n’okurhakembûlwa nakwo kuli ntâco; akantu kagwêrhe akamalo, kuli kuhinduka ciremwa cihyâhya. 16 Abashimba eryo irhegeko, omurhûla n’obwonjo bwa Nyamuzinda kuli bo boshi, na kuli Israhelis wa Nnâmahanga. 17 Lero kurhenga ene ntâye ocikag’iderha mpu antabirakwo; bulya ebimanyîso bya Yezu biri biyandike omu mubiri gwâni. 18 Enshôkano ya Nnawirhu Yezu Kristu ebêre omu mirhima yinyu, bene wirhu! Amen!


 a1.0 https:www.academic-bible.com/en/online-bibles/novum-testamentum-graece-na-28/read-the-bible-text/ (05. 07. 2021).

 b1.16 : Omubiri n’omuko: nta muntu ciru n’omuguma.

 c2.2 : Amubonekera.

 d3.6 : Murh 15. 6.

 e3.8 : Murh 18, 18; 12, 3.

 f3.10 3, 10: Lush 27. 26.

 g3.12 : Amarhegeko garhayegemera buyemêre, ci bijiro by’omuntu.

 h3.13 : Lush 21, 23

 i3.19 : Oyo mwimangizi, ye Musa.

 j3.20 : Omulagizi ayimanga ekarhî ka bantu habiri: owasengerwa n’owasengera.

 k3.20 : Co cirhumire endagâno yâge erhajira wundi mulagizì orhali yêne. lrhegeko lyôhe lyama­nyisibagwa n’abalagizi, co cinarhumire lirhali limâna ak’eciragâne.

 l4.23 : Abo bana babiri, bo Ismaeli, oburhwa oku mujà-kazi, n’lzaki oburhwa oku mukazi w’obuhya.

 m4.27 : lz 54, 1.

 n4.30 : Murh 21, 10.

 o5.11 : Omusalaba lyo iriba ly’obuzîne n’obucire. Ci ogwo musalaba ziri nshonyì oku Bayahudi, n’oku bapagani liri isirhe (gwarhi 1 Kr 1. 23).

 p6.1 Oyigîrize ohirimire omu câha n’olukogo: Irhegeko lya mîra lyalihunyire okuniga omunya-byâha.

 q6.5 : «Kuli kuderha oku ngasi muguma muli rhwe anabûlane yêne embere za Nnâmahanga» (gwarhi Rm 14, 12).

 r6.14 : lgulu ly’ebyaha. Rhwabambiiwe haguma-na Yezu oku musalaba.

 s6.16 : Israheli wa Nnâmahanga, gwo mulala gw’abemêzi boshi, abarhengaga omu Bayahudi n’omu barhali Bayahudi, boshi bakola bâna ba Abrahamu bayish’iyîma haguma na Kristu (3,27-29).

Bibliya omu mashi galusibwe n’ecigereki lulimi nshôko y’Endagâno Mpyâhya AMARUBA GA KABIRI EMWA ABAKORINTI

2CO – – DRC MASHI HEBREW BIBLE and MASHI GREEK

Munkwa munene oku barhumisi ba Yezu na Ekleziya

bakolaga na C.D.P.C.L. Bukavu,  bulya omu EBIBLIYA NTAGATIFU,

Verbum Bible, Kinshasa 1992, rhudômire binwa binji bya mashi.

AMARUBA GA KABIRI MUTAGATIFU PAOLO AYANDIKIRAGA ABAKORINTI

Enshokolezi

Nta mbaka zirhume rhwatwîka Kristu nshusho ya Nnâmahanga, nirhu rhube nshusho ya Kristu. Oku akalamo ka Kristu eri ndolero y’entumwa, ngasi mwemêzi ali ndolero oku bandi (3, 17-18). Ngasi mbaka zibe za kuyêrekana erhi obwîra bwîrhu busêzire kuli Kristu owarhuhiraga omu bwîra bwa Nnâmahanga mpu nirhu rhulerhe abandi omu bwîra bwa Nnâmahanga. Ntaye walutwaga duba, ci rhulinde amango Nnâmahanga aha ngasi muguma irenge likwânîne, hano afulûla ebifulike omu ngasi murhima

Endagâno za Nnâmahanga zoshi muli Kristu ziba «Amen», Neci ntyo (1, 20). Owayemîre arhacishubiraga nyuma, bulya Kristu arhalimwo neci na nanga; ci aba neci oku mihigo ya Nnâmahanga. Kristu wacijiraga mukenyi mpu rhubone obuhirhi ali lwiganyo lwirhu okurhabâla abandi (8-9).

1

Enshokolezi ya Paolo kuli aga maruba

Paolo acîmanyîsa, ahana omusingo anavuga omunkwa

1 Paolo, ntumwa ya Yezu Kristu oku bulonza bwa Nyamuzinda, rhwe ne mwene wirhu Timoteyo, oku Ekleziya ya Nyamuzinda eri e Korinti n’oku batagatifu boshi bali omu Akaya yoshi. 2 Kuli mwe enshôkano n’obuholo bw’emwa Larha Nyamuzinda na Nyakasane Yezu Kristu!

3 Ayagirwe Nyamuzinda, Ishe wa Nnawirhu Yezu Kristu, Larha w’obwonjo na Nyamuzinda wa ngasi burhûlirize; 4 ye rhurhûlriza omu mbaka zirhu zoshi, mpu lyo nirhu rhurhûliriza abandi omu ngasi malibuko n’obwo burhûlirize rhuhâbwa na Nyamuzinda. 5 Neci, kulyâla amababale ga Kristu garhulugîre kwo n’oburhûlirize burhulugîre erhi Kristu orhuma. 6 Rhukalibuka erhi burhûlirize n’okucira kwinyu birhumire, bwo bumuha oku mwalemberamwo amababale rhudwîrhe rhwalembera nirhu. 7 N’obulangalire bwirhu muli mwe bwenêne bukomîre: rhumanyire oku obula mushangîre malibuko maguma nirhu, mukolaga mwayish’ishangira n’okurhûlirizibwa haguma nirhu.

8 Nanga, bene wirhu, rhurhalonzizi muhabe amalibuko rhwabwîne omu Aziya, gàrhurhindibuza bwenêne, gàrhalusa emisi yirhu, ciru rhurhali rhucilangalîre nti rhwabêramwo omûka. 9 Okuli, kwo rhwali rhuyôsire nka abatwirîrwe okufa, Iyo rhuleka okukacîkubagira emisi yirhu rhwêne, ci rhube Nyamuzinda ye rhucîkubagira, ye fûla abafù. 10 Yêne ye warhulîkûzagya oku lufù lungana olwo, ye wanacirhulîkûza kuli lwo; neci, ye rhucîkubagira oku aci­rhuciza kandi. 11 Ninyu murhurhabâle n’ensengero zinyu, Iyo eyo nshôkano ba­ntu banji barhushobôlera erhuma omunkwa gwavugwa rhwe rhurhumire.

I. Paolo kubêshera barnubêshîre

Ecarhum ga Paolo atamala amanalalira mpu ayisha

12 Irenge lirhu bw’obula buhamîrizi bw’omurhima gwirhu guhamîriza oku mw’eri igulu, na bwenêne emunda muli, rhwayôsire omu butagatifu n’omu kurhabêsha, n’okwôla rhwàkuhâbagwa na Nyamuzinda. Rhwàyosire ntyo, arhali oku bwenge bw’omubiria, ci oku burhabâle bw’enshôkano ya Nnâmahanga . 13 Bulyala omu maruba girhu nta kandi kantu rhuyandikamwo okuleka ebimusomamwo n’ebi muyumvamwo. Nnangalîre nti mwayumva lwoshi lwo­shi, 14 nka kulyâla mwayumvîrhe hitya oku rhwe igwârhiro ly’obukuze bwinyu, kulya ninyu mwa yish’iba igwârhiro ly’obwirhu Olusikub lwa Nnawirhu Yezu Kristu. 15 Obwôla bulangalire bwo bwarhumaga nnonza okurhang’ihika emwinyu, nti muhâbwe enshôkano ya kabiric; 16 kurhenga emwinyu naderha nti ntwîkanye omu Macedoniya, na kurhenga e Macedoniya nshubire emwinyu, ninyu mwàli mwandusa munampise omu Yudeya. 17 Ewe, k’erhi ndalira ntyo bwifudukwed nakulaliraga? Nîsi k’eyo migabo yani erigi ya bunya-mubiri, na ntyo nabamwo «neci, neci,» na «nanga, nanga» caligumiza? 18 Nyamuzinda orhagalula akanwa kâge ye ndahire: ebinwa mmubwira bi­rhaba «neci na nanga». 19 Bulyala olya Mugala wa Nyamuzinda, Yezu Kristu, rhwammubwîraga rhwe na Silvano na Timoteyo arhali «neci na nanga»; arhabamwo orhali «neci». 20 Neci, ebi Nyamuzinda alaganyagya byoshi, «neci» wabyo muli Ye aba. Ye narhuma rhwaderha «Amen»e w’irenge rhuhà Nnâmahanga. 21 Orhuzibuhya haguma ninyu muli Kristu n’owarhushîgaga amavurhaf, ye Nyamuzinda, 22 ye wanarhuhiragakwo ecimanyîsog câge, anaheba ecikinja ca Mûka omu mirhima yirhu . 23 Niehe Nyamuzinda ye ndahîre oku buzîne bwâni, oku kummufa lukogo kwarhumaga ntaciyishe e Korinti . 24 Arhali kuderha nti rhurhegeke obuyemêre bwinyu , ci nti rhuyushûle obusîme bwinyu ; bulya omu buyemêre muli bazibu.

ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Β

1

Salutation

1 Παῦλος ἀπόστολος Χριστοῦ Ἰησοῦ διὰ θελήματος θεοῦ καὶ Τιμόθεος ὁ ἀδελφὸς τῇ ἐκκλησίᾳ τοῦ θεοῦ τῇ οὔσῃ ἐν Κορίνθῳ σὺν τοῖς ἁγίοις πᾶσιν τοῖς οὖσιν ἐν ὅλῃ τῇ Ἀχαΐᾳ, 2 χάρις ὑμῖν καὶ εἰρήνη ἀπὸ θεοῦ πατρὸς ἡμῶν καὶ κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ. Paul’s Thanksgiving after Affliction 3 Εὐλογητὸς ὁ θεὸς καὶ πατὴρ τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὁ πατὴρ τῶν οἰκτιρμῶν καὶ θεὸς πάσης παρακλήσεως, 4 ὁ παρακαλῶν ἡμᾶς ἐπὶ πάσῃ τῇ θλίψει ἡμῶν εἰς τὸ δύνασθαι ἡμᾶς παρακαλεῖν τοὺς ἐν πάσῃ θλίψει διὰ τῆς παρακλήσεως ἧς παρακαλούμεθα αὐτοὶ ὑπὸ τοῦ θεοῦ. 5 ὅτι καθὼς περισσεύει τὰ παθήματα τοῦ Χριστοῦ εἰς ἡμᾶς, οὕτως διὰ τοῦ Χριστοῦ περισσεύει καὶ ἡ παράκλησις ἡμῶν. 6 εἴτε δὲ θλιβόμεθα, ὑπὲρ τῆς ὑμῶν παρακλήσεως καὶ σωτηρίας· εἴτε παρακαλούμεθα, ὑπὲρ τῆς ὑμῶν παρακλήσεως τῆς ἐνεργουμένης ἐν ὑπομονῇ τῶν αὐτῶν παθημάτων ὧν καὶ ἡμεῖς πάσχομεν. 7 καὶ ἡ ἐλπὶς ἡμῶν βεβαία ὑπὲρ ὑμῶν εἰδότες ὅτι ὡς κοινωνοί ἐστε τῶν παθημάτων, οὕτως καὶ τῆς παρακλήσεως. 8 Οὐ γὰρ θέλομεν ὑμᾶς ἀγνοεῖν, ἀδελφοί, ὑπὲρ τῆς θλίψεως ἡμῶν τῆς γενομένης ἐν τῇ Ἀσίᾳ, ὅτι καθ᾽ ὑπερβολὴν ὑπὲρ δύναμιν ἐβαρήθημεν ὥστε ἐξαπορηθῆναι ἡμᾶς καὶ τοῦ ζῆν 9 ἀλλ᾽ αὐτοὶ ἐν ἑαυτοῖς τὸ ἀπόκριμα τοῦ θανάτου ἐσχήκαμεν, ἵνα μὴ πεποιθότες ὦμεν ἐφ᾽ ἑαυτοῖς ἀλλ᾽ ἐπὶ τῷ θεῷ τῷ ἐγείροντι τοὺς νεκρούς 10 ὃς ἐκ τηλικούτου θανάτου ἐρρύσατο ἡμᾶς καὶ ῥύσεται, εἰς ὃν ἠλπίκαμεν [ὅτι] καὶ ἔτι ῥύσεται, 11 συν­υπουργούντων καὶ ὑμῶν ὑπὲρ ἡμῶν τῇ δεήσει, ἵνα ἐκ πολλῶν προσώπων τὸ εἰς ἡμᾶς χάρισμα διὰ πολλῶν εὐχαριστηθῇ ὑπὲρ ἡμῶν.

The Postponement of Paul’s Visit

12 Ἡ γὰρ καύχησις ἡμῶν αὕτη ἐστίν, τὸ μαρτύριον τῆς συνειδήσεως ἡμῶν, ὅτι ἐν ἁπλότητι καὶ εἰλικρινείᾳ τοῦ θεοῦ, [καὶ] οὐκ ἐν σοφίᾳ σαρκικῇ ἀλλ᾽ ἐν χάριτι θεοῦ, ἀνεστράφημεν ἐν τῷ κόσμῳ, περισσοτέρως δὲ πρὸς ὑμᾶς. 13 οὐ γὰρ ἄλλα γράφομεν ὑμῖν ἀλλ᾽ ἢ ἃ ἀναγινώσκετε ἢ καὶ ἐπιγινώσκετε· ἐλπίζω δὲ ὅτι ἕως τέλους ἐπιγνώσεσθε, 14 καθὼς καὶ ἐπέγνωτε ἡμᾶς ἀπὸ μέρους, ὅτι καύχημα ὑμῶν ἐσμεν καθάπερ καὶ ὑμεῖς ἡμῶν ἐν τῇ ἡμέρᾳ τοῦ κυρίου [ἡμῶν] Ἰησοῦ. 15 Καὶ ταύτῃ τῇ πεποιθήσει ἐβουλόμην πρότερον πρὸς ὑμᾶς ἐλθεῖν, ἵνα δευτέραν χάριν σχῆτε, 16 καὶ δι᾽ ὑμῶν διελθεῖν εἰς Μακεδονίαν καὶ πάλιν ἀπὸ Μακεδονίας ἐλθεῖν πρὸς ὑμᾶς καὶ ὑφ᾽ ὑμῶν προπεμφθῆναι εἰς τὴν Ἰουδαίαν. 17 τοῦτο οὖν βουλόμενος μήτι ἄρα τῇ ἐλαφρίᾳ ἐχρησάμην; ἢ ἃ βουλεύομαι κατὰ σάρκα βουλεύομαι, ἵνα ᾖ παρ᾽ ἐμοὶ τὸ Ναὶ ναὶ καὶ τὸ Οὒ οὔ; 18 πιστὸς δὲ ὁ θεὸς ὅτι ὁ λόγος ἡμῶν ὁ πρὸς ὑμᾶς οὐκ ἔστιν Ναὶ καὶ Οὔ. 19 ὁ τοῦ θεοῦ γὰρ υἱὸς Ἰησοῦς Χριστὸς ὁ ἐν ὑμῖν δι᾽ ἡμῶν κηρυχθείς, δι᾽ ἐμοῦ καὶ Σιλουανοῦ καὶ Τιμοθέου, οὐκ ἐγένετο Ναὶ καὶ Οὒ ἀλλὰ Ναὶ ἐν αὐτῷ γέγονεν. 20 ὅσαι γὰρ ἐπαγγελίαι θεοῦ, ἐν αὐτῷ τὸ Ναί· διὸ καὶ δι᾽ αὐτοῦ τὸ Ἀμὴν τῷ θεῷ πρὸς δόξαν δι᾽ ἡμῶν. 21 ὁ δὲ βεβαιῶν ἡμᾶς σὺν ὑμῖν εἰς Χριστὸν καὶ χρίσας ἡμᾶς θεός, 22 ὁ καὶ σφραγισάμενος ἡμᾶς καὶ δοὺς τὸν ἀρραβῶνα τοῦ πνεύματος ἐν ταῖς καρδίαις ἡμῶν. 23 Ἐγὼ δὲ μάρτυρα τὸν θεὸν ἐπικαλοῦμαι ἐπὶ τὴν ἐμὴν ψυχήν, ὅτι φειδόμενος ὑμῶν οὐκέτι ἦλθον εἰς Κόρινθον. 24 οὐχ ὅτι κυριεύομεν ὑμῶν τῆς πίστεως ἀλλὰ συνεργοί ἐσμεν τῆς χαρᾶς ὑμῶν· τῇ γὰρ πίστει ἑστήκατε.

2

1 Nàlalira obwôla nti ntashubira emwinyu omu burheh. 2 Bulyâla erhi nakammulerhera oburhe, ndi wankacirhuma nashagaluka aha nyuma y’olya nalerheraga oburhe? 3 N’akaba nayandisire ebi mumanyirei, kwali kuderha nti Iyo hano nyisha ntag’iba burhe erhi abali bakwânîne okunsimîsa barhurna, bulya mmanyire oku okusîma kwâni kunali kwinyu mweshi. 4 Neci, burhe bunji nalimwo n’omutula omu murhima erhi mmuyandikira , erhi nnandi omu mule­nge arhali kuderha nti mmujire burhe, ci nti Iyo mumanya oku obuzigire; bwâni kuli mwe buli bunji bwenêne.

5 Akaba hali owajirîne burhe, arhali nie abujizire, ci mweshi, erhi nderhe oku baguma muli mwe abujizire Iyo ntagibugera. 6 Burhali buhane bunyi obwo kuli oyo muntuj wahanyirwe na banji. 7 Mumubabalirage erhikwo munamuhire omurhima omu nda, oyo muhanya alek’irhogera omu burhe bulushire olugero. 8 Co cirhumire mmuhunyire nti muyêrekane obuzigire kuli ye. 9 N’erhi nya­ndika, kwali kuderha nti mmurhangule, nnandole erhi obumvi bwinyu burhali bwa bihimbik. 10 Ci kwônene oyu mubabalîre – akaba hali kantu namubabalire­ kwo – mwe mwarhumire namubabalira omu masù ga Kristu. 11 Mumanye rhwankarhebwa na Shetani! Emihigo yage rhurhayihabiri.

Kurhenga e Trowa kuhika e Macedoniya. Obugo bw’entumwa

12 Erhi mpika e Trowa nti mpanûle Omwanzi gw’Akalembe gwa Kristu, oku bamanyigulira olumvi muli Nyakasane, 13 Omurhima gwâni ntumvagya gu­rhûzire, bulyâla nabula bushanga mwene wirhu Tito. Nabasengaruka obwo, naja e Macedoniya.

14 Ci Nyamuzinda ayagirwe, orhuhimira ngasi mango muli Kristu, olumîza akasûnunu k’obumanye bwâge hoshi hoshi n’omukolo gwirhu! 15 Neci, omu masù ga Nyamuzinda, rhuli kasûnunu kinjinja ka Kristu omu karhî k’abacira n’omu karhî k’abahera. 16 Kuli baguma rhuli kasûnunu ka lufù kahêka ebwa lufù, oku bandi rhuli kasûnunu ka buzîne kahisa oku buzîne. Omukolo mutyo ndi wankaguhasha? 17 Bulyâla rhwehe rhurhali aka banji, bakaz’irhimbûla oluderho lwa Nyamuzinda; ci nka bantu nkana, nka baja-bugo ba Nyamuzi­nda, rhuyigîriza muli Kristu embere za Nnâmahanga .

ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Β

2

1 ἔκρινα γὰρ ἐμαυτῷ τοῦτο τὸ μὴ πάλιν ἐν λύπῃ πρὸς ὑμᾶς ἐλθεῖν. 2 εἰ γὰρ ἐγὼ λυπῶ ὑμᾶς, καὶ τίς ὁ εὐφραίνων με εἰ μὴ ὁ λυπούμενος ἐξ ἐμοῦ; 3 καὶ ἔγραψα τοῦτο αὐτό, ἵνα μὴ ἐλθὼν λύπην σχῶ ἀφ᾽ ὧν ἔδει με χαίρειν, πεποιθὼς ἐπὶ πάντας ὑμᾶς ὅτι ἡ ἐμὴ χαρὰ πάντων ὑμῶν ἐστιν. 4 ἐκ γὰρ πολλῆς θλίψεως καὶ συνοχῆς καρδίας ἔγραψα ὑμῖν διὰ πολλῶν δακρύων, οὐχ ἵνα λυπηθῆτε ἀλλὰ τὴν ἀγάπην ἵνα γνῶτε ἣν ἔχω περισσοτέρως εἰς ὑμᾶς.

Forgiveness for the Offender

5 Εἰ δέ τις λελύπηκεν, οὐκ ἐμὲ λελύπηκεν, ἀλλ᾽ ἀπὸ μέρους, ἵνα μὴ ἐπιβαρῶ, πάντας ὑμᾶς. 6 ἱκανὸν τῷ τοιούτῳ ἡ ἐπιτιμία αὕτη ἡ ὑπὸ τῶν πλειόνων, 7 ὥστε τοὐναντίον μᾶλλον ὑμᾶς χαρίσασθαι καὶ παρακαλέσαι, μή πως τῇ περισσοτέρᾳ λύπῃ καταποθῇ ὁ τοιοῦτος. 8 διὸ παρακαλῶ ὑμᾶς κυρῶσαι εἰς αὐτὸν ἀγάπην 9 εἰς τοῦτο γὰρ καὶ ἔγραψα, ἵνα γνῶ τὴν δοκιμὴν ὑμῶν, εἰ εἰς πάντα ὑπήκοοί ἐστε. 10 ᾧ δέ τι χαρίζεσθε, κἀγώ· καὶ γὰρ ἐγὼ ὃ κεχάρισμαι, εἴ τι κεχάρισμαι, δι᾽ ὑμᾶς ἐν προσώπῳ Χριστοῦ, 11 ἵνα μὴ πλεονεκτηθῶμεν ὑπὸ τοῦ Σατανᾶ· οὐ γὰρ αὐτοῦ τὰ νοήματα ἀγνοοῦμεν.

Paul’s Anxiety and Relief

12 Ἐλθὼν δὲ εἰς τὴν Τρῳάδα εἰς τὸ εὐαγγέλιον τοῦ Χριστοῦ καὶ θύρας μοι ἀνεῳγμένης ἐν κυρίῳ, 13 οὐκ ἔσχηκα ἄνεσιν τῷ πνεύματί μου τῷ μὴ εὑρεῖν με Τίτον τὸν ἀδελφόν μου, ἀλλ᾽ ἀποταξάμενος αὐτοῖς ἐξῆλθον εἰς Μακεδονίαν. 14 Τῷ δὲ θεῷ χάρις τῷ πάντοτε θριαμβεύοντι ἡμᾶς ἐν τῷ Χριστῷ καὶ τὴν ὀσμὴν τῆς γνώσεως αὐτοῦ φανεροῦντι δι᾽ ἡμῶν ἐν παντὶ τόπῳ 15 ὅτι Χριστοῦ εὐωδία ἐσμὲν τῷ θεῷ ἐν τοῖς σῳζομένοις καὶ ἐν τοῖς ἀπολλυμένοις, 16 οἷς μὲν ὀσμὴ ἐκ θανάτου εἰς θάνατον, οἷς δὲ ὀσμὴ ἐκ ζωῆς εἰς ζωήν. καὶ πρὸς ταῦτα τίς ἱκανός; 17 οὐ γάρ ἐσμεν ὡς οἱ πολλοὶ καπηλεύοντες τὸν λόγον τοῦ θεοῦ, ἀλλ᾽ ὡς ἐξ εἰλικρινείας, ἀλλ᾽ ὡς ἐκ θεοῦ κατέναντι θεοῦ ἐν Χριστῷ λαλοῦμεν.

3

1 Ewe, ka rhushub’igwîra okucikunga rhwêne? Nisi nkabaga kukwânîne, aka baguma, rhube n’amaruba g’okucîmanyîsa emunda muli, erhi g’emwi­nyu? 2 Mw’oyo mwe maruba girhu, mayandike omu mirhima yirhu, gamanyikine n’okusomwa n’abantu boshi. 3 Neci, kurhafulikwa, muli maruba ga Kristu rhwasiribaga rhwênene, n’ago maruba garhali mayandike n’obwino, ci n’Omûka gwa Nyamuzinda ozîne; garhali mayandike oku mbaho z’amabuye, ci oku mbaho z’emibiri, oku mirhima yinyu. 4 Kwo rhucikubagire Nyamuzinda ntyo, erhi Kristu orhuma. 5 Arhali kuderha mpu oku bwirhu rhugwêrhe buhashe bwa kuderha mpu kantu kalebe kali kuli rhwe. Nanga! obuhashe bwirhu kuli Nyamuzinda burhenga. 6 Ye warhuhâga obuhashe bw’okuba baja-bugo b’endagâno mpyâhya; n’eyo ndagano erhali ya lwandikol, ci ya Mûka. Bulya olwandiko kuyîrha luyîrha, ci Mûka buzîne ahâna. 7 Erhi obuja-bugo bw’olufùm, bwali buyandisirwe oku mabuye, bujiraga irenge lingana halya, ciru bene Israheli barhankalozire Musa ebusù erhi bulangashane b ‘obusù bwâge burhuma, n’obwo kugera bwageraga, 8 kurhi obuja-bugo bwa Mûka bwankabulaga irenge lilushire? 9 Bulyâla, erhi abaga obuja-bugo bw’olwayâga bwali irenge, kurhi obuja-bugo bw’olwayâza bwakabulaga kubona irenge lilushire? 10 N’erhi rhwankaligerera kw’eri irenge lilushire bwenêne, irenge ly’obuja-bugo burhanzi liri ntâlyo 11 Bulyâla, ebyagera erhi bibaga byabonesire omu irenge, ebirhagera kurhi? Ka bibule bwarhalusa irenge kulusha?

12 Kuziga obwôla rhugwêrhe obulangalire bwa bene obwo, rhugwêrhe aha rhucîkubagîre. 13 Arhali aka Musa wakag’icîbwîka obusù mpu bene lsraheli bankabona oku obwo bulangashane bwàli bwa okugera bwayûrha. 14 Ci obuke­ngere bwâbo bwatûha. Bulya kuhika olusiku lw’ene, nka basoma Endagâno ya rnîra, olwola lusîka ho lunaciba. Lurhasag’ikûlwa, bulya, Kristu olurhenza. 15 Neci, kuhika olusiku lw’ene, nka basoma Musa, olusîka lunabasîke emirhima. 16 Erhi omuntu ahindukira, Nyakasane, Iyo olusîka lutwîka. . 17 Nyakasane aba Mûka, n’aha Omûka gwa Nyakasane guli, ho n’omuntu aba ntagengwa. 18 Ci rhwehe kuno rhunali, obusù burhali bubwîke, rhudwîrhe rhwabonekamwo irenge lya Nyakasane nk’omu ndoleron, rhudwîrhe rhwahindulwa mpu rhushushe n’eyo nshusho, rhulangale kulusha rhunalangashane, nk ‘oku Nyakasane alonzize, bulya aba Mûka.

ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Β

3

Ministers of the New Covenant

1 Ἀρχόμεθα πάλιν ἑαυτοὺς συνιστάνειν; ἢ μὴ χρῄζομεν ὥς τινες συστατικῶν ἐπιστολῶν πρὸς ὑμᾶς ἢ ἐξ ὑμῶν; 2 ἡ ἐπιστολὴ ἡμῶν ὑμεῖς ἐστε, ἐγγεγραμμένη ἐν ταῖς καρδίαις ἡμῶν, γινωσκομένη καὶ ἀναγινωσκομένη ὑπὸ πάντων ἀνθρώπων, 3 φανερούμενοι ὅτι ἐστὲ ἐπιστολὴ Χριστοῦ διακονηθεῖσα ὑφ᾽ ἡμῶν, ἐγγεγραμμένη οὐ μέλανι ἀλλὰ πνεύματι θεοῦ ζῶντος, οὐκ ἐν πλαξὶν λιθίναις ἀλλ᾽ ἐν πλαξὶν καρδίαις σαρκίναις. 4 Πεποίθησιν δὲ τοιαύτην ἔχομεν διὰ τοῦ Χριστοῦ πρὸς τὸν θεόν. 5 οὐχ ὅτι ἀφ᾽ ἑαυτῶν ἱκανοί ἐσμεν λογίσασθαί τι ὡς ἐξ ἑαυτῶν, ἀλλ᾽ ἡ ἱκανότης ἡμῶν ἐκ τοῦ θεοῦ, 6 ὃς καὶ ἱκάνωσεν ἡμᾶς διακόνους καινῆς διαθήκης, οὐ γράμματος ἀλλὰ πνεύματος· τὸ γὰρ γράμμα ἀποκτέννει, τὸ δὲ πνεῦμα ζῳοποιεῖ. 7 Εἰ δὲ ἡ διακονία τοῦ θανάτου ἐν γράμμασιν ἐντετυπωμένη λίθοις ἐγενήθη ἐν δόξῃ, ὥστε μὴ δύνασθαι ἀτενίσαι τοὺς υἱοὺς Ἰσραὴλ εἰς τὸ πρόσωπον Μωϋσέως διὰ τὴν δόξαν τοῦ προσώπου αὐτοῦ τὴν καταργουμένην, 8 πῶς οὐχὶ μᾶλλον ἡ διακονία τοῦ πνεύματος ἔσται ἐν δόξῃ; 9 εἰ γὰρ τῇ διακονίᾳ τῆς κατακρίσεως δόξα, πολλῷ μᾶλλον περισσεύει ἡ διακονία τῆς δικαιοσύνης δόξῃ. 10 καὶ γὰρ οὐ δεδόξασται τὸ δεδοξασμένον ἐν τούτῳ τῷ μέρει εἵνεκεν τῆς ὑπερβαλλούσης δόξης. 11 εἰ γὰρ τὸ καταργούμενον διὰ δόξης, πολλῷ μᾶλλον τὸ μένον ἐν δόξῃ. 12 Ἔχοντες οὖν τοιαύτην ἐλπίδα πολλῇ παρρησίᾳ χρώμεθα 13 καὶ οὐ καθάπερ Μωϋσῆς ἐτίθει κάλυμμα ἐπὶ τὸ πρόσωπον αὐτοῦ πρὸς τὸ μὴ ἀτενίσαι τοὺς υἱοὺς Ἰσραὴλ εἰς τὸ τέλος τοῦ καταργουμένου. 14 ἀλλ᾽ ἐπωρώθη τὰ νοήματα αὐτῶν. ἄχρι γὰρ τῆς σήμερον ἡμέρας τὸ αὐτὸ κάλυμμα ἐπὶ τῇ ἀναγνώσει τῆς παλαιᾶς διαθήκης μένει, μὴ ἀνακαλυπτόμενον ὅτι ἐν Χριστῷ καταργεῖται 15 ἀλλ᾽ ἕως σήμερον ἡνίκα ἂν ἀναγινώσκηται Μωϋσῆς, κάλυμμα ἐπὶ τὴν καρδίαν αὐτῶν κεῖται 16 ἡνίκα δὲ ἐὰν ἐπιστρέψῃ πρὸς κύριον, περιαιρεῖται τὸ κάλυμμα. 17 ὁ δὲ κύριος τὸ πνεῦμά ἐστιν· οὗ δὲ τὸ πνεῦμα κυρίου, ἐλευθερία. 18 ἡμεῖς δὲ πάντες ἀνακεκαλυμμένῳ προσώπῳ τὴν δόξαν κυρίου κατοπτριζόμενοι τὴν αὐτὴν εἰκόνα μεταμορφούμεθα ἀπὸ δόξης εἰς δόξαν καθάπερ ἀπὸ κυρίου πνεύματος.

4

1 Co cirhume, rhwe rhwàbêrirwe obwonjo erhi rhuhâbwa obwo bugo, rhurhagonyâla. 2 Ci okuhulika erhi nshonyi zirhuma, rhurhacikubâmwo. Obwenge bw’okurhebana rhurhabubâkwo, n’oluderho lwa Nyamuzinda rhurhaluhindula. Ci omu kuyêrekana okunali mwo rhucimanyikiza oku mirhima y’abantu omu masù ga Nnâmahanga. 3 N’akaba Emyanzi y’Akalembe rhuyigiîriza eciri mifulike, balya bâhera bo enafulisirwe, 4 balya barhayemêra, balya Nyamuzinda w’en’iguluo ahusize obukengêre, mpu bankanabona obulanga­shane bw’Emyanzi y’ Akalembe y’irenge lya Kristu, y’eri nshusho ya Nnamaha­ngap. 5 Bulyâla arhali rhwêne rhuja rhwaciderha, ci Nyakasane Yezu Kristu rhuja rhwamanyîsa. Rhwehe rhuli barhumisi binyu, erhi buzigire bwa Yezu Kristu burhuma. 6 Bulya Nyamuzinda waderhaga mpu omu omwizimya murhenge obumoleke, yêne ye wanamolekeraga omu mirhima yirhu, mpu obulangashane bw’irenge lya Nyamuzinda liri ebusù bwa Kristu bumanyibwe.

Amalibuko n’obulangalire bw’abaja-bugo

7 Ci kwônene obwo buhirhi omu mibiri y’obudaka rhubugwâsize, Iyo bamanya oku obuhashe butyo kuli Nyamuzinda burhenga, ci arhali kuli rhw. 8 Rhufunderire enyunda zoshi, ci rhurhahinangusiri; rhurhamanyiri cici rhulangalîrage, ci erhi rhunalangalîre. 9 Barhurhindbuza, ci rhurhali balîkirire; barhukubire, ci rhurhahimirwi. 10 Amababale g’olufù lwa Yezu, rhugadwîrhe omu mubiri gwirhu ngasi hoshi na ngasi mango, ly’obuzîne bwa Yezu nabo bubonekera omu mubiri gwirhu. 11 Bulya, ciru rhukaba rhuzîne, ngasi kasanzi rhuli batwîre okufa erhi Yezu orhuma, ly’obuzîne bwa Yezu nabo bubonekera omu mubiri gwirhu gwâfè. 12 Ntyo olufù ludwîrhe lwajira omukolo gwâlwo muli rhweq, ci muli mwe buzîne.

13 Ci kulya kuba nshôkanor nguma y’obuyemêre rhugwêrhe, nka kulya biya­ndisirwe, mpus: Nàyemîre, co canarhumaga nshambâla, nirhu rhuyemîre, co cinarhuma rhushambâla; 14 bulya rhumanyire oku owafûlaga Nyakasane Yezu, ayish’irhufûla nirhu haguma na Yezu, anayish’irhuhira aha burhambi bwâge haguma ninyu. 15 N’ebyo byoshi mwe bibêra, mpu Iyo enshôkano nyinji kulu­sha erhuma omunkwa gwaluga, gunaluze abaguvuga, Iyo Nyamuzinda aja irenge.

16 Co cirhuma rhurhagonyâla. Ci oku omuntu orhuli embugat ashandâla, omuntu orhulimwo ahinduka muhyâhya ngasi lusiku. 17 Bulya okwôla kulibuka hityungunu kwa hisanzi hitya kurhurheganyiza kulusha ngasi lugero omwandu gw’irenge ly’ensiku n’amango. 18 Co cirhuma rhurhalola ebiboneka, ci ebi­rhaboneka; bulya ebiboneka birhashinga kasanzi, ci ebirhaboneka biri by’e­nsiku n’amango.

ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Β

4

Treasure in Earthen Vessels

1 Διὰ τοῦτο, ἔχοντες τὴν διακονίαν ταύτην καθὼς ἠλεήθημεν, οὐκ ἐγκακοῦμεν 2 ἀλλ᾽ ἀπειπάμεθα τὰ κρυπτὰ τῆς αἰσχύνης, μὴ περιπατοῦντες ἐν πανουργίᾳ μηδὲ δολοῦντες τὸν λόγον τοῦ θεοῦ ἀλλὰ τῇ φανερώσει τῆς ἀληθείας συνιστάνοντες ἑαυτοὺς πρὸς πᾶσαν συνείδησιν ἀνθρώπων ἐνώπιον τοῦ θεοῦ. 3 εἰ δὲ καὶ ἔστιν κεκαλυμμένον τὸ εὐαγγέλιον ἡμῶν, ἐν τοῖς ἀπολλυμένοις ἐστὶν κεκαλυμμένον, 4 ἐν οἷς ὁ θεὸς τοῦ αἰῶνος τούτου ἐτύφλωσεν τὰ νοήματα τῶν ἀπίστων εἰς τὸ μὴ αὐγάσαι τὸν φωτισμὸν τοῦ εὐαγγελίου τῆς δόξης τοῦ Χριστοῦ, ὅς ἐστιν εἰκὼν τοῦ θεοῦ. 5 οὐ γὰρ ἑαυτοὺς κηρύσσομεν ἀλλ᾽ Ἰησοῦν Χριστὸν κύριον, ἑαυτοὺς δὲ δούλους ὑμῶν διὰ Ἰησοῦν. 6ὅτι ὁ θεὸς ὁ εἰπών, Ἐκ σκότους φῶς λάμψει, ὃς ἔλαμψεν ἐν ταῖς καρδίαις ἡμῶν πρὸς φωτισμὸν τῆς γνώσεως τῆς δόξης τοῦ θεοῦ ἐν προσ­ώπῳ [Ἰησοῦ] Χριστοῦ. 7 Ἔχομεν δὲ τὸν θησαυρὸν τοῦτον ἐν ὀστρακίνοις σκεύεσιν, ἵνα ἡ ὑπερβολὴ τῆς δυνάμεως ᾖ τοῦ θεοῦ καὶ μὴ ἐξ ἡμῶν 8 ἐν παντὶ θλιβόμενοι ἀλλ᾽ οὐ στενοχωρούμενοι, ἀπορούμενοι ἀλλ᾽ οὐκ ἐξαπορούμενοι, 9 διωκόμενοι ἀλλ᾽ οὐκ ἐγκαταλειπόμενοι, καταβαλλόμενοι ἀλλ᾽ οὐκ ἀπολλύμενοι, 10 πάντοτε τὴν νέκρωσιν τοῦ Ἰησοῦ ἐν τῷ σώματι περιφέροντες, ἵνα καὶ ἡ ζωὴ τοῦ Ἰησοῦ ἐν τῷ σώματι ἡμῶν φανερωθῇ. 11 ἀεὶ γὰρ ἡμεῖς οἱ ζῶντες εἰς θάνατον παραδιδόμεθα διὰ Ἰησοῦν, ἵνα καὶ ἡ ζωὴ τοῦ Ἰησοῦ φανερωθῇ ἐν τῇ θνητῇ σαρκὶ ἡμῶν. 12 ὥστε ὁ θάνατος ἐν ἡμῖν ἐνεργεῖται, ἡ δὲ ζωὴ ἐν ὑμῖν. 13 ἔχοντες δὲ τὸ αὐτὸ πνεῦμα τῆς πίστεως κατὰ τὸ γεγραμμένον, Ἐπίστευσα, διὸ ἐλάλησα, καὶ ἡμεῖς πιστεύομεν, διὸ καὶ λαλοῦμεν, 14 εἰδότες ὅτι ὁ ἐγείρας τὸν κύριον Ἰησοῦν καὶ ἡμᾶς σὺν Ἰησοῦ ἐγερεῖ καὶ παραστήσει σὺν ὑμῖν. 15 τὰ γὰρ πάντα δι᾽ ὑμᾶς, ἵνα ἡ χάρις πλεονάσασα διὰ τῶν πλειόνων τὴν εὐχαριστίαν περισσεύσῃ εἰς τὴν δόξαν τοῦ θεοῦ. Living by Faith 16 Διὸ οὐκ ἐγκακοῦμεν, ἀλλ᾽ εἰ καὶ ὁ ἔξω ἡμῶν ἄνθρωπος διαφθείρεται, ἀλλ᾽ ὁ ἔσω ἡμῶν ἀνακαινοῦται ἡμέρᾳ καὶ ἡμέρᾳ. 17 τὸ γὰρ παραυτίκα ἐλαφρὸν τῆς θλίψεως ἡμῶν καθ᾽ ὑπερβολὴν εἰς ὑπερβολὴν αἰώνιον βάρος δόξης κατεργάζεται ἡμῖν, 18 μὴ σκοπούντων ἡμῶν τὰ βλεπόμενα ἀλλὰ τὰ μὴ βλεπόμενα· τὰ γὰρ βλεπόμενα πρόσκαιρα, τὰ δὲ μὴ βλεπόμενα αἰώνια.

5

1 Rhumanyire oku erhi eci cihandou rhubâmwo hano igulu cankashabûka, rhugwêrhe enyumpa yayûbakagwa na Nyamuzinda, mûbako gw’ensiku n’amango gurhàjiragwa na nfune za muntu, gunali omu irunga. 2 Gw’ogu mulenge rhulimwo mw’obu bworhere; rhudwîrhe rhwacifinja nti omûbako gwirhu gw’omu irungav rhuguyambalire oku gundi, 3 casinga rhurhimâmwe rhuyambîrhew, ci rhurhashangagwa rhuli bashugunu. 4 Neci, oku rhunaciri mw’eci cihando, erhi omu mulenge rhunali n’omu malibuko; kulya kuba rhurhalonza okuhogolwa ogwo mwambalo, ci rhuguyambalîre oku nyanya y’ogundi, mpu omubiri gwirhu gw’olufù guhinduke buzîne. 5 N’owarhubumbiraga okwo, anali Nyamuzinda yêne, ye wanarhuhâga Mûka Cikinja.

6 Kuziga, akaba ntyo, rhugwêrhe aha rhucikubagîre, rhunamanyire bwinja oku: «oku rhunacirimwo ogu mubiri, erhi n’emwa bene rhunali, kulî Nyakasane; 7. bulya buyemêre rhudwîrhe rhwagendamwo, ci arhali masù». 8 Rhurhwalihire obwo, rhurhankanabaga rhurhengemwo ogu mubiri, rhuj’ibêraho Nyakasane. 9 Na ntyo, rhubêziremwo ogu mubiri, rhubîre rhurhagubêziremwo; kumusimîsa rhulonza. 10 Bulyâla rhweshi kukwânîne rhuboneke aha lukîko lwa Kristu, Iyo ngasi muguma âhâbwa amakwânane g’ebi ajizire aciri omu mubiri, binja erhi bibi.

Omukolo gw’obugo bw’entumwa

11 Na ntyo, bulya rhuyishi oku kwânîne okuyôboha Nyakasane, rhudwiîrhage rhwayemêza abantu. Nyamuzinda yehe rhulangashîne ornu masù gâge. Ninyu nnanglire nti rhulangashîne omu mirhima yinyu. 12 Arhali kucîkunga rhwashubigwîra okucîkunga emunda muli, ci kuderha nti rhummuhe ecarhuma mwacîkuza erhi rhwe rhurhuma, Iyo rnubona oku mwashuza balya balimbira ebiboneka, babule bwalimbira ebiri omu murhima. 13 Akaba rhwahezize obukengêrex, mwe kwabêra. 14 Neci, buzigire bwa Kristu burhuminisire. Kwo rhugerêreza oku akaba muguma afirîre boshi, kuziga boshi banafîre . 15 Boshi anafirîre, mpu abalimwo omûka barhacicîbêreragamwogwo, ci babe olya wabafîraga anabafûkira ye bagubêreramwo.

16 Rhwehe murhakacibona rhwarnanyira omuntu ebwa mubiri. 17 N’omuntu erhi akaba ali muli Kristu, erhi anakola ali ciremwa cihyâhya; okwali burhanzi kwahwîre, byoshi bikola bihyâhya. 18 Okwôla kwoshi, yo kurhenga emwa Nyamuzinda, owashubig’irhujira bîra bâge oku bulagizi bwa Kristu, anarhuhà obugo gw’okushubiza abandi omu bwîra bwâge. 19 Bulya Nyamuzinda yêne wa­shubizagya igulu omu bwîra bwâge muli Kristu, erhi ayibagira obubi bw’abantu, n’erhi arhuheba ekanwa enderho z’okushubiza abandi omu bwîra bwâge. 20 Ntyo rhuli baja-bugo bakirhu. Oku izîno lya Kristu, rhummuhunyire, mwe mukasinga; shubiri omu bwîra bwa Nnâmahanga! 21 Orhali oyishi ecâha, amujira câha rhwe rhurhumirey, mpu Iyo muli ye rhushuba bushinganyanya bwa Nyamuzinda.

ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Β

5

1 Οἴδαμεν γὰρ ὅτι ἐὰν ἡ ἐπίγειος ἡμῶν οἰκία τοῦ σκήνους καταλυθῇ, οἰκοδομὴν ἐκ θεοῦ ἔχομεν, οἰκίαν ἀχειροποίητον αἰώνιον ἐν τοῖς οὐρανοῖς. 2 καὶ γὰρ ἐν τούτῳ στενάζομεν τὸ οἰκητήριον ἡμῶν τὸ ἐξ οὐρανοῦ ἐπενδύσασθαι ἐπιποθοῦντες, 3 εἴ γε καὶ ἐκδυσάμενοι οὐ γυμνοὶ εὑρεθησόμεθα. 4 καὶ γὰρ οἱ ὄντες ἐν τῷ σκήνει στενάζομεν βαρούμενοι, ἐφ᾽ ᾧ οὐ θέλομεν ἐκδύσασθαι ἀλλ᾽ ἐπενδύσασθαι, ἵνα καταποθῇ τὸ θνητὸν ὑπὸ τῆς ζωῆς. 5 ὁ δὲ κατεργασάμενος ἡμᾶς εἰς αὐτὸ τοῦτο θεός, ὁ δοὺς ἡμῖν τὸν ἀρραβῶνα τοῦ πνεύματος. 6 Θαρροῦντες οὖν πάντοτε καὶ εἰδότες ὅτι ἐνδημοῦντες ἐν τῷ σώματι ἐκδημοῦμεν ἀπὸ τοῦ κυρίου 7 διὰ πίστεως γὰρ περιπατοῦμεν, οὐ διὰ εἴδους 8 θαρροῦμεν δὲ καὶ εὐδοκοῦμεν μᾶλλον ἐκδημῆσαι ἐκ τοῦ σώματος καὶ ἐνδημῆσαι πρὸς τὸν κύριον. 9 διὸ καὶ φιλοτιμούμεθα, εἴτε ἐνδημοῦντες εἴτε ἐκδημοῦντες, εὐάρεστοι αὐτῷ εἶναι. 10 τοὺς γὰρ πάντας ἡμᾶς φανερωθῆναι δεῖ ἔμπροσθεν τοῦ βήματος τοῦ Χριστοῦ, ἵνα κομίσηται ἕκαστος τὰ διὰ τοῦ σώματος πρὸς ἃ ἔπραξεν, εἴτε ἀγαθὸν εἴτε φαῦλον.

The Ministry of Reconciliation

11 Εἰδότες οὖν τὸν φόβον τοῦ κυρίου ἀνθρώπους πείθομεν, θεῷ δὲ πεφανερώμεθα· ἐλπίζω δὲ καὶ ἐν ταῖς συνειδήσεσιν ὑμῶν πεφανερῶσθαι. 12 οὐ πάλιν ἑαυτοὺς συνιστάνομεν ὑμῖν ἀλλ᾽ ἀφορμὴν διδόντες ὑμῖν καυχήματος ὑπὲρ ἡμῶν, ἵνα ἔχητε πρὸς τοὺς ἐν προσώπῳ καυχωμένους καὶ μὴ ἐν καρδίᾳ. 13 εἴτε γὰρ ἐξέστημεν, θεῷ· εἴτε σωφρονοῦμεν, ὑμῖν. 14 ἡ γὰρ ἀγάπη τοῦ Χριστοῦ συνέχει ἡμᾶς, κρίναντας τοῦτο, ὅτι εἷς ὑπὲρ πάντων ἀπέθανεν, ἄρα οἱ πάντες ἀπέθανον 15 καὶ ὑπὲρ πάντων ἀπέθανεν, ἵνα οἱ ζῶντες μηκέτι ἑαυτοῖς ζῶσιν ἀλλὰ τῷ ὑπὲρ αὐτῶν ἀποθανόντι καὶ ἐγερθέντι. 16 Ὥστε ἡμεῖς ἀπὸ τοῦ νῦν οὐδένα οἴδαμεν κατὰ σάρκα· εἰ καὶ ἐγνώκαμεν κατὰ σάρκα Χριστόν, ἀλλὰ νῦν οὐκέτι γινώσκομεν. 17 ὥστε εἴ τις ἐν Χριστῷ, καινὴ κτίσις· τὰ ἀρχαῖα παρῆλθεν, ἰδοὺ γέγονεν καινά 18 τὰ δὲ πάντα ἐκ τοῦ θεοῦ τοῦ καταλλάξαντος ἡμᾶς ἑαυτῷ διὰ Χριστοῦ καὶ δόντος ἡμῖν τὴν διακονίαν τῆς καταλλαγῆς, 19 ὡς ὅτι θεὸς ἦν ἐν Χριστῷ κόσμον καταλλάσσων ἑαυτῷ, μὴ λογιζόμενος αὐτοῖς τὰ παραπτώματα αὐτῶν καὶ θέμενος ἐν ἡμῖν τὸν λόγον τῆς καταλλαγῆς. 20 ὑπὲρ Χριστοῦ οὖν πρεσβεύομεν ὡς τοῦ θεοῦ παρακαλοῦντος δι᾽ ἡμῶν· δεόμεθα ὑπὲρ Χριστοῦ, καταλλάγητε τῷ θεῷ. 21 τὸν μὴ γνόντα ἁμαρτίαν ὑπὲρ ἡμῶν ἁμαρτίαν ἐποίησεν, ἵνα ἡμεῖς γενώμεθα δικαιοσύνη θεοῦ ἐν αὐτῷ.

6

1 Na bulya ye rhudwîrhe rhwarhabâla, rhummuhunyire nti murhalekaga e­nshôkano ya Nnâmahanga yagera busha. 2 Kulya kuba adesire, erhiz:Ornu mango gakwânîne nakuyumvirhîze, n’omu lusiku lw’okucira nakurhabîre. Amango gakwânîne go gano, olusiku lw’okucira lwo luno. 3 Rhurhasârhaza ndi, nti Iyo barhagayaguza obuja-bugo bwirhu. 4 Ci omu ngasi kantu, kwo rhunaciyêrekana nka baganda ba Nyamuzinda: omu kuzibuhira bwenêne ama­libuko, omu malumwa n’omu burhe; 5 omu kushûrhwa empimbo, omu mpami­kwa, omu bugome, omu mirhamo, omu kubula iro, n’omu kubula ebiryo; 6 omu bucese bw’omurhima, omu bumanye, omu kulembera amalibuko, omu butudu, muli Mûka Mutagatifu, n’omu buzigire bw’okunali; 7 omu luderho lw’okuli, n’omu buhashe bwa Nnâmahanga; omu kukolêsa amatumu gw’okufungira n’okulwîra obushinganyanya; 8 omu kukengwa n’omu kulolwa nka byasi, omu kuderhwa kubî n’omu kuderhwa kwinja; omu kujirwa ndyâlya, n’obwo rhurhaderha ebirhali by’okuli; 9 mpu barharhwîshi, ‘obwo ntâye orhuhabire; mpu rhuli obufà, n’obwo rhuli mitaraga; mpu rhuli bahane, ci barha­nkarhuyirha; 10 mpu rhuli burhe, n’obwo rhurhayôrha rhurhashagalusa; mpu rhuli ba buligo, n’obwo banji rhugaza; mpu rhurhagwêrhi kantu, n’obwo ntâco rhurhajira. Abakorinti nabo bayigule emirhima. 11 Nta kantu rhummufulisire, wâni Bakorinti! Omurhima gwirhu gwoshi guli mwigule! 12 Nanga! murhafundêriri emunda rhuli; ci omu mirhima yinyu mwo mufundêrîre. 13 Ninyu murhugalulirage! Kwo mmubwîzire nka kulya omuntu anabwîra abana bâge: ninyu muyigule omurhima gwinyu gwoshi gwoshi!

14 Mumanye mwakashangira mulindizo muguma n’abarhali bemêzi. Bici obushinganyanya bwankashangîra n’obubî? Nisi buguma buci obumoleke bwankajira n’omwizimya? 15 Bwîra buci Kristu agwêrhe bona Beliyaria? Nisi bici omwemêzi ankashangira n’orhali mwemêzi? 16 Aka-Nyamuzinda bici kankafundikira haguma n’enshushob z’abazimu? Rhw’ono, neci, rhwe rhuli nyumpa ya Nyamuzinda bici kankafundikira haguma n’enshusho z’abazimu? Rhw’ono , neci ; rhwe rhuli nyu­mpa ya Nyamuzinda ozîne, nk’oku Nnâmahanga aderhaga, erhic: Nabêra omu karhî kâbo nnankabagerageramwo. Naba Nyamuzinda wâbo, nabo babe bantu bâni. 17 Rhengagi ekarhî kabo, munaciyegûle, kwo Nyakasane adesire. Mumanye mwankahuma oku kantu karhacîri, nani nammuyankirira. 18 Naba nie sho, ninyu mube bagala bâni na bâli bâni, ye kudesire Nyakasane ogala-byoshi.

ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Β

6

1 Συνεργοῦντες δὲ καὶ παρακαλοῦμεν μὴ εἰς κενὸν τὴν χάριν τοῦ θεοῦ δέξασθαι ὑμᾶς 2 λέγει γάρ, Καιρῷ δεκτῷ ἐπήκουσά σου καὶ ἐν ἡμέρᾳ σωτηρίας ἐβοήθησά σοι. ἰδοὺ νῦν καιρὸς εὐπρόσδεκτος, ἰδοὺ νῦν ἡμέρα σωτηρίας 3 μηδεμίαν ἐν μηδενὶ διδόντες προσκοπήν, ἵνα μὴ μωμηθῇ ἡ διακονία, 4 ἀλλ᾽ ἐν παντὶ συνιστάντες ἑαυτοὺς ὡς θεοῦ διάκονοι, ἐν ὑπομονῇ πολλῇ, ἐν θλίψεσιν, ἐν ἀνάγκαις, ἐν στενοχωρίαις, 5 ἐν πληγαῖς, ἐν φυλακαῖς, ἐν ἀκαταστασίαις, ἐν κόποις, ἐν ἀγρυπνίαις, ἐν νηστείαις, 6 ἐν ἁγνότητι, ἐν γνώσει, ἐν μακροθυμίᾳ, ἐν χρηστότητι, ἐν πνεύματι ἁγίῳ, ἐν ἀγάπῃ ἀνυποκρίτῳ, 7 ἐν λόγῳ ἀληθείας, ἐν δυνάμει θεοῦ· διὰ τῶν ὅπλων τῆς δικαιοσύνης τῶν δεξιῶν καὶ ἀριστερῶν, 8 διὰ δόξης καὶ ἀτιμίας, διὰ δυσφημίας καὶ εὐφημίας· ὡς πλάνοι καὶ ἀληθεῖς, 9 ὡς ἀγνοούμενοι καὶ ἐπιγινωσκόμενοι, ὡς ἀποθνῄσκοντες καὶ ἰδοὺ ζῶμεν, ὡς παιδευόμενοι καὶ μὴ θανατούμενοι, 10 ὡς λυπούμενοι ἀεὶ δὲ χαίροντες, ὡς πτωχοὶ πολλοὺς δὲ πλουτίζοντες, ὡς μηδὲν ἔχοντες καὶ πάντα κατέχοντες. 11 Τὸ στόμα ἡμῶν ἀνέῳγεν πρὸς ὑμᾶς, Κορίνθιοι, ἡ καρδία ἡμῶν πεπλάτυνται 12 οὐ στενοχωρεῖσθε ἐν ἡμῖν, στενοχωρεῖσθε δὲ ἐν τοῖς σπλάγχνοις ὑμῶν 13 τὴν δὲ αὐτὴν ἀντιμισθίαν, ὡς τέκνοις λέγω, πλατύνθητε καὶ ὑμεῖς.

The Temple of the Living God

14 Μὴ γίνεσθε ἑτεροζυγοῦντες ἀπίστοις· τίς γὰρ μετοχὴ δικαιοσύνῃ καὶ ἀνομίᾳ, ἢ τίς κοινωνία φωτὶ πρὸς σκότος; 15 τίς δὲ συμφώνησις Χριστοῦ πρὸς Βελιάρ, ἢ τίς μερὶς πιστῷ μετὰ ἀπίστου; 16 τίς δὲ συγκατάθεσις ναῷ θεοῦ μετὰ εἰδώλων; ἡμεῖς γὰρ ναὸς θεοῦ ἐσμεν ζῶντος, καθὼς εἶπεν ὁ θεὸς ὅτι Ἐνοικήσω ἐν αὐτοῖς καὶ ἐμπεριπατήσω καὶ ἔσομαι αὐτῶν θεὸς καὶ αὐτοὶ ἔσονταί μου λαός. 17 διὸ **ἐξέλθατε ἐκ μέσου αὐτῶν** καὶ ἀφορίσθητε,** λέγει κύριος, **καὶ ἀκαθάρτου μὴ ἅπτεσθε· κἀγὼ εἰσδέξομαι ὑμᾶς 18 καὶ **ἔσομαι** ὑμῖν **εἰς πατέρα** **καὶ** ὑμεῖς ἔσεσθέ **μοι εἰς υἱοὺς** καὶ θυγατέρας, λέγει κύριος παντοκράτωρ.

7

1 Obula rhugwêrhe endagâno ya bene eyo, bîra bâni, rhucîkulekwo ngasi izinga ly’omubiri erhi ly’omurhima, rhuyûkirize omukolo gw’okucîjira bimâna omu kurhinya Nnâmahanga. 2 Murhuyigulire emirhima yinyu! Ntâye rhwalenganyize, rhurhahombagya ndi, ntâye rhwalîre hyâge. 3 Ntadesiri ntyo nti mmuyagirize. Ka ntarhenzir’immubwîra oku muli omu mirhima yirhu omu kufà n’omu kulama! 4 Kurhali kunyi ncimmwikubagîre; mwe munali bukuze bwâni bunêne. Omurhima gwâni gurhulwîre;, nyunjwîre bushagaluke omu malibuko girhu goshi.

Paolo e Macedoniya yo Tito amushiganaga

5 Bulyâla, erhi rhuhika e Macedoniya, rhurhaderhaga ciru mpu omubiri ogu gwamarhamûka. Ci ntâkwo rhurhalibukaga: embuga entambala, erhi nie ono, n’omu nda obwôba, erhi nie ono. 6 Ci Nyamuzinda orhûlriza abazamba arhurhûliriza omu kuyisha kwa Tito; 7 arhanali omu kuyisha kwâge mwône, ci n’omu burhûlirize abwîne ekarhî kinyu. Arhubwîzire olwifinjo lwinyu, oburhe muli, n’obushiru bwinyu kuli nie, na ntyo nasîma bwenêne kulusha.

8 Ciru akaba nammujizire burhe, n’amaruba gâni, ntagayiri; n’akaba nali ntanzir’igaya, -mbwîne oku ago maruba gàli gammujizire burhe, ciru akaba hyali hizanzi hisungunu, – 9 buno nkola nsîmire, arhali okwenge mwàli burhe, ci kulya kuba obwo burhe bwàrhumire mwacîyunjuza. Bulyâla oburhe mwàli bwa kuli Nyamuzinda, na ntyo nta kantu kabî rhwàmmujirîre. 10 Neci, oburhe bwa kuli Nyamuzinda, kulerha bulerha obucîyunjize; ci oburhe bw’igulu bwohe, lufù bulerha. 11 Loli ninyu mwêne eci obwo burhe bwa kuli Nyarnuzinda bwammudwirhîred. Loli bukombêdu bunganaci! Arhanali hoshi aho. Loli kurhi mwacîngayire mpu mucîyêze! Loli burhe bunganaci! Loli bwôba bunganaci. Loli buhane bunganaci? Muli ebyo byoshi mwayêrekîne oku muli bêru-kwêru mw’olwo lubanja. 12 N’akaba nammuyandikîre, arhali olya wagayisanyagya ye warhumire, arhanali olya bagayisagyae. Kwàli kuderha nti obukombêdu bwinyu kuli rhwe bubonekane embere za Nnâmahanga. 13 Okwôla kwo kwarhurhûlirize.

Okwo kurhûlirizibwa kwirhu kwànacijakwo obusîme bulushire bwenêne, erhi rhubona Tito asîmire, bulyâla mweshi oku munali mwarhumire omurhima gwâge gwadêkerera. 14 N’akaba omu masù gâge hali oku nacisîmire erhi mwe murhuma, ntakubêraga nshonyi. Ci nka kulyâla rhwammubwîraga byoshi oku binali, ntyo kwo n’okucîsîma kwirhu omu masù ga Tito kwayishirig’iba kwa kunali. 15 N’obuzigire bwâge kuli mwe bukola bulushisize, akakengera obumvi bwinyu mweshi, n’oku mwamuyankiriraga munayôbohire munadwîrhe mwageramwo omusisi. 16 Nsîmire obula omu ngasi hyoshi nanacimmwîkubagira mw’oyo.

ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Β

7

1 ταύτας οὖν ἔχοντες τὰς ἐπαγγελίας, ἀγαπητοί, καθαρίσωμεν ἑαυτοὺς ἀπὸ παντὸς μολυσμοῦ σαρκὸς καὶ πνεύματος, ἐπιτελοῦντες ἁγιωσύνην ἐν φόβῳ θεοῦ. Paul’s Joy at the Church’s Repentance 2 Χωρήσατε ἡμᾶς· οὐδένα ἠδικήσαμεν, οὐδένα ἐφθείραμεν, οὐδένα ἐπλεονεκτήσαμεν. 3 πρὸς κατάκρισιν οὐ λέγω· προείρηκα γὰρ ὅτι ἐν ταῖς καρδίαις ἡμῶν ἐστε εἰς τὸ συναποθανεῖν καὶ συζῆν. 4 πολλή μοι παρρησία πρὸς ὑμᾶς, πολλή μοι καύχησις ὑπὲρ ὑμῶν· πεπλήρωμαι τῇ παρακλήσει, ὑπερπερισσεύομαι τῇ χαρᾷ ἐπὶ πάσῃ τῇ θλίψει ἡμῶν. 5 Καὶ γὰρ ἐλθόντων ἡμῶν εἰς Μακεδονίαν οὐδεμίαν ἔσχηκεν ἄνεσιν ἡ σὰρξ ἡμῶν ἀλλ᾽ ἐν παντὶ θλιβόμενοι· ἔξωθεν μάχαι, ἔσωθεν φόβοι. 6 ἀλλ᾽ ὁ παρακαλῶν τοὺς ταπεινοὺς παρεκάλεσεν ἡμᾶς ὁ θεὸς ἐν τῇ παρουσίᾳ Τίτου, 7 οὐ μόνον δὲ ἐν τῇ παρουσίᾳ αὐτοῦ ἀλλὰ καὶ ἐν τῇ παρακλήσει ᾗ παρεκλήθη ἐφ᾽ ὑμῖν, ἀναγγέλλων ἡμῖν τὴν ὑμῶν ἐπιπόθησιν, τὸν ὑμῶν ὀδυρμόν, τὸν ὑμῶν ζῆλον ὑπὲρ ἐμοῦ ὥστε με μᾶλλον χαρῆναι. 8 ὅτι εἰ καὶ ἐλύπησα ὑμᾶς ἐν τῇ ἐπιστολῇ, οὐ μεταμέλομαι· εἰ καὶ μετεμελόμην, βλέπω [γὰρ] ὅτι ἡ ἐπιστολὴ ἐκείνη εἰ καὶ πρὸς ὥραν ἐλύπησεν ὑμᾶς, 9 νῦν χαίρω, οὐχ ὅτι ἐλυπήθητε ἀλλ᾽ ὅτι ἐλυπήθητε εἰς μετάνοιαν· ἐλυπήθητε γὰρ κατὰ θεόν, ἵνα ἐν μηδενὶ ζημιωθῆτε ἐξ ἡμῶν. 10 ἡ γὰρ κατὰ θεὸν λύπη μετάνοιαν εἰς σωτηρίαν ἀμεταμέλητον ἐργάζεται· ἡ δὲ τοῦ κόσμου λύπη θάνατον κατεργάζεται. 11ἰδοὺ γὰρ αὐτὸ τοῦτο τὸ κατὰ θεὸν λυπηθῆναι πόσην κατειργάσατο ὑμῖν σπουδήν, ἀλλ᾽ ἀπολογίαν, ἀλλ᾽ ἀγανάκτησιν, ἀλλὰ φόβον, ἀλλ᾽ ἐπιπόθησιν, ἀλλὰ ζῆλον, ἀλλ᾽ ἐκδίκησιν. ἐν παντὶ συνεστήσατε ἑαυτοὺς ἁγνοὺς εἶναι τῷ πράγματι. 12 ἄρα εἰ καὶ ἔγραψα ὑμῖν, οὐχ ἕνεκεν τοῦ ἀδικήσαντος οὐδὲ ἕνεκεν τοῦ ἀδικηθέντος ἀλλ᾽ ἕνεκεν τοῦ φανερωθῆναι τὴν σπουδὴν ὑμῶν τὴν ὑπὲρ ἡμῶν πρὸς ὑμᾶς ἐνώπιον τοῦ θεοῦ. 13 διὰ τοῦτο παρακεκλήμεθα. Ἐπὶ δὲ τῇ παρακλήσει ἡμῶν περισσοτέρως μᾶλλον ἐχάρημεν ἐπὶ τῇ χαρᾷ Τίτου, ὅτι ἀναπέπαυται τὸ πνεῦμα αὐτοῦ ἀπὸ πάντων ὑμῶν 14 ὅτι εἴ τι αὐτῷ ὑπὲρ ὑμῶν κεκαύχημαι, οὐ κατῃσχύνθην, ἀλλ᾽ ὡς πάντα ἐν ἀληθείᾳ ἐλαλήσαμεν ὑμῖν, οὕτως καὶ ἡ καύχησις ἡμῶν ἡ ἐπὶ Τίτου ἀλήθεια ἐγενήθη. 15 καὶ τὰ σπλάγχνα αὐτοῦ περισσοτέρως εἰς ὑμᾶς ἐστιν ἀναμιμνῃσκομένου τὴν πάντων ὑμῶν ὑπακοήν, ὡς μετὰ φόβου καὶ τρόμου ἐδέξασθε αὐτόν. 16 χαίρω ὅτι ἐν παντὶ θαρρῶ ἐν ὑμῖν.

8

II. Ensholôlo z’okurhabâla abemêzi b’e Yeruzalemu

Ecarhuma barhabâla

1 Rhulonzize okummumanyîsa, bene wirhu, enshôkano Nyamuzinda àshobôzize Ekleziya z’e Macedoniya. 2 Omu malibuko manji babwîne, obu­shagaluke bwâbo bunene n’obukenyi bwâbo bunji byayunjulirîne, byahinduka buhirhi bwa kurhabâla abandi. 3 Nk’oku banali bahashire, niene mpanyire obwo buhamîrize, ciru na kurhalusa obuhashe bwâbo bwône, 4 bayish’irhuyingi­nga mpu rhubashobôze nabo enshôkano y’okushangîra ogwo mukolo gw’okurhabâla abatagatifuf. 5 Balushîriza ciru aha rhwàli rhulangalire là! Barhag’ija aho, bacihâna bone emwa Nyakasane, okubundi baîhâna emwirhu oku bulo­nza bwa Nnâmahanga. 6 Rhwanacihûna Tito obwo, nti obwôla ali amarho­ndêra ogwo mukolo gw’okurhabâlana aguyunjulize emwinyu. 7 Ci kulya mulushana muli byoshi: omu buyemêre n’omu kumany’iderha, n’omu buzigire rhwammuyigîrizagya, ntyo kwo munalushanage na mw’okwo kurhabâla abandi. 8 Lirhali irhegeko mmuhîre ene nderha ntyo; ci kuderha nti mbe nkanarhangula erhi obuzigire bwinyu bunali bo omu kushîbirira abandi. 9 Murhahabiri enshôkano ya Nyakasane Yezu Kristu, oku ye wali mugale acîjiraga mukenyi mwe murhumire, mpu Iyo obukenyi bwâge bummujira bahirhi. 10 Ihano kwône mmuhîre mw’okwo; okwôla kwo kunanamukwânîne mwe mwarhondêraga ogo mukolo kurhenga mwaka injo. Arhanali kurhondêra okugujira kwône, ci n’okugulonza. 11 Neci, ogwo mukolo muguyujuzagye, na ntyo kulyâla mwali mubiduhire omu kulalira, kwo munashubig’ibiduha n’omu kujira, nk’oku munahashire. 12 Obulonza bukabiduha, eci omuntu agwêrhe co cinarhuma asîmwa, ci arhankadôsibwa eci arhagwêrhi. 13 Ntadesiri nti mukule abandi olukoba emumiro, mucîhiremwolo, ci nti muyumanyanye. 14 Mw’okûla rhuli buno, ebimmulugîre birhabâle obukenyi bw’abinyu, Iyo ebibalugîre nabo biyish’irhabâla obukenyi bw’abinyu, na ntyo muyumanyanye, 15 nka kulya biyandisirwe, mpug: Owali orhôzire binji birhamulugiraga, n’owali orhôzire, binyi birhamunyihiraga.

Entumwa Paolo ali arhumire e Korinti

16 Mushana Nyamuzinda ayagirwe! owahiraga obu bushiru kuli mwe omu murhima gwa Tito. 17 Ayumvîrhe izù lyâni. Ciru aba bushiru kulusha, ayishire emwinyu oku kulonza kwâge yêne. 18 Rhumurhumîre bo na mwene wirhu muguma, olya irenge lyâge omu kulumiza Emyanzi y’Akalembeh liderhwa omu Ekleziya zoshi. 19 Arhanali kwône okwo: acîshozirwe n’Ekleziya mpu anyôse rhukaz’ibalama rhwe naye mw’ogûla mukolo gw’enshôkano rhwàcihanyire­ kwo, Iyo Nyakasane aja irenge, Iyo n’omurhima gwirhu gurhûlûla. 20 Kulonza okwôla nti harhag’ijira owarhutumuza kw’ogûla mwandu gw’ebirugu barhuba­rhuzize. 21 Bulyâla rhulonza okujira aminja, arhali omu masù ga Nyamuzinda mwône, ci n’embere z’abantu. 22 Rhubarhumîre bo n’olya mwene wirhui wa­ rhuyêresire kanji kanji oku anaba mukombêdu, na buno acîyêrekîne wa bu­shiru kulusha bulya acimmwîkubagire bwenêne. 23 Tito yehe ye wirhu rhuba rhwe naye, ye nantabâla oku mukolo ekarhî kinyu. Abandi bene wirhu, Ekleziya zibarhumire, bali irenge lya Kristu. 24 Embere z’Ekleziya mubayêreke oku obuzigire bwinyu bunali bo, n’oku obwîkubagire rhummugwêrhemwo burhali bwa busha.

ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Β

8

Liberal Giving

1 Γνωρίζομεν δὲ ὑμῖν, ἀδελφοί, τὴν χάριν τοῦ θεοῦ τὴν δεδομένην ἐν ταῖς ἐκκλησίαις τῆς Μακεδονίας, 2 ὅτι ἐν πολλῇ δοκιμῇ θλίψεως ἡ περισσεία τῆς χαρᾶς αὐτῶν καὶ ἡ κατὰ βάθους πτωχεία αὐτῶν ἐπερίσσευσεν εἰς τὸ πλοῦτος τῆς ἁπλότητος αὐτῶν 3 ὅτι κατὰ δύναμιν, μαρτυρῶ, καὶ παρὰ δύναμιν, αὐθαίρετοι 4 μετὰ πολλῆς παρακλήσεως δεόμενοι ἡμῶν τὴν χάριν καὶ τὴν κοινωνίαν τῆς διακονίας τῆς εἰς τοὺς ἁγίους, 5 καὶ οὐ καθὼς ἠλπίσαμεν ἀλλ᾽ ἑαυτοὺς ἔδωκαν πρῶτον τῷ κυρίῳ καὶ ἡμῖν διὰ θελήματος θεοῦ 6 εἰς τὸ παρακαλέσαι ἡμᾶς Τίτον, ἵνα καθὼς προενήρξατο οὕτως καὶ ἐπιτελέσῃ εἰς ὑμᾶς καὶ τὴν χάριν ταύτην. 7 ἀλλ᾽ ὥσπερ ἐν παντὶ περισσεύετε, πίστει καὶ λόγῳ καὶ γνώσει καὶ πάσῃ σπουδῇ καὶ τῇ ἐξ ἡμῶν ἐν ὑμῖν ἀγάπῃ, ἵνα καὶ ἐν ταύτῃ τῇ χάριτι περισσεύητε. 8 Οὐ κατ᾽ ἐπιταγὴν λέγω ἀλλὰ διὰ τῆς ἑτέρων σπουδῆς καὶ τὸ τῆς ὑμετέρας ἀγάπης γνήσιον δοκιμάζων 9 γινώσκετε γὰρ τὴν χάριν τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὅτι δι᾽ ὑμᾶς ἐπτώχευσεν πλούσιος ὤν, ἵνα ὑμεῖς τῇ ἐκείνου πτωχείᾳ πλουτήσητε. 10 καὶ γνώμην ἐν τούτῳ δίδωμι· τοῦτο γὰρ ὑμῖν συμφέρει, οἵτινες οὐ μόνον τὸ ποιῆσαι ἀλλὰ καὶ τὸ θέλειν προενήρξασθε ἀπὸ πέρυσι 11 νυνὶ δὲ καὶ τὸ ποιῆσαι ἐπιτελέσατε, ὅπως καθάπερ ἡ προθυμία τοῦ θέλειν, οὕτως καὶ τὸ ἐπιτελέσαι ἐκ τοῦ ἔχειν. 12 εἰ γὰρ ἡ προθυμία πρόκειται, καθὸ ἐὰν ἔχῃ εὐπρόσδεκτος, οὐ καθὸ οὐκ ἔχει. 13 οὐ γὰρ ἵνα ἄλλοις ἄνεσις, ὑμῖν θλῖψις, ἀλλ᾽ ἐξ ἰσότητος 14 ἐν τῷ νῦν καιρῷ τὸ ὑμῶν περίσσευμα εἰς τὸ ἐκείνων ὑστέρημα, ἵνα καὶ τὸ ἐκείνων περίσσευμα γένηται εἰς τὸ ὑμῶν ὑστέρημα, ὅπως γένηται ἰσότης, 15 καθὼς γέγραπται, Ὁ τὸ πολὺ οὐκ ἐπλεόνασεν, καὶ ὁ τὸ ὀλίγον οὐκ ἠλαττόνησεν.

Titus and His Companions

16 Χάρις δὲ τῷ θεῷ τῷ δόντι τὴν αὐτὴν σπουδὴν ὑπὲρ ὑμῶν ἐν τῇ καρδίᾳ Τίτου, 17 ὅτι τὴν μὲν παράκλησιν ἐδέξατο, σπουδαιότερος δὲ ὑπάρχων αὐθαίρετος ἐξῆλθεν πρὸς ὑμᾶς. 18 συνεπέμψαμεν δὲ μετ᾽ αὐτοῦ τὸν ἀδελφὸν οὗ ὁ ἔπαινος ἐν τῷ εὐαγγελίῳ διὰ πασῶν τῶν ἐκκλησιῶν, 19 οὐ μόνον δέ, ἀλλὰ καὶ χειροτονηθεὶς ὑπὸ τῶν ἐκκλησιῶν συνέκδημος ἡμῶν σὺν τῇ χάριτι ταύτῃ τῇ διακονουμένῃ ὑφ᾽ ἡμῶν πρὸς τὴν [αὐτοῦ] τοῦ κυρίου δόξαν καὶ προθυμίαν ἡμῶν, 20 στελλόμενοι τοῦτο, μή τις ἡμᾶς μωμήσηται ἐν τῇ ἁδρότητι ταύτῃ τῇ διακονουμένῃ ὑφ᾽ ἡμῶν 21 προνοοῦμεν γὰρ καλὰ οὐ μόνον ἐνώπιον κυρίου ἀλλὰ καὶ ἐνώπιον ἀνθρώπων. 22 συνεπέμψαμεν δὲ αὐτοῖς τὸν ἀδελφὸν ἡμῶν ὃν ἐδοκιμάσαμεν ἐν πολλοῖς πολλάκις σπουδαῖον ὄντα, νυνὶ δὲ πολὺ σπουδαιότερον πεποιθήσει πολλῇ τῇ εἰς ὑμᾶς. 23 εἴτε ὑπὲρ Τίτου, κοινωνὸς ἐμὸς καὶ εἰς ὑμᾶς συνεργός· εἴτε ἀδελφοὶ ἡμῶν, ἀπόστολοι ἐκκλησιῶν, δόξα Χριστοῦ. 24 τὴν οὖν ἔνδειξιν τῆς ἀγάπης ὑμῶν καὶ ἡμῶν καυχήσεως ὑπὲρ ὑμῶν εἰς αὐτοὺς ἐνδεικνύμενοι εἰς πρόσωπον τῶν ἐκκλησιῶν.

9

1 Nago ogôla mukolo w’okurhabâla abatagitifu, ntacirhamya nti nammuyandikira kuli go. 2 Bulya ntahabiri oku mubiduha, mwe ncitakîra e Macedoniya, nti: «Akaya yôhe ecirheganyize kurhenga mwak’injo». N’obushiru bwinyu bwatuzire banji. 3 Mmurhumirage obwôla bene wirhu, nti lyo­ okwo kulimba rhummulimbamwo kurhag’iba ntâko muli okwo, Iyo munaba mucirheganyize nk’oku naderhaga, 4 erhi ab’e Macedoniya bankayisha bandusize, barhag’ishanga murhacirheganyizi, enshonyi zirhugwârhe -ntag’iderha nti mwe muli obwôla bulangalire. 5 Omurhima gwambwîraga obwo mpu kukwânîne ntume bene wirhu banshokolere emwinyu, barheganye erya nsholôlo yinyu mwalaganyagya, eyôrhe eri nteganye , -enabe nsholôlo y’okuli, ci karhabaga kantu ka bujinisi.

Nyamuzinda azigira ohâna anashagalusire

6 Kengeri: orhwêra binyi, binyi anasarûla; n’orhwêra binji, binji, anasarûla. 7 Ngasi muguma ahâne nk’oku omurhima gwâge gunamubwîzire; arhahânaga nk’oli burhe, nisi erhi nk’osezîbwe; bulya Nyamuzinda azigira ohâna anashagalusirej. 8 Caba Nyamuzinda anahash’immushobôza enshôkano za ngasi lubero, lyo mubona ebi mmukwânîne muli byosi na ngasi mango, munabul’isi­gaza ebi mwajiramwo ngasi mukolo mwinja. 9 Ntyo kwo biyandisirwe, mpuk: Agabire aminja gâge, ashobôza abakenyi; obushinganyanya bwâge buli bw’ensiku n’amango.

10 Olyala ohà omuhinzi emburho n’omugati alya, ammuhà ninyu emburho erhali nyi, anayiluze, anammuyûshulire amalehe g’obushinganyanya bwinyu. 11 Ntâho murhacigalira obwo, munakolaga mwâbona oku mwankarhabâla abandi omu ngasi kantu, na ntyo Nyamuzinda avugwe omunkwa oku bulagizi bwirhu. 12 Bulyâla ogwo mukolo rnutagatifu kurhali kurhabâla kwône gurhabâla abatagatifu omu bulagîrire bwâbo, ci ciru gurhuma bavuga Nyamuzinda omunkwa bwenêne. 13 Oburhabâle bwinyu bukolaga bwâbazibûla amasù, bagashânize Nnâmahanga, kulya kuba mwayemîre okuyêrekana Emyanzi y’Akalembe ya Kristu buzira kuyibêra nshonyi, na bulya murhajiraga bujinisi omu kubarhabâla n’omu kurhabâla boshi. 14 N’okushenga bammushengera kuyêrekîne oku bwenêne bammurhonya, bulyâla enshôkano Nnâmahanga ammushobôzize eri nyinji bwenêne. 15 Nyamuzinda akonkwa oku nshôkano yâge erhankaderhwa!

ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Β

9

The Offering for the Saints

1 Περὶ μὲν γὰρ τῆς διακονίας τῆς εἰς τοὺς ἁγίους περισσόν μοί ἐστιν τὸ γράφειν ὑμῖν 2 οἶδα γὰρ τὴν προθυμίαν ὑμῶν ἣν ὑπὲρ ὑμῶν καυχῶμαι Μακεδόσιν, ὅτι Ἀχαΐα παρεσκεύασται ἀπὸ πέρυσι, καὶ τὸ ὑμῶν ζῆλος ἠρέθισεν τοὺς πλείονας. 3 ἔπεμψα δὲ τοὺς ἀδελφούς, ἵνα μὴ τὸ καύχημα ἡμῶν τὸ ὑπὲρ ὑμῶν κενωθῇ ἐν τῷ μέρει τούτῳ, ἵνα καθὼς ἔλεγον παρεσκευασμένοι ἦτε, 4 μή πως ἐὰν ἔλθωσιν σὺν ἐμοὶ Μακεδόνες καὶ εὕρωσιν ὑμᾶς ἀπαρασκευάστους καταισχυνθῶμεν ἡμεῖς, ἵνα μὴ λέγω ὑμεῖς, ἐν τῇ ὑποστάσει ταύτῃ. 5 ἀναγκαῖον οὖν ἡγησάμην παρακαλέσαι τοὺς ἀδελφούς, ἵνα προέλθωσιν εἰς ὑμᾶς καὶ προκαταρτίσωσιν τὴν προεπηγγελμένην εὐλογίαν ὑμῶν, ταύτην ἑτοίμην εἶναι οὕτως ὡς εὐλογίαν καὶ μὴ ὡς πλεονεξίαν. 6 Τοῦτο δέ, ὁ σπείρων φειδομένως φειδομένως καὶ θερίσει, καὶ ὁ σπείρων ἐπ᾽ εὐλογίαις ἐπ᾽ εὐλογίαις καὶ θερίσει. 7 ἕκαστος καθὼς προῄρηται τῇ καρδίᾳ, μὴ ἐκ λύπης ἢ ἐξ ἀνάγκης· ἱλαρὸν γὰρ δότην ἀγαπᾷ ὁ θεός. 8 δυνατεῖ δὲ ὁ θεὸς πᾶσαν χάριν περισσεῦσαι εἰς ὑμᾶς, ἵνα ἐν παντὶ πάντοτε πᾶσαν αὐτάρκειαν ἔχοντες περισσεύητε εἰς πᾶν ἔργον ἀγαθόν, 9 καθὼς γέγραπται, Ἐσκόρπισεν, ἔδωκεν τοῖς πένησιν, ἡ δικαιοσύνη αὐτοῦ μένει εἰς τὸν αἰῶνα. 10 ὁ δὲ ἐπιχορηγῶν σπόρον τῷ σπείροντι καὶ ἄρτον εἰς βρῶσιν χορηγήσει καὶ πληθυνεῖ τὸν σπόρον ὑμῶν καὶ αὐξήσει τὰ γενήματα τῆς δικαιοσύνης ὑμῶν 11 ἐν παντὶ πλουτιζόμενοι εἰς πᾶσαν ἁπλότητα, ἥτις κατεργάζεται δι᾽ ἡμῶν εὐχαριστίαν τῷ θεῷ 12 ὅτι ἡ διακονία τῆς λειτουργίας ταύτης οὐ μόνον ἐστὶν προσαναπληροῦσα τὰ ὑστερήματα τῶν ἁγίων, ἀλλὰ καὶ περισσεύουσα διὰ πολλῶν εὐχαριστιῶν τῷ θεῷ. 13 διὰ τῆς δοκιμῆς τῆς διακονίας ταύτης δοξάζοντες τὸν θεὸν ἐπὶ τῇ ὑποταγῇ τῆς ὁμολογίας ὑμῶν εἰς τὸ εὐαγγέλιον τοῦ Χριστοῦ καὶ ἁπλότητι τῆς κοινωνίας εἰς αὐτοὺς καὶ εἰς πάντας, 14 καὶ αὐτῶν δεήσει ὑπὲρ ὑμῶν ἐπιποθούντων ὑμᾶς διὰ τὴν ὑπερβάλλουσαν χάριν τοῦ θεοῦ ἐφ᾽ ὑμῖν. 15 χάρις τῷ θεῷ ἐπὶ τῇ ἀνεκδιηγήτῳ αὐτοῦ δωρεᾷ.

10

III. Paolo ashuza balya bàli bamushobesire

Paolo arhaba ngonyi

1 Niehe Paolo mmuhunyire, mwe mukasinga, obutûdu n’obwinja bwa Kristu burhumire, nie erya ngonyi nka ndi embere zinyu, na nka ntammuliho nshube ntwâli. 2 Mmuhunyirage, rnwe rnukasinga, hano mpika eyo munda, ntarhengagamwo bulya burhwâli abagerêreza mpu mubiri gurhuhêka bacikêbwa mpu mbamwo. 3 Omu mubiri rhuba, neci, ci rhurhalwa kwa mubiri. 4 Nanga, amatumu rhulwamwo garhali ga bunya-mubiri, ci oku buzibu bwa Nyamuzinda gagwêrhe obuhashe bw’okuhongola ebishagala by’entambala by’abashombanyi. Emirâli rhwe rhuyitwamwo, 5 na ngasi bucîbone buderha mpu bwacîgererakwo okumanya Nyamuzinda, na ngasi bukengêre rhubugwârha mpira nti bushige Kristu. 6 Na hano obumvi bwinyu buba bwimaâna, rhulingûzize okuhana ngasi yeshi waciderhe mpu arhenguha.

7 Okuli mushi murhakubishaga! Ocikubagire mpu ali wa Kristu, ashub’icija emurhima, amanye oku ali wa Kristu kwo nirhu rhuli bâge. 8 Bulya, ciru obwo buhashe bwirhu nankabulimbira okurhalusire olugero hitya, obwo buhashe Nyakasane àrhuhâga mpu rhummuyûbakemwo mwoyo, arhali mpu rhummushâbemwo ntankabubêra nshonyi. 9 Bulyala ntalonzizi mumanye mpu kummuyôbohya nnonza okummuyôbohya n’amaruba gâni. 10 «Amaruba gâge, kwo baderha, gali ga bulume ganali makali; ci erhi wankamubona yêne, ngonyi, n’iderha lyâge liri ntâlyo»; 11 Olimw’okwo kwa bene okwo, amanye oku oku rhuyôrha omu iderha ly’amaruba girhu nka rhurhahali, kwo rhwanayish’iyôrha omu bijiro birhu hano rhuba rhukola rhuli ekarhî kinyu.

Paolo arhaba mucibonyi

12 Rhurhadesiri nti rhucihiremwo oburhwâli bw’okucîyumanyanya nisi erhi obw’okucîgererakwo balya bacikunga bône. Ci omu kucîkunga bône n’omu kucîshushanya bône na nnene, nta bukengêre! 13 Rhwehe rhurhacîkuza kurhaluka olugerol, ci olugero Nyamuzinda arhugereragamwo erhi arhuhisa emwinyu, lwo rhwanacîgereramwo. 14 Rhurhanagandazizi okurhalusire olugero lwirhu, nka kulya rhurhali rhushubig’ihika emwinyu; ci rhwammuhisireho erhi rhummudwirhîre Emyanzi y’Akalembe ka Kristu. 15 Rhurharhalusire olugero n’okucîkungira emirimo ya bene, ci rhucîkubagîre oku, omu kuyushûka emunda muli buzira kurhalusa olugero lwirhu, 16 rhunalangalîre okuhisa Emyanzi y’Akalembe omu zindi ntambi kurhaluka emwinyu, ahali h’okulimbira emiko­lo mikole omu kwa bene. 17 Owalonza obukuzem, abulongeze muli Nyakasane! 18 Bulya arhali ocîkunga yêne ye gera, ci oyu Nyakasane akunga.

ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Β

10

Paul Defends His Ministry

1 Αὐτὸς δὲ ἐγὼ Παῦλος παρακαλῶ ὑμᾶς διὰ τῆς πραΰτητος καὶ ἐπιεικείας τοῦ Χριστοῦ, ὃς κατὰ πρόσωπον μὲν ταπεινὸς ἐν ὑμῖν, ἀπὼν δὲ θαρρῶ εἰς ὑμᾶς 2 δέομαι δὲ τὸ μὴ παρὼν θαρρῆσαι τῇ πεποιθήσει ᾗ λογίζομαι τολμῆσαι ἐπί τινας τοὺς λογιζομένους ἡμᾶς ὡς κατὰ σάρκα περιπατοῦντας. 3 ἐν σαρκὶ γὰρ περιπατοῦντες οὐ κατὰ σάρκα στρατευόμεθα, 4 τὰ γὰρ ὅπλα τῆς στρατείας ἡμῶν οὐ σαρκικὰ ἀλλὰ δυνατὰ τῷ θεῷ πρὸς καθαίρεσιν ὀχυρωμάτων, λογισμοὺς καθαιροῦντες 5 καὶ πᾶν ὕψωμα ἐπαιρόμενον κατὰ τῆς γνώσεως τοῦ θεοῦ, καὶ αἰχμαλωτίζοντες πᾶν νόημα εἰς τὴν ὑπακοὴν τοῦ Χριστοῦ, 6 καὶ ἐν ἑτοίμῳ ἔχοντες ἐκδικῆσαι πᾶσαν παρακοήν, ὅταν πληρωθῇ ὑμῶν ἡ ὑπακοή. 7 Τὰ κατὰ πρόσωπον βλέπετε. εἴ τις πέποιθεν ἑαυτῷ Χριστοῦ εἶναι, τοῦτο λογιζέσθω πάλιν ἐφ᾽ ἑαυτοῦ, ὅτι καθὼς αὐτὸς Χριστοῦ, οὕτως καὶ ἡμεῖς. 8 ἐάν [τε] γὰρ περισσότερόν τι καυχήσωμαι περὶ τῆς ἐξουσίας ἡμῶν ἧς ἔδωκεν ὁ κύριος εἰς οἰκοδομὴν καὶ οὐκ εἰς καθαίρεσιν ὑμῶν, οὐκ αἰσχυνθήσομαι. 9 ἵνα μὴ δόξω ὡς ἂν ἐκφοβεῖν ὑμᾶς διὰ τῶν ἐπιστολῶν 10 ὅτι, Αἱ ἐπιστολαὶ μέν, φησίν, βαρεῖαι καὶ ἰσχυραί, ἡ δὲ παρουσία τοῦ σώματος ἀσθενὴς καὶ ὁ λόγος ἐξουθενημένος. 11 τοῦτο λογιζέσθω ὁ τοιοῦτος, ὅτι οἷοί ἐσμεν τῷ λόγῳ δι᾽ ἐπιστολῶν ἀπόντες, τοιοῦτοι καὶ παρόντες τῷ ἔργῳ. 12 Οὐ γὰρ τολμῶμεν ἐγκρῖναι ἢ συγκρῖναι ἑαυτούς τισιν τῶν ἑαυτοὺς συνιστανόντων, ἀλλ᾽ αὐτοὶ ἐν ἑαυτοῖς ἑαυτοὺς μετροῦντες καὶ συγκρίνοντες ἑαυτοὺς ἑαυτοῖς οὐ συνιᾶσιν. 13 ἡμεῖς δὲ οὐκ εἰς τὰ ἄμετρα καυχησόμεθα ἀλλὰ κατὰ τὸ μέτρον τοῦ κανόνος οὗ ἐμέρισεν ἡμῖν ὁ θεὸς μέτρου, ἐφικέσθαι ἄχρι καὶ ὑμῶν. 14 οὐ γὰρ ὡς μὴ ἐφικνούμενοι εἰς ὑμᾶς ὑπερεκτείνομεν ἑαυτούς, ἄχρι γὰρ καὶ ὑμῶν ἐφθάσαμεν ἐν τῷ εὐαγγελίῳ τοῦ Χριστοῦ, 15 οὐκ εἰς τὰ ἄμετρα καυχώμενοι ἐν ἀλλοτρίοις κόποις, ἐλπίδα δὲ ἔχοντες αὐξανομένης τῆς πίστεως ὑμῶν ἐν ὑμῖν μεγαλυνθῆναι κατὰ τὸν κανόνα ἡμῶν εἰς περισσείαν 16 εἰς τὰ ὑπερέκεινα ὑμῶν εὐαγγελίσασθαι, οὐκ ἐν ἀλλοτρίῳ κανόνι εἰς τὰ ἕτοιμα καυχήσασθαι. 17 Ὁ δὲ καυχώμενος ἐν κυρίῳ καυχάσθω· 18 οὐ γὰρ ὁ ἑαυτὸν συνιστάνων, ἐκεῖνός ἐστιν δόκιμος, ἀλλ᾽ ὃν ὁ κύριος συνίστησιν.

11

Paolo asêzîbwe okucîkuza yêne

1 Acibaga mwankanzigira nasirâha hitya! Caba neci mwandembera 2 Bulyâla okuyâgala munyâgîre kuli kuyâgalwa kwa Nyamuzinda. Kulya kuba nammuhîre mulume muguma yenene, nka mwana w’obunyere orha­shubig’ihumwakwo w’okuyêreka Kristu. 3 Ci kwône nyôbohire bwenêne nti enkengêro zinyu zakasherêra zinacîkûle omu bwimâna bwa Kristu, nka kulyâla enjoka yarhebaga Eva n’obwenguhuza bwâyo. 4 Bulyâla erhi hankajira owayish’immuyigîriza owundi Kristu okuleka olya rhwammuyigîrizagya, erhi kwankaba kuhâbwa owundi Mûka okuleka olya mwahâbagwa, nisi erhi yindi Myanzi y’Akalernbe okuleka erya mwayankiriraga, murhankabula bwayemêra! 5 N’obwo ncikebirwe nti ezo «ntumwa nkulu» ntâco zindushire! 6 N’akaba nta bulenga bw’e kanwa njira, obumanye bwoki ntabuziri muli byoshi n’embere za boshi rhwammuyêresirekwo.

7 Ka kubiha nabihirage erhi nyunama nti mmulengeze, mmuyigîriza Emyanzi y’Akalembe ka Nnâmahanga buzira kuhûna kantu? 8 Zindi Ekleziya nànyazire, zo zampîre oburhabâle oku mukolo gwâni ekarhî kinyu. 9 N’obwôla nali emwinyu ntanagwêrhi cici, ntazidoheraga ndi; bene wirhu bàhubukaga e Macedoniya bo bampire ebi nal’indagîrirekwo. Muli byoshi nacilanga nti ntag’immuzidohera, nanacicîlanga. 10 Okuli kwa Kristu kundimwo kwo ndahîre: ako kalimbiriro kani ntâye wankakankulamwo omu cihugo c’Akaya! 11 Bulya kurhi? Ka mpu bulya ntammuzigira? Nyamuzinda yêne amanyire!

12 Oku nyôrha njira, nashub’ikakujira, Iyo mbatwîra omu myanzi balya bakaz’ilonza aha bankalimbira mpu bayumanana nirhu. . 13 Bulya abantu ba bene bo liri irumbi mpu ntumwa, bakozi endyâlya bakag’irhebana mpu ntumwa za Kristu. 14 N’okwo kurhankasomeza ndi; bulya Shetani naye anacîyôze nka malahika wa bumoleke. 15 Kuziga kurhali kudarhi abaganda bâge nabo bacîyôze nka ntumwa za bushinganyanya. Ci obuzinda bwâbo kwo nabo bwanaba ak’ebijiro byâbo.

16 Nashub’iderha là: harhabaga owamanya mpu ngwêrhwe n’isirhe. Na mukakuderha, yemêragi mbe musirhe, Iyo nani mba nka nacîkunga hitya. 17 Oku nkola naderha, ntakuderhe oku bwa Nyakasane, ci nka kula omusirhe anaba, erhi nnamanyire bwinja oku ngwêrhe ebyankalimbirwa. 18 Kulya kuba bandi banji bacîkunga kwa mubiri, ka nani ntang’icîkunga! 19 Mwe benge, murhahugûga amadâga muba mweshi! 20 Neci, banamrnujire bajà, munacihu­mbîre; bakammulya babishi, munacihulikire; banammunyage, ba­mmugayaguze, bammuhe ciru n’omulimba omu irhama, murhanahinye. 21 Nkudesire nti Iyo enshonyi zimmugwârha. Nkaba kwo mumanya mpu rhu­rhali balume!

Ci ngasi eci balimbira coshi, -ka nkuderhe nk’ogwêrhwe n’isirhe, – nani, nanacîrimbira. 22 Bali Bayahudi, nani ndi wundi! Bali b’oku nkomoka y’Abrahamu; ci nani! 23 Bali Baganda ba Kristu, -lero nkola naderha nka musirhe, ­ nie ono mbalushire! Mbalushire omu kuluza emikolo, omu kushwêkwa ka­nji-kanji omu kushûrhwa okurhalusize olugero. Kanga nalinzir’ifà? 24 Karhanu koshi nashûrhwa n’Abayahudi erya mikoba makumi asharhu na rnwenda. 25 Empindo nazishûsirwe kasharhu; nabandwa amabuye liguma; nazika omu nyanja kasharhu; nashinga mulegerere muguma na budufu buguma omu ndalâla y’enyanja. 26 Kanji-kanji erhi omu njira ndi; enyishi zampusha; nalinz’igwa omu bishumusi; nalinz’iyîrhwa n’ab’emwirhu; abapagani bampusha; nalinz’ifira omu cishagala; omu irungu niene niene; enyanja yalinz’impêka; nalinz’iyîrhwa n’endyâla mpu bene wirhu. 27 mbalushire omu kukola n’omu kurhama; kanji-kanji nalazire ntanahebiri olugohe oku lundi; ishali n’enyôrha, okucîshalisa kanji-kanji, okukayûla n’okubula eci nacibwîka. 28 Ntadesiri n’ebindi… Ngasi lusiku erhi omurhima gukangalire erhi Ekleziya zoshi zirhuma. 29 Ndi oba ngonyi, nkanabula bwagonyâla nani? Ndi ohirima, nkanabula bwayumva mbabîre bwenêne?

30 Akabaga kwo badesire mpu rhucîkuze, niehe buzamba bwâni nalimbira. 31 Nyamuzinda n’Ishe wa Nnawirhu Yezu -olya okayagirwa ensiku n’amango! – arhahabiri oku ntanywerha. 32 E Damasi, omurhambo wa mwâmi Areta àrhegeka mpu balange olugo lw’e Damasi Iyo bangwârha. 33 Omu cirhimbiri bampebire, bacigeza aha kabonezo, banyandagaza oku lukuta, na ntyo namufulumuka omu nfune.

ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Β

11

Paul and the False Apostles

1 Ὄφελον ἀνείχεσθέ μου μικρόν τι ἀφροσύνης· ἀλλὰ καὶ ἀνέχεσθέ μου. 2 ζηλῶ γὰρ ὑμᾶς θεοῦ ζήλῳ, ἡρμοσάμην γὰρ ὑμᾶς ἑνὶ ἀνδρὶ παρθένον ἁγνὴν παραστῆσαι τῷ Χριστῷ 3 φοβοῦμαι δὲ μή πως, ὡς ὁ ὄφις ἐξηπάτησεν Εὕαν ἐν τῇ πανουργίᾳ αὐτοῦ, φθαρῇ τὰ νοήματα ὑμῶν ἀπὸ τῆς ἁπλότητος [καὶ τῆς ἁγνότητος] τῆς εἰς τὸν Χριστόν. 4 εἰ μὲν γὰρ ὁ ἐρχόμενος ἄλλον Ἰησοῦν κηρύσσει ὃν οὐκ ἐκηρύξαμεν, ἢ πνεῦμα ἕτερον λαμβάνετε ὃ οὐκ ἐλάβετε, ἢ εὐαγγέλιον ἕτερον ὃ οὐκ ἐδέξασθε, καλῶς ἀνέχεσθε. 5 λογίζομαι γὰρ μηδὲν ὑστερηκέναι τῶν ὑπερλίαν ἀποστόλων. 6 εἰ δὲ καὶ ἰδιώτης τῷ λόγῳ, ἀλλ᾽ οὐ τῇ γνώσει, ἀλλ᾽ ἐν παντὶ φανερώσαντες ἐν πᾶσιν εἰς ὑμᾶς. 7 Ἢ ἁμαρτίαν ἐποίησα ἐμαυτὸν ταπεινῶν ἵνα ὑμεῖς ὑψωθῆτε, ὅτι δωρεὰν τὸ τοῦ θεοῦ εὐαγγέλιον εὐηγγελισάμην ὑμῖν; 8 ἄλλας ἐκκλησίας ἐσύλησα λαβὼν ὀψώνιον πρὸς τὴν ὑμῶν διακονίαν, 9 καὶ παρὼν πρὸς ὑμᾶς καὶ ὑστερηθεὶς οὐ κατενάρκησα οὐθενός· τὸ γὰρ ὑστέρημά μου προσανεπλήρωσαν οἱ ἀδελφοὶ ἐλθόντες ἀπὸ Μακεδονίας, καὶ ἐν παντὶ ἀβαρῆ ἐμαυτὸν ὑμῖν ἐτήρησα καὶ τηρήσω. 10 ἔστιν ἀλήθεια Χριστοῦ ἐν ἐμοὶ ὅτι ἡ καύχησις αὕτη οὐ φραγήσεται εἰς ἐμὲ ἐν τοῖς κλίμασιν τῆς Ἀχαΐας. 11 διὰ τί; ὅτι οὐκ ἀγαπῶ ὑμᾶς; ὁ θεὸς οἶδεν. 12 Ὃ δὲ ποιῶ, καὶ ποιήσω, ἵνα ἐκκόψω τὴν ἀφορμὴν τῶν θελόντων ἀφορμήν, ἵνα ἐν ᾧ καυχῶνται εὑρεθῶσιν καθὼς καὶ ἡμεῖς. 13 οἱ γὰρ τοιοῦτοι ψευδαπόστολοι, ἐργάται δόλιοι, μετασχηματιζόμενοι εἰς ἀποστόλους Χριστοῦ. 14 καὶ οὐ θαῦμα· αὐτὸς γὰρ ὁ Σατανᾶς μετασχηματίζεται εἰς ἄγγελον φωτός. 15 οὐ μέγα οὖν εἰ καὶ οἱ διάκονοι αὐτοῦ μετασχηματίζονται ὡς διάκονοι δικαιοσύνης· ὧν τὸ τέλος ἔσται κατὰ τὰ ἔργα αὐτῶν.

Paul’s Sufferings as an Apostle

16 Πάλιν λέγω, μή τίς με δόξῃ ἄφρονα εἶναι· εἰ δὲ μή γε, κἂν ὡς ἄφρονα δέξασθέ με, ἵνα κἀγὼ μικρόν τι καυχήσωμαι. 17 ὃ λαλῶ, οὐ κατὰ κύριον λαλῶ ἀλλ᾽ ὡς ἐν ἀφροσύνῃ, ἐν ταύτῃ τῇ ὑποστάσει τῆς καυχήσεως. 18 ἐπεὶ πολλοὶ καυχῶνται κατὰ σάρκα, κἀγὼ καυχήσομαι. 19 ἡδέως γὰρ ἀνέχεσθε τῶν ἀφρόνων φρόνιμοι ὄντες 20 ἀνέχεσθε γὰρ εἴ τις ὑμᾶς καταδουλοῖ, εἴ τις κατεσθίει, εἴ τις λαμβάνει, εἴ τις ἐπαίρεται, εἴ τις εἰς πρόσωπον ὑμᾶς δέρει. 21 κατὰ ἀτιμίαν λέγω, ὡς ὅτι ἡμεῖς ἠσθενήκαμεν. ἐν ᾧ δ᾽ ἄν τις τολμᾷ, ἐν ἀφροσύνῃ λέγω, τολμῶ κἀγώ. 22 Ἑβραῖοί εἰσιν; κἀγώ. Ἰσραηλῖταί εἰσιν; κἀγώ. σπέρμα Ἀβραάμ εἰσιν; κἀγώ. 23 διάκονοι Χριστοῦ εἰσιν; παραφρονῶν λαλῶ, ὑπὲρ ἐγώ· ἐν κόποις περισσοτέρως, ἐν φυλακαῖς περισσοτέρως, ἐν πληγαῖς ὑπερβαλλόντως, ἐν θανάτοις πολλάκις. 24 ὑπὸ Ἰουδαίων πεντάκις τεσσεράκοντα παρὰ μίαν ἔλαβον, 25 τρὶς ἐρραβδίσθην, ἅπαξ ἐλιθάσθην, τρὶς ἐναυάγησα, νυχθήμερον ἐν τῷ βυθῷ πεποίηκα 26 ὁδοιπορίαις πολλάκις, κινδύνοις ποταμῶν, κινδύνοις λῃστῶν, κινδύνοις ἐκ γένους, κινδύνοις ἐξ ἐθνῶν, κινδύνοις ἐν πόλει, κινδύνοις ἐν ἐρημίᾳ, κινδύνοις ἐν θαλάσσῃ, κινδύνοις ἐν ψευδαδέλφοις, 27 κόπῳ καὶ μόχθῳ, ἐν ἀγρυπνίαις πολλάκις, ἐν λιμῷ καὶ δίψει, ἐν νηστείαις πολλάκις, ἐν ψύχει καὶ γυμνότητι 28 χωρὶς τῶν παρεκτὸς ἡ ἐπίστασίς μοι ἡ καθ᾽ ἡμέραν, ἡ μέριμνα πασῶν τῶν ἐκκλησιῶν. 29 τίς ἀσθενεῖ καὶ οὐκ ἀσθενῶ; τίς σκανδαλίζεται καὶ οὐκ ἐγὼ πυροῦμαι; 30 Εἰ καυχᾶσθαι δεῖ, τὰ τῆς ἀσθενείας μου καυχήσομαι. 31 ὁ θεὸς καὶ πατὴρ τοῦ κυρίου Ἰησοῦ οἶδεν, ὁ ὢν εὐλογητὸς εἰς τοὺς αἰῶνας, ὅτι οὐ ψεύδομαι. 32 ἐν Δαμασκῷ ὁ ἐθνάρχης Ἁρέτα τοῦ βασιλέως ἐφρούρει τὴν πόλιν Δαμασκηνῶν πιάσαι με, 33 καὶ διὰ θυρίδος ἐν σαργάνῃ ἐχαλάσθην διὰ τοῦ τείχους καὶ ἐξέφυγον τὰς χεῖρας αὐτοῦ.

12

1 Akaba kukwânîne rhucîkuze, -ci kunali kurhamira busha.- nkolaga naderha n’oku Nyakasane ambonekeraga n’ebi ambishûlîre. 2 Nyishi omuntu muli Kristu hamagera myâka ikumi n’ini. Oyo muntu, -erhi ali ahêsire omubiri, ntishi erhi agusiga ntishi, Nyamuzinda yêne amanyire, – erhi bamuzirundukana omu malunga, bamuhisa omu irunga lya kasharhu. 3 Nyishi oku oyo muntu, erhi ali ahesire omubiri, ntishi, agusga, ntishi, Nyamuzinda yêne amanyire, – 4 bamuzurundukîne omu paradizo, ayumva ebinwa birhankaderhwa; ebi ayumvîrhe omuntu arhayemêrirwi okubiderha. 5 Oyo muntu, neci, nanamulimbira; ci nie niehe ntankalimbira oburhali buzamba bwâni. 6 Ncilonzagya okucîkuza, lirhankabire isirhe; bulya ntankadesire ebirhali by’okuli. Ci nalekeraga aho, hakanajira owacinyikebwa mukulu kulusha oku abwîne ndi, nisi erhi oku ayumva naderha.

7 Lyo n’obukulu bw’ebyo banfulûliraga burhag’irhuma nacîbona, bampeba akababo omu mubiri, kali nka ntumwa ya Shetani ekaz’intimba ebifundo. 8 Namahûna Nyakasane kasharhu erhi okwôla kurhuma, nti amuntenzekwo. 9 Naye ambwira, erhi: «Enshôkano yâni erhakunyihiri; bulya obuhashe bwâni omu buzamba mwo bucîyerekana». Nkolaga nsimire okulimbira obuzamba bwâni, Iyo obuhashe bwa Kristu bumbêramwo. 10 Okwôla kwo kurhuma nyumva nsîmire omu buzamba bwâni, omu bijaci, omu malibuko, omu kurhindibuzibwa n’omu burhe, erhi Kristu orhuma. Bulya amango ndi muzamba, Iyo mba muzibu! 11 Ka ntashubirage musirhe! Mwe mwanarhumire. Kali singa mwe mwàli mwankunga! Bulya ntâco ndushirwe n’abo bali ntumwa nkulu, ciru nkaba ntali cici. 12 Ebiyêrekana oku ndi ntumwa, mwàbibwîne ekarhî kinyu: okulembera ngasi malibuko, ebimanyîso, ebisômerîne n’ebirhangâzo. 13 Ezindi Ekleziya cici zahâbirwe murhahâbagwa, aha nyuma ly’okuba nie ono ntammuzidoheraga? Mumbabalire okwôla kubîha nammubîhîre! 14 Bukola bwa kasharhu obu ncîrheganyize okuja emwinyu, ntanammuzidohere. Arhali abâna bo babîkira ababusi. Ci ababusi bo babîkira abâna bâbo. 15 Niehe nnonzize okuhâna byoshi n’oku cihâna niene nieshi-nieshi erhi mwe murhuma. Obûla mmuzigire kulusha, ka kukwânîne munzigire kunyi? 16 Erhi «Kubage!» nie ono ntammuzidoheraga; ci kulya kuba nali mwengûza, nammugwârhira omu bwengen. 17 Ewe, k’abanarhumaga emwinyu bàli­mwo muguma warhumire nammuyungukirakwo? 18 Nayinginga Tito, nanamurhuma bo n’olya mwene wirhuo. Ka Tito ammuyungukirekwo? K’arhali njira nguma rhwalimwo, muguma akula okugula aha, owundi akuhebe ho?

Paolo ayôbohire okurhimâna Abakorinti omu mabî

19 Kurhenga mira mucîkêbwa mpu kusamba rhusamba embere zinyu! Embere za Nnâmahanga rhuderhera muli Kristu. Ebyo byoshi, bene wirhu, kuderha nti muje embere. 20 Bulya nyôbohire nti nkaba hano nyisha, arhali oku nnonzize mube kwo nashanga muyôsire; nti ninyu mwakanashanga nyôsire oku murhalonzizi mbe; nti nakanashanga mulimwo ennongwe, obwâgalwa, omungo, orhudali, okuderherana kubî, okuhûranana, obucîbone n’akavulindi. 21 Nyôbohire nti amango nashubira eyo, Nyamwagirwa Nyamuzinda akanambonêsa enshonyi embere zinyu, nti hakanajira banji nalakira bajizire ebyâha, banabula bwacîyunjuza oku bijiro byâbo by’okubî, by’okuhusha n’eby’okukala enshonyi.

ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Β

12

Visions and Revelations

1 Καυχᾶσθαι δεῖ, οὐ συμφέρον μέν, ἐλεύσομαι δὲ εἰς ὀπτασίας καὶ ἀποκαλύψεις κυρίου. 2 οἶδα ἄνθρωπον ἐν Χριστῷ πρὸ ἐτῶν δεκατεσσάρων, εἴτε ἐν σώματι οὐκ οἶδα, εἴτε ἐκτὸς τοῦ σώματος οὐκ οἶδα, ὁ θεὸς οἶδεν, ἁρπαγέντα τὸν τοιοῦτον ἕως τρίτου οὐρανοῦ. 3 καὶ οἶδα τὸν τοιοῦτον ἄνθρωπον, εἴτε ἐν σώματι εἴτε χωρὶς τοῦ σώματος οὐκ οἶδα, ὁ θεὸς οἶδεν, 4 ὅτι ἡρπάγη εἰς τὸν παράδεισον καὶ ἤκουσεν ἄρρητα ῥήματα ἃ οὐκ ἐξὸν ἀνθρώπῳ λαλῆσαι. 5 ὑπὲρ τοῦ τοιούτου καυχήσομαι, ὑπὲρ δὲ ἐμαυτοῦ οὐ καυχήσομαι εἰ μὴ ἐν ταῖς ἀσθενείαις. 6 ἐὰν γὰρ θελήσω καυχήσασθαι, οὐκ ἔσομαι ἄφρων, ἀλήθειαν γὰρ ἐρῶ· φείδομαι δέ, μή τις εἰς ἐμὲ λογίσηται ὑπὲρ ὃ βλέπει με ἢ ἀκούει [τι] ἐξ ἐμοῦ 7 καὶ τῇ ὑπερβολῇ τῶν ἀποκαλύψεων. διὸ ἵνα μὴ ὑπεραίρωμαι, ἐδόθη μοι σκόλοψ τῇ σαρκί, ἄγγελος Σατανᾶ, ἵνα με κολαφίζῃ, ἵνα μὴ ὑπεραίρωμαι. 8 ὑπὲρ τούτου τρὶς τὸν κύριον παρεκάλεσα ἵνα ἀποστῇ ἀπ᾽ ἐμοῦ. 9 καὶ εἴρηκέν μοι, Ἀρκεῖ σοι ἡ χάρις μου, ἡ γὰρ δύναμις ἐν ἀσθενείᾳ τελεῖται. ἥδιστα οὖν μᾶλλον καυχήσομαι ἐν ταῖς ἀσθενείαις μου, ἵνα ἐπισκηνώσῃ ἐπ᾽ ἐμὲ ἡ δύναμις τοῦ Χριστοῦ. 10 διὸ εὐδοκῶ ἐν ἀσθενείαις, ἐν ὕβρεσιν, ἐν ἀνάγκαις, ἐν διωγμοῖς καὶ στενοχωρίαις, ὑπὲρ Χριστοῦ ὅταν γὰρ ἀσθενῶ, τότε δυνατός εἰμι.

Paul’s Concern for the Corinthian Church

11 Γέγονα ἄφρων, ὑμεῖς με ἠναγκάσατε. ἐγὼ γὰρ ὤφειλον ὑφ᾽ ὑμῶν συνίστασθαι· οὐδὲν γὰρ ὑστέρησα τῶν ὑπερλίαν ἀποστόλων εἰ καὶ οὐδέν εἰμι. 12 τὰ μὲν σημεῖα τοῦ ἀποστόλου κατειργάσθη ἐν ὑμῖν ἐν πάσῃ ὑπομονῇ, σημείοις τε καὶ τέρασιν καὶ δυνάμεσιν. 13 τί γάρ ἐστιν ὃ ἡσσώθητε ὑπὲρ τὰς λοιπὰς ἐκκλησίας, εἰ μὴ ὅτι αὐτὸς ἐγὼ οὐ κατενάρκησα ὑμῶν; χαρίσασθέ μοι τὴν ἀδικίαν ταύτην. 14 Ἰδοὺ τρίτον τοῦτο ἑτοίμως ἔχω ἐλθεῖν πρὸς ὑμᾶς, καὶ οὐ καταναρκήσω· οὐ γὰρ ζητῶ τὰ ὑμῶν ἀλλ᾽ ὑμᾶς. οὐ γὰρ ὀφείλει τὰ τέκνα τοῖς γονεῦσιν θησαυρίζειν ἀλλ᾽ οἱ γονεῖς τοῖς τέκνοις. 15 ἐγὼ δὲ ἥδιστα δαπανήσω καὶ ἐκδαπανηθήσομαι ὑπὲρ τῶν ψυχῶν ὑμῶν. εἰ περισσοτέρως ὑμᾶς ἀγαπῶ[ν], ἧσσον ἀγαπῶμαι; 16 ἔστω δέ, ἐγὼ οὐ κατεβάρησα ὑμᾶς· ἀλλ᾽ ὑπάρχων πανοῦργος δόλῳ ὑμᾶς ἔλαβον. 17 μή τινα ὧν ἀπέσταλκα πρὸς ὑμᾶς, δι᾽ αὐτοῦ ἐπλεονέκτησα ὑμᾶς; 18 παρεκάλεσα Τίτον καὶ συναπέστειλα τὸν ἀδελφόν· μήτι ἐπλεονέκτησεν ὑμᾶς Τίτος; οὐ τῷ αὐτῷ πνεύματι περιεπατήσαμεν; οὐ τοῖς αὐτοῖς ἴχνεσιν; 19 Πάλαι δοκεῖτε ὅτι ὑμῖν ἀπολογούμεθα. κατέναντι θεοῦ ἐν Χριστῷ λαλοῦμεν· τὰ δὲ πάντα, ἀγαπητοί, ὑπὲρ τῆς ὑμῶν οἰκοδομῆς. 20 φοβοῦμαι γὰρ μή πως ἐλθὼν οὐχ οἵους θέλω εὕρω ὑμᾶς κἀγὼ εὑρεθῶ ὑμῖν οἷον οὐ θέλετε· μή πως ἔρις, ζῆλος, θυμοί, ἐριθείαι, καταλαλιαί, ψιθυρισμοί, φυσιώσεις, ἀκαταστασίαι 21 μὴ πάλιν ἐλθόντος μου ταπεινώσῃ με ὁ θεός μου πρὸς ὑμᾶς καὶ πενθήσω πολλοὺς τῶν προημαρτηκότων καὶ μὴ μετανοησάντων ἐπὶ τῇ ἀκαθαρσίᾳ καὶ πορνείᾳ καὶ ἀσελγείᾳ ᾗ ἔπραξαν.

13

1 Bukola bwa kasharhu obûla nja emwinyu. Ngasi lubanja lukatubwa oku cimwa ca bahamîrizi babiri erhi basharhup. 2 Nakubwîzire balya baji­zire ebyâha burhanzi, nakubwîra n’abandi boshi, nnaba nanashub’ikuderha kandi ene ntabalimwo, nka kulya najiraga erhi ndi eyo obwa kabiri: nkashubira eyo, lero ntâbe bwonjo. 3 Nkabaga mulonzize mubone oku Kristu odwîrhe aderhera omu kanwa kâni? Yehe erhaba ngonyi embere zinyu, ci ajira obuhashe muli mwe. 4 Abambiragwa oku musalaba erhi kugonyâlaq kurhuma, ci azîne oku buhashe bwa Nyamuzinda. Na nirhu, rhuli ngonyi muli ye, neci, ci rhwayi­sh’iyôrha rhuzîne haguma naye oku buhashe bwa Nyamuzinda muli mwe.

5 Ninyu mwene mubage nka mwagerêreza, mulole erhi munali omu buye­mêre; mucîrhangule mwene. Ka ninyu mwene murhamanyiri oku Yezu Kristu ammulimwo? Nkaba abage erhi muli mihera! 6 Ahali nkaba mwamanya oku rhwehe rhurhali mihera! 7 Rhudwîrhe rhwashenga Nnâmahanga ammurhabâle murhajiraga okubî; arhali kuderha nti Iyo babona oku rhuyâzize, ci kuderha nti lyo mw’oyo mujira okwinja, rhube rhwe rhuyâga. 8 Bulyâla rhurhagwêrhi buhashe bwa kulwîsa okuli, ci bwa kulwîra okuli bwône rhujira. 9 Neci, rhusîma rhw’ono rhube ngonyir, ninyu mube bazibu. Kwo rhunashenga omu nsengero zirhu okwo: nti mushube bimâna. 10 Co cirhumire nayandika nnandi kuli eco, nti lyo hano mba nkola mmuliho, ntag’ikaliha omu buhashe Nyakasane a­mpaga mpu nyûbake, ci arhali mpu nshabe.

Enfundiko

Amahano. Omusingo. Obwanga

11 Ntyo, bene wirhu, mushagaluke, mucîsêze okuba bimâna, muhanane omurhima, muyumvanye, mube n’omurhûla, na Nyamuzinda w’omurhûla aba ninyu. 12 Mulamusanye n’ehinunugurho hitagatifu. Abatagatifu boshi bammulamusize. 13 Enshôkano ya Nyakasane Yezu Kristu, n’obuzigire bwa Nyamuzinda, n’omulungano gwa Mûka Mutagatifu bibe ninyu mweshi!

ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Β

13

Final Warnings and Greetings

1 Τρίτον τοῦτο ἔρχομαι πρὸς ὑμᾶς· ἐπὶ στόματος δύο μαρτύρων καὶ τριῶν σταθήσεται πᾶν ῥῆμα. 2 προείρηκα καὶ προλέγω, ὡς παρὼν τὸ δεύτερον καὶ ἀπὼν νῦν, τοῖς προημαρτηκόσιν καὶ τοῖς λοιποῖς πᾶσιν, ὅτι ἐὰν ἔλθω εἰς τὸ πάλιν οὐ φείσομαι, 3 ἐπεὶ δοκιμὴν ζητεῖτε τοῦ ἐν ἐμοὶ λαλοῦντος Χριστοῦ, ὃς εἰς ὑμᾶς οὐκ ἀσθενεῖ ἀλλὰ δυνατεῖ ἐν ὑμῖν. 4 καὶ γὰρ ἐσταυρώθη ἐξ ἀσθενείας, ἀλλὰ ζῇ ἐκ δυνάμεως θεοῦ. καὶ γὰρ ἡμεῖς ἀσθενοῦμεν ἐν αὐτῷ, ἀλλὰ ζήσομεν σὺν αὐτῷ ἐκ δυνάμεως θεοῦ εἰς ὑμᾶς. 5 Ἑαυτοὺς πειράζετε εἰ ἐστὲ ἐν τῇ πίστει, ἑαυτοὺς δοκιμάζετε· ἢ οὐκ ἐπιγινώσκετε ἑαυτοὺς ὅτι Ἰησοῦς Χριστὸς ἐν ὑμῖν; εἰ μήτι ἀδόκιμοί ἐστε. 6 ἐλπίζω δὲ ὅτι γνώσεσθε ὅτι ἡμεῖς οὐκ ἐσμὲν ἀδόκιμοι. 7 εὐχόμεθα δὲ πρὸς τὸν θεὸν μὴ ποιῆσαι ὑμᾶς κακὸν μηδέν, οὐχ ἵνα ἡμεῖς δόκιμοι φανῶμεν, ἀλλ᾽ ἵνα ὑμεῖς τὸ καλὸν ποιῆτε, ἡμεῖς δὲ ὡς ἀδόκιμοι ὦμεν. 8 οὐ γὰρ δυνάμεθά τι κατὰ τῆς ἀληθείας ἀλλ᾽ ὑπὲρ τῆς ἀληθείας. 9 χαίρομεν γὰρ ὅταν ἡμεῖς ἀσθενῶμεν, ὑμεῖς δὲ δυνατοὶ ἦτε· τοῦτο καὶ εὐχόμεθα, τὴν ὑμῶν κατάρτισιν. 10 διὰ τοῦτο ταῦτα ἀπὼν γράφω, ἵνα παρὼν μὴ ἀποτόμως χρήσωμαι κατὰ τὴν ἐξουσίαν ἣν ὁ κύριος ἔδωκέν μοι εἰς οἰκοδομὴν καὶ οὐκ εἰς καθαίρεσιν. 11 Λοιπόν, ἀδελφοί, χαίρετε, καταρτίζεσθε, παρακαλεῖσθε, τὸ αὐτὸ φρονεῖτε, εἰρηνεύετε, καὶ ὁ θεὸς τῆς ἀγάπης καὶ εἰρήνης ἔσται μεθ᾽ ὑμῶν. 12 ἀσπάσασθε ἀλλήλους ἐν ἁγίῳ φιλήματι. ἀσπάζονται ὑμᾶς οἱ ἅγιοι πάντες. 13 Ἡ χάρις τοῦ κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ καὶ ἡ ἀγάπη τοῦ θεοῦ καὶ ἡ κοινωνία τοῦ ἁγίου πνεύματος μετὰ πάντων ὑμῶν


 a1.12 : Obwenge bw’omubiri, bwo bwenge buyegemera eby’cen’ igulu.

 b1.14 : Olusiku lwa Nnawirhu Yezu Knstu, lwo lusiku lw olubanja luzinda.

 c1.15 : Enshôkano ya kabiri : masîma g’okubonakwo Paolo obwa kabiri ekarhî kâbo.

 d1.17 : Abashombanyi ba Paolo bakag’iderha mpu anakahiga binji, ci mpu arhajira ebi ahiga.

 e1.20 : «Amen» kuli kuderha: «Neci ntyo! Kwo biri ntyo, ebi odesire bisêzire».

 f1.21 : Amavurha g’obubatizo.

 g1.22 : Ecimanyiso cirhazazika c’Obubatizo n’Obukomezo. Ecikinja ca Mûka : lyo Isakramenta ly’Obukomezo.

 h2.1 : Paolo arhalonza okushubilerhera Abakorinti oburhe.

 i2.3 : Maruba marhanzi Paolo ayandikiraga Abakorinti; ci ago maruba gahezire. Abalenga banaderhe oku aga burhanzi gahezire, gala marhanzi go gàli ga kabirhi, n’aga ga kabiri go gàli ga kasharhu.

 j2.6 Omuntu wagayisagya Paolo. buno ahunyire abakristu b’e Korinti mpu bababalire oyo mwene wâbo.

 k2.9 : Galya maruba makali ago Paolo adesire; nkaba nshonyi zarhumire bagarhera!

 l3.6 : Olwandiko – Endagano ya Mîra – kuyirha luyirha, bulya luhâna amarhegeko, ci lurhahâna misi ya kugashimba. Muka yêhe – Endagano Mpyâhya – buzîne ahâna.

 m3.7 : Obuja-bugo bw’olufù: bulya amarhegeko ga mîra, owagavunaga, lufù atwîragwa. Ci nta misi obwo bugo bwahânaga y’okugashimba bwinja.

 n3.18 : Abashimbûlizi ba Kristu bali nka ndolero (cilolero) y’irenge lyâge; naye Kristu yo nshusho n’endolero y’irenge ly’Ishe.

 o4.4 Shetani oyo ocihamba mpu yekola nn’eri igulu, ye olya wabwira Yezu mpu amuharamye! (Mt 4, 9-11). Ntaye arhamanamanakwo.

 p4.4 rhulole amahugûlo omu 3, 18.

 q4.12 olufù luli lwajira omukolo gwâlwo: Omukolo n’amalibuko g’obugo’ bw’entumwa binyihya amagala gazo, ci byo birhuma Nnâmahanga ashobôza abemêzi obuzîne bw’okuli. Kwo omuganda ashusha Nnawâbo Yezu ntyo; Yezu acihanyire bunguke bw’abandi, kwo n’entumwa y’okuli ejira.

 r4.13 : Nshôkano ya Mûka Mutagatifu.

 s4.13 : Lul 115 (116), 10.

 t4.16 : Omuntu orhuli embunga gwo mubiri, n’orhulimwo, bwo buzîne rhwashobôlaga erhi rhuhinduka bana ba Nnâmahanga omu Bubatizo.

 u5.1 : Ogwo mûbako, gwo mubiri gw’irenge rhwâfûkane (1 Kr 15, 44-45).

 v5.2 : Omûbako gw’omu Irunga rhuguyambalire oku ogwo gundi: Rhwankalonza okuja omu irenge ly’ensiku n’amango buzira okurhang’ifa.

 w5.3 5, 3: Abayish’ishimânwa bayambîrhe, bo balya bâbe bacizîne, banali bajira ebijiro by’obulangashane amango Mwâmi yezu agaluka; n’abashangwe bashugunu, bo barhacibwisiri irenge lya Kristu kandi erhi bo balya bayish’iba bafîre amango Kristu ayisha (1 Kr 15, 51-53).

 x5.13 : Hali abakag’ilongôza Paolo mpu arhalusire olugero, mpu adwîrhe ajira nk’ogwê n’isirhe. Akaba ajizire nka muntu ohezire obukengêre, Nnâmahanga warhumag ajira ntyo; n’aka obukengere bwâge buli bugumaguma, bemêzi barholamwo obunguke.

 y5.21 : Nnâmahga abarhuzize Mwami Yezu obuhane bwoshi bw’ebyâha b’igulu.

 z6.2 : Iz 49, 8.

 a6.15 . Beliyari ye Shetani.

 b6.16 eidolos omu cigereki : «nshusho z’abazimu», kandi rhwanaderha nti «nshanga».

 c6.16 : Lub 29, 45.

 d7.11 :Oburhe bwa kuli Nnâmahanga: Bulya buhane Abakorinti bahaga olya wagayisagya Paolo. Erhi baba bamamuhana, ahinduka mwinja.

 e7.12 : Olya bagayisagya: omuntu Paolo arhumaga e Korinti.

 f8.4 : Abo batagatifu, bo bakristu b e Yeruzalemu.

 g8.15 : Lub 16, 18: Ebyo binwa biyêrekire amâna, bene Israheli balyaga omu irungu.

 h8.18 : Wabona Luka oyo adesire.

 i8.22 : Oyo «mwene wirhu» rhurhishi ye ndi; Paolo arhamudesiri izino.

 j9.7 : Mig 22, 8.

 k9.9 : Mig 22, 9; Lul 111 (112), 9.

 l10.13 :Oluge lw’omukolo gw’obugo bwa Paolo, liri igulu lyoshi. Muli okwo ntaye wankaderha mpu acigerera kuli ye.

 m10.17 :Owalonza obukuze……: Yer 9, 22-23; 1 Kr 1, 31.

 n12.16 : Eryo iderha lyàli lya bashombanyi ba Paolo.

 o12.18 12, 18: Lola 2 Kr 8, 18-22.

 p13.1 Bahamîrizi babiri erhi basharhu: Lush 1,15.

 q13.4 : Kugonyâla: kugonyohala.

 r13.9 : Abakorinti baba bazibu olugendo lwâbo lukaba lwimâna, Paolo anaba ngonyi obwo, bulya arhacigwêrhi igwarhiro ly’okukolêsa obuhashe bwâge, na ntyo anayâga.

Bibliya omu mashi gone AMARUBA GA KABIRI EMWA ABAKORINTI: Nta mbaka zirhume rhwatwîka Kristu ci zo ziyerekana kurhi obwîra kuli ye n’oku birhu busêzire

2CO – – Bible en mashi du Congo

Munkwa munene oku barhumisi ba Yezu na Ekleziya

bakolaga na C.D.P.C.L. Bukavu,  bulya omu EBIBLIYA NTAGATIFU,

Verbum Bible, Kinshasa 1992, rhudômire binwa binji bya mashi.

AMARUBA GA KABIRI MUTAGATIFU PAOLO AYANDIKIRAGA ABAKORINTI

Enshokolezi

Nta mbaka zirhume rhwatwîka Kristu nshusho ya Nnâmahanga, nirhu rhube nshusho ya Kristu. Oku akalamo ka Kristu eri ndolero y’entumwa, ngasi mwemêzi ali ndolero oku bandi (3, 17-18). Ngasi mbaka zibe za kuyêrekana erhi obwîra bwîrhu busêzire kuli Kristu owarhuhiraga omu bwîra bwa Nnâmahanga mpu nirhu rhulerhe abandi omu bwîra bwa Nnâmahanga. Ntaye walutwaga duba, ci rhulinde amango Nnâmahanga aha ngasi muguma irenge likwânîne hano afulûla ebifulike omu ngasi murhima. Rhwehe erhi rhubona embaka rhushobeke abandi mpu barhulozire, n’obwo Paolo ayumvirhe akababo ka shetani omu mubiri gwage ci arhaderhaga mpu bamulozire.

Endagâno za Nnâmahanga zoshi muli Kristu ziba «Amen», Neci ntyo. Owayemîre arhacishubiraga nyuma, bulya Kristu arhalimwo neci na nanga; ci aba neci oku mihigo ya Nnâmahanga. Kristu wacijiraga mukenyi mpu rhubone obuhirhi ali lwiganyo lwirhu okurhabâla abandi.

1

Enshokolezi

Paolo acîmanyîsa, ahana omusingo anavuga omunkwa

1 Paolo, ntumwa ya Yezu Kristu oku bulonza bwa Nyamuzinda, rhwe ne mwene wirhu Timoteyo, oku Ekleziya ya Nyamuzinda eri e Korinti n’oku batagatifu boshi bali omu Akaya yoshi. 2 Kuli mwe enshôkano n’obuholo bw’e­mwa Larha Nyamuzinda na Nyakasane Yezu Kristu!

3 Ayagirwe Nyamuzinda, Ishe wa Nnawirhu Yezu Kristu, Larha w’obwonjo na Nyamuzinda wa ngasi burhûlirize; 4 ye rhurhûlriza omu mbaka zirhu zoshi, mpu lyo nirhu rhurhûliriza abandi omu ngasi malibuko n’obwo burhûlirize rhuhâbwa na Nyamuzinda. 5 Neci, kulyâla amababale ga Kristu garhulugîre kwo n’oburhûlirize burhulugîre erhi Kristu orhuma. 6 Rhukalibuka erhi burhûlirize n’okucira kwinyu birhumire, bwo bumuha oku mwalemberamwo amababale rhudwîrhe rhwalembera nirhu. 7 N’obulangalire bwirhu muli mwe bwenêne bukomîre: rhumanyire oku obula mushangîre malibuko maguma nirhu, mukolaga mwayish’ishangira n’okurhûlirizibwa haguma nirhu.

8 Nanga, bene wirhu, rhurhalonzizi muhabe amalibuko rhwabwîne omu Aziya, gàrhurhindibuza bwenêne, gàrhalusa emisi yirhu, ciru rhurhali rhucila­ngalire nti rhwabêramwo omûka. 9 Okuli, kwo rhwali rhuyôsire nka abatwirîrwe okufa, Iyo rhuleka okukacîkubagira emisi yirhu rhwêne, ci rhube Nyamuzinda ye rhucîkubagira, ye fûla abafù. 10 Yêne ye warhulîkûzagya oku lufù lungana olwo, ye wanacirhulîkûza kuli lwo; neci, ye rhucîkubagira oku aci­rhuciza kandi. 11 Ninyu murhurhabâle n’ensengero zinyu, Iyo eyo nshôkano ba­ntu banji barhushobôlera erhuma omunkwa gwavugwa rhwe rhurhumire.

I. Paolo kubêshera barnubêshîre

Ecarhum ga Paolo atamala amanalalira mpu ayisha

12 Irenge lirhu bw’obula buhamîrizi bw’omurhima gwirhu guhamîriza oku mw’eri igulu, na bwenêne emunda muli, rhwayôsire omu butagatifu n’omu ku­rhabêsha, n’okwôla rhwàkuhâbagwa na Nyamuzinda. Rhwàyosire ntyo, arhali oku bwenge bw’omubiria, ci oku burhabâle bw’enshôkano ya Nnâmahanga. 13 Bulyala omu maruba girhu nta kandi kantu rhuyandikamwo okuleka ebimusomamwo n’ebi muyumvamwo. Nnangalîre nti mwayumva lwoshi lwoshi, 14 nka kulyâla mwayumvîrhe hitya oku rhwe igwârhiro ly’obukuze bwinyu, kulya ninyu mwa yish’iba igwârhiro ly’obwirhu Olusikub lwa Nnawirhu Yezu Krist u. 15 Obwôla bulangalire bwo bwarhumaga nnonza okurhang’ihika emwi­nyu, nti muhâbwe enshôkano ya kabiric; 16 kurhenga emwinyu naderha nti ntwîkanye omu Macedoniya, na kurhenga e Macedoniya nshubire emwinyu, ninyu mwàli mwandusa munampise omu Yudeya. 17 Ewe, k’erhi ndalira ntyo bwifudukwed nakulaliraga? Nîsi k’eyo migabo yani erigi ya bunya-mubiri, na ntyo nabamwo «neci, neci,» na «nanga, nanga» caligumiza? 18 Nyamuzinda orhagalula akanwa kâge ye ndahire: ebinwa mmubwira bi­rhaba «neci na nanga». 19 Bulyâla olya Mugala wa Nyamuzinda, Yezu Kristu, rhwammubwîraga rhwe na Silvano na Timoteyo arhali «neci na nanga»; a­rhabamwo orhali «neci». 20 Neci, ebi Nyamuzinda alaganyagya byoshi, «neci» wabyo muli Ye aba. Ye narhuma rhwaderha «Amen»e w’irenge rhuhà Nnâmahanga. 21 Orhuzibuhya haguma ninyu muli Kristu n’owarhushîgaga amavurhaf, ye Nyamuzinda, 22 ye wanarhuhiragakwo ecimanyîsog câge, anaheba ecikinja ca Mûka omu mirhima yirhu . 23 Niehe Nyamuzinda ye ndahîre oku buzîne bwâni, oku kummufa lukogo kwarhumaga ntaciyishe e Korinti . 24 Arhali kuderha nti rhurhegeke obuyemêre bwinyu , ci nti rhuyushûle obusîme bwinyu ; bulya omu buyemêre muli bazibu.

2

1 Nàlalira obwôla nti ntashubira emwinyu omu burheh. 2 Bulyâla erhi nakammulerhera oburhe, ndi wankacirhuma nashagaluka aha nyuma y’olya nalerheraga oburhe? 3 N’akaba nayandisire ebi mumanyirei, kwali kuderha nti lyo hano nyisha ntag’iba burhe erhi abali bakwânîne okunsimîsa barhurna, bu­lya mmanyire oku okusîma kwâni kunali kwinyu mweshi. 4 Neci, burhe bunji nalimwo n’omutula omu murhima erhi mmuyandikira , erhi nnandi omu mulenge arhali kuderha nti mmujire burhe, ci nti lyo mumanya oku obuzigire; bwâni kuli mwe buli bunji bwenêne.

5 Akaba hali owajirîne burhe, arhali nie abujizire, ci mweshi, erhi nderhe oku baguma muli mwe abujizire lyo ntagibugera. 6 Burhali buhane bunyi obwo kuli oyo muntuj wahanyirwe na banji. 7 Mumubabalirage erhikwo munamuhire omurhima omu nda, oyo muhanya alek’irhogera omu burhe bulushire olugero. 8 Co cirhumire mmuhunyire nti muyêrekane obuzigire kuli ye. 9 N’erhi nyandika, kwali kuderha nti mmurhangule, nnandole erhi obumvi bwinyu burhali bwa bihimbik. 10 Ci kwônene oyu mubabalîre – akaba hali kantu namubabalirekwo – mwe mwarhumire namubabalira omu masù ga Kristu. 11 Mumanye rhwankarhebwa na Shetani! Emihigo yage rhurhayihabiri.

Kurhenga e Trowa kuhika e Macedoniya. Obugo bw’entumwa

12 Erhi mpika e Trowa nti mpanûle Omwanzi gw’Akalembe gwa Kristu, oku bamanyigulira olumvi muli Nyakasane, 13 Omurhima gwâni ntumvagya gurhûzire, bulyâla nabula bushanga mwene wirhu Tito. Nabasengaruka obwo, naja e Macedoniya.

14 Ci Nyamuzinda ayagirwe, orhuhimira ngasi mango muli Kristu, olumîza akasûnunu k’obumanye bwâge hoshi hoshi n’omukolo gwirhu! 15 Neci, omu masù ga Nyamuzinda, rhuli kasûnunu kinjinja ka Kristu omu karhî k’abacira n’omu karhî k’abahera. 16 Kuli baguma rhuli kasûnunu ka lufù kahêka ebwa lufù, oku bandi rhuli kasûnunu ka buzîne kahisa oku buzîne. Omukolo mutyo ndi wankaguhasha? 17 Bulyâla rhwehe rhurhali aka banji, bakaz’irhimbûla oluderho lwa Nyamuzinda; ci nka bantu nkana, nka baja-bugo ba Nyamuzi­nda, rhuyigîriza muli Kristu embere za Nnâmahanga .

3

1 Ewe, ka rhushub’igwîra okucikunga rhwêne? Nisi nkabaga kukwânîne, aka baguma, rhube n’amaruba g’okucîmanyîsa emunda muli, erhi g’emwi­nyu? 2 Mw’oyo mwe maruba girhu, mayandike omu mirhima yirhu, gama­nyikine n’okusomwa n’abantu boshi. 3 Neci, kurhafulikwa, muli maruba ga Kristu rhwasiribaga rhwênene, n’ago maruba garhali mayandike n’obwino, ci n’Omûka gwa Nyamuzinda ozîne; garhali mayandike oku mbaho z’amabuye, ci oku mbaho z’emibiri, oku mirhima yinyu. 4 Kwo rhucikubagire Nyamuzinda ntyo, erhi Kristu orhuma. 5 Arhali kude­rha mpu oku bwirhu rhugwêrhe buhashe bwa kuderha mpu kantu kalebe kali kuli rhwe. Nanga! obuhashe bwirhu kuli Nyamuzinda burhenga. 6 Ye wa­rhuhaga obuhashe bw’okuba baja-bugo b’endagâno mpyâhya; n’eyo ndagano erhali ya lwandikol, ci ya Mûka. Bulya olwandiko kuyîrha luyîrha, ci Mûka buzîne ahâna. 7 Erhi obuja-bugo bw’olufùm, bwali buyandisirwe oku mabuye, bujiraga irenge lingana halya, ciru bene Israheli barhankalozire Musa ebusù erhi bulangashane b ‘obusù bwâge burhuma, n’obwo kugera bwageraga, 8 kurhi obuja-bugo bwa Mûka bwankabulaga irenge lilushire? 9 Bulyâla, erhi abaga obuja-bugo bw’olwayâga bwali irenge, kurhi obuja-bugo bw’olwayâza bwakabulaga kubona irenge lilushire? 10 N’erhi rhwankaligerera kw’eri irenge lilushire bwenêne, irenge ly’obuja-bugo burhanzi liri ntâlyo 11 Bulyâla, ebyagera erhi bibaga byabonesire omu irenge, ebirhagera kurhi? Ka bibule bwarhalusa irenge kulusha?

12 Kuziga obwôla rhugwêrhe obulangalire bwa bene obwo, rhugwêrhe aha rhucîkubagîre. 13 Arhali aka Musa wakag’icîbwîka obusù mpu bene lsraheli bankabona oku obwo bulangashane bwàli bwa okugera bwayûrha. 14 Ci obukengêre bwâbo bwatûha. Bulya kuhika olusiku lw’ene, nka basoma Endagâno ya rnîra, olwola lusîka ho lunaciba. Lurhasag’ikûlwa, bulya, Kristu olurhenza. 15 Neci, kuhika olusiku lw’ene, nka basoma Musa, olusîka lunabasîke emi­rhima. 16 Erhi omuntu ahindukira, Nyakasane, lyo olusîka lutwîka. 17 Nyakasa­ne aba Mûka, n’aha Omûka gwa Nyakasane guli, ho n’omuntu aba ntagengwa. 18 Ci rhwehe kuno rhunali, obusù burhali bubwîke, rhudwîrhe rhwabonekamwo irenge lya Nyakasane nk’omu ndoleron, rhudwîrhe rhwahindulwa mpu rhushushe n’eyo nshusho, rhulangale kulusha rhunalangashane, nk ‘oku Nya­kasane alonzize, bulya aba Mûka.

4

1 Co cirhume, rhwe rhwàbêrirwe obwonjo erhi rhuhâbwa obwo bugo, rhurhagonyâla. 2 Ci okuhulika erhi nshonyi zirhuma, rhurhacikubâmwo. Obwenge bw’okurhebana rhurhabubâkwo, n’oluderho lwa Nyamuzinda rhurhaluhindula. Ci omu kuyêrekana okunali mwo rhucimanyikiza oku mirhima y’abantu omu masù ga Nnâmahanga. 3 N’akaba Emyanzi y’Akalembe rhuyigiîriza eciri mifulike, balya bâhera bo enafulisirwe, 4 balya barhayemêra, balya Nyamuzinda w’en’iguluo ahusize obukengêre, mpu bankanabona obulangashane bw’Emyanzi y’ Akalembe y’irenge lya Kristu, y’eri nshusho ya Nnamahangap. 5 Bulyâla arhali rhwêne rhuja rhwaciderha, ci Nyakasane Yezu Kristu rhuja rhwamanyîsa. Rhwehe rhuli barhumisi binyu, erhi buzigire bwa Yezu Kristu burhuma. 6 Bulya Nyamuzinda waderhaga mpu omu omwizimya murhenge obumoleke, yêne ye wanamolekeraga omu mirhima yirhu, mpu obulanga­shane bw’irenge lya Nyamuzinda liri ebusù bwa Kristu bumanyibwe.

Amalibuko n’obulangalire bw’abaja-bugo

7 Ci kwônene obwo buhirhi omu mibiri y’obudaka rhubugwasize, Iyo bamanya oku obuhashe butyo kuli Nyamuzinda burhenga, ci arhali kuli rhwe. 8 Rhufunderire enyunda zoshi, ci rhurhahinangusiri; rhurhamanyiri cici rhulangalîrage, ci erhi rhunalangalîre . 9 Barhurhindbuza, ci rhurhali balîkirire; barhukubire, ci rhurhahimirwi. 10 Amababale g’olufù lwa Yezu, rhugadwîrhe omu mubiri gwirhu ngasi hoshi na ngasi mango, ly’obuzîne bwa Yezu nabo bubonekera omu mubiri gwirhu. 11 Bulya, ciru rhukaba rhuzîne, ngasi kasanzi rhuli batwîre okufa erhi Yezu orhuma, ly’obuzîne bwa Yezu nabo bubonekera omu mubiri gwirhu gwâfè. 12 Ntyo olufù ludwîrhe lwajira omukolo gwâlwo muli rhweq, ci muli mwe buzîne.

13 Ci kulya kuba nshôkanor nguma y’obuyemêre rhugwêrhe, nka kulya biya­ndisirwe, mpus: Nàyemîre, co canarhumaga nshambâla, nirhu rhuyemîre, co cinarhuma rhushambâla; 14 bulya rhumanyire oku owafûlaga Nyakasane Yezu, ayish’irhufûla nirhu haguma na Yezu, anayish’irhuhira aha burhambi bwâge haguma ninyu. 15 N’ebyo byoshi mwe bibêra, mpu lyo enshôkano nyinji kulusha erhuma omunkwa gwaluga, gunaluze abaguvuga, lyo Nyamuzinda aja irenge.

16 Co cirhuma rhurhagonyâla. Ci oku omuntu orhuli embugat ashandâla, omuntu orhulimwo ahinduka muhyâhya ngasi lusiku. 17 Bulya okwôla kulibuka hityungunu kwa hisanzi hitya kurhurheganyiza kulusha ngasi lugero omwandu gw’irenge ly’ensiku n’amango. 18 Co cirhuma rhurhalola ebiboneka, ci ebirhaboneka; bulya ebiboneka birhashinga kasanzi, ci ebirhaboneka biri by’ensiku n’amango.

5

1 Rhumanyire oku erhi eci cihandou rhubâmwo hano igulu cankashabûka, rhugwêrhe enyumpa yayûbakagwa na Nyamuzinda, mûbako gw’ensiku n’amango gurhàjiragwa na nfune za muntu, gunali omu irunga. 2 Gw’ogu mulenge rhulimwo mw’obu bworhere; rhudwîrhe rhwacifinja nti omûbako gwirhu gw’omu irungav rhuguyambalire oku gundi, 3 casinga rhurhimâmwe rhuyambîrhew, ci rhurhashangagwa rhuli bashugunu. 4 Neci, oku rhunaciri mw’eci cihando, erhi omu mulenge rhunali n’omu malibuko; kulya kuba rhurhalonza okuhogolwa ogwo mwambalo, ci rhuguyambalîre oku nyanya y’ogundi, mpu omubiri gwirhu gw’olufù guhinduke buzîne. 5 N’owarhubumbiraga okwo, anali Nyamuzinda yêne, ye wanarhuhâga Mûka Cikinja.

6 Kuziga, akaba ntyo, rhugwêrhe aha rhucikubagîre, rhunamanyire bwinja oku: «oku rhunacirimwo ogu mubiri, erhi n’emwa bene rhunali, kulî Nyakasa­ne; 7. bulya buyemêre rhudwîrhe rhwagendamwo, ci arhali masù». 8 Rhu­rhwalihire obwo, rhurhankanabaga rhurhengemwo ogu mubiri, rhuj’ibêraho Nyakasane. 9 Na ntyo, rhubêziremwo ogu mubiri, rhubîre rhurhagubêziremwo; kumusimîsa rhulonza. 10 Bulyâla rhweshi kukwânîne rhuboneke aha lukîko lwa Kristu, lyo ngasi muguma âhâbwa amakwânane g’ebi ajizire aciri omu mubiri, binja erhi bibî.

Omukolo gw’obugo bw’entumwa

11 Na ntyo, bulya rhuyishi oku kwânîne okuyôboha Nyakasane, rhudwiîrhage rhwayemêza abantu. Nyamuzinda yehe rhulangashîne ornu masù gâge. Ninyu nnanglire nti rhulangashîne omu mirhima yinyu. 12 Arhali kucîkunga rhwashubigwîra okucîkunga emunda muli, ci kuderha nti rhummuhe eca­rhuma mwacîkuza erhi rhwe rhurhuma, Iyo rnubona oku mwashuza balya bali­mbira ebiboneka, babule bwalimbira ebiri omu murhima. 13 Akaba rhwahezize obukengêrex, mwe kwabêra. 14 Neci, buzigire bwa Kristu burhuminisire. Kwo rhugerêreza oku akaba muguma afirîre boshi, kuziga boshi banafîre. 15 Boshi anafirîre, mpu abalimwo omûka barhacicîbêreragamwogwo, ci babe olya wabafîraga anabafûkira ye bagubêreramwo.

 16 Rhwehe murhakacibona rhwarnanyira omuntu ebwa mubiri. 17 N’omuntu erhi akaba ali muli Kristu, erhi anakola ali ciremwa cihyâhya; okwali burhanzi kwahwîre, byoshi bikola bihyâhya. 18 Okwôla kwoshi, yo kurhenga emwa Nyamuzinda, owashubig’irhujira bîra bâge oku bulagizi bwa Kristu, anarhuhà obugo gw’okushubiza abandi omu bwîra bwâge. 19 Bulya Nyamuzinda yêne washubizagya igulu omu bwîra bwâge muli Kristu, erhi ayibagira obubi bw’abantu, n’erhi arhuheba ekanwa enderho z’okushubiza abandi omu bwîra bwâge. 20 Ntyo rhuli baja-bugo bakirhu. Oku izîno lya Kristu, rhummuhunyire, mwe mukasinga; shubiri omu bwîra bwa Nnâmahanga! 21 Orhali oyishi ecâha, amujira câha rhwe rhurhumirey, mpu lyo muli ye rhushuba bushinganyanya bwa Nyamuzinda.

6

1 Na bulya ye rhudwîrhe rhwarhabâla, rhummuhunyire nti murhalekaga enshôkano ya Nnâmahanga yagera busha. 2 Kulya kuba adesire, erhiz:Ornu mango gakwânîne nakuyumvirhîze, n’omu lusiku lw’okucira nakurhabîre. Amango gakwânîne go gano, olusiku lw’okucira lwo luno. 3 Rhurhasârhaza ndi, nti Iyo barhagayaguza obuja-bugo bwirhu. 4 Ci omu ngasi kantu, kwo rhunaciyêrekana nka baganda ba Nyamuzinda: omu kuzibuhira bwenêne ama­libuko, omu malumwa n’omu burhe; 5 omu kushûrhwa empimbo, omu mpamikwa, omu bugome, omu mirhamo, omu kubula iro, n’omu kubula ebiryo; 6 omu bucese bw’omurhima, omu bumanye, omu kulembera amalibuko, omu butudu, muli Mûka Mutagatifu, n’omu buzigire bw’okunali; 7 omu luderho lw’okuli, n’omu buhashe bwa Nnâmahanga; omu kukolêsa amatumu gw’okufungira n’okulwîra obushinganyanya; 8 omu kukengwa n’omu kulolwa nka byasi, omu kuderhwa kubî n’omu kuderhwa kwinja; omu kujirwa ndyâla, n’obwo rhurhaderha ebirhali by’okuli; 9 mpu barharhwîshi, ‘obwo ntâye orhuhabire; mpu rhuli obufà, n’obwo rhuli mitaraga; mpu rhuli bahane, ci barha­nkarhuyirha; 10 mpu rhuli burhe, n’obwo rhurhayôrha rhurhashagalusa; mpu rhuli ba buligo, n’obwo banji rhugaza; mpu rhurhagwêrhi kantu, n’obwo ntâco rhurhajira. Abakorinti nabo bayigule emirhima. 11 Nta kantu rhummufulisire , wâni Bakorinti! Omurhima gwirhu gwoshi guli mwigule! 12 Nanga! murhafundêriri emunda rhuli; ci omu mirhima yinyu mwo mufundêrîre. 13 Ninyu murhugalulirage! Kwo mmubwîzire nka kulya omuntu anabwîra abana bâge: ninyu muyigule omurhima gwinyu gwoshi gwoshi!

14 Mumanye mwakashangira mulindizo muguma n’abarhali bemêzi. Bici obushinganyanya bwankashangîra n’obubî? Nisi buguma buci obumoleke bwankajira n’omwizimya? 15 Bwîra buci Kristu agwêrhe bona Beliyaria? Nisi bici omwemêzi ankashangira n’orhali mwemêzi? 16 Aka-Nyamuzinda bici kankafundikira haguma n’enshushob z’abazimu? Rhw’ono, neci, rhwe rhuli nyumpa ya Nyamuzinda bici kankafundikira haguma n’enshusho z’abazimu? Rhw’ono , neci ; rhwe rhuli nyumpa ya Nyamuzinda ozîne, nk’oku Nnâmahanga aderhaga, erhic: Nabêra omu karhî kâbo nnankabagerageramwo. Naba Nyamuzinda wâbo, nabo babe bantu bâni. 17 Rhengagi ekarhî kabo, munaciyegûle, kwo Nyakasane adesire. Mumanye mwankahuma oku kantu karhacîri, nani nammuyankirira. 18 Naba nie sho, ninyu mube bagala bâni na bâli bâni, ye kudesire Nyakasane ogala-byoshi.

7

1 Obula rhugwêrhe endagâno ya bene eyo, bîra bâni, rhucîkulekwo ngasi izinga ly’omubiri erhi ly’omurhima, rhuyûkirize omukolo gw’okucîjira bimâna omu kurhinya Nnâmahanga. 2 Murhuyigulire emirhima yinyu! Ntâye rhwalenganyize, rhurhahombagya ndi, ntâye rhwalîre hyâge. 3 Ntadesiri ntyo nti mmuyagirize. Ka ntarhenzir’i­mmubwîra oku muli omu mirhima yirhu omu kufà n’omu kulama! 4 Kurhali kunyi ncimmwikubagîre; mwe munali bukuze bwâni bunêne. Omurhima gwâni gurhulwîre;, nyunjwîre bushagaluke omu malibuko girhu goshi.

Paolo e Macedoniya yo Tito amushiganaga

5 Bulyâla, erhi rhuhika e Macedoniya, rhurhaderhaga ciru mpu omubiri ogu gwamarhamûka. Ci ntâkwo rhurhalibukaga: embuga entambala, erhi nie ono, n’omu nda obwôba, erhi nie ono. 6 Ci Nyamuzinda orhûlriza abazamba arhurhûliriza omu kuyisha kwa Tito; 7 arhanali omu kuyisha kwâge mwône, ci n’omu burhûlirize abwîne ekarhî kinyu. Arhubwîzire olwifinjo lwinyu, oburhe muli, n’obushiru bwinyu kuli nie, na ntyo nasîma bwenêne kulusha.

8 Ciru akaba nammujizire burhe, n’amaruba gâni, ntagayiri; n’akaba nali ntanzir’igaya, -mbwîne oku ago maruba gàli gammujizire burhe, ciru akaba hyali hizanzi hisungunu,- 9 buno nkola nsîmire, arhali okwenge mwàli burhe, ci kulya kuba obwo burhe bwàrhumire mwacîyunjuza. Bulyâla oburhe mwàli bwa kuli Nyamuzinda, na ntyo nta kantu kabî rhwàmmujirîre. 10 Neci, oburhe bwa kuli Nyamuzinda, kulerha bulerha obucîyunjize; ci oburhe bw’igulu bwohe, lufù bulerha. 11 Loli ninyu mwêne eci obwo burhe bwa kuli Nyarnuzinda bwammudwirhîred. Loli bukombêdu bunganaci! Arhanali hoshi aho. Loli kurhi mwacîngayire mpu mucîyêze! Loli burhe bunganaci! Loli bwôba bunganaci. Loli buhane bunganaci? Muli ebyo byoshi mwayêrekîne oku muli bêru-kwêru mw’olwo lubanja. 12 N’akaba nammuyandikîre, arhali olya wagayisanyagya ye warhumire, arhanali olya bagayisagyae. Kwàli kuderha nti obukombêdu bwinyu kuli rhwe bubonekane embere za Nnâmahanga. 13 Okwôla kwo kwarhurhûlirize.

Okwo kurhûlirizibwa kwirhu kwànacijakwo obusîme bulushire bwenêne, erhi rhubona Tito asîmire, bulyâla mweshi oku munali mwarhumire omurhima gwâge gwadêkerera. 14 N’akaba omu masù gâge hali oku nacisîmire erhi mwe murhuma, ntakubêraga nshonyi. Ci nka kulyâla rhwammubwîraga byoshi oku binali, ntyo kwo n’okucîsîma kwirhu omu masù ga Tito kwayishirig’iba kwa kunali. 15 N’obuzigire bwâge kuli mwe bukola bulushisize, akakengera obumvi bwinyu mweshi, n’oku mwamuyankiriraga munayôbohire munadwîrhe mwageramwo omusisi. 16 Nsîmire obula omu ngasi hyoshi nanaci­mmwîkubagira mw’oyo.

8

II. Ensholôlo z’okurhabâla abemêzi b’e Yeruzalemu

Ecarhuma barhabâla

1 Rhulonzize okummumanyîsa, bene wirhu, enshôkano Nyamuzinda àshobôzize Ekleziya z’e Macedoniya. 2 Omu malibuko manji babwîne, obushagaluke bwâbo bunene n’obukenyi bwâbo bunji byayunjulirîne, byahinduka buhirhi bwa kurhabâla abandi. 3 Nk’oku banali bahashire, niene mpanyire obwo buhamîrize, ciru na kurhalusa obuhashe bwâbo bwône, 4 bayish’irhuyingi­nga mpu rhubashobôze nabo enshôkano y’okushangîra ogwo mukolo gw’okurhabâla abatagatifuf. 5 Balushîriza ciru aha rhwàli rhulangalire là! Barhag’ija aho, bacihâna bone emwa Nyakasane, okubundi baîhâna emwirhu oku bulonza bwa Nnâmahanga. 6 Rhwanacihûna Tito obwo, nti obwôla ali amarhondêra ogwo mukolo gw’okurhabâlana aguyunjulize emwinyu. 7 Ci kulya mulushana muli byoshi: omu buyemêre n’omu kumany’iderha, n’omu buzigire rhwammuyigîrizagya, ntyo kwo munalushanage na mw’okwo kurhabâla abandi. 8 Lirhali irhegeko mmuhîre ene nderha ntyo; ci kuderha nti mbe nkanarhangula erhi obuzigire bwinyu bunali bo omu kushîbirira abandi. 9 Murhahabiri enshôkano ya Nyakasane Yezu Kristu, oku ye wali mugale acîjiraga mukenyi mwe murhumire, mpu lyo obukenyi bwâge bummujira bahirhi. 10 Ihano kwône mmuhîre mw’okwo; okwôla kwo kunanamukwânîne mwe mwarhondêraga ogo mukolo kurhenga mwaka injo. Arhanali kurhondêra okugujira kwône, ci n’okugulonza. 11 Neci, ogwo mukolo muguyujuzagye, na ntyo kulyâla mwali mubiduhire omu kulalira, kwo munashubig’ibiduha n’omu kujira, nk’oku munahashire. 12 Obulonza bukabiduha, eci omuntu agwêrhe co cinarhuma asîmwa, ci arhankadôsibwa eci arhagwêrhi. 13 Ntadesiri nti mukule abandi olukoba emumiro, mucîhiremwolo, ci nti muyumanyanye. 14 Mw’okûla rhuli buno, ebimmulugîre birhabâle obukenyi bw’abinyu, lyo ebibalugîre nabo biyish’irhabâla obukenyi bw’abinyu, na ntyo muyumanyanye, 15 nka kulya biyandisirwe, mpug: Owali orhôzire binji birhamulugiraga, n’owali orhôzire, binyi birhamunyihiraga.

Entumwa Paolo ali arhumire e Korinti

16 Mushana Nyamuzinda ayagirwe! owahiraga obu bushiru kuli mwe omu murhima gwa Tito. 17 Ayumvîrhe izù lyâni. Ciru aba bushiru kulusha, ayishire emwinyu oku kulonza kwâge yêne. 18 Rhumurhumîre bo na mwene wirhu muguma, olya irenge lyâge omu kulumiza Emyanzi y’Akalembeh liderhwa omu Ekleziya zoshi. 19 Arhanali kwône okwo: acîshozirwe n’Ekleziya mpu anyôse rhukaz’ibalama rhwe naye mw’ogûla mukolo gw’enshôkano rhwàcihanyire­ kwo, Iyo Nyakasane aja irenge, Iyo n’omurhima gwirhu gurhûlûla. 20 Kulonza okwôla nti harhag’ijira owarhutumuza kw’ogûla mwandu gw’ebirugu barhuba­rhuzize. 21 Bulyâla rhulonza okujira aminja, arhali omu masù ga Nyamuzinda mwône, ci n’embere z’abantu. 22 Rhubarhumîre bo n’olya mwene wirhui warhuyêresire kanji kanji oku anaba mukombêdu, na buno acîyêrekîne wa bu­shiru kulusha bulya acimmwîkubagire bwenêne. 23 Tito yehe ye wirhu rhuba rhwe naye, ye nantabâla oku mukolo ekarhî kinyu. Abandi bene wirhu, Ekleziya zibarhumire, bali irenge lya Kristu. 24 Embere z’Ekleziya mubayêreke oku obuzigire bwinyu bunali bo, n’oku obwîkubagire rhummugwêrhemwo burhali bwa busha.

9

1 Nago ogôla mukolo w’okurhabâla abatagitifu, ntacirhamya nti na­mmuyandikira kuli go. 2 Bulya ntahabiri oku mubiduha, mwe ncitakîra e Macedoniya, nti: «Akaya yôhe ecirheganyize kurhenga mwak’injo». N’obushiru bwinyu bwatuzire banji. 3 Mmurhumirage obwôla bene wirhu, nti lyo okwo kulimba rhummulimbamwo kurhag’iba ntâko muli okwo, lyo munaba mucirheganyize nk’oku naderhaga, 4 erhi ab’e Macedoniya bankayisha bandusize, barhag’ishanga murhacirheganyizi, enshonyi zirhugwârhe -ntag’iderha nti mwe- muli obwôla bulangalire. 5 Omurhima gwambwîraga obwo mpu kukwânîne ntume bene wirhu banshokolere emwinyu, barheganye erya nsholôlo yinyu mwalaganyagya, eyôrhe eri nteganye , -enabe nsholôlo y’okuli, ci karhabaga kantu ka bujinisi.

Nyamuzinda azigira ohâna anashagalusire

6 Kengeri: orhwêra binyi, binyi anasarûla; n’orhwêra binji, binji, anasarûla. 7 Ngasi muguma ahâne nk’oku omurhima gwâge gunamubwîzire; arhahânaga nk’oli burhe, nisi erhi nk’osezîbwe; bulya Nyamuzinda azigira ohâna anashagalusirej. 8 Caba Nyamuzinda anahash’immushobôza enshôkano za ngasi lubero, lyo mubona ebi mmukwânîne muli byosi na ngasi mango, munabul’isi­gaza ebi mwajiramwo ngasi mukolo mwinja.9 Ntyo kwo biyandisirwe, mpuk: Agabire aminja gâge, ashobôza abakenyi; obushinganyanya bwâge buli bw’ensiku n’amango

10 Olyala ohà omuhinzi emburho n’omugati alya, ammuhà ninyu emburho erhali nyi, anayiluze, anammuyûshulire amalehe g’obushinganyanya bwinyu. 11 Ntâho murhacigalira obwo, munakolaga mwâbona oku mwankarhabâla abandi omu ngasi kantu, na ntyo Nyamuzinda avugwe omunkwa oku bulagizi bwirhu. 12 Bulyâla ogwo mukolo rnutagatifu kurhali kurhabâla kwône gurhabâla abatagatifu omu bulagîrire bwâbo, ci ciru gurhuma bavuga Nyamuzinda omunkwa bwenêne. 13 Oburhabâle bwinyu bukolaga bwâbazibûla amasù, bagashânize Nnâmahanga, kulya kuba mwayemîre okuyêrekana Emyanzi y’Akalembe ya Kristu buzira kuyibêra nshonyi, na bulya murhajiraga bujinisi omu kubarhabâla n’omu kurhabâla boshi. 14 N’okushenga bammushengera kuyêrekîne oku bwenêne bammurhonya, bulyâla enshôkano Nnâmahanga ammushobôzize eri nyinji bwenêne. 15 Nyamuzinda akonkwa oku nshôkano yâge erhankaderhwa!

10

III. Paolo ashuza balya bàli bamushobesire

Paolo arhaba ngonyi

1 Niehe Paolo mmuhunyire, mwe mukasinga, obutûdu n’obwinja bwa Kristu burhumire, nie erya ngonyi nka ndi embere zinyu, na nka ntammuliho nshube ntwâli. 2 Mmuhunyirage, rnwe rnukasinga, hano mpika eyo munda, ntarhengagamwo bulya burhwâli abagerêreza mpu mubiri gurhuhêka bacikêbwa mpu mbamwo. 3 Omu mubiri rhuba, neci, ci rhurhalwa kwa mubiri. 4 Nanga, amatumu rhulwamwo garhali ga bunya-mubiri, ci oku buzibu bwa Nyamuzinda gagwêrhe obuhashe bw’okuhongola ebishagala by’entambala by’abashombanyi. Emirâli rhwe rhuyitwamwo, 5 na ngasi bucîbone buderha mpu bwacîgererakwo okumanya Nyamuzinda, na ngasi bukengêre rhubugwârha mpira nti bushige Kristu .. 6 Na hano obumvi bwinyu buba bwimaâna, rhulingûzize okuhana ngasi yeshi waciderhe mpu arhenguha.

7 Okuli mushi murhakubishaga! Ocikubagire mpu ali wa Kristu, ashub’icija emurhima, amanye oku ali wa Kristu kwo nirhu rhuli bâge. 8 Bulya, ciru obwo buhashe bwirhu nankabulimbira okurhalusire olugero hitya, obwo buhashe Nyakasane àrhuhâga mpu rhummuyûbakemwo mwoyo, arhali mpu rhummushâbemwo ntankabubêra nshonyi. 9 Bulyala ntalonzizi mumanye mpu kummuyôbohya nnonza okummuyôbohya n’amaruba gâni. 10 «Amaruba gâge, kwo baderha, gali ga bulume ganali makali; ci erhi wankamubona yêne, ngonyi, n’iderha lyâge liri ntâlyo»; 11 Olimw’okwo kwa bene okwo, amanye oku oku rhuyôrha omu iderha ly’amaruba girhu nka rhurhahali, kwo rhwanayish’iyôrha omu bijiro birhu hano rhuba rhukola rhuli ekarhî kinyu.

Paolo arhaba mucibonyi

12 Rhurhadesiri nti rhucihiremwo oburhwâli bw’okucîyumanyanya nisi erhi obw’okucîgererakwo balya bacikunga bône. Ci omu kucîkunga bône n’omu kucîshushanya bône na nnene, nta bukengêre! 13 Rhwehe rhurhacîkuza kurhaluka olugerol, ci olugero Nyamuzinda arhugereragamwo erhi arhuhisa emwinyu, lwo rhwanacîgereramwo. 14 Rhurhanagandazizi okurhalusire olugero lwirhu, nka kulya rhurhali rhushubig’ihika emwinyu; ci rhwammuhisireho erhi rhummudwirhîre Emyanzi y’Akalembe ka Kristu. 15 Rhurharhalusire olugero n’okucîkungira emirimo ya bene, ci rhucîkubagîre oku, omu kuyushûka emunda muli buzira kurhalusa olugero lwirhu, 16 rhunalangalîre okuhisa Emyanzi y’Akalembe omu zindi ntambi kurhaluka emwinyu, ahali h’okulimbira emikolo mikole omu kwa bene. 17 Owalonza obukuzem, abulongeze muli Nyakasane! 18 Bulya arhali ocîkunga yêne ye gera, ci oyu Nyakasane akunga.

11

Paolo asêzîbwe okucîkuza yêne

1 Acibaga mwankanzigira nasirâha hitya! Caba neci mwandembera 2 Bulyâla okuyâgala munyâgîre kuli kuyâgalwa kwa Nyamuzinda. Kulya kuba nammuhîre mulume muguma yenene, nka mwana w’obunyere orhashubig’ihumwakwo w’okuyêreka Kristu. 3 Ci kwône nyôbohire bwenêne nti enkengêro zinyu zakasherêra zinacîkûle omu bwimâna bwa Kristu, nka kulyâla enjoka yarhebaga Eva n’obwenguhuza bwâyo. 4 Bulyâla erhi hankajira owayish’immuyigîriza owundi Kristu okuleka olya rhwammuyigîrizagya, erhi kwa­ nkaba kuhâbwa owundi Mûka okuleka olya mwahâbagwa, nisi erhi yindi Myanzi y’Akalernbe okuleka erya mwayankiriraga, murhankabula bwayemêra! 5 N’obwo ncikebirwe nti ezo «ntumwa nkulu» ntâco zindushire! 6 N’akaba nta bulenga bw’e kanwa njira, obumanye bwoki ntabuziri muli byoshi n’embere za boshi rhwammuyêresirekwo.

7 Ka kubiha nabihirage erhi nyunama nti mmulengeze, mmuyigîriza Emyanzi y’Akalembe ka Nnâmahanga buzira kuhûna kantu? 8 Zindi Ekleziya nànyazire, zo zampîre oburhabâle oku mukolo gwâni ekarhî kinyu. 9 N’obwôla nali emwinyu ntanagwêrhi cici, ntazidoheraga ndi; bene wirhu bàhubukaga e Macedoniya bo bampire ebi nal’indagîrirekwo. Muli byoshi nacilanga nti ntag’immuzidohera, nanacicîlanga. 10 Okuli kwa Kristu kundimwo kwo ndahîre: ako kalimbiriro kani ntâye wankakankulamwo omu cihugo c’Akaya! 11 Bu­lya kurhi? Ka mpu bulya ntammuzigira? Nyamuzinda yêne amanyire!

12 Oku nyôrha njira, nashub’ikakujira, Iyo mbatwîra omu myanzi balya bakaz’ilonza aha bankalimbira mpu bayumanana nirhu. . 13 Bulya abantu ba bene bo liri irumbi mpu ntumwa, bakozi endyâlya bakag’irhebana mpu ntumwa za Kristu. 14 N’okwo kurhankasomeza ndi; bulya Shetani naye anacîyôze nka malahika wa bumoleke. 15 Kuziga kurhali kudarhi abaganda bâge nabo bacîyôze nka ntumwa za bushinganyanya. Ci obuzinda bwâbo kwo nabo bwanaba ak’ebijiro byâbo.

16 Nashub’iderha là: harhabaga owamanya mpu ngwêrhwe n’isirhe. Na mukakuderha, yemêragi mbe musirhe, lyo nani mba nka nacîkunga hitya. 17 Oku nkola naderha, ntakuderhe oku bwa Nyakasane, ci nka kula omusirhe anaba, erhi nnamanyire bwinja oku ngwêrhe ebyankalimbirwa. 18 Kulya kuba bandi banji bacîkunga kwa mubiri, ka nani ntang’icîkunga! 19 Mwe benge, murhahugûga amadâga muba mweshi! 20 Neci, banamrnujire bajà, munacihumbîre; bakammulya babishi, munacihulikire; banammunyage, bammugayaguze, bammuhe ciru n’omulimba omu irhama, murhanahinye. 21 Nkudesire nti Iyo enshonyi zimmugwârha. Nkaba kwo mumanya mpu rhurhali balume!

Ci ngasi eci balimbira coshi, -ka nkuderhe nk’ogwêrhwe n’isirhe,- nani, nanacîrimbira. 22 Bali Bayahudi, nani ndi wundi! Bali b’oku nkomoka y’A­brahamu; ci nani! 23 Bali Baganda ba Kristu, -lero nkola naderha nka musirhe, ­nie ono mbalushire! Mbalushire omu kuluza emikolo, omu kushwêkwa kanji-kanji omu kushûrhwa okurhalusize olugero. Kanga nalinzir’ifà? 24 Karhanu koshi nashûrhwa n’Abayahudi erya mikoba makumi asharhu na rnwenda. 25 Empindo nazishûsirwe kasharhu; nabandwa amabuye liguma; nazika omu nyanja kasharhu; nashinga mulegerere muguma na budufu buguma omu ndalâla y’enyanja. 26 Kanji-kanji erhi omu njira ndi; enyishi zampusha; nalinz’igwa omu bishumusi; nalinz’iyîrhwa n’ab’emwirhu; abapagani bampusha; nali­ nz’ifira omu cishagala; omu irungu niene niene; enyanja yalinz’impêka; nali­nz’iyîrhwa n’endyâla mpu bene wirhu. 27 mbalushire omu kukola n’omu ku­rhama; kanji-kanji nalazire ntanahebiri olugohe oku lundi; ishali n’enyôrha, okucîshalisa kanji-kanji, okukayûla n’okubula eci nacibwîka. 28 Ntadesiri n’ebindi… Ngasi lusiku erhi omurhima gukangalire erhi Ekleziya zoshi zirhuma. 29 Ndi oba ngonyi, nkanabula bwagonyâla nani? Ndi ohirima, nkanabula bwayumva mbabîre bwenêne?

30 Akabaga kwo badesire mpu rhucîkuze, niehe buzamba bwâni nalimbira. 31 Nyamuzinda n’Ishe wa Nnawirhu Yezu -olya okayagirwa ensiku n’amango! – arhahabiri oku ntanywerha. 32 E Damasi, omurhambo wa mwâmi Areta àrhegeka mpu balange olugo lw’e Damasi lyo bangwârha. 33 Omu cirhimbiri bampebire, bacigeza aha kabonezo, banyandagaza oku lukuta, na ntyo namufulumuka omu nfune.

12

1 Akaba kukwânîne rhucîkuze, -ci kunali kurhamira busha.- nkolaga naderha n’oku Nyakasane ambonekeraga n’ebi ambishûlîre. 2 Nyishi omuntu muli Kristu hamagera myâka ikumi n’ini. Oyo muntu, -erhi ali ahêsire omubiri, ntishi erhi agusiga ntishi, Nyamuzinda yêne amanyire, – erhi bamuzirundukana omu malunga, bamuhisa omu irunga lya kasharhu. 3 Nyishi oku oyo muntu, erhi ali ahesire omubiri, ntishi, agusga, ntishi, Nyamuzinda yêne amanyire, – 4 bamuzurundukîne omu paradizo, ayumva ebinwa birhankaderhwa; ebi ayumvîrhe omuntu arhayemêrirwi okubiderha. 5 Oyo muntu, neci, nanamulimbira; ci nie niehe ntankalimbira oburhali buzamba bwâni. 6 Ncilonzagya okucîkuza, lirhankabire isirhe; bulya ntankadesire ebirhali by’okuli. Ci nalekeraga aho, hakanajira owacinyikebwa mukulu kulusha oku abwîne ndi, nisi erhi oku ayumva naderha.

7 Lyo n’obukulu bw’ebyo banfulûliraga burhag’irhuma nacîbona, bampeba akababo omu mubiri, kali nka ntumwa ya Shetani ekaz’intimba ebifundo. 8 Namahûna Nyakasane kasharhu erhi okwôla kurhuma, nti amuntenzekwo. 9 Naye ambwira, erhi: «Enshôkano yâni erhakunyihiri; bulya obuhashe bwâni omu buzamba mwo bucîyerekana». Nkolaga nsimire okulimbira obuzamba bwâni, lyo obuhashe bwa Kristu bumbêramwo. 10 Okwôla kwo kurhuma nyu­mva nsîmire omu buzamba bwâni, omu bijaci, omu malibuko, omu kurhindibuzibwa n’omu burhe, erhi Kristu orhuma. Bulya amango ndi muzamba, Iyo mba muzibu! 11 Ka ntashubirage musirhe! Mwe mwanarhumire. Kali singa mwe mwàli mwankunga! Bulya ntâco ndushirwe n’abo bali ntumwa nkulu, ciru nkaba ntali cici. 12 Ebiyêrekana oku ndi ntumwa, mwàbibwîne ekarhî kinyu: okulembera ngasi malibuko, ebimanyîso, ebisômerîne n’ebirhangâzo. 13 Ezindi Ekleziya cici zahâbirwe murhahâbagwa, aha nyuma ly’okuba nie ono nta­ mmuzidoheraga? Mumbabalire okwôla kubîha nammubîhîre! 14 Bukola bwa kasharhu obu ncîrheganyize okuja emwinyu, ntanammuzidohere. Arhali abâna bo babîkira ababusi. Ci ababusi bo babîkira abâna bâbo. 15 Niehe nnonzize okuhâna byoshi n’oku cihâna niene nieshi-nieshi erhi mwe murhuma. Obûla mmuzigire kulusha, ka kukwânîne munzigire kunyi? 16 Erhi «Kubage!» nie ono ntammuzidoheraga; ci kulya kuba nali mwe­ngûza, nammugwârhira omu bwengen. 17 Ewe, k’abanarhumaga emwinyu bàlimwo muguma warhumire nammuyungukirakwo? 18 Nayinginga Tito, nanamurhuma bo n’olya mwene wirhuo. Ka Tito ammuyungukirekwo? K’arhali njira nguma rhwalimwo, muguma akula okugula aha, owundi akuhebe ho?

Paolo ayôbohire okurhimâna Abakorinti omu mabî

19 Kurhenga mira mucîkêbwa mpu kusamba rhusamba embere zinyu! E­mbere za Nnâmahanga rhuderhera muli Kristu. Ebyo byoshi, bene wirhu, kuderha nti muje embere. 20 Bulya nyôbohire nti nkaba hano nyisha, arhali oku nnonzize mube kwo nashanga muyôsire; nti ninyu mwakanashanga nyôsire oku murhalonzizi mbe; nti nakanashanga mulimwo ennongwe, obwâgalwa, omungo, orhudali, okuderherana kubî, okuhûranana, obucîbone n’akavulindi. 21 Nyôbohire nti amango nashubira eyo, Nyamwagirwa Nyamuzinda akanambonêsa enshonyi embere zinyu, nti hakanajira banji nalakira bajizire ebyâha, banabula bwacîyunjuza oku bijiro byâbo by’okubî, by’okuhusha n’eby’okukala enshonyi.

13

1 Bukola bwa kasharhu obûla nja emwinyu. Ngasi lubanja lukatubwa oku cimwa ca bahamîrizi babiri erhi basharhup. 2 Nakubwîzire balya bajizire ebyâha burhanzi, nakubwîra n’abandi boshi, nnaba nanashub’ikuderha ka­ndi ene ntabalimwo, nka kulya najiraga erhi ndi eyo obwa kabiri: nkashubira eyo, lero ntâbe bwonjo. 3 Nkabaga mulonzize mubone oku Kristu odwîrhe aderhera omu kanwa kâni? Yehe erhaba ngonyi embere zinyu, ci ajira obuhashe muli mwe. 4 Abambiragwa oku musalaba erhi kugonyâlaq kurhuma, ci azîne oku buhashe bwa Nyamuzinda. Na nirhu, rhuli ngonyi muli ye, neci, ci rhwayish’iyôrha rhuzîne haguma naye oku buhashe bwa Nyamuzinda muli mwe.

5 Ninyu mwêne mubage nka mwagerêreza, mulole erhi munali omu buyemêre; mucîrhangule mwêne. Ka ninyu mwêne murhamanyiri oku Yezu Kristu ammulimwo? Nkaba abage erhi muli mihera! 6 Ahali nkaba mwamanya oku rhwehe rhurhali mihera! 7 Rhudwîrhe rhwashenga Nnâmahanga ammurhabâle murhajiraga okubî; arhali kuderha nti Iyo babona oku rhuyâzize, ci kuderha nti lyo mw’oyo mujira okwinja, rhube rhwe rhuyâga. 8 Bulyâla rhurhagwêrhi buhashe bwa kulwîsa okuli, ci bwa kulwîra okuli bwône rhujira. 9 Neci, rhusîma rhw’ono rhube ngonyir, ninyu mube bazibu. Kwo rhunashenga omu nsengero zirhu okwo: nti mushube bimâna. 10 Co cirhumire nayandika nnandi kuli eco, nti lyo hano mba nkola mmuliho, ntag’ikaliha omu buhashe Nyakasane a­mpaga mpu nyûbake, ci arhali mpu nshabe.

Enfundiko

Amahano. Omusingo. Obwanga

11 Ntyo, bene wirhu, mushagaluke, mucîsêze okuba bimâna, muhanane omurhima, muyumvanye, mube n’omurhûla, na Nyamuzinda w’omurhûla aba ninyu. 12 Mulamusanye n’ehinunugurho hitagatifu. Abatagatifu boshi ba­ mmulamusize. 13 Enshôkano ya Nyakasane Yezu Kristu, n’obuzigire bwa Nyamuzinda, n’omulungano gwa Mûka Mutagatifu bibe ninyu mweshi!


 a1.12 : Obwenge bw’omubiri, bwo bwenge buyegemera eby’cen’ igulu.

 b1.14 : Olusiku lwa Nnawirhu Yezu Knstu, lwo lusiku lw olubanja luzinda.

 c1.15 : Enshôkano ya kabiri : masîma g’okubonakwo Paolo obwa kabiri ekarhî kâbo.

 d1.17 : Abashombanyi ba Paolo bakag’iderha mpu anakahiga binji, ci mpu arhajira ebi ahiga.

 e1.20 : «Amen» kuli kuderha: «Neci ntyo! Kwo biri ntyo, ebi odesire bisêzire».

 f1.21 : Amavurha g’obubatizo.

 g1.22 : Ecimanyiso cirhazazika c’Obubatizo n’Obukomezo. Ecikinja ca Mûka : lyo Isakramenta ly’Obukomezo.

 h2.1 : Paolo arhalonza okushubilerhera Abakorinti oburhe.

 i2.3 : Maruba marhanzi Paolo ayandikiraga Abakorinti; ci ago maruba gahezire. Abalenga banaderhe oku aga burhanzi gahezire, gala marhanzi go gàli ga kabirhi, n’aga ga kabiri go gàli ga kasharhu.

 j2.6 Omuntu wagayisagya Paolo. buno ahunyire abakristu b’e Korinti mpu bababalire oyo mwene wâbo.

 k2.9 : Galya maruba makali ago Paolo adesire; nkaba nshonyi zarhumire bagarhera!

 l3.6 : Olwandiko – Endagano ya Mîra – kuyirha luyirha, bulya luhâna amarhegeko, ci lurhahâna misi ya kugashimba. Muka yêhe – Endagano Mpyâhya – buzîne ahâna.

 m3.7 : Obuja-bugo bw’olufù: bulya amarhegeko ga mîra, owagavunaga, lufù atwîragwa. Ci nta misi obwo bugo bwahânaga y’okugashimba bwinja.

 n3.18 : Abashimbûlizi ba Kristu bali nka ndolero (cilolero) y’irenge lyâge; naye Kristu yo nshusho n’endolero y’irenge ly’Ishe.

 o4.4 Shetani oyo ocihamba mpu yekola nn’eri igulu, ye olya wabwira Yezu mpu amuharamye! (Mt 4, 9-11). Ntaye arhamanamanakwo.

 p4.4 rhulole amahugûlo omu 3, 18.

 q4.12 olufù luli lwajira omukolo gwâlwo: Omukolo n’amalibuko g’obugo’ bw’entumwa binyihya amagala gazo, ci byo birhuma Nnâmahanga ashobôza abemêzi obuzîne bw’okuli. Kwo omuganda ashusha Nnawâbo Yezu ntyo; Yezu acihanyire bunguke bw’abandi, kwo n’entumwa y’okuli ejira.

 r4.13 : Nshôkano ya Mûka Mutagatifu.

 s4.13 : Lul 115 (116), 10.

 t4.16 : Omuntu orhuli embunga gwo mubiri, n’orhulimwo, bwo buzîne rhwashobôlaga erhi rhuhinduka bana ba Nnâmahanga omu Bubatizo.

 u5.1 : Ogwo mûbako, gwo mubiri gw’irenge rhwâfûkane (1 Kr 15, 44-45).

 v5.2 : Omûbako gw’omu Irunga rhuguyambalire oku ogwo gundi: Rhwankalonza okuja omu irenge ly’ensiku n’amango buzira okurhang’ifa.

 w5.3 5, 3: Abayish’ishimânwa bayambîrhe, bo balya bâbe bacizîne, banali bajira ebijiro by’obulangashane amango Mwâmi yezu agaluka; n’abashangwe bashugunu, bo barhacibwisiri irenge lya Kristu kandi erhi bo balya bayish’iba bafîre amango Kristu ayisha (1 Kr 15, 51-53).

 x5.13 : Hali abakag’ilongôza Paolo mpu arhalusire olugero, mpu adwîrhe ajira nk’ogwê n’isirhe. Akaba ajizire nka muntu ohezire obukengêre, Nnâmahanga warhumag ajira ntyo; n’aka obukengere bwâge buli bugumaguma, bemêzi barholamwo obunguke.

 y5.21 : Nnâmahga abarhuzize Mwami Yezu obuhane bwoshi bw’ebyâha b’igulu.

 z6.2 : Iz 49, 8.

 a6.15 . Beliyari ye Shetani.

 b6.16 eidolos omu cigereki : «nshusho z’abazimu», kandi rhwanaderha nti «nshanga».

 c6.16 : Lub 29, 45.

 d7.11 :Oburhe bwa kuli Nnâmahanga: Bulya buhane Abakorinti bahaga olya wagayisagya Paolo. Erhi baba bamamuhana, ahinduka mwinja.

 e7.12 : Olya bagayisagya: omuntu Paolo arhumaga e Korinti.

 f8.4 : Abo batagatifu, bo bakristu b e Yeruzalemu.

 g8.15 : Lub 16, 18: Ebyo binwa biyêrekire amâna, bene Israheli balyaga omu irungu.

 h8.18 : Wabona Luka oyo adesire.

 i8.22 : Oyo «mwene wirhu» rhurhishi ye ndi; Paolo arhamudesiri izino.

 j9.7 : Mig 22, 8.

 k9.9 : Mig 22, 9; Lul 111 (112), 9.

 l10.13 :Oluge lw’omukolo gw’obugo bwa Paolo, liri igulu lyoshi. Muli okwo ntaye wankaderha mpu acigerera kuli ye.

 m10.17 : Owalonza obukuze……: Yer 9, 22-23; 1 Kr 1, 31.

 n12.16 : Eryo iderha lyàli lya bashombanyi ba Paolo.

 o12.18 12, 18: Lola 2 Kr 8, 18-22.

 p13.1 Bahamîrizi babiri erhi basharhu: Lush 1,15.

 q13.4 : Kugonyâla: kugonyohala.

 r13.9 : Abakorinti baba bazibu olugendo lwâbo lukaba lwimâna, Paolo anaba ngonyi obwo, bulya arhacigwêrhi igwarhiro ly’okukolêsa obuhashe bwâge, na ntyo anayâga.

Bibliya omu mashi na cigereki lulimi nshôko lwa Endagâno Mpyâhyâ AMARUBA MARHANZI EMWA ABAKORINTI

1CO – – DRC MASHI HEBREW BIBLE and MASHI GREEK

Munkwa munene oku barhumisi ba Yezu na Ekleziya

bakolaga na C.D.P.C.L. Bukavu,  bulya omu EBIBLIYA NTAGATIFU,

Verbum Bible, Kinshasa 1992, rhudômire binwa binji bya mashi.

AMARUBA MARHANZI MUTAGATIFU PAOLO AYANDIKIRAGA ABAKORINTI

1

Enshokolezi

Paolo acimanyîsa, ahâna omusingo anavuga omunkwa

1 Paolo wahamagalagwa mpu abe ntumwa ya Yezu Kristu oku bulonza bwa Nyamuzinda, na mwene wirhu Sositeni, 2 oku Ekleziya ya Nyamuzinda eri e Korinti, kuli balya bacêsibwe muli Yezu Kristu, bahamagalwa mpu babe batagatifu haguma na balya boshi baderha izîno lya Nyakasane Yezu Kristu, Nnâmahanga wirhu na Nnâhamwâbo, ngasi aha bali boshi. 3 Kuli mwe en­shôkano n’obuholo bw’emwa Larha Nyamuzinda na Nyakasane Yezu Kristu!

4 Ntahusa kuvuga Nyamuzinda omukwa erhi mwe murhuma kw’erya nsho­kano ya Nnâmahanga mwahâbagwa muli Yezu Kristu. 5 Bulya muli Ye, mwayunjuzîbwe obuhirhi boshi, bulya bw’oluderho lwa Nnâmahanga boshi na bulya bw’obumanye boshi, 6 kulya kuba ebinwa bya Kristu byasêzire muli mwe. 7 Na ntyo nta ngalo ya nshôkano mubuzire, obu mudwîrhe mwalinga okuciyêrekanaa kwa Nnawirhu Yezu Kristu. 8 Yene wayôrha ammuzibuhya, Iyo muyêra oku Lusiku Iwa Nnawirhu Yezu Kristub. 9 Arhatwa omu kanwa kage oyo Nyamuzinda wammuhamagalaga omu cinyabuguma c’Omugala, Nnawirhu Yezu Kristu.

I. Okurhayumvanya n’okusârhaza

Ka Kristo ali muberemwo?

10 Mwe mukasinga mâshi, bene wirhu, oku izîno lya Nnawirhu Yezu Kristo, muyumvanye; mumanye mwankac’iberamwo; mube baguma omu murhima , n’omu nkengêro. 11 Bulya, yagi bene wirhu, nayumvirhe kuli mwe, oku bantu b’emwa Kolowe, mpu akadali kali ekarhî kinyu. 12 Kwo kuderha oku ngasi muguma anakaderha, erhi: «Niono, ndi wa Paolo! Nani, ndi wa Apolo! Nani, ndi wa Kefa! Nani niehe, ndi wa Kristu!» 13 Ewe, ka Kristu aligi muberemwo? Ka Paolo ye wammubambiragwa oku musalaba? Nisi k’ow’izîno lya Paolo mwabatizibagwa? 14 Mvuzire Nyamuzinda omunkwa, kulya kuba ntâye nabati­zize muli mwe, kuleka Krispi na Kayo. 15 Ntyo kurhâbe owaderha mpu mwabatizîbwe oku izîno lyâni. 16 Neci we! nabatizize n’aba aha mwa Stefano. Nta handi nkengîre nabatizize omuntu!

Obushinganyanya bw’igulu n’obushinganya bw’abakristu

17 Bulya Kristu arhantumaga mpu mbatize, ci mpu mmanyîse Emyanzi y’ Akalembe, na buzira okukolesa obwenge bw’enderhoc, omusalaba gwa Kristu gwankashuba busha. 18 Neci, oluderho lw’omusalaba liri isirhe oku mihera, ci oku bâyacire, kuli rhwe, buli buhashe bwa Nyamuzinda. 19 Bulya kuyandisirwe, mpud: «Nâshaba obushinganyanya bw’abashinganyanya, nahirigisa obukengere bw’ab’obukengere bunji». 20 Omushinganyanya ngahi aligi? Ngahi aligi omuntu wasomire binji? Omurhimanya wa hano nshi ngahi aba wâni? Obushi­nganyanya bw’igulu ka Nyamuzinda arhabuhindulaga isirhe? 21 Bulya n’obu­shinganyanya bwâlyo igulu lirhamanyaga Nyamuzinda omu bushinganyanya bwâge, Nyamuzinda anacilonza okuciza abemêzi n’isirhe ly’enyigîrizo zâge . 22 Neci, Abayahudi bahûna ebimanyîso, nabo Abagereki balonza obushinga­nyanya! 23 Rhwehe rhuyigîriza Kristu, olya bamanikaga oku musalaba. Oku Bayahudi ziri nshonyi, n’oku bapagani liri isirhe, 24 ci oku bahamagale, Abayahudi n’Abagereki, Kristu ali buhashe bwa Nyamuzinda na bushinganya­nya bwa Nyamuzinda, 25 Bulya ehiri isirhe emwa Nyamuzinda, hilushire abantu obushinganyanya, n’ehiri ngonyi emwa Nyamuzinda hilushire abantu emisi. 26 Mâshi bene wirhu, ka murharhang’ilola oku mwahamagalagwa. Abagwêrhe obushinganyanya bw’eby’en’igulu barhali banji, n’abagwêrhe obuhashe ba­rhali banji, n’ababurhe nabo barhali banji. 27 Ci eliri isirhe en’ igulu; Iyo Nyamuzinda acîshozire, mpu ayagîrizemwo abashinganyanya; n’obuli buza­mba en’igulu, bwo Nyamuzinda acîshozire, mpu abonêsemwo emisi enshonyi; 28 ehirhagwêrhi maburhwa minja en’igulu, hirya bagayayaguza, ehyo hyo Nyamuzinda acîshozire; acîshoga ehirhahali, mpu hihirigise ehihali, 29 mpu Iyo harhag’iba eciremwa cacîbona embere za Nyamuzinda. 30 Bulya ye wa­mmuhisagya muli Yezu Kristu, owahindusire bushinganyanya bwirhu w’e­mwa Nyamuzinda na bwimâna bwirhu, na butagatifu na bucunguzi bwirhu; 31 mpu Iyo nk’oku biyandisirwee, owalonza obukuze, abulongeze muli Nyakasane.

ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Α

1

Greeting and Thanksgiving

1 Παῦλος κλητὸς ἀπόστολος Χριστοῦ Ἰησοῦ διὰ θελήματος θεοῦ καὶ Σωσθένης ὁ ἀδελφὸς 2 τῇ ἐκκλησίᾳ τοῦ θεοῦ τῇ οὔσῃ ἐν Κορίνθῳ, ἡγιασμένοις ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ, κλητοῖς ἁγίοις, σὺν πᾶσιν τοῖς ἐπικαλουμένοις τὸ ὄνομα τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐν παντὶ τόπῳ, αὐτῶν καὶ ἡμῶν 3 χάρις ὑμῖν καὶ εἰρήνη ἀπὸ θεοῦ πατρὸς ἡμῶν καὶ κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ. 4 Εὐχαριστῶ τῷ θεῷ μου πάντοτε περὶ ὑμῶν ἐπὶ τῇ χάριτι τοῦ θεοῦ τῇ δοθείσῃ ὑμῖν ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ, 5 ὅτι ἐν παντὶ ἐπλουτίσθητε ἐν αὐτῷ, ἐν παντὶ λόγῳ καὶ πάσῃ γνώσει, 6καθὼς τὸ μαρτύριον τοῦ Χριστοῦ ἐβεβαιώθη ἐν ὑμῖν, 7 ὥστε ὑμᾶς μὴ ὑστερεῖσθαι ἐν μηδενὶ χαρίσματι ἀπεκδεχομένους τὴν ἀποκάλυψιν τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ 8 ὃς καὶ βεβαιώσει ὑμᾶς ἕως τέλους ἀνεγκλήτους ἐν τῇ ἡμέρᾳ τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ [Χριστοῦ]. 9 πιστὸς ὁ θεός, δι᾽ οὗ ἐκλήθητε εἰς κοινωνίαν τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ κυρίου ἡμῶν. Divisions in the Church 10 Παρακαλῶ δὲ ὑμᾶς, ἀδελφοί, διὰ τοῦ ὀνόματος τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ἵνα τὸ αὐτὸ λέγητε πάντες καὶ μὴ ᾖ ἐν ὑμῖν σχίσματα, ἦτε δὲ κατηρτισμένοι ἐν τῷ αὐτῷ νοῒ καὶ ἐν τῇ αὐτῇ γνώμῃ. 11 ἐδηλώθη γάρ μοι περὶ ὑμῶν, ἀδελφοί μου, ὑπὸ τῶν Χλόης ὅτι ἔριδες ἐν ὑμῖν εἰσιν. 12 λέγω δὲ τοῦτο ὅτι ἕκαστος ὑμῶν λέγει, Ἐγὼ μέν εἰμι Παύλου, Ἐγὼ δὲ Ἀπολλῶ, Ἐγὼ δὲ Κηφᾶ, Ἐγὼ δὲ Χριστοῦ. 13 μεμέρισται ὁ Χριστός; μὴ Παῦλος ἐσταυρώθη ὑπὲρ ὑμῶν, ἢ εἰς τὸ ὄνομα Παύλου ἐβαπτίσθητε; 14 εὐχαριστῶ [τῷ θεῷ] ὅτι οὐδένα ὑμῶν ἐβάπτισα εἰ μὴ Κρίσπον καὶ Γάϊον, 15ἵνα μή τις εἴπῃ ὅτι εἰς τὸ ἐμὸν ὄνομα ἐβαπτίσθητε. 16 ἐβάπτισα δὲ καὶ τὸν Στεφανᾶ οἶκον, λοιπὸν οὐκ οἶδα εἴ τινα ἄλλον ἐβάπτισα. 17 οὐ γὰρ ἀπέστειλέν με Χριστὸς βαπτίζειν ἀλλ᾽ εὐαγγελίζεσθαι, οὐκ ἐν σοφίᾳ λόγου, ἵνα μὴ κενωθῇ ὁ σταυρὸς τοῦ Χριστοῦ.

Christ the Power and Wisdom of God

18 Ὁ λόγος γὰρ ὁ τοῦ σταυροῦ τοῖς μὲν ἀπολλυμένοις μωρία ἐστίν, τοῖς δὲ σῳζομένοις ἡμῖν δύναμις θεοῦ ἐστιν. 19 γέγραπται γάρ, Ἀπολῶ τὴν σοφίαν τῶν σοφῶν καὶ τὴν σύνεσιν τῶν συνετῶν ἀθετήσω. 20 ποῦ σοφός; ποῦ γραμματεύς; ποῦ συζητητὴς τοῦ αἰῶνος τούτου; οὐχὶ ἐμώρανεν ὁ θεὸς τὴν σοφίαν τοῦ κόσμου; 21 ἐπειδὴ γὰρ ἐν τῇ σοφίᾳ τοῦ θεοῦ οὐκ ἔγνω ὁ κόσμος διὰ τῆς σοφίας τὸν θεόν, εὐδόκησεν ὁ θεὸς διὰ τῆς μωρίας τοῦ κηρύγματος σῶσαι τοὺς πιστεύοντας 22 ἐπειδὴ καὶ Ἰουδαῖοι σημεῖα αἰτοῦσιν καὶ Ἕλληνες σοφίαν ζητοῦσιν, 23 ἡμεῖς δὲ κηρύσσομεν Χριστὸν ἐσταυρωμένον, Ἰουδαίοις μὲν σκάνδαλον, ἔθνεσιν δὲ μωρίαν, 24 αὐτοῖς δὲ τοῖς κλητοῖς, Ἰουδαίοις τε καὶ Ἕλλησιν, Χριστὸν θεοῦ δύναμιν καὶ θεοῦ σοφίαν 25 ὅτι τὸ μωρὸν τοῦ θεοῦ σοφώτερον τῶν ἀνθρώπων ἐστὶν καὶ τὸ ἀσθενὲς τοῦ θεοῦ ἰσχυρότερον τῶν ἀνθρώπων. 26 Βλέπετε γὰρ τὴν κλῆσιν ὑμῶν, ἀδελφοί, ὅτι οὐ πολλοὶ σοφοὶ κατὰ σάρκα, οὐ πολλοὶ δυνατοί, οὐ πολλοὶ εὐγενεῖς 27 ἀλλὰ τὰ μωρὰ τοῦ κόσμου ἐξελέξατο ὁ θεός, ἵνα καταισχύνῃ τοὺς σοφούς, καὶ τὰ ἀσθενῆ τοῦ κόσμου ἐξελέξατο ὁ θεός, ἵνα καταισχύνῃ τὰ ἰσχυρά, 28 καὶ τὰ ἀγενῆ τοῦ κόσμου καὶ τὰ ἐξουθενημένα ἐξελέξατο ὁ θεός, τὰ μὴ ὄντα, ἵνα τὰ ὄντα καταργήσῃ, 29 ὅπως μὴ καυχήσηται πᾶσα σὰρξ ἐνώπιον τοῦ θεοῦ. 30 ἐξ αὐτοῦ δὲ ὑμεῖς ἐστε ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ, ὃς ἐγενήθη σοφία ἡμῖν ἀπὸ θεοῦ, δικαιοσύνη τε καὶ ἁγιασμὸς καὶ ἀπολύτρωσις, 31 ἵνα καθὼς γέγραπται, Ὁ καυχώμενος ἐν κυρίῳ καυχάσθω.

2

1 Niehe , bene wirhu, erhi nyisha emwinyu, ntayishag’immubwîraa obuhamîrizi bwa Nyamuzinda n’enderho z’obukulu nisi erhi z’obushinganyanya. · 2 Nanga, omu karhî kinyu ntaderhaga nti manyire kandi kantu okuleka Yezu Kristu, n’olya Yezu Kristu bamanikaga oku musalaba 3 Na niene; erhi ndi eka­rhî kinyu, nali nka ngonyi, mwôba, nali nnandwîrhe nadirhimana. 4 N’enderho zani n’obugo bwâni birhàli nka binwa bya kuyemêza by’obushinganyanya; ci bwàli buhamîrizi bwa Mûka n’obuhashe bwâge, 5 ly’obuyemêre bwinyu burhayegemera obushinganyanya bw’abantu, ci obuhashe bwa Nyamuzinda yêne. 6 N’obwo abakola bimâna bya bugula mbabwîriza, cikwâne arhali bula bugula bwa mw’eri igulu, arhanali bula bw’abaluzi b’en’igulu bayish’ihirigirha. 7 Ci obushinganyanya rhuderha, bunali bushinganya bwa Nyamuzinda, buma­nye bw’ihwe bwayôrhaga buba bufulike, bulya Nyamuzinda ali arhubîkirebwo kurhenga embere ly’amagana g’emyaka, mpu buyish’iba irenge lirhu. 8 Obwo bushinganyanya nta muluzi wa mw’eri igulu obuyishi, -bacibumanyaga, barhankabambire Nyakasane w’irenge oku musalaba;- 9 ci nka kulya biyandisirwe, rhudwîrhe rhwammubwîraf ebi isù lurhasag’ibona, n’ebi okurhwiri kurhasag’iyumva, n’ebirhasag’isôkera omu murhima gw’omuntu, birya byoshi Nyamuzinda arheganyizagya abamuzigira. 10 Bulya rhwe Nyamuzinda abimanyisize n’Omûka gwâge; na Mûka ye vûlula byoshi, ciru n’amahwe ga Nyamuzinda. 11 Omu bantu ka hali oyishi eciba omu muntu okuleka omûka gwâge? Kwo n’okwo, ntâye oyishi amahwe ga Nyamuzinda okuleka Omûka gwa Nyamuzinda. 12 Ci rhwono, arhali mûka gw’en’igulu rhwahabirwe, ci Mûka gwa Nyamuzinda, Iyo rhumanya enshôkano Nyamuzinda arhugabîre. 13 Na nka rhwaziderha, rhurhaziderha omu iderha lyayigîrizibagwa n’obushinganyanya bw’abantu, ci omu iderha rhwayigîrizibagwa na Mûka; ye manyîsa eby’omûka omu iderha ly’omûka. 14 Omuntu ocîkubagira oku bwêge yênene, arharhimanya ebirhenga emwa Mûka gwa Nyamuzinda, bulya kuli ye liri isirhe, arhankanabimanya, bulya ebyo bimanyikana n’oburhabâle bwa Mûka. 15 Omuntu ocîkubagira Mûka yêhe, atwa emmanja za ngasi byoshi, ci yêhe arhatwîrwa na ndi. 16 Ndi okola omanyire ebi Nyakasane agererîze, akaderhaga mpu amuhanûla? Ebi Kristu agerêrîze rhwêhe rhubigwêrheg.

ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Α

2

Proclaiming Christ Crucified

1 Κἀγὼ ἐλθὼν πρὸς ὑμᾶς, ἀδελφοί, ἦλθον οὐ καθ᾽ ὑπεροχὴν λόγου ἢ σοφίας καταγγέλλων ὑμῖν τὸ μυστήριον τοῦ θεοῦ. 2 οὐ γὰρ ἔκρινά τι εἰδέναι ἐν ὑμῖν εἰ μὴ Ἰησοῦν Χριστὸν καὶ τοῦτον ἐσταυρωμένον. 3 κἀγὼ ἐν ἀσθενείᾳ καὶ ἐν φόβῳ καὶ ἐν τρόμῳ πολλῷ ἐγενόμην πρὸς ὑμᾶς, 4 καὶ ὁ λόγος μου καὶ τὸ κήρυγμά μου οὐκ ἐν πειθοῖ[ς] σοφίας [λόγοις] ἀλλ᾽ ἐν ἀποδείξει πνεύματος καὶ δυνάμεως, 5 ἵνα ἡ πίστις ὑμῶν μὴ ᾖ ἐν σοφίᾳ ἀνθρώπων ἀλλ᾽ ἐν δυνάμει θεοῦ.

The Revelation by God’s Spirit

6 Σοφίαν δὲ λαλοῦμεν ἐν τοῖς τελείοις, σοφίαν δὲ οὐ τοῦ αἰῶνος τούτου οὐδὲ τῶν ἀρχόντων τοῦ αἰῶνος τούτου τῶν καταργουμένων 7 ἀλλὰ λαλοῦμεν θεοῦ σοφίαν ἐν μυστηρίῳ τὴν ἀποκεκρυμμένην, ἣν προώρισεν ὁ θεὸς πρὸ τῶν αἰώνων εἰς δόξαν ἡμῶν, 8 ἣν οὐδεὶς τῶν ἀρχόντων τοῦ αἰῶνος τούτου ἔγνωκεν· εἰ γὰρ ἔγνωσαν, οὐκ ἂν τὸν κύριον τῆς δόξης ἐσταύρωσαν. 9 ἀλλὰ καθὼς γέγραπται, Ἃ ὀφθαλμὸς οὐκ εἶδεν καὶ οὖς οὐκ ἤκουσεν καὶ ἐπὶ καρδίαν ἀνθρώπου οὐκ ἀνέβη, ἃ ἡτοίμασεν ὁ θεὸς τοῖς ἀγαπῶσιν αὐτόν. 10 ἡμῖν δὲ ἀπεκάλυψεν ὁ θεὸς διὰ τοῦ πνεύματος τὸ γὰρ πνεῦμα πάντα ἐραυνᾷ, καὶ τὰ βάθη τοῦ θεοῦ. 11 τίς γὰρ οἶδεν ἀνθρώπων τὰ τοῦ ἀνθρώπου εἰ μὴ τὸ πνεῦμα τοῦ ἀνθρώπου τὸ ἐν αὐτῷ; οὕτως καὶ τὰ τοῦ θεοῦ οὐδεὶς ἔγνωκεν εἰ μὴ τὸ πνεῦμα τοῦ θεοῦ. 12 ἡμεῖς δὲ οὐ τὸ πνεῦμα τοῦ κόσμου ἐλάβομεν ἀλλὰ τὸ πνεῦμα τὸ ἐκ τοῦ θεοῦ, ἵνα εἰδῶμεν τὰ ὑπὸ τοῦ θεοῦ χαρισθέντα ἡμῖν 13 ἃ καὶ λαλοῦμεν οὐκ ἐν διδακτοῖς ἀνθρωπίνης σοφίας λόγοις ἀλλ᾽ ἐν διδακτοῖς πνεύματος, πνευματικοῖς πνευματικὰ συγκρίνοντες. 14 ψυχικὸς δὲ ἄνθρωπος οὐ δέχεται τὰ τοῦ πνεύματος τοῦ θεοῦ· μωρία γὰρ αὐτῷ ἐστιν καὶ οὐ δύναται γνῶναι, ὅτι πνευματικῶς ἀνακρίνεται. 15 ὁ δὲ πνευματικὸς ἀνακρίνει [τὰ] πάντα, αὐτὸς δὲ ὑπ᾽ οὐδενὸς ἀνακρίνεται. 16 τίς** γὰρ **ἔγνω νοῦν κυρίου, ὃς συμβιβάσει αὐτόν; ἡμεῖς δὲ νοῦν Χριστοῦ ἔχομεν.

3

1 Bene wirhu, niehe ntahasha okummushambâza nka bantu bac’ikubagira Mûka, ci nka bantu bacîkubagira eby’omubiri, nka bâna barho muli Kristu. 2 Mpyuhyu nammuhîre nti munywe, ci ntammulisagya biryo bizibu; bulya murhankashubir’ibigala; ciru na buno murhankashub’ihasha, 3 kulya kuba muciciîkubagira eby’omubiri. Oku haciri obwâgalwa n’akadali ekarhî kinyu, k’erhi murhaciri bantu bacîkubagira eby’omubiri obwo, k’erhi n’olugendo lwinyu lurhali nka lwa bantu kwône obwo? 4 Bulya mubwîrana, mpu: «Niono, ndi wa Paolo», n’owundi, mpu: .«Nani, Apolo ye ndikwo», ka kurhali kwa bantu kwône okwo?

Omukolo gw’abaja-bugo

5 Apolo aligi cici? Na Paolo aligi cici? Bashizi bammuhisagyakwo obuyemeêre, na ngasi muguma wa muli bo nk’oku Nyakasane amushobôzize. 6 Nie ono nazindaga nahinga, Apolo adômera; ci Nyamuzinda ye wàkuzize emburho. 7 N’ohinga arhali cici, n’odômera kwo na kwo, ci okuza emburho yêne Nyamuzinda. 8 Ohinga n’odômera bo baguma, ci ngasi muntu ayish’ihembwa nk’oku anakozire. 9 Bulya kugwâsa rhugwâsa Nyamuzinda; muli ishwa lya Nyamuzinda, muli bûbake bwa Nyamuzinda.

10 Nk’oku nanal’impîrwe enshôkano ya Nnâmahanga, naj’aho, nabanda ibuye lirhanzi omu ciriba, nka kula omûbasi mwinja anajira. Owundi ayubakirakwo. Ci ngasi muguma alole bwinja kurhi ayûbasirekwo. 11 Bulya ntaye wankabanda ecindi ciriba kuleka ecihali, kwo kuderha Yezu Kristu. 12 E­ rhi omuntu ankayûbakirakwo eco ciriba n’amasholo, erhi n’ebyûma, erhi n’amabuye g’engulo ndârhi, erhi n’emirhi, erhi n’obukere, nisi n’obwâsi, 13 omu­kolo gwa ngasi muguma gwanayish’ibonekana. Olusikuh lwanaguyêrekane, bulya olwo Lusiku omu muliro lwayish’imanyirwa, n’ogwo muliro gwo gwâmanyîse omulimo gwa ngasi rnugurna nk’oku gunali. 14 Obûbake bw’ornuntu erhi bwankasêra oku ciriba, nnabo anahâbwa oluhembo. 15 Obûbake bw’omuntu erhi bwankagulumira, nnabo anahona; yehe anacira yêne, cikwône nka owagera omu bwihîrà.

16 Ka murhamanyiri oku muli nyumpa ya Nyamuzinda n’oku Omûka gwa Nyamuzinda gummulimwo? 17 Erhi hankajira owashâba aka-Nyamuzinda, Nyamuzinda anamushabûla. Bulya aka-Nyamuzinda kaba katagatifu, n’ako ka-Nyamuzinda, mwe ko.

Amahano

18 Ntâye ocîrhebage yêne! Muli mwe erhi hankajira owacîkebwa mpu ali mushinganyanya omu masù g’eri igulu, acîjire musirhe ly’aba mushinganyanya; 19 bulya obushinganyanya bwa mw’eri igulu buba isirhe omu masù ga Nyamuzinda. Kuyandisirwe, mpui: «Ye gwakiza abashinganyanya omu mirhego yabo»; 20 na kandi, mpuj: «Nyakasane ayishi enkengêro z’abashinganyanya»; arhahabiri oku ziri za busha. 21 Ntyo, ntâye ocîkuzizagye irenge ly’abantu; bulya byoshi biri binyu: 22 abe Paolo, abe Apolo, abe Kefa, libe igulu, bube buzîne erhi lufù, bibe by’ene erhi b’irhondo, byoshi biri binyu; 23 ci mwoyo mubà ba Kristu, na Kristu abà wa Nyamuzinda.

ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Α

3

Fellow Workmen for God

1 Κἀγώ, ἀδελφοί, οὐκ ἠδυνήθην λαλῆσαι ὑμῖν ὡς πνευματικοῖς ἀλλ᾽ ὡς σαρκίνοις, ὡς νηπίοις ἐν Χριστῷ. 2 γάλα ὑμᾶς ἐπότισα, οὐ βρῶμα· οὔπω γὰρ ἐδύνασθε. ἀλλ᾽ οὐδὲ ἔτι νῦν δύνασθε, 3 ἔτι γὰρ σαρκικοί ἐστε. ὅπου γὰρ ἐν ὑμῖν ζῆλος καὶ ἔρις, οὐχὶ σαρκικοί ἐστε καὶ κατὰ ἄνθρωπον περιπατεῖτε; 4 ὅταν γὰρ λέγῃ τις, Ἐγὼ μέν εἰμι Παύλου, ἕτερος δέ, Ἐγὼ Ἀπολλῶ, οὐκ ἄνθρωποί ἐστε; 5 τί οὖν ἐστιν Ἀπολλῶς; τί δέ ἐστιν Παῦλος; διάκονοι δι᾽ ὧν ἐπιστεύσατε, καὶ ἑκάστῳ ὡς ὁ κύριος ἔδωκεν. 6ἐγὼ ἐφύτευσα, Ἀπολλῶς ἐπότισεν, ἀλλ᾽ ὁ θεὸς ηὔξανεν 7 ὥστε οὔτε ὁ φυτεύων ἐστίν τι οὔτε ὁ ποτίζων ἀλλ᾽ ὁ αὐξάνων θεός. 8 ὁ φυτεύων δὲ καὶ ὁ ποτίζων ἕν εἰσιν, ἕκαστος δὲ τὸν ἴδιον μισθὸν λήμψεται κατὰ τὸν ἴδιον κόπον 9 θεοῦ γάρ ἐσμεν συνεργοί, θεοῦ γεώργιον, θεοῦ οἰκοδομή ἐστε. 10 Κατὰ τὴν χάριν τοῦ θεοῦ τὴν δοθεῖσάν μοι ὡς σοφὸς ἀρχιτέκτων θεμέλιον ἔθηκα, ἄλλος δὲ ἐποικοδομεῖ. ἕκαστος δὲ βλεπέτω πῶς ἐποικοδομεῖ. 11 θεμέλιον γὰρ ἄλλον οὐδεὶς δύναται θεῖναι παρὰ τὸν κείμενον, ὅς ἐστιν Ἰησοῦς Χριστός. 12 εἰ δέ τις ἐποικοδομεῖ ἐπὶ τὸν θεμέλιον χρυσόν, ἄργυρον, λίθους τιμίους, ξύλα, χόρτον, καλάμην, 13 ἑκάστου τὸ ἔργον φανερὸν γενήσεται, ἡ γὰρ ἡμέρα δηλώσει, ὅτι ἐν πυρὶ ἀποκαλύπτεται· καὶ ἑκάστου τὸ ἔργον ὁποῖόν ἐστιν τὸ πῦρ [αὐτὸ] δοκιμάσει. 14 εἴ τινος τὸ ἔργον μενεῖ ὃ ἐποικοδόμησεν, μισθὸν λήμψεται 15 εἴ τινος τὸ ἔργον κατακαήσεται, ζημιωθήσεται, αὐτὸς δὲ σωθήσεται, οὕτως δὲ ὡς διὰ πυρός. 16οὐκ οἴδατε ὅτι ναὸς θεοῦ ἐστε καὶ τὸ πνεῦμα τοῦ θεοῦ οἰκεῖ ἐν ὑμῖν; 17 εἴ τις τὸν ναὸν τοῦ θεοῦ φθείρει, φθερεῖ τοῦτον ὁ θεός· ὁ γὰρ ναὸς τοῦ θεοῦ ἅγιός ἐστιν, οἵτινές ἐστε ὑμεῖς. 18 Μηδεὶς ἑαυτὸν ἐξαπατάτω· εἴ τις δοκεῖ σοφὸς εἶναι ἐν ὑμῖν ἐν τῷ αἰῶνι τούτῳ, μωρὸς γενέσθω, ἵνα γένηται σοφός. 19 ἡ γὰρ σοφία τοῦ κόσμου τούτου μωρία παρὰ τῷ θεῷ ἐστιν. γέγραπται γάρ, Ὁ δρασσόμενος τοὺς σοφοὺς ἐν τῇ πανουργίᾳ αὐτῶν· 20 καὶ πάλιν, Κύριος γινώσκει τοὺς διαλογισμοὺς τῶν σοφῶν ὅτι εἰσὶν μάταιοι. 21 ὥστε μηδεὶς καυχάσθω ἐν ἀνθρώποις· πάντα γὰρ ὑμῶν ἐστιν, 22 εἴτε Παῦλος εἴτε Ἀπολλῶς εἴτε Κηφᾶς, εἴτε κόσμος εἴτε ζωὴ εἴτε θάνατος, εἴτε ἐνεστῶτα εἴτε μέλλοντα· πάντα ὑμῶν, 23 ὑμεῖς δὲ Χριστοῦ, Χριστὸς δὲ θεοῦ.

4

1 Kuziga kukwanine barhulole nka barhumisi ba Kristu, nk’abarhumirwe naye okugabira abantu amahwe ga Nyamuzindak. 2 Neci, bahuna abarhumisi, kuli kuba nkubagirwa. 3 Niehe ntankababala erhi, nankaderhwa mwinja erhi mubi ninyu, nisi erhi aha ngombe y’abantu. Nani niene ntankacîtwîra olubanja. 4 Omurhima gwâni ntâco guntumuzize, ci arhali kwo kuderha oku ndi mwêru-kwêru. Omutwi w’emmanja wâni, ye Nyakasane. 5 Kuziga murhatwaga olubanja lwa bene dubaduba. Muleke Nyakasane ayishe, ye wash’imoleka ebifulike omu mwizimya, anabishûle emihigo eri omu murhima. Okubundi ngasi muguma ayish’ihâbwa na Nyamuzinda obukuze bumukwânîne.

6 Muli ebyo byoshi, bene wirhu, nacîjizire lwiganyo rhwe n’Apolo erhi mwe murhuma. Nalonzagya nti murhuyigirekwo ogu mugani : «Ntâco kulusha e­byayandisirwe», Iyo harhajira owacîbonera muguma mpu alushire owundi; 7 Ndi wakuhâga ecirhuma orhumânini n’abandi? Cici ojira orhahâbagwa? N’akaba kuhâbwa wacihâbagwa, câ cirhuma walimbira abandi nka kulya arhali kuhâbwa wahâbagwa? 8 Lero mukolaga muyigusire! Lero mukolaga muli bagale! Buzira rhwe mukola bâmi! Ciru mucibâga bâmi, nirhu rhukayîma haguma ninyu! 9 Bulya, kwo ncîkebirwe, Nyamuzinda arhujizire bikabulirwa, rhwe ntumwa, nk’abatwîrîrwe okufa. Neci, rhwabîre masheka omu masù g’igulu na bamalahika n’abantu : 10 Rhwono rhuli basirhe erhi Kristu orhuma, ninyu muli bîrhonzi muli Kristu; .rhwono rhuli ngonyi, ninyu muli ba-misi; mwoyo muli bakengwa, nirhu bagaye. 11 Ciru na buno rhuli bufa n’ishali, n’enyôrha, n’okubula ehi rhucibwîsire; rhudwîrhe rhwalibuzibwa, na ntâho rhujira rhwankahanda. 12 Rhudwîrhe rhwarhindibuka n’okukola n’enfune zirhu. Badwîrhe barhujâcira, nirhu rhubahe obwanga; badwîrhe barhulibuza, nirhu rhucîhumbire; 13 badwîrhe barhubêshera, nirhu rhwanarhûliriza. Rhwabirage nka bijandagwa by’igulu na nka camvu ca boshi kuhika ene.

14 Ntayandisiri ebyo nti mmubonêse nshonyi, ci kuderha nti mmukalihire kulya omuntu akalihira abâna bage bazigirwa. 15 Bulya ciru wankajira balezi bihumbi n’ebihumbi muli Kristu, basho barhali banga. Neci, niene nammuburhaga n’Emyanzi y’Akalembe muli Yezu Kristu. 16 Mmuhunyire, mâshi mwe mukonkwa, mushimbe olwiganyo lwâni. 17 Co canarhumaga nammurhumira Timoteyo, mugala wâni ntonya n’okwânîne okucîkubagirwa muli Nyakasane; ammukengêza oku nyôrha n’oku nyigîriza muli Kristu, kulya nanyigîriza hoshi hoshi omu Ekleziya zoshi.

18 Erhi bacîkêbwa mpu nkaba ntayisha emwinyu, baguma babirigirhana n’obucîbone. 19 Cikwône ndi hofi h’okummuyishira, Nyakasane akulonza; niene namanya abo babirigirhîne n’obucîbone, nabamanyira kw’ebi bankahash’ijira, ci arhali oku binwa byâbo. 20 Bulya Obwami bwa Nyamuzinda burhaba omu binwa, ci omu bijiro. 21 Cici mucîshozire? Ka mulonzize mmuyishire n’eminyuli, nisi erhi mulonzize nyishe n’obuzigire n’omurhima gw’obutudu?

ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Α

4

The Ministry of the Apostles

1Οὕτως ἡμᾶς λογιζέσθω ἄνθρωπος ὡς ὑπηρέτας Χριστοῦ καὶ οἰκονόμους μυστηρίων θεοῦ. 2ὧδε λοιπὸν ζητεῖται ἐν τοῖς οἰκονόμοις, ἵνα πιστός τις εὑρεθῇ. 3ἐμοὶ δὲ εἰς ἐλάχιστόν ἐστιν, ἵνα ὑφ᾽ ὑμῶν ἀνακριθῶ ἢ ὑπὸ ἀνθρωπίνης ἡμέρας· ἀλλ᾽ οὐδὲ ἐμαυτὸν ἀνακρίνω. 4οὐδὲν γὰρ ἐμαυτῷ σύνοιδα, ἀλλ᾽ οὐκ ἐν τούτῳ δεδικαίωμαι, ὁ δὲ ἀνακρίνων με κύριός ἐστιν. 5ὥστε μὴ πρὸ καιροῦ τι κρίνετε ἕως ἂν ἔλθῃ ὁ κύριος, ὃς καὶ φωτίσει τὰ κρυπτὰ τοῦ σκότους καὶ φανερώσει τὰς βουλὰς τῶν καρδιῶν· καὶ τότε ὁ ἔπαινος γενήσεται ἑκάστῳ ἀπὸ τοῦ θεοῦ. 6Ταῦτα δέ, ἀδελφοί, μετεσχημάτισα εἰς ἐμαυτὸν καὶ Ἀπολλῶν δι᾽ ὑμᾶς, ἵνα ἐν ἡμῖν μάθητε τὸ Μὴ ὑπὲρ ἃ γέγραπται, ἵνα μὴ εἷς ὑπὲρ τοῦ ἑνὸς φυσιοῦσθε κατὰ τοῦ ἑτέρου. 7τίς γάρ σε διακρίνει; τί δὲ ἔχεις ὃ οὐκ ἔλαβες; εἰ δὲ καὶ ἔλαβες, τί καυχᾶσαι ὡς μὴ λαβών; 8ἤδη κεκορεσμένοι ἐστέ, ἤδη ἐπλουτήσατε, χωρὶς ἡμῶν ἐβασιλεύσατε καὶ ὄφελόν γε ἐβασιλεύσατε· ἵνα καὶ ἡμεῖς ὑμῖν συμβασιλεύσωμεν. 9δοκῶ γάρ, ὁ θεὸς ἡμᾶς τοὺς ἀποστόλους ἐσχάτους ἀπέδειξεν ὡς ἐπιθανατίους, ὅτι θέατρον ἐγενήθημεν τῷ κόσμῳ καὶ ἀγγέλοις καὶ ἀνθρώποις. 10ἡμεῖς μωροὶ διὰ Χριστόν, ὑμεῖς δὲ φρόνιμοι ἐν Χριστῷ· ἡμεῖς ἀσθενεῖς, ὑμεῖς δὲ ἰσχυροί· ὑμεῖς ἔνδοξοι, ἡμεῖς δὲ ἄτιμοι. 11ἄχρι τῆς ἄρτι ὥρας καὶ πεινῶμεν καὶ διψῶμεν καὶ γυμνιτεύομεν καὶ κολαφιζόμεθα καὶ ἀστατοῦμεν 12καὶ κοπιῶμεν ἐργαζόμενοι ταῖς ἰδίαις χερσίν· λοιδορούμενοι εὐλογοῦμεν, διωκόμενοι ἀνεχόμεθα, 13δυσφημούμενοι παρακαλοῦμεν· ὡς περικαθάρματα τοῦ κόσμου ἐγενήθημεν, πάντων περίψημα ἕως ἄρτι. 14Οὐκ ἐντρέπων ὑμᾶς γράφω ταῦτα ἀλλ᾽ ὡς τέκνα μου ἀγαπητὰ νουθετῶ[ν]. 15ἐὰν γὰρ μυρίους παιδαγωγοὺς ἔχητε ἐν Χριστῷ ἀλλ᾽ οὐ πολλοὺς πατέρας· ἐν γὰρ Χριστῷ Ἰησοῦ διὰ τοῦ εὐαγγελίου ἐγὼ ὑμᾶς ἐγέννησα. 16παρακαλῶ οὖν ὑμᾶς, μιμηταί μου γίνεσθε. 17διὰ τοῦτο ἔπεμψα ὑμῖν Τιμόθεον, ὅς ἐστίν μου τέκνον ἀγαπητὸν καὶ πιστὸν ἐν κυρίῳ, ὃς ὑμᾶς ἀναμνήσει τὰς ὁδούς μου τὰς ἐν Χριστῷ [Ἰησοῦ], καθὼς πανταχοῦ ἐν πάσῃ ἐκκλησίᾳ διδάσκω. 18ὡς μὴ ἐρχομένου δέ μου πρὸς ὑμᾶς ἐφυσιώθησάν τινες 19ἐλεύσομαι δὲ ταχέως πρὸς ὑμᾶς ἐὰν ὁ κύριος θελήσῃ, καὶ γνώσομαι οὐ τὸν λόγον τῶν πεφυσιωμένων ἀλλὰ τὴν δύναμιν 20οὐ γὰρ ἐν λόγῳ ἡ βασιλεία τοῦ θεοῦ ἀλλ᾽ ἐν δυνάμει. 21τί θέλετε; ἐν ῥάβδῳ ἔλθω πρὸς ὑμᾶς ἢ ἐν ἀγάπῃ πνεύματί τε πραΰτητος;

5

Murhenze obubî ekarhî kinyu

1 Emyanzi ejire yarhenga emwinyu, bya nshonyi byône byône, ciru na birya birhajirwa omu bapagani, kuhika muguma muli mwe ayanka muk’ishe! 2 Erhi munadwîrhe mwabirigirhana n’obucîbone obwo! ahâli h’okuja omu mishîbo, ly’oyo muntu wajiraga ntyo ammurhengamwo! 3 Niehe, ciru akaba ntali muli mwe n’omubiri, ndi muli mwe n’omûka, n’olw’oyo muntu wajiraga ntyo, mîra nalutwâga nka kulya ho nali. 4 Kukwânîne, oku izîno lya Nyakasane Yezu, rhuje haguma, mwoyo n’omûka gwâni, haguma n’obuhashe bwa Nyakasane Yezu 5 n’oyo muntu akwêbwe Shetani, omubiri guherêrekere, ly’omûka gwâge gucira Olustku lwa Nyakasanel.

6 . . Obucîbone bwinyu burhali bwo! Ka murhamanyiri oku hya-bunya-lwango hisungunu hinarhume omugati gwarhunduka? 7 Mucisêze, mucirhenzekwo e­ngezo nkulukulu, muhiduke mugati muhyâhya, bulya muli mugati gurhalimwo lwango. Bulya Kistu, ye Mwana-buzi wa Basaka, abazîrwe. 8 Kuziga olusiku lukulu rhurhalujiraga n’engezo nkulukulu, nisi erhi n’olwango lw’obubî n’olw’obulyâlya, ci n’omugati muhyâhya gurhalimwo lwangom, gwo murhima gucîre n’ogw’ okuli.

9 Omu maruban, erhi nyandika nti mumanye mwankashangîra n’abarhaba nshonyi, 10 ntaderhaga kuguma oku bumaguza ba mw’eri igulu, nisi erhi abazi­gira ebirugu by’en’igulu n’ebishungu, erhi abaharâmya ebiremwa. Acibaga ntyo, murhankacibezire en’igulu. 11 Nammuyandikîre nti mumanye mwa­nkakômera ngasi yeshi oderhwa mwene wirhu akaba ali mumaguza, nisi erhi akaba azigira ebirugu by’en’igulu, erhi aharâmya ebiremwa, akaba asîma okujâcirana, nisi erhi akaba aba mulalwe erhi cishungu; omuntu wa bene oyo, ciru mumanye mwankalira haguma naye. 12 Abali embugao, cici mbashimbîre nti nabatwîra olubanja? Kali abali omu ndalâla bo mutwîra olubanja ninyu? 13 Abali embuga, Nyamuzinda wâbatwîre olubanja. Omubî mumurhenze ekarhî kinyu .

ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Α

5

Judgment against Immorality

1 Ὅλως ἀκούεται ἐν ὑμῖν πορνεία, καὶ τοιαύτη πορνεία ἥτις οὐδὲ ἐν τοῖς ἔθνεσιν, ὥστε γυναῖκά τινα τοῦ πατρὸς ἔχειν. 2 καὶ ὑμεῖς πεφυσιωμένοι ἐστὲ καὶ οὐχὶ μᾶλλον ἐπενθήσατε, ἵνα ἀρθῇ ἐκ μέσου ὑμῶν ὁ τὸ ἔργον τοῦτο πράξας; 3 ἐγὼ μὲν γάρ, ἀπὼν τῷ σώματι παρὼν δὲ τῷ πνεύματι, ἤδη κέκρικα ὡς παρὼν τὸν οὕτως τοῦτο κατεργασάμενον 4 ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ κυρίου [ἡμῶν] Ἰησοῦ συναχθέντων ὑμῶν καὶ τοῦ ἐμοῦ πνεύματος σὺν τῇ δυνάμει τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ, 5 παραδοῦναι τὸν τοιοῦτον τῷ Σατανᾷ εἰς ὄλεθρον τῆς σαρκός, ἵνα τὸ πνεῦμα σωθῇ ἐν τῇ ἡμέρᾳ τοῦ κυρίου. 6 Οὐ καλὸν τὸ καύχημα ὑμῶν. οὐκ οἴδατε ὅτι μικρὰ ζύμη ὅλον τὸ φύραμα ζυμοῖ; 7 ἐκκαθάρατε τὴν παλαιὰν ζύμην, ἵνα ἦτε νέον φύραμα, καθώς ἐστε ἄζυμοι· καὶ γὰρ τὸ πάσχα ἡμῶν ἐτύθη Χριστός. 8 ὥστε ἑορτάζωμεν μὴ ἐν ζύμῃ παλαιᾷ μηδὲ ἐν ζύμῃ κακίας καὶ πονηρίας ἀλλ᾽ ἐν ἀζύμοις εἰλικρινείας καὶ ἀληθείας. 9 Ἔγραψα ὑμῖν ἐν τῇ ἐπιστολῇ μὴ συναναμίγνυσθαι πόρνοις, 10 οὐ πάντως τοῖς πόρνοις τοῦ κόσμου τούτου ἢ τοῖς πλεονέκταις καὶ ἅρπαξιν ἢ εἰδωλολάτραις, ἐπεὶ ὠφείλετε ἄρα ἐκ τοῦ κόσμου ἐξελθεῖν. 11 νῦν δὲ ἔγραψα ὑμῖν μὴ συναναμίγνυσθαι ἐάν τις ἀδελφὸς ὀνομαζόμενος ᾖ πόρνος ἢ πλεονέκτης ἢ εἰδωλολάτρης ἢ λοίδορος ἢ μέθυσος ἢ ἅρπαξ, τῷ τοιούτῳ μηδὲ συνεσθίειν. 12 τί γάρ μοι τοὺς ἔξω κρίνειν; οὐχὶ τοὺς ἔσω ὑμεῖς κρίνετε; 13 τοὺς δὲ ἔξω ὁ θεὸς κρινεῖ. ἐξάρατε τὸν πονηρὸν ἐξ ὑμῶν αὐτῶν.

6

Okurhajîsa bene winyu lubanja aha ngombe y’abapagani

1 Owa muli mwe erhi aciba agwêrhe olubanja boshi n’owâbo, k’anaderhage mpu aluhêka aha ngombe y’endyâlyap ahâIi h’okuluhêka aha ngombe y’aba­shinganyanya? 2 Nkabaga murhamanyiri oku abashinganyanyaq bo bayish’itwîra igulu olubanja. N’akaba mwe mwayish’itwîra igulu olubanja, ka murhakwânîni okutwa ezo mmanja za busha-busha? 3 Ka murhamanyiri oku rhwayish’itwîra bamalahika olubanja? Emmanja za hano igulu ka zirhuyabirage? 4 Nka mulikwo olubanja, mwehe munaluhêkerage balya Ekleziya egaya mpu balutwe! 5 Nkudesire nti lero enshonyi zimmugwârhe! Kuziga murhalimwo mugula wankafunga bene wâbo! 6 Onabonage omukristu ahêka owâbo mukristu aha ngombe, n’okwo embere z’abapagani! 7 Kunakola kuhimwa okwo, erhi muhêkana aha balume mwene na mwene. K’erhi murhaleka bakammunyaga erhikwo? 8 Ci mwehe mubage mwe mujira okurhashingânîni, mubage mwe munyaga abinyu , n’obwo bali bene winyu!

9 Ka murhamanyiri oku abajira okurhashingânîni barhakayîma omu Bwami bw’empingu? Mumanye mwankacîrheba! Oli abajira eby’enshonyi, oli abaharâmya ebiremwa, oli abagonyi, oli ab’engeso mbî, oli entazi, 10 oli ebishambo, oli abasîma eby’en’igulu, oli abalalwe, oli abakajâcira abâbo n’ebishungu, abo boshi barhalimwo owayîme omu Bwami bwa Nyamuzinda. 11 Okwôla baguma muli mwe bakuli. Ci mwacîshusire, mwacêsîbwe, mwajizirwe bêru-kwêru oku izîno lya Nyakasane Yezu Kristu n’omu Mûka gwa Nyamuzinda wi­rhu.

Mukaz’iyâka eby’enshonyi

12 «Ntâco ntagwêrhi obuyemêre bw’okujira»; ci arhali byoshi bigwêrhe akamalo, «Ntâco ntagwêrhi obuyemêre bw’okujirar», ci niono ntankalonza okuba mujà wa kantu kalebe. 13 Ebiryo biri bya nda, n’enda eri ya kulya; ci Nyamuzinda ayashabûle enda n’ebiryo. Ci omubiri gwôhe gurhali gwa kujira eby’enshonyi; ci guli gwa Nyakasane, na Nyakasane ali wa mubiri. 14 Na Nyamuzinda wafulaga Nyakasane, ânarhufûle nirhu n’obuhashe bwâge.

15 Ka kuhaba muhabire oku emibiri yinyu biri birumbu bya Kristu? Njag’iyanka ebirumbu bya Kristu, mbijire birumbu bya mukazi wa cirala? Kubêsha! 16 Nisi ka kuhaba muhabire oku olungana n’omukazi w’ecirala, banashube mubiri muguma bo naye? Bulya kudesirwe, mpus: «Bombi bashuba mubiri muguma.» 17 Ci olungana na Nyakasane yehe, anashube mûka muguma gwône bo naye. 18 Kaz’imuyâke eby’enshonyi! Ngasi câha omuntu ankahash’ijira, cirharhenga omu mubiri gwâge. Ci ojira eby’enshonyi, yehe mubiri gwâge ahemukira. 19 Nkabaga murhishi oku omubiri gwinyu kali ka-Nyamuzinda ka Mûka Mutagatifu ommubamwo; oyu mwahâbagwa na Nyamuzinda, n’oku murhaciri binyu mwene? 20 Bulya kugulwa mwaguzirwe! Kuziga muhe Nyamuzinda irenge omu mibiri yinyu.

ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Α

6

Going to Law before Unbelievers

1 Τολμᾷ τις ὑμῶν πρᾶγμα ἔχων πρὸς τὸν ἕτερον κρίνεσθαι ἐπὶ τῶν ἀδίκων καὶ οὐχὶ ἐπὶ τῶν ἁγίων; 2 ἢ οὐκ οἴδατε ὅτι οἱ ἅγιοι τὸν κόσμον κρινοῦσιν; καὶ εἰ ἐν ὑμῖν κρίνεται ὁ κόσμος, ἀνάξιοί ἐστε κριτηρίων ἐλαχίστων; 3 οὐκ οἴδατε ὅτι ἀγγέλους κρινοῦμεν, μήτι γε βιωτικά; 4 βιωτικὰ μὲν οὖν κριτήρια ἐὰν ἔχητε, τοὺς ἐξουθενημένους ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ, τούτους καθίζετε; 5 πρὸς ἐντροπὴν ὑμῖν λέγω. οὕτως οὐκ ἔνι ἐν ὑμῖν οὐδεὶς σοφός, ὃς δυνήσεται διακρῖναι ἀνὰ μέσον τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ; 6 ἀλλ᾽ ἀδελφὸς μετὰ ἀδελφοῦ κρίνεται καὶ τοῦτο ἐπὶ ἀπίστων; 7 ἤδη μὲν [οὖν] ὅλως ἥττημα ὑμῖν ἐστιν ὅτι κρίματα ἔχετε μεθ᾽ ἑαυτῶν. διὰ τί οὐχὶ μᾶλλον ἀδικεῖσθε; διὰ τί οὐχὶ μᾶλλον ἀποστερεῖσθε; 8 ἀλλ᾽ ὑμεῖς ἀδικεῖτε καὶ ἀποστερεῖτε, καὶ τοῦτο ἀδελφούς. 9 ἢ οὐκ οἴδατε ὅτι ἄδικοι θεοῦ βασιλείαν οὐ κληρονομήσουσιν; μὴ πλανᾶσθε· οὔτε πόρνοι οὔτε εἰδωλολάτραι οὔτε μοιχοὶ οὔτε μαλακοὶ οὔτε ἀρσενοκοῖται 10 οὔτε κλέπται οὔτε πλεονέκται, οὐ μέθυσοι, οὐ λοίδοροι, οὐχ ἅρπαγες βασιλείαν θεοῦ κληρονομήσουσιν. 11 καὶ ταῦτά τινες ἦτε· ἀλλ᾽ ἀπελούσασθε, ἀλλ᾽ ἡγιάσθητε, ἀλλ᾽ ἐδικαιώθητε ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ καὶ ἐν τῷ πνεύματι τοῦ θεοῦ ἡμῶν.

Glorify God in Your Body

12 Πάντα μοι ἔξεστιν ἀλλ᾽ οὐ πάντα συμφέρει πάντα μοι ἔξεστιν ἀλλ᾽ οὐκ ἐγὼ ἐξουσιασθήσομαι ὑπό τινος. 13 τὰ βρώματα τῇ κοιλίᾳ καὶ ἡ κοιλία τοῖς βρώμασιν, ὁ δὲ θεὸς καὶ ταύτην καὶ ταῦτα καταργήσει. τὸ δὲ σῶμα οὐ τῇ πορνείᾳ ἀλλὰ τῷ κυρίῳ, καὶ ὁ κύριος τῷ σώματι 14 ὁ δὲ θεὸς καὶ τὸν κύριον ἤγειρεν καὶ ἡμᾶς ἐξεγερεῖ διὰ τῆς δυνάμεως αὐτοῦ. 15 οὐκ οἴδατε ὅτι τὰ σώματα ὑμῶν μέλη Χριστοῦ ἐστιν; ἄρας οὖν τὰ μέλη τοῦ Χριστοῦ ποιήσω πόρνης μέλη; μὴ γένοιτο. 16 [ἢ] οὐκ οἴδατε ὅτι ὁ κολλώμενος τῇ πόρνῃ ἓν σῶμά ἐστιν; Ἔσονται γάρ, φησίν, οἱ δύο εἰς σάρκα μίαν. 17 ὁ δὲ κολλώμενος τῷ κυρίῳ ἓν πνεῦμά ἐστιν. 18 φεύγετε τὴν πορνείαν. πᾶν ἁμάρτημα ὃ ἐὰν ποιήσῃ ἄνθρωπος ἐκτὸς τοῦ σώματός ἐστιν ὁ δὲ πορνεύων εἰς τὸ ἴδιον σῶμα ἁμαρτάνει. 19 ἢ οὐκ οἴδατε ὅτι τὸ σῶμα ὑμῶν ναὸς τοῦ ἐν ὑμῖν ἁγίου πνεύματός ἐστιν οὗ ἔχετε ἀπὸ θεοῦ, καὶ οὐκ ἐστὲ ἑαυτῶν; 20 ἠγοράσθητε γὰρ τιμῆς· δοξάσατε δὴ τὸν θεὸν ἐν τῷ σώματι ὑμῶν.

7

II. Enyigirizo za ngasi lubero

Obuhya n’obulamba

1 Rhulolage birya mwanyandikiraga. Kuli kwinja omulume arhahume oku mukazi. 2 Cikwône akaga k’okujira kubî karhumire, kukwânine ngasi mulume abe na mukâge, na ngasi mukazi abe n’iba. 3 Omulume ajire ebi arhegisirwe okujirira mukâge, naye omukazi ajire ebi arhegesirwe okujirira iba : 4 Omukazi nta buhashe agwêrhe oku mubiri gwâge, ali w’iba. Omulume naye kwo na kwo, nta buhashe agwêrhe oku mubiri gwâge, ci ali wa mukâge. 5 Harhajiraga owalahirira owâbo; ci bombi banayumvanya, kuhika kasanzi kalebe, Iyo mujira nsiku mwashenga. Okubundi mushub’ishubira haguma, Shetani alek’ibona igwarhiro ly’okummushumika erhi buzamba bwinyu burhuma. 6 Okwo ndesire lirhali irhegeko, ci kummufa lukogo. 7 Nankasimire boshi babe akâni; ci ngasi muntu ahâbwa na Nyamuzinda yâge yâge nshôkano, muguma eyi, owundi era.

8 Cikwône abalamba n’abakana mbabwîzire oku kuli kwinja kuli bo bayoôrhe akâni. 9 Ci bakaba barhankahash’icîlanga, baje omu buhya; bulya aha omuntu ankahya, ankaja omu buhya.

10 Nabo abayankîne, alagi irhegeko mbahîre; caba arhali nie, ci Nyakasane : Omukazi amanye ankaleka iba. 11 N’erhi ankamuleka, arhajaga oku wundi mulume, erhi bashub’iyumvanya bo n’iba. Naye omulume amanye ankahulusa mukâge.

12 Abandi, niene mbabwîzire, arhali Nyakasane, nti: «Erhi mwene wirhu muguma ankaba agwêrhe omukazi orhali mwemêzi, n’oyo mukazi ayemêre okubêra bo naye, arhamuhulusagya. 13 N’erhi omukazi ankaba agwêrhe omulume orhali mwemêzi, n’oyo mulume ayemêre okubêra bo naye, arhamulekaga. 14 Bulyala omulume orhali mwemêzi acêsîbwet na mukâge, n’o­mukazi orhali mwemêzi acêsîbwe n’iba oli mwemêzi. Acibaga birhali ntyo, rhinga abana binyu banzinzire. ci buno bali bacêse. 15 Ci olya orhali mwemêziu erhi ankalonza okugenda, anagende; omu kwa bene okwo, olya mwene wirhu erhi mwâli wirhu barhali bashwêke: bulya Nnâmahanga ammuhamagîre mpu mulere n’omurhûla. 16 K’omanyire, we mukazi, erhi wâciza balo? K’omanyire, we mulume, erhi wâciza mukâwe?

17 Aha nyuma ly’okwola, ngasi muguma ayôrhe nk’oku Nyakasane anamugabîre, kulya anali erhi Nnâmahanga amuhamagala. Kwo nyigîriza ntyo omu Ekleziya zoshi. 18 Akaba lebe ali mukembûle erhi ahamagalwa, oyo amanye a­rhakulaga obukembuûe bwâge. Orhali mukembûle amango ahamagalagwa, amanye ankaciziga bamukembûla. 19 Okukembûlwa kuli busha, n’okurhakembûlwa nakwo kuli busha; okushimba amarhegeko ga Nyamuzinda kwône. 20 Ngasi muguma ayôrhe oku anali ayôsire erhi ahamagalwa na Nnâmahanga. 21 Ka wali mujà erhi ohamagalwa? Orhacîyîrhiraga okwo. Ciru wankaba ohashire okurhenga omu bujà, olonze obunguke mw’obwo bwôrhere bwâwe bw’obujà. 22 Bulya owali mujà erhi ahamagalwa muli Nyakasane, Nyakasane amukuzire omu bujà. Kwo na kwo, orhali mujà erhi ahamagalwa, akola mujà wa Kristu. 23 Kugulwa mwàguzirwe! Mumanye mwakacîjira baja ba bantu. 24 Bene wirhu, ngasi muguma abêre omu bwôrhere izù lya Nnâmahanga lyashangaga alimwo.

25 Oku balamba, ntagwêrhi irhegeko lya Nyakasane ci ihano kwône nahâna, nka muntu okwânîne okucîkubagirwa oku bwonjo bwa Nyakasane. 26 Ncîkebi­rwe, nti, oku kuli buno kurhumire, obwo bworhere bwo bukwânîne; neci, okwo kwo kuli kwinja oku ngasi muntu. 27 K’oli mushwêke oku mukazi? Orhacilonzagya okushwêkûlwa. K’orhali mushwêke oku mukazi? Orhacilonzagya mukazi . 28 Ci erhi wankayanka omukazi, orhajiziri câha; n’omunyere erhi ankayankwa, arhajiziri câha. Ci abo boshi bayumva amalibukov omu mubiri gwâbo, go nannonzize okummuyâsa. 29 Ntya kwo mmubwîzire, bene wirhu: amango gayôfihire. Ntyo abagwêrhe abakazi , babe nka kulya barhabagwêrhi; 30 abadwîrhe balaka, nka kulya ba­rhalaka; abashagalusire, nka kulya barhashagalusiri; abagula, nka kulya barhagwêrhi bici; 31 abadwîrhe balya eri igulu, nka kulya barhadwîrhi balya. Bulya obusù bw’eri igulu burhimanga. 32 Nakasimire muyôrhe buzira malibuko. Omuntu orhagwêrhi mukazi, a­shîbirira ebya Nyakasane, alonza kurhi ankasimîsa Nnâmahanga. 33 Omuntu ogwêrhe omukazi, ashîbirira eby’en’igulu, alonza oku ankasimîsa mukâge; 34 na ntyo ali muberemwo. Omukazi orhagwêrhi mulume n’omunyere, bashîbirira e­bya Nyamuzinda, balonza okuba batagatifu omu mubiri n’omu murhima. Ci omukazi waherusire, ashîbirira eby’en’igulu, alonza oku ankasimîsa iba. 35 Okwo nkudesire oku bunguke bwinyu, arhali kuderha nti mmuhire omu murhego, ci nti mmuhise omu bworhere bwinjinja, bulya buhà omuntu okusêrakwo Nyakasane buzira okumugaba.

36 Cikwône erhi omuntu ankakenga abonêsa omunyere wâge enshonyi omu kumuleka akulûluka, n’erhi ankabona oku okwo byanaba ntyo, ajire nk’oku alonzize; erhi nta câha ajizire: amuleke ayankwe. 37 Ci erhi omuntu ankasêra omu mihigo y’omurhima gwâge arhanasêzibwi na ndi, ci oku bulonza bwâge yêne ahige omu murhima okuyôrhana omunyere wâge, erhi ajizire bwinja. 38 Ntyo owaha omwâli omulume erhi kwinja ajizire, n’orhamuhîri mulume erhi ajizire kwinja kulusha.

39 Omukazi, oku iba anacirimwo omuka anali mushwêkere kuli ye; ci erhi iba ankafa, nyamukazi anashwêkûlwa, anahash’ija omu mw’oyu alonzize, ci­ kwone muli Nyakasanew. 40 N’obwo, kwo mbwîne, anabona omurhûla kulusha erhi ankayôrha oku anali. Ncîkebirwe nti nani njira Mûka gwa Nyamuzinda.

ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Α

7

Problems concerning Marriage

1 Περὶ δὲ ὧν ἐγράψατε, καλὸν ἀνθρώπῳ γυναικὸς μὴ ἅπτεσθαι 2 διὰ δὲ τὰς πορνείας ἕκαστος τὴν ἑαυτοῦ γυναῖκα ἐχέτω καὶ ἑκάστη τὸν ἴδιον ἄνδρα ἐχέτω. 3 τῇ γυναικὶ ὁ ἀνὴρ τὴν ὀφειλὴν ἀποδιδότω, ὁμοίως δὲ καὶ ἡ γυνὴ τῷ ἀνδρί. 4 ἡ γυνὴ τοῦ ἰδίου σώματος οὐκ ἐξουσιάζει ἀλλ᾽ ὁ ἀνήρ, ὁμοίως δὲ καὶ ὁ ἀνὴρ τοῦ ἰδίου σώματος οὐκ ἐξουσιάζει ἀλλ᾽ ἡ γυνή. 5 μὴ ἀποστερεῖτε ἀλλήλους, εἰ μήτι ἂν ἐκ συμφώνου πρὸς καιρόν, ἵνα σχολάσητε τῇ προσευχῇ καὶ πάλιν ἐπὶ τὸ αὐτὸ ἦτε, ἵνα μὴ πειράζῃ ὑμᾶς ὁ Σατανᾶς διὰ τὴν ἀκρασίαν ὑμῶν. 6 τοῦτο δὲ λέγω κατὰ συγγνώμην οὐ κατ᾽ ἐπιταγήν. 7 θέλω δὲ πάντας ἀνθρώπους εἶναι ὡς καὶ ἐμαυτόν· ἀλλ᾽ ἕκαστος ἴδιον ἔχει χάρισμα ἐκ θεοῦ, ὁ μὲν οὕτως, ὁ δὲ οὕτως. 8 Λέγω δὲ τοῖς ἀγάμοις καὶ ταῖς χήραις, καλὸν αὐτοῖς ἐὰν μείνωσιν ὡς κἀγώ 9 εἰ δὲ οὐκ ἐγκρατεύονται, γαμησάτωσαν, κρεῖττον γάρ ἐστιν γαμῆσαι ἢ πυροῦσθαι. 10 τοῖς δὲ γεγαμηκόσιν παραγγέλλω, οὐκ ἐγὼ ἀλλ᾽ ὁ κύριος, γυναῖκα ἀπὸ ἀνδρὸς μὴ χωρισθῆναι, 11– ἐὰν δὲ καὶ χωρισθῇ, μενέτω ἄγαμος ἢ τῷ ἀνδρὶ καταλλαγήτω, – καὶ ἄνδρα γυναῖκα μὴ ἀφιέναι. 12 Τοῖς δὲ λοιποῖς λέγω ἐγὼ οὐχ ὁ κύριος· εἴ τις ἀδελφὸς γυναῖκα ἔχει ἄπιστον καὶ αὕτη συνευδοκεῖ οἰκεῖν μετ᾽ αὐτοῦ, μὴ ἀφιέτω αὐτήν 13 καὶ γυνὴ εἴ τις ἔχει ἄνδρα ἄπιστον καὶ οὗτος συνευδοκεῖ οἰκεῖν μετ᾽ αὐτῆς, μὴ ἀφιέτω τὸν ἄνδρα. 14 ἡγίασται γὰρ ὁ ἀνὴρ ὁ ἄπιστος ἐν τῇ γυναικὶ καὶ ἡγίασται ἡ γυνὴ ἡ ἄπιστος ἐν τῷ ἀδελφῷ · ἐπεὶ ἄρα τὰ τέκνα ὑμῶν ἀκάθαρτά ἐστιν, νῦν δὲ ἅγιά ἐστιν. 15 εἰ δὲ ὁ ἄπιστος χωρίζεται, χωριζέσθω· οὐ δεδούλωται ὁ ἀδελφὸς ἢ ἡ ἀδελφὴ ἐν τοῖς τοιούτοις· ἐν δὲ εἰρήνῃ κέκληκεν ὑμᾶς ὁ θεός. 16 τί γὰρ οἶδας, γύναι, εἰ τὸν ἄνδρα σώσεις; ἢ τί οἶδας, ἄνερ, εἰ τὴν γυναῖκα σώσεις;

The Life Which the Lord Has Assigned

17 Εἰ μὴ ἑκάστῳ ὡς ἐμέρισεν ὁ κύριος, ἕκαστον ὡς κέκληκεν ὁ θεός, οὕτως περιπατείτω. καὶ οὕτως ἐν ταῖς ἐκκλησίαις πάσαις διατάσσομαι. 18 περιτετμημένος τις ἐκλήθη, μὴ ἐπισπάσθω· ἐν ἀκροβυστίᾳ κέκληταί τις, μὴ περιτεμνέσθω. 19 ἡ περιτομὴ οὐδέν ἐστιν καὶ ἡ ἀκροβυστία οὐδέν ἐστιν, ἀλλὰ τήρησις ἐντολῶν θεοῦ. 20 ἕκαστος ἐν τῇ κλήσει ᾗ ἐκλήθη, ἐν ταύτῃ μενέτω. 21 δοῦλος ἐκλήθης, μή σοι μελέτω· ἀλλ᾽ εἰ καὶ δύνασαι ἐλεύθερος γενέσθαι, μᾶλλον χρῆσαι. 22 ὁ γὰρ ἐν κυρίῳ κληθεὶς δοῦλος ἀπελεύθερος κυρίου ἐστίν, ὁμοίως ὁ ἐλεύθερος κληθεὶς δοῦλός ἐστιν Χριστοῦ. 23 τιμῆς ἠγοράσθητε· μὴ γίνεσθε δοῦλοι ἀνθρώπων. 24 ἕκαστος ἐν ᾧ ἐκλήθη, ἀδελφοί, ἐν τούτῳ μενέτω παρὰ θεῷ. The Unmarried and Widows 25 Περὶ δὲ τῶν παρθένων ἐπιταγὴν κυρίου οὐκ ἔχω, γνώμην δὲ δίδωμι ὡς ἠλεημένος ὑπὸ κυρίου πιστὸς εἶναι. 26 Νομίζω οὖν τοῦτο καλὸν ὑπάρχειν διὰ τὴν ἐνεστῶσαν ἀνάγκην, ὅτι καλὸν ἀνθρώπῳ τὸ οὕτως εἶναι. 27 δέδεσαι γυναικί, μὴ ζήτει λύσιν· λέλυσαι ἀπὸ γυναικός, μὴ ζήτει γυναῖκα. 28 ἐὰν δὲ καὶ γαμήσῃς, οὐχ ἥμαρτες, καὶ ἐὰν γήμῃ ἡ παρθένος, οὐχ ἥμαρτεν· θλῖψιν δὲ τῇ σαρκὶ ἕξουσιν οἱ τοιοῦτοι, ἐγὼ δὲ ὑμῶν φείδομαι. 29 τοῦτο δέ φημι, ἀδελφοί, ὁ καιρὸς συνεσταλμένος ἐστίν τὸ λοιπόν, ἵνα καὶ οἱ ἔχοντες γυναῖκας ὡς μὴ ἔχοντες ὦσιν 30 καὶ οἱ κλαίοντες ὡς μὴ κλαίοντες καὶ οἱ χαίροντες ὡς μὴ χαίροντες καὶ οἱ ἀγοράζοντες ὡς μὴ κατέχοντες, 31 καὶ οἱ χρώμενοι τὸν κόσμον ὡς μὴ καταχρώμενοι· παράγει γὰρ τὸ σχῆμα τοῦ κόσμου τούτου. 32 θέλω δὲ ὑμᾶς ἀμερίμνους εἶναι. ὁ ἄγαμος μεριμνᾷ τὰ τοῦ κυρίου, πῶς ἀρέσῃ τῷ κυρίῳ 33 ὁ δὲ γαμήσας μεριμνᾷ τὰ τοῦ κόσμου, πῶς ἀρέσῃ τῇ γυναικί, 34 καὶ μεμέρισται. καὶ ἡ γυνὴ ἡ ἄγαμος καὶ ἡ παρθένος μεριμνᾷ τὰ τοῦ κυρίου, ἵνα ᾖ ἁγία καὶ τῷ σώματι καὶ τῷ πνεύματι· ἡ δὲ γαμήσασα μεριμνᾷ τὰ τοῦ κόσμου, πῶς ἀρέσῃ τῷ ἀνδρί. 35 τοῦτο δὲ πρὸς τὸ ὑμῶν αὐτῶν σύμφορον λέγω, οὐχ ἵνα βρόχον ὑμῖν ἐπιβάλω ἀλλὰ πρὸς τὸ εὔσχημον καὶ εὐπάρεδρον τῷ κυρίῳ ἀπερισπάστως. 36 Εἰ δέ τις ἀσχημονεῖν ἐπὶ τὴν παρθένον αὐτοῦ νομίζει, ἐὰν ᾖ ὑπέρακμος καὶ οὕτως ὀφείλει γίνεσθαι, ὃ θέλει ποιείτω, οὐχ ἁμαρτάνει, γαμείτωσαν. 37 ὃς δὲ ἕστηκεν ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ ἑδραῖος μὴ ἔχων ἀνάγκην, ἐξουσίαν δὲ ἔχει περὶ τοῦ ἰδίου θελήματος καὶ τοῦτο κέκρικεν ἐν τῇ ἰδίᾳ καρδίᾳ, τηρεῖν τὴν ἑαυτοῦ παρθένον, καλῶς ποιήσει. 38 ὥστε καὶ ὁ γαμίζων τὴν ἑαυτοῦ παρθένον καλῶς ποιεῖ καὶ ὁ μὴ γαμίζων κρεῖσσον ποιήσει. 39 Γυνὴ δέδεται ἐφ᾽ ὅσον χρόνον ζῇ ὁ ἀνὴρ αὐτῆς· ἐὰν δὲ κοιμηθῇ ὁ ἀνήρ, ἐλευθέρα ἐστὶν ᾧ θέλει γαμηθῆναι, μόνον ἐν κυρίῳ. 40 μακαριωτέρα δέ ἐστιν ἐὰν οὕτως μείνῃ, κατὰ τὴν ἐμὴν γνώμην· δοκῶ δὲ κἀγὼ πνεῦμα θεοῦ ἔχειν.

8

Enshusho z’abazimu ziri busha; Nyamuzinda ali muguma yêne

1 Oku gw’enyama zarherekirwe enshushano, rhumanyire oku rhweshi rhugwêrhe obwenge. Obwenge kurhûnza burhûnza, ci obuzigire bwo buyûbaka. 2 Omuntu wacîkebwa mpu amanyire akantu, erhi arhacimanya nk’oku bi­kwânîne. 3 Ci erhi omuntu ankasîma Nyamuzinda, anamanyibwax na Nyamuzi­nda. 4 Kuziga oku gw’enyama zarherekîrwe abazimu, rhumanye oku enshushano y’omuzimu erhali cici en’igulu, na nta wundi Nyamuzinda kuleka olya muguma. 5 Bulyâla ciru hakaba banyamuzinda b’obwihambey emalunga na hano nshi, -na ntyo hali banyamuzinda banji banji na banyakasane banji ba­nji-, 6 kwône kuli rhwe rhwene hali Nyamuzinda muguma yêne, ye Larha, ye na cisisi c’ebintu byoshi, ye mwanalemeragwa, na Nyakasane muguma yêne, ye Yezu Kristu, orhuma byoshi bihaba, onarhuma rhuhaba.

lgwarhiro ly’obuzigire: okurhâsarhaza abazamba

7 Cikwône obwenge burhali bwa boshi. Baguma, kulya kuba bakomerîre enshushano z’abazimu kuhika buno, banalye enyama z’enterekêro nka nterekeêre, na ntyo omurhima gwâbo, bulya guli muzamba, banayumva gwa mazinga . 8 Nanga, arhali ebiryo byo buhushegezaho Nnâmahanga. Erhi rhwankaba rhurhabil’irikwo, rhurhaheze cici; n’erhi rhwankabiryakwo, nta bunguke. 9 Ci mumanye olugendo lwinyu muli okwo lurharhumaga abazamba basârhala. 10 Bulyâla, erhi omuntu ankakubona, we ogwêrhe obwenge, oli oku cîbo omu ngombe y’abazimu, k’okwo kurhali kuha oyo muzamba omurhima gw’okulya oku nyama zarherekîrwe abazimu? 11 Na ntyo obwenge bwâwe bwanarhuma oyo muzamba ahera, oyo mwene wirhu Kristu afîraga! 12 Omu kubîhira bene winyu ntyôla n’omu kubayâgaza omurhima gunali muzamba, Kristu mubîhîre. 13 Co cirhumire, erhi ankaba ebiryo byanarhuma mwene wirhu asârhala, nta­nkacifa nalîre enyama bundi, Iyo ntag’irhuma mwene wirhu ahirima!

ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Α

8

Food Offered to Idols

1 Περὶ δὲ τῶν εἰδωλοθύτων, οἴδαμεν ὅτι πάντες γνῶσιν ἔχομεν. ἡ γνῶσις φυσιοῖ, ἡ δὲ ἀγάπη οἰκοδομεῖ 2 εἴ τις δοκεῖ ἐγνωκέναι τι, οὔπω ἔγνω καθὼς δεῖ γνῶναι 3 εἰ δέ τις ἀγαπᾷ τὸν θεόν, οὗτος ἔγνωσται ὑπ᾽ αὐτοῦ. 4 Περὶ τῆς βρώσεως οὖν τῶν εἰδωλοθύτων, οἴδαμεν ὅτι οὐδὲν εἴδωλον ἐν κόσμῳ καὶ ὅτι οὐδεὶς θεὸς εἰ μὴ εἷς. 5 καὶ γὰρ εἴπερ εἰσὶν λεγόμενοι θεοὶ εἴτε ἐν οὐρανῷ εἴτε ἐπὶ γῆς, ὥσπερ εἰσὶν θεοὶ πολλοὶ καὶ κύριοι πολλοί, 6 ἀλλ᾽ ἡμῖν εἷς θεὸς ὁ πατὴρ ἐξ οὗ τὰ πάντα καὶ ἡμεῖς εἰς αὐτόν, καὶ εἷς κύριος Ἰησοῦς Χριστὸς δι᾽ οὗ τὰ πάντα καὶ ἡμεῖς δι᾽ αὐτοῦ. 7 Ἀλλ᾽ οὐκ ἐν πᾶσιν ἡ γνῶσις· τινὲς δὲ τῇ συνηθείᾳ ἕως ἄρτι τοῦ εἰδώλου ὡς εἰδωλόθυτον ἐσθίουσιν, καὶ ἡ συνείδησις αὐτῶν ἀσθενὴς οὖσα μολύνεται. 8 βρῶμα δὲ ἡμᾶς οὐ παραστήσει τῷ θεῷ οὔτε ἐὰν μὴ φάγωμεν ὑστερούμεθα, οὔτε ἐὰν φάγωμεν περισσεύομεν. 9 βλέπετε δὲ μή πως ἡ ἐξουσία ὑμῶν αὕτη πρόσκομμα γένηται τοῖς ἀσθενέσιν. 10 ἐὰν γάρ τις ἴδῃ σὲ τὸν ἔχοντα γνῶσιν ἐν εἰδωλείῳ κατακείμενον, οὐχὶ ἡ συνείδησις αὐτοῦ ἀσθενοῦς ὄντος οἰκοδομηθήσεται εἰς τὸ τὰ εἰδωλόθυτα ἐσθίειν; 11 ἀπόλλυται γὰρ ὁ ἀσθενῶν ἐν τῇ σῇ γνώσει, ὁ ἀδελφὸς δι᾽ ὃν Χριστὸς ἀπέθανεν. 12 οὕτως δὲ ἁμαρτάνοντες εἰς τοὺς ἀδελφοὺς καὶ τύπτοντες αὐτῶν τὴν συνείδησιν ἀσθενοῦσαν εἰς Χριστὸν ἁμαρτάνετε. 13 διόπερ εἰ βρῶμα σκανδαλίζει τὸν ἀδελφόν μου, οὐ μὴ φάγω κρέα εἰς τὸν αἰῶνα, ἵνα μὴ τὸν ἀδελφόν μου σκανδαλίσω.

9

Olwiganyo lwa Paolo: kuhanûla Emyanzi y’Akalembe n’okucîbabaza

1 Ka ntali ntagengwa? Ka ntali ntumwa? Ka mwoyo murhali mulimo gwâni muli Nyakasane? 2 Akaba oku bandi ntali ntumwa, kuli mwe mwehe ndi yo; bulya mwoyo, mwe cimanyîso c’obugo bwâni muli Nyakasane. 3 Balya bakambêshera, oku mbashuzize kw’oku: 4 Ka rhurhankalya rhunanywez. 5 Ewe, ka rhurhankahash’ikulikirwa n’omukazi mwemêzia, aka ezindi ntumwa, n’aka bene wâbo Nyakasane, n’aka Kefa? 6 Nkabaga rhwene rhweki, rhwe na Barnaba, rhwe rhurhayemêrirwi okurhakola? 7 Musirika ohi olyûla yêne omukolo gwâge? Ndi ohinga omuzabibu arhanalye oku mburho yago? Ndi oyabula obuso arhananywe oku marha g’obwo buso?

8 K’okwo ndesire Iiri iderha lya bantu kwône? k’irhegeko lyoki lirhakudesiri? 9 Omu Irhegeko lya Musa mwo kuyandisirwe, rnpub: «Empanzi ehula emburho, orhayishwêkaga akanwa». Ka Nyamuzinda anashibirire empanzi? 10 K’arhali rhwe rhurhumire aderha ntyo? Neci, okwôla rhwe kwayandikiragwa: ohinga kukwânîne ahinge erhi analangalire, n’ohula emburho erhi analangalire oku ayigwêrhekwo ecâge cigabi. 11 Obûla rhwamîraga aminja g’omûka muli mwe, ka kuligi kwa kusômeza erhi rhwankasarûla oku binyu by’en’igulu? 12 Akaba abandi bagwêrhe obuhashe bw’ okujira ntyo kuli mwe: ka rhurhabalushiri? Ci rhwehe rhurhakolêsagya obwo buhashe; ci rhunakaz’ilembera byoshi, nti Iyo rhurhag’ifukira Emyanzi y’Akalembe ka Kristu enjira. 13 Ka murhamanyiri oku abakola omu ka-Nyamuzinda, ka-Nyamuzinda kababîka, n’oku abakola aha luhêrero, kugabâna bagabâna n’oluhêrero? 14 Ntyo Nyakasane naye arhegesire mpu abaja bayigiriza Emyanzi y’Akalembe, babîkwe n’Emyanzi y’Akalembe.

15 Cikwône niehe nta buhashe ciru n’obuguma nakolêsize mw’agwo, ntanayandisiri ebyo byoshi nti Iyo mubinjirira. Nfè erhikwo ahali h’okuderha nti omuntu aheze irenge lyâni! 16 Bulya okuhanûla Emyanzi y’Akalembe lirhali igwârhiro lya bukuze kuli nie; ntagwêrhi oku nankabula bwakujira. N’erhi na­nkaba ntayigîrizizi Emyanzi y’Akalembe, erhi namahera! 17 Acibaga ogwo mulimo ngujira omu kulonza kwâni, neci, singa nankwânîne oluhembo; ci akaba kurhali kulonza kwâni, kwo kuderha oku buli burhindisi nahabirwe. 18 Oluhembo lwâni luligi luhi? Lw’olu: omu kuyigîriza Emyanzi y’Akalembe, nyihâne buzira kuhembwa, ndeke okukolêsa obuhashe mpîrwe n’Emyanzi y’Akalembe.

19 Neci, n’obwo nali ntagengwa oku bantu boshi, nacîjizire mujà wa boshi, nti Iyo ncungula banji bwenêne. 20 Omu Bayahudi nacîjizire Muyahudi, nti Iyo ncungula Abayahudi. Omu bantu barhegekwa n’Irhegeko, nacîjira muntu w’Irhegeko, n’obwo ntali w’Irhegeko, nti Iyo ncungula abarhegesirwe n’lrhegekoc. 21 Omu barhajira irhegeko, nacijira muzira-irhegeko, n’obwo ntali muzira-irhe­geko Iya Nyamuzinda, bulya ntegesirwe n’irhegeko lya Kristu, nti Iyo ncungula abarhajira irhegeko. 22 Nacîjira ngonyi omu ngonyi, nti Iyo ncungula engonyi. Nacîjira byoshi kuli byoshi, nti lukabà lufù, kakabà kalamo, kuhika ncizemwo baguma. 23 N’ebyo byoshi Myanzi y’ Akalembe mbijirira, nti Iyo nshangîra aminja gayo.

24 Ka muhabire oku abajà mashigwè g’okulibirha, boshi balibirha, ci mugu­ma yêne ohâbwa oluhembo? Kuziga mulibirhe ninyu, Iyo muhâbwa oluhembo. 25 Ngasi oja mashigwè analeke byoshi. Kuderha mpu ahâbwe obukuze bwa lusiku luguma. Rhwehe irenge rhukolera liri ly’ensiku n’amango. 26 Na nani kwo ndwîrhe nalibirha ntyo, arhali aka orhamanyiri emunda ayêrekîre; kwo ndwîrhe nalwa ntyo, arhali aka owashurha omu cirêre. 27 Omubiri gwâni na­ngubambule, ngujire cifa, nti nakaba namabwîriza abandi nnarnbul’itumula.

ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Α

9

The Rights of an Apostle

1 Οὐκ εἰμὶ ἐλεύθερος; οὐκ εἰμὶ ἀπόστολος; οὐχὶ Ἰησοῦν τὸν κύριον ἡμῶν ἑόρακα; οὐ τὸ ἔργον μου ὑμεῖς ἐστε ἐν κυρίῳ; 2 εἰ ἄλλοις οὐκ εἰμὶ ἀπόστολος, ἀλλά γε ὑμῖν εἰμι· ἡ γὰρ σφραγίς μου τῆς ἀποστολῆς ὑμεῖς ἐστε ἐν κυρίῳ. 3 Ἡ ἐμὴ ἀπολογία τοῖς ἐμὲ ἀνακρίνουσίν ἐστιν αὕτη. 4 μὴ οὐκ ἔχομεν ἐξουσίαν φαγεῖν καὶ πεῖν; 5 μὴ οὐκ ἔχομεν ἐξουσίαν ἀδελφὴν γυναῖκα περιάγειν ὡς καὶ οἱ λοιποὶ ἀπόστολοι καὶ οἱ ἀδελφοὶ τοῦ κυρίου καὶ Κηφᾶς; 6 ἢ μόνος ἐγὼ καὶ Βαρναβᾶς οὐκ ἔχομεν ἐξουσίαν μὴ ἐργάζεσθαι; 7 τίς στρατεύεται ἰδίοις ὀψωνίοις ποτέ; τίς φυτεύει ἀμπελῶνα καὶ τὸν καρπὸν αὐτοῦ οὐκ ἐσθίει; ἢ τίς ποιμαίνει ποίμνην καὶ ἐκ τοῦ γάλακτος τῆς ποίμνης οὐκ ἐσθίει; 8 Μὴ κατὰ ἄνθρωπον ταῦτα λαλῶ ἢ καὶ ὁ νόμος ταῦτα οὐ λέγει; 9 ἐν γὰρ τῷ Μωϋσέως νόμῳ γέγραπται, Οὐ κημώσεις βοῦν ἀλοῶντα. μὴ τῶν βοῶν μέλει τῷ θεῷ 10 ἢ δι᾽ ἡμᾶς πάντως λέγει; δι᾽ ἡμᾶς γὰρ ἐγράφη ὅτι ὀφείλει ἐπ᾽ ἐλπίδι ὁ ἀροτριῶν ἀροτριᾶν καὶ ὁ ἀλοῶν ἐπ᾽ ἐλπίδι τοῦ μετέχειν. 11 εἰ ἡμεῖς ὑμῖν τὰ πνευματικὰ ἐσπείραμεν, μέγα εἰ ἡμεῖς ὑμῶν τὰ σαρκικὰ θερίσομεν; 12 εἰ ἄλλοι τῆς ὑμῶν ἐξουσίας μετέχουσιν, οὐ μᾶλλον ἡμεῖς; Ἀλλ᾽ οὐκ ἐχρησάμεθα τῇ ἐξουσίᾳ ταύτῃ, ἀλλὰ πάντα στέγομεν, ἵνα μή τινα ἐγκοπὴν δῶμεν τῷ εὐαγγελίῳ τοῦ Χριστοῦ. 13 οὐκ οἴδατε ὅτι οἱ τὰ ἱερὰ ἐργαζόμενοι [τὰ] ἐκ τοῦ ἱεροῦ ἐσθίουσιν, οἱ τῷ θυσιαστηρίῳ παρεδρεύοντες τῷ θυσιαστηρίῳ συμμερίζονται; 14 οὕτως καὶ ὁ κύριος διέταξεν τοῖς τὸ εὐαγγέλιον καταγγέλλουσιν ἐκ τοῦ εὐαγγελίου ζῆν. 15 ἐγὼ δὲ οὐ κέχρημαι οὐδενὶ τούτων. οὐκ ἔγραψα δὲ ταῦτα, ἵνα οὕτως γένηται ἐν ἐμοί· καλὸν γάρ μοι μᾶλλον ἀποθανεῖν ἤ – τὸ καύχημά μου οὐδεὶς κενώσει. 16 ἐὰν γὰρ εὐαγγελίζωμαι, οὐκ ἔστιν μοι καύχημα· ἀνάγκη γάρ μοι ἐπίκειται· οὐαὶ γάρ μοί ἐστιν ἐὰν μὴ εὐαγγελίσωμαι. 17 εἰ γὰρ ἑκὼν τοῦτο πράσσω, μισθὸν ἔχω· εἰ δὲ ἄκων, οἰκονομίαν πεπίστευμαι 18 τίς οὖν μού ἐστιν ὁ μισθός; ἵνα εὐαγγελιζόμενος ἀδάπανον θήσω τὸ εὐαγγέλιον εἰς τὸ μὴ καταχρήσασθαι τῇ ἐξουσίᾳ μου ἐν τῷ εὐαγγελίῳ. 19 Ἐλεύθερος γὰρ ὢν ἐκ πάντων πᾶσιν ἐμαυτὸν ἐδούλωσα, ἵνα τοὺς πλείονας κερδήσω 20 καὶ ἐγενόμην τοῖς Ἰουδαίοις ὡς Ἰουδαῖος, ἵνα Ἰουδαίους κερδήσω· τοῖς ὑπὸ νόμον ὡς ὑπὸ νόμον, μὴ ὢν αὐτὸς ὑπὸ νόμον, ἵνα τοὺς ὑπὸ νόμον κερδήσω 21 τοῖς ἀνόμοις ὡς ἄνομος, μὴ ὢν ἄνομος θεοῦ ἀλλ᾽ ἔννομος Χριστοῦ, ἵνα κερδάνω τοὺς ἀνόμους 22 ἐγενόμην τοῖς ἀσθενέσιν ἀσθενής, ἵνα τοὺς ἀσθενεῖς κερδήσω· τοῖς πᾶσιν γέγονα πάντα, ἵνα πάντως τινὰς σώσω. 23 πάντα δὲ ποιῶ διὰ τὸ εὐαγγέλιον, ἵνα συγκοινωνὸς αὐτοῦ γένωμαι. 24 Οὐκ οἴδατε ὅτι οἱ ἐν σταδίῳ τρέχοντες πάντες μὲν τρέχουσιν, εἷς δὲ λαμβάνει τὸ βραβεῖον; οὕτως τρέχετε ἵνα καταλάβητε. 25 πᾶς δὲ ὁ ἀγωνιζόμενος πάντα ἐγκρατεύεται, ἐκεῖνοι μὲν οὖν ἵνα φθαρτὸν στέφανον λάβωσιν, ἡμεῖς δὲ ἄφθαρτον. 26 ἐγὼ τοίνυν οὕτως τρέχω ὡς οὐκ ἀδήλως, οὕτως πυκτεύω ὡς οὐκ ἀέρα δέρων 27 ἀλλ᾽ ὑπωπιάζω μου τὸ σῶμα καὶ δουλαγωγῶ, μή πως ἄλλοις κηρύξας αὐτὸς ἀδόκιμος γένωμαι.

10

Obwirhonzi n’olwiganyo lw’lsraheli

1 Bulya, yagi bene wirhu, ntalonza muhabe: balarha boshi bakag’ilangûlwa enjira n’ecitu, boshi bayikiraga enyanja , 2 boshi bacêsibwa muli Musa omu citu n’omu nyanja, 3 boshi balya kalyo kaguma k’enyanya, 4 bananywa boshi cinyôbwa ciguma c’enyanya. Bakag’inywa oku mîshi g’omu ibuye ly’enyanya lyàli libalusize; n’eryôla ibuye lwàli lwiganyo lwa Kristud. 5 Cikwône banji muli bo barhasimîsagya Nnâmahanga; kwarhuma emibiri yâbo yalambama omu mpinga. 6 Ebyôla byàbîre mpu Iyo rhubonerakwo olwiganyo, mpu Iyo rhulek’iba n’enyifinjo mbî akâbo. 7 Murhagashanizagya enshushano z’abazimu aka baguma muli bo, kulya biyandisirwe, mpue:«Olubaga lwatamala mpu balye bana­nywe, okuhandi banaciyimuka mpu basâme». 8 Rhumanye rhwankajira eby’enshonyi aka baguma muli bo; bahungumukamwo bihumbi makumi abiri na bi­sharhu omu lusiku luguma. 9 Rhurharhangulaga Nyakasane aka baguma muli bo; enjoka zabaherêrekezaf. 10 Murhacidudumaga aka baguma muli bazigululwa na Kahezag.

11 Ebyo byoshi byabayishîre mpu bibe lwiganyo, byanayandisirwe mpu rhubonereho, rhwe rhwahika omu nsiku nzindah. 12 Ntyo, ocîkebirwe mpu ayîmanzire, amanye ankahirima. 13 Nta mango musag’igwârhwa n’amashumi galushire emisi y’omuntu. Akanwa ka Nyamuzinda karhagaluka; arhankaziga mwashumikwa okulushire emisi yinyu. Ci haguma n’amashumi, ammuhà oku mwagafuma n’emisi mwagagalamwo .

Ebiryo by’enterekêro. Okurhayinjibana n’abagashâniza abazimu

14 Co cirhumire, yagi bîra bâni, muyâke okugashaniza enshushano z’abazimu. 15 Nammushambâza kulya omuntu ashambâla n’abantu bagwêrhe obukengêre mwene muyumve oku ndesire. 16 Akabehe k’omugisho rhugisha , ka burhali bushangîre bw’omuko gwa Kristu? Omugati rhubega, ka burhali bushangîre bw’omubiri gwa Kristu? 17 Kulya kuba omugati guli muguma gwône, ciru rhukaluga, rhuli mubiri muguma gwône, bulya rhweshi rhushangîra ogwo mugati muguma. 18 Mulole Israhelii nk’oku ali oku bworhere bw’omubiri. Ka abalya ebi barherekêraga erhi barhalungîni n’omulinzi barherekêreragaho? 19 Kwo kuderha kurhi okwo? Ka kuli kuderha oku enyama barherekîre enshushano ziri kantu? Nisi ka kuligi kuderha oku enshushano kali kantu? 20 Nanga! Ci ebi barherekêra, bashetani babirherekêra, ci arhali Nyamuzinda birherekêrwa. Ntanalonza mushangîre n’abashetani. 21 Murhakanywêra oku kabehe ka Nyakasane, mukanashub’inywêra oku kabehe k’abashetani. Murhankashangîra ecîbo ca Nyakasane, mukanashub’ishangîra ecîbo c’abashetani. 22 Nkabaga kutula rhwalonza okutula obwâgalwa bwa Nyakasane? Ka kulusha rhumulushirage misî?

Okurhasarhaza

23 «Ntaco ntagwêrhi obuyemêre bw’okujira»; ci arhali byoshi bigwêrhe akamalo. «Ntaco ntagwêrhi obuyemêre bw’okujira»; ci arhali byoshi biyûbaka. 24 Ntaye olonzagye obunguke bwâge yêne, ci alonze obw’abandi. 25 Mulye ngasi byoshi baguza omu cibuye, buzira kudôsa erhi kuyôboha omurhima gwayish’immulya kurhuma. 26 Bulya igulu liba lya Nyakasane n’ebimuba byo­shij. 27 Erhi omuntu orhali mwemezi ankakuhamagala okanayemêra okuja emwâge, onalye ngasi hyoshi akakusholôlera, buzira kudôsa erhi kuyôboha omurhima gwayish’ikulya kurhuma. 28 Cikwône erhi ankakubwîra, erhi: «Ebi byarherekîrwe abazimu», orhabiryagakwo , erhi olya wakubwîraga orhuma bo n’omurhima gwâge. 29 Omurhima ndesire, gurhali ogwâwe, ci ogw’owundi. Bu­lya cici cankarhuma nie ntagengwa narhegekwa n’omurhima gw’owundi muntu? 30 Erhi nankalya akantu nanavuga Nnâmahanga omunkwa, cici cankacirhuma nagayirwa akantu ndwîrhe navugira omunkwa? i Okujira byoshi oku izino lya Nyakasane n’okuha abandi olwiganyo lwinja . 31 Kuziga kubire kulya, kubire kunywa, na ngasi hyoshi mwankajira, byoshi mubijire oku kukuza Nnamaha nga. 32 Mumanye mwankasarhaza Abayahudi, nisi erhi Abagereki, nisi erhi Ekleziya ya Nyamuzinda, 33 nk’okfila niono nciseza okusimisa boshi omu ngasi kantu. Ntalonza bunguke bwani, ci bunguke bwa banji, nti Iyo bacunguka.

ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Α

10

Warning against Idolatry

1Οὐ θέλω γὰρ ὑμᾶς ἀγνοεῖν, ἀδελφοί, ὅτι οἱ πατέρες ἡμῶν πάντες ὑπὸ τὴν νεφέλην ἦσαν καὶ πάντες διὰ τῆς θαλάσσης διῆλθον 2 καὶ πάντες εἰς τὸν Μωϋσῆν ἐβαπτίσθησαν ἐν τῇ νεφέλῃ καὶ ἐν τῇ θαλάσσῃ 3 καὶ πάντες τὸ αὐτὸ πνευματικὸν βρῶμα ἔφαγον 4 καὶ πάντες τὸ αὐτὸ πνευματικὸν ἔπιον πόμα· ἔπινον γὰρ ἐκ πνευματικῆς ἀκολουθούσης πέτρας, ἡ πέτρα δὲ ἦν ὁ Χριστός. 5 ἀλλ᾽ οὐκ ἐν τοῖς πλείοσιν αὐτῶν εὐδόκησεν ὁ θεός, κατεστρώθησαν γὰρ ἐν τῇ ἐρήμῳ. 6 ταῦτα δὲ τύποι ἡμῶν ἐγενήθησαν, εἰς τὸ μὴ εἶναι ἡμᾶς ἐπιθυμητὰς κακῶν, καθὼς κἀκεῖνοι ἐπεθύμησαν. 7 μηδὲ εἰδωλολάτραι γίνεσθε καθώς τινες αὐτῶν, ὥσπερ γέγραπται, Ἐκάθισεν ὁ λαὸς φαγεῖν καὶ πεῖν καὶ ἀνέστησαν παίζειν. 8 μηδὲ πορνεύωμεν, καθώς τινες αὐτῶν ἐπόρνευσαν καὶ ἔπεσαν μιᾷ ἡμέρᾳ εἴκοσι τρεῖς χιλιάδες. 9μηδὲ ἐκπειράζωμεν τὸν Χριστόν, καθώς τινες αὐτῶν ἐπείρασαν καὶ ὑπὸ τῶν ὄφεων ἀπώλλυντο. 10 μηδὲ γογγύζετε, καθάπερ τινὲς αὐτῶν ἐγόγγυσαν καὶ ἀπώλοντο ὑπὸ τοῦ ὀλοθρευτοῦ. 11 ταῦτα δὲ τυπικῶς συνέβαινεν ἐκείνοις, ἐγράφη δὲ πρὸς νουθεσίαν ἡμῶν, εἰς οὓς τὰ τέλη τῶν αἰώνων κατήντηκεν. 12 ὥστε ὁ δοκῶν ἑστάναι βλεπέτω μὴ πέσῃ. 13 πειρασμὸς ὑμᾶς οὐκ εἴληφεν εἰ μὴ ἀνθρώπινος· πιστὸς δὲ ὁ θεός, ὃς οὐκ ἐάσει ὑμᾶς πειρασθῆναι ὑπὲρ ὃ δύνασθε ἀλλὰ ποιήσει σὺν τῷ πειρασμῷ καὶ τὴν ἔκβασιν τοῦ δύνασθαι ὑπενεγκεῖν. 14 Διόπερ, ἀγαπητοί μου, φεύγετε ἀπὸ τῆς εἰδωλολατρίας. 15 ὡς φρονίμοις λέγω· κρίνατε ὑμεῖς ὅ φημι. 16 τὸ ποτήριον τῆς εὐλογίας ὃ εὐλογοῦμεν, οὐχὶ κοινωνία ἐστὶν τοῦ αἵματος τοῦ Χριστοῦ; τὸν ἄρτον ὃν κλῶμεν, οὐχὶ κοινωνία τοῦ σώματος τοῦ Χριστοῦ ἐστιν; 17 ὅτι εἷς ἄρτος, ἓν σῶμα οἱ πολλοί ἐσμεν, οἱ γὰρ πάντες ἐκ τοῦ ἑνὸς ἄρτου μετέχομεν. 18 βλέπετε τὸν Ἰσραὴλ κατὰ σάρκα· οὐχ οἱ ἐσθίοντες τὰς θυσίας κοινωνοὶ τοῦ θυσιαστηρίου εἰσίν; 19 τί οὖν φημι; ὅτι εἰδωλόθυτόν τί ἐστιν ἢ ὅτι εἴδωλόν τί ἐστιν; 20 ἀλλ᾽ ὅτι ἃ θύουσιν, δαιμονίοις καὶ οὐ θεῷ [θύουσιν] · οὐ θέλω δὲ ὑμᾶς κοινωνοὺς τῶν δαιμονίων γίνεσθαι. 21 οὐ δύνασθε ποτήριον κυρίου πίνειν καὶ ποτήριον δαιμονίων, οὐ δύνασθε τραπέζης κυρίου μετέχειν καὶ τραπέζης δαιμονίων. 22 ἢ παραζηλοῦμεν τὸν κύριον; μὴ ἰσχυρότεροι αὐτοῦ ἐσμεν;

Do All to the Glory of God

23 Πάντα ἔξεστιν ἀλλ᾽ οὐ πάντα συμφέρει· πάντα ἔξεστιν ἀλλ᾽ οὐ πάντα οἰκοδομεῖ. 24 μηδεὶς τὸ ἑαυτοῦ ζητείτω ἀλλὰ τὸ τοῦ ἑτέρου. 25 Πᾶν τὸ ἐν μακέλλῳ πωλούμενον ἐσθίετε μηδὲν ἀνακρίνοντες διὰ τὴν συνείδησιν 26τοῦ κυρίου γὰρ ἡ γῆ καὶ τὸ πλήρωμα αὐτῆς. 27 εἴ τις καλεῖ ὑμᾶς τῶν ἀπίστων καὶ θέλετε πορεύεσθαι, πᾶν τὸ παρατιθέμενον ὑμῖν ἐσθίετε μηδὲν ἀνακρίνοντες διὰ τὴν συνείδησιν. 28 ἐὰν δέ τις ὑμῖν εἴπῃ, Τοῦτο ἱερόθυτόν ἐστιν, μὴ ἐσθίετε δι᾽ ἐκεῖνον τὸν μηνύσαντα καὶ τὴν συνείδησιν 29 συνείδησιν δὲ λέγω οὐχὶ τὴν ἑαυτοῦ ἀλλὰ τὴν τοῦ ἑτέρου. ἱνατί γὰρ ἡ ἐλευθερία μου κρίνεται ὑπὸ ἄλλης συνειδήσεως; 30 εἰ ἐγὼ χάριτι μετέχω, τί βλασφημοῦμαι ὑπὲρ οὗ ἐγὼ εὐχαριστῶ; 31 εἴτε οὖν ἐσθίετε εἴτε πίνετε εἴτε τι ποιεῖτε, πάντα εἰς δόξαν θεοῦ ποιεῖτε. 32 ἀπρόσκοποι καὶ Ἰουδαίοις γίνεσθε καὶ Ἕλλησιν καὶ τῇ ἐκκλησίᾳ τοῦ θεοῦ, 33 καθὼς κἀγὼ πάντα πᾶσιν ἀρέσκω μὴ ζητῶν τὸ ἐμαυτοῦ σύμφορον ἀλλὰ τὸ τῶν πολλῶν, ἵνα σωθῶσιν.

11

1 Munyige nk’okûla nani nyiga Kristu.

Oku abakazi bakwânîne okuyôrha

2 Mmusîmire bulya omu ngasi kantu munankegêre, na bulyâla munakashi­mba emigenzo nammusigiraga. 3 Cikwônene nnonzize mumanye oku ngasi mulume Kristu ye Nnawâbo; n’omukazi nnawâbo ye mulume; naye Kristu nnawâbo ye Nyamuzinda. 4 Omulume washenga erhi owalêbak n’irhwe libwîke, anabonêsa nnawâbo enshonyi. 5 Ci naye omukazi washenga erhi owalêba n’irhwe lirhali libwîke, anabonêsa nnawabo enshonyi; bulya erhi kw’ali nk’ohalanguzîbwe. 6 Omukazi erhi ankaleka okucîbwika irhwe, amomagwe n’emviri nazo! Ci akaba ziri nshonyi oku mukazi okukûlwa emviri erhi okuhalanguzibwa irhwe, abwîke irhwe lyâge!

7 Omulume yehe kurhakwânîni acîbwike irhwe, bulya ali nshusho anali bulangashane bw’irenge lya Nyamuzinda. Naye omukazi ali bulangashane bw’irenge ly’omulume .8 Bulyâla arhali omulume ye warhengaga oku mukazi, ci omukazi ye warhengaga oku mulume; 9 arhanali omulume ye walemeragwa omukazi, ci omukazi ye walemeragwa omulume. 10 Okwôla kwo kurhumire kukwânîne omukazi ayambale omu irhwe ecimanyîso c’obukulu bw’iba erhi ba­malahikal barhuma. 11 Câba, muli Nyamuzinda, nta mulume buzira mukazi, na nta mukazi buzira mulume. 12 Bulyala, neci, omukazi oku mulume arhengaga, ci n’omulume naye mukazi omuburha, na byoshi kuli Nyamuzinda birhenga.

13 Lero mwene mulutwe. Ka kukwânîne omukazi ashenge Nnâmahanga n’irhwe lirhali libwîke? 14 K’obworhere bw’omuntu bwone burha­ mmuyigîriza oku ziri nshonyi oku mulume okujira emviri ndîri-lîri, 15 ci oku mukazi liri irenge okujira emviri ziri ntyo? Bulya ahabagwa emviri mpu zibwîkire irhwe lyâge. 16 Hakabâga osîmire okuja kadali, rhwehe rhurhakomerera kwa bene okwo, n’Ekleziya za Nyamuzinda zirha kukomera.

Ishêga lya Nyakasane

17 Obûla ndwîrhe nammuhanûla, (lekagi mmubwire oku) ntammusîmiri bulya okuja kwinyu haguma kurhammujirira minja, ci mabî. 18 Burhanzi, nayumvîrhe mpu amango muli haguma omu ndêko, muli mwe hanabe abaciberûla, n’okwôla nkuyemîre obwo, ci arhali kwoshi. 19 Neci, kukwânîne habe empiriri muli mwe, Iyo abantu b’enkomedu zikomîre bamanyikana. 20 Mwehe erhi mwac’ija haguma, kurhaciri kuderha mpu mulye Ishêgam lya Nyakasane. 21 Bulya erhi muhika oku cîbo, nta kucilinda abandi, ci ngasi muguma ajekwo alya ebyâge yêne; na ntyo oku baguma bafa n’ishali, abandi erhi balalusire. 22 Nkabaga murhajira emwa binywe mwankalira munanywe? Nisi erhi kugaya Ekleziya ya Nyamuzinda n’okulimbira abarhagwêrhi bici? Kurhi nammubwîra lero? Ka mpu mmukuzagye? Nanga, ntammukuzizi kuli okwo.

23 Neci, nani ebi nabwiragwa na Nyakasane byo nammuyigirizize: Obudufu Nyakasane Yezu agwarhagwamwo, ayanka omugati, 24 n’erhi aba amavuga omunkwa, agubega, erhi: «Eci guli mubiri gwani gwahanwa mwe murhuma; ninyu mukajira ntyo lya munkengera». 25 Kwo na kwo, erhi bayûs’ilya, anaciyanka akabehe, erhi: «Aka kabehe eri ndagâno mpyâhya y’omuko gwâni; mukajira ntyo ngasi kunywa Iyo munkengêra». 26 Neci, ngasi kulya kw’ogu mugati na ngasi kunywa kw’aka kabehe, erhi mumanyîsize olufù lwa Nyakasane, kuhika olusiku anayishe. 27 Co cinarhumire, ngasi yeshi olya kw’ogwo mugati erhi onywa kw’ako kabehe ka Nyakasane arhanakwânîni, ayish’ijisibwa lubanja erhi mubiri n’omuko gwa Nyakasane birhuma.

28 Kuziga ngasi muguma acije emurhima, agal’ilya kw’ogwo mugati ananywe kw’akwo kabehe. 29 Bulya owalya n’okunywa arhanakengiri oku guli Mubiri gwa Nyakasane, erhi kulya alîre n’okunywa olufù lwâge. 30 Eco co cirhumire muli mwe banji bali balwâla, n’abandi bali bazamba, na barhali banyi bafîre. 31 Acibâga rhucîja emurhima, rhinga rhurhahêkwa lubanja . 32 Nyakasane akarhuhêka lubanja erhi kurhukoma arhukoma, Iyo rhulek’ihanwa haguma n’igulu.

33 Muyumvirhage obwo, bene wirhu, amango muyishire haguma omu Ishêga, munalindane. 34 Erhi hankajira oshalisire, analîre aha mwâge, lyo mulek’ijîra haguma okuyish’ihanwa. Ebindi niene nâbikomeza amango nâyisha.

ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Α

11

1 μιμηταί μου γίνεσθε καθὼς κἀγὼ Χριστοῦ.

Covering the Head in Worship

2 Ἐπαινῶ δὲ ὑμᾶς ὅτι πάντα μου μέμνησθε καί, καθὼς παρέδωκα ὑμῖν, τὰς παραδόσεις κατέχετε. 3 θέλω δὲ ὑμᾶς εἰδέναι ὅτι παντὸς ἀνδρὸς ἡ κεφαλὴ ὁ Χριστός ἐστιν, κεφαλὴ δὲ γυναικὸς ὁ ἀνήρ, κεφαλὴ δὲ τοῦ Χριστοῦ ὁ θεός. 4 πᾶς ἀνὴρ προσευχόμενος ἢ προφητεύων κατὰ κεφαλῆς ἔχων καταισχύνει τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ. 5 πᾶσα δὲ γυνὴ προσευχομένη ἢ προφητεύουσα ἀκατακαλύπτῳ τῇ κεφαλῇ καταισχύνει τὴν κεφαλὴν αὐτῆς· ἓν γάρ ἐστιν καὶ τὸ αὐτὸ τῇ ἐξυρημένῃ. 6 εἰ γὰρ οὐ κατακαλύπτεται γυνή, καὶ κειράσθω· εἰ δὲ αἰσχρὸν γυναικὶ τὸ κείρασθαι ἢ ξυρᾶσθαι, κατακαλυπτέσθω. 7 ἀνὴρ μὲν γὰρ οὐκ ὀφείλει κατακαλύπτεσθαι τὴν κεφαλὴν εἰκὼν καὶ δόξα θεοῦ ὑπάρχων· ἡ γυνὴ δὲ δόξα ἀνδρός ἐστιν. 8 οὐ γάρ ἐστιν ἀνὴρ ἐκ γυναικὸς ἀλλὰ γυνὴ ἐξ ἀνδρός 9 καὶ γὰρ οὐκ ἐκτίσθη ἀνὴρ διὰ τὴν γυναῖκα, ἀλλὰ γυνὴ διὰ τὸν ἄνδρα. 10 διὰ τοῦτο ὀφείλει ἡ γυνὴ ἐξουσίαν ἔχειν ἐπὶ τῆς κεφαλῆς διὰ τοὺς ἀγγέλους. 11 πλὴν οὔτε γυνὴ χωρὶς ἀνδρὸς οὔτε ἀνὴρ χωρὶς γυναικὸς ἐν κυρίῳ 12 ὥσπερ γὰρ ἡ γυνὴ ἐκ τοῦ ἀνδρός, οὕτως καὶ ὁ ἀνὴρ διὰ τῆς γυναικός· τὰ δὲ πάντα ἐκ τοῦ θεοῦ. 13 ἐν ὑμῖν αὐτοῖς κρίνατε· πρέπον ἐστὶν γυναῖκα ἀκατακάλυπτον τῷ θεῷ προσεύχεσθαι; 14 οὐδὲ ἡ φύσις αὐτὴ διδάσκει ὑμᾶς ὅτι ἀνὴρ μὲν ἐὰν κομᾷ ἀτιμία αὐτῷ ἐστιν, 15 γυνὴ δὲ ἐὰν κομᾷ δόξα αὐτῇ ἐστιν; ὅτι ἡ κόμη ἀντὶ περιβολαίου δέδοται [αὐτῇ]. 16 Εἰ δέ τις δοκεῖ φιλόνεικος εἶναι, ἡμεῖς τοιαύτην συνήθειαν οὐκ ἔχομεν οὐδὲ αἱ ἐκκλησίαι τοῦ θεοῦ.

Abuses at the Lord’s Supper

17 Τοῦτο δὲ παραγγέλλων οὐκ ἐπαινῶ ὅτι οὐκ εἰς τὸ κρεῖσσον ἀλλ᾽ εἰς τὸ ἧσσον συνέρχεσθε. 18 πρῶτον μὲν γὰρ συνερχομένων ὑμῶν ἐν ἐκκλησίᾳ ἀκούω σχίσματα ἐν ὑμῖν ὑπάρχειν καὶ μέρος τι πιστεύω. 19 δεῖ γὰρ καὶ αἱρέσεις ἐν ὑμῖν εἶναι, ἵνα [καὶ] οἱ δόκιμοι φανεροὶ γένωνται ἐν ὑμῖν. 20 Συνερχομένων οὖν ὑμῶν ἐπὶ τὸ αὐτὸ οὐκ ἔστιν κυριακὸν δεῖπνον φαγεῖν 21 ἕκαστος γὰρ τὸ ἴδιον δεῖπνον προλαμβάνει ἐν τῷ φαγεῖν, καὶ ὃς μὲν πεινᾷ ὃς δὲ μεθύει. 22 μὴ γὰρ οἰκίας οὐκ ἔχετε εἰς τὸ ἐσθίειν καὶ πίνειν; ἢ τῆς ἐκκλησίας τοῦ θεοῦ καταφρονεῖτε, καὶ καταισχύνετε τοὺς μὴ ἔχοντας; τί εἴπω ὑμῖν; ἐπαινέσω ὑμᾶς; ἐν τούτῳ οὐκ ἐπαινῶ.

The Institution of the Lord’s Supper (Mt 26.26‑29; Mk 14.22‑25; Lk 22.14‑20)

23 Ἐγὼ γὰρ παρέλαβον ἀπὸ τοῦ κυρίου, ὃ καὶ παρέδωκα ὑμῖν, ὅτι ὁ κύριος Ἰησοῦς ἐν τῇ νυκτὶ ᾗ παρεδίδετο ἔλαβεν ἄρτον 24 καὶ εὐχαριστήσας ἔκλασεν καὶ εἶπεν, Τοῦτό μού ἐστιν τὸ σῶμα τὸ ὑπὲρ ὑμῶν · τοῦτο ποιεῖτε εἰς τὴν ἐμὴν ἀνάμνησιν. 25 ὡσαύτως καὶ τὸ ποτήριον μετὰ τὸ δειπνῆσαι λέγων, Τοῦτο τὸ ποτήριον ἡ καινὴ διαθήκη ἐστὶν ἐν τῷ ἐμῷ αἵματι· τοῦτο ποιεῖτε, ὁσάκις ἐὰν πίνητε, εἰς τὴν ἐμὴν ἀνάμνησιν. 26 ὁσάκις γὰρ ἐὰν ἐσθίητε τὸν ἄρτον τοῦτον καὶ τὸ ποτήριον πίνητε, τὸν θάνατον τοῦ κυρίου καταγγέλλετε ἄχρι οὗ ἔλθῃ. Partaking of the Supper Unworthily 27 Ὥστε ὃς ἂν ἐσθίῃ τὸν ἄρτον ἢ πίνῃ τὸ ποτήριον τοῦ κυρίου ἀναξίως, ἔνοχος ἔσται τοῦ σώματος καὶ τοῦ αἵματος τοῦ κυρίου. 28 δοκιμαζέτω δὲ ἄνθρωπος ἑαυτὸν καὶ οὕτως ἐκ τοῦ ἄρτου ἐσθιέτω καὶ ἐκ τοῦ ποτηρίου πινέτω 29 ὁ γὰρ ἐσθίων καὶ πίνων κρίμα ἑαυτῷ ἐσθίει καὶ πίνει μὴ διακρίνων τὸ σῶμα. 30 διὰ τοῦτο ἐν ὑμῖν πολλοὶ ἀσθενεῖς καὶ ἄρρωστοι καὶ κοιμῶνται ἱκανοί. 31 εἰ δὲ ἑαυτοὺς διεκρίνομεν, οὐκ ἂν ἐκρινόμεθα 32 κρινόμενοι δὲ ὑπὸ [τοῦ] κυρίου παιδευόμεθα, ἵνα μὴ σὺν τῷ κόσμῳ κατακριθῶμεν. 33 ὥστε, ἀδελφοί μου, συνερχόμενοι εἰς τὸ φαγεῖν ἀλλήλους ἐκδέχεσθε. 34 εἴ τις πεινᾷ, ἐν οἴκῳ ἐσθιέτω, ἵνα μὴ εἰς κρίμα συνέρχησθε. Τὰ δὲ λοιπὰ ὡς ἂν ἔλθω διατάξομαι.

12

Enshôkano za Mûka Mutagatifu

1 Eby’enshôkano za Mûka Mutagatifu, bene wirhu, ntalonzize mubihabe. 2 Erhi muciri bapagani, ninyu mwene murhakuhabiri, mwakag’ibona bammusunikire ebwa nshushano z’orhuduma. 3 Co cirhumire nammubwîrakwo: nta muntu wankaba adwîrhe aderhezibwa na Mûka gwa Nyamuzinda akabul’iderha mpu «Yezu akahera», na ntaye wankaderha mpu «Yezu ye Nyakasane», arhanali oku buhashe bwa Mûka Mutagatifu.

Empiriri z’enshôkano n’obugula bwâzo

4 Neci, enshôkano za Mûka ziri za ngasi lubero; ci Mûka ali muguma yêne. 5 Hali na mbero nyinji z’oburhumisi, ci Nyakasane ali muguma yêne. 6 N’emikolo guli mwandu, ci Nyamuzinda anali muguma yêne okola byoshi muli boshi. 7 Cikwônene Mûka aciyêrekana muli ngasi muguma oku bunguke bwa boshi. Baguma bàhîrwe na Mûka iderha ly’obushinganya, n’abandi bashobôla iderha ly’obumanye muli oyôla Mûka muguma yêne. 9 Baguma bahirwe obuyemeêre muli oyôla Mûka muguma yêne, n’abandi enshôkano y’okufumya muli oyôla Mûka muguma yêne. 10 Hali owahabirwe obuhashe bw’okujira ebisômerîne, n’owundi ahâbwa enshôkano y’obulêbi; baguma bahîrwe enshôkano y’okumanya ebiri omu murhima, abandi enshôkano y’okumanya endimi, n’abandi enshôkano y’okuzihugûla. 11 Ci ebyo byoshi bijirwa na Muka muguma yêne, ye nagabira ngasi yeshi enshôkano zâge nk’oku analonzize yêne.

Olwiganyo lw’omubiri gw’omuntu.

12 Nka kulira omubiri guba muguman, erhi gunagwêrhe birumbu binji, na nka kulira ebirumbu by’omubiri biba mwandu, binabul’ijira mubiri muguma gwone, kwo Kristu naye ali. 13 Na nirhu Mûka muguma rhwabatizibagwamwo rhweshi; mpu Iyo rhuba mubiri muguma gwône; Abayahudi n’Abagereki, abajà n’abarhali omu bujà, na mweshi Mûka muguma rhwanywesîbwe, . 14 Kwo binali omubiri cirhaba cirumbu ciguma cône, ci binji haguma. 15 Okugulu erhi kwankaderha, erhi: «Ntali kuboko; kuziga ntali w’oku mubi­ri», k’okwôla kunarhumage kurhaba kw’oku mubiri? 16 Nako okurhwiri erhi kwankaderha, erhi: «Obu ntali isù, kuziga ntali w’oku mubiri», k’okwôla kunarhumage kurhaba kw’oku mubiri? 17 Omubiri gwoshi gucibaga isù, singa oku­rhwiri ngahi kuba? Gwoshi gucibaga kurhwiri, izulu singa ngahi liba? 18 Câba Nyamuzinda agwisire ebirumbu byoshi byoshi ngasi ciguma omu mubiri nk’okuku anali alonzize. 19 Byoshi bicibaga cirumbu ciguma, omubiri singa ngahi guli? 20 Ci ebirumbu biba binji, n’omubiri guba muguma. 21 Ntyo isu lirhankabwîra okuboko, erhi: «Ntakulagiririkwo»; irhwe nalyo lirhankabwîra amagulu, erhi: «Nta bulagirire bwinyu ngwêrhe». 22 Ciru ebirumbu by’omubiri rhubona birhajira nsimiko, byo rhulagîrirekwo kulusha. 23 N’ebirhuderha mpu byo byankakengwa okunyi, byo rhukenga kulusha ebyâbo. Na ntyo ebirumbu rhubonera enshonyi byo rhukenga kulu­sha; 24 ci ebirumbu rhurhabonera nshonyi nta bulagîrire bigwêrhe bw’okukengwa. Na Nyamuzinda, omu kulema omubiri gw’omuntu, ebirumbu birhajira lukengwa byo ahîre okukengwa kulusha, 25 mpu Iyo omu mubiri mulek’iba o­bwiyungule, ci mpu Iyo ebirumbu bikaz’ishîbirirana. 26 Cirumbu ciguma cikababala, ebindi birumbu byoshi binababale bo naco. Cirumbu ciguma cikaja irenge, ebirumbu byoshi binashagaluke haguma naco.

27 Na ninyu muli mubiri gwa Kristu, munali birumbu ngasi muguma muli mwe. 28 Omu Ekleziya hali aba Nyamuzinda ajizire: burhanzi ntumwa obwa kabiri balêbi, bwa kasharhu bigîriza; okuhandi ahiraho obuashe bw’okujira ebisômerîne, n’enshôkano z’okufumya, n’ez’okurhabâla abali omu bulagîrire n’ez’okurhegeka, n’ez’okuderha endimi za ngasi lubero. 29 Ka boshi baligi ntumwa? Ka boshi baligi balêbi? Ka boshi baligi bigiriza? Ka boshi bajira ebisoômerîne? 30 Ka boshi bagwêrhage enshôkano y’okufumya? Ka boshi baderha endimi? Ka boshi bahugûla endimi?,

Obuzigire yo nshôkano elushire ezindi zoshi

31 Mulwîre eshôkano zikulîre ezindi·. Ciru nankola nammuyêreka: enjira elushire ezindi zoshi.

ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Α

12

Spiritual Gifts

1 Περὶ δὲ τῶν πνευματικῶν, ἀδελφοί, οὐ θέλω ὑμᾶς ἀγνοεῖν. 2 Οἴδατε ὅτι ὅτε ἔθνη ἦτε πρὸς τὰ εἴδωλα τὰ ἄφωνα ὡς ἂν ἤγεσθε ἀπαγόμενοι. 3 διὸ γνωρίζω ὑμῖν ὅτι οὐδεὶς ἐν πνεύματι θεοῦ λαλῶν λέγει, Ἀνάθεμα Ἰησοῦς, καὶ οὐδεὶς δύναται εἰπεῖν, Κύριος Ἰησοῦς, εἰ μὴ ἐν πνεύματι ἁγίῳ. 4 Διαιρέσεις δὲ χαρισμάτων εἰσίν, τὸ δὲ αὐτὸ πνεῦμα 5 καὶ διαιρέσεις διακονιῶν εἰσιν, καὶ ὁ αὐτὸς κύριος 6 καὶ διαιρέσεις ἐνεργημάτων εἰσίν, ὁ δὲ αὐτὸς θεὸς ὁ ἐνεργῶν τὰ πάντα ἐν πᾶσιν. 7 ἑκάστῳ δὲ δίδοται ἡ φανέρωσις τοῦ πνεύματος πρὸς τὸ συμφέρον. 8 ᾧ μὲν γὰρ διὰ τοῦ πνεύματος δίδοται λόγος σοφίας, ἄλλῳ δὲ λόγος γνώσεως κατὰ τὸ αὐτὸ πνεῦμα, 9 ἑτέρῳ πίστις ἐν τῷ αὐτῷ πνεύματι, ἄλλῳ δὲ χαρίσματα ἰαμάτων ἐν τῷ ἑνὶ πνεύματι, 10 ἄλλῳ δὲ ἐνεργήματα δυνάμεων, ἄλλῳ [δὲ] προφητεία, ἄλλῳ [δὲ] διακρίσεις πνευμάτων, ἑτέρῳ γένη γλωσσῶν, ἄλλῳ δὲ ἑρμηνεία γλωσσῶν 11 πάντα δὲ ταῦτα ἐνεργεῖ τὸ ἓν καὶ τὸ αὐτὸ πνεῦμα διαιροῦν ἰδίᾳ ἑκάστῳ καθὼς βούλεται.

One Body with Many Members

12 Καθάπερ γὰρ τὸ σῶμα ἕν ἐστιν καὶ μέλη πολλὰ ἔχει, πάντα δὲ τὰ μέλη τοῦ σώματος πολλὰ ὄντα ἕν ἐστιν σῶμα, οὕτως καὶ ὁ Χριστός 13 καὶ γὰρ ἐν ἑνὶ πνεύματι ἡμεῖς πάντες εἰς ἓν σῶμα ἐβαπτίσθημεν, εἴτε Ἰουδαῖοι εἴτε Ἕλληνες εἴτε δοῦλοι εἴτε ἐλεύθεροι, καὶ πάντες ἓν πνεῦμα ἐποτίσθημεν. 14 καὶ γὰρ τὸ σῶμα οὐκ ἔστιν ἓν μέλος ἀλλὰ πολλά. 15 ἐὰν εἴπῃ ὁ πούς, Ὅτι οὐκ εἰμὶ χείρ, οὐκ εἰμὶ ἐκ τοῦ σώματος, οὐ παρὰ τοῦτο οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ σώματος; 16 καὶ ἐὰν εἴπῃ τὸ οὖς, Ὅτι οὐκ εἰμὶ ὀφθαλμός, οὐκ εἰμὶ ἐκ τοῦ σώματος, οὐ παρὰ τοῦτο οὐκ ἔστιν ἐκ τοῦ σώματος; 17 εἰ ὅλον τὸ σῶμα ὀφθαλμός, ποῦ ἡ ἀκοή; εἰ ὅλον ἀκοή, ποῦ ἡ ὄσφρησις; 18 νυνὶ δὲ ὁ θεὸς ἔθετο τὰ μέλη, ἓν ἕκαστον αὐτῶν ἐν τῷ σώματι καθὼς ἠθέλησεν. 19 εἰ δὲ ἦν τὰ πάντα ἓν μέλος, ποῦ τὸ σῶμα; 20 νῦν δὲ πολλὰ μὲν μέλη, ἓν δὲ σῶμα. 21 οὐ δύναται δὲ ὁ ὀφθαλμὸς εἰπεῖν τῇ χειρί, Χρείαν σου οὐκ ἔχω, ἢ πάλιν ἡ κεφαλὴ τοῖς ποσίν, Χρείαν ὑμῶν οὐκ ἔχω 22 ἀλλὰ πολλῷ μᾶλλον τὰ δοκοῦντα μέλη τοῦ σώματος ἀσθενέστερα ὑπάρχειν ἀναγκαῖά ἐστιν, 23 καὶ ἃ δοκοῦμεν ἀτιμότερα εἶναι τοῦ σώματος τούτοις τιμὴν περισσοτέραν περιτίθεμεν, καὶ τὰ ἀσχήμονα ἡμῶν εὐσχημοσύνην περισσοτέραν ἔχει, 24 τὰ δὲ εὐσχήμονα ἡμῶν οὐ χρείαν ἔχει. ἀλλ᾽ ὁ θεὸς συνεκέρασεν τὸ σῶμα τῷ ὑστερουμένῳ περισσοτέραν δοὺς τιμήν, 25 ἵνα μὴ ᾖ σχίσμα ἐν τῷ σώματι ἀλλὰ τὸ αὐτὸ ὑπὲρ ἀλλήλων μεριμνῶσιν τὰ μέλη. 26 καὶ εἴτε πάσχει ἓν μέλος, συμπάσχει πάντα τὰ μέλη· εἴτε δοξάζεται [ἓν] μέλος, συγχαίρει πάντα τὰ μέλη. 27 Ὑμεῖς δέ ἐστε σῶμα Χριστοῦ καὶ μέλη ἐκ μέρους. 28 καὶ οὓς μὲν ἔθετο ὁ θεὸς ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ πρῶτον ἀποστόλους, δεύτερον προφήτας, τρίτον διδασκάλους, ἔπειτα δυνάμεις, ἔπειτα χαρίσματα ἰαμάτων, ἀντιλήμψεις, κυβερνήσεις, γένη γλωσσῶν. 29 μὴ πάντες ἀπόστολοι; μὴ πάντες προφῆται; μὴ πάντες διδάσκαλοι; μὴ πάντες δυνάμεις; 30 μὴ πάντες χαρίσματα ἔχουσιν ἰαμάτων; μὴ πάντες γλώσσαις λαλοῦσιν; μὴ πάντες διερμηνεύουσιν; 31 ζηλοῦτε δὲ τὰ χαρίσματα τὰ μείζονα. Καὶ ἔτι καθ᾽ ὑπερβολὴν ὁδὸν ὑμῖν δείκνυμι.

13

1 Ciru nankamany’ishambâla endimi z’abantu n’eza bamalahika, nka nta buzigire ngwêrhe, erhi kwo nandi mulinga muvuze, nisi erhi nka kula ecûma c’amarhale cikomombe cirhengamwo izù . 2 Ciru nankaba ngwêrhe obuhashe bw’okulêba, nkanamanya amahwe goshi; n’amenge goshi; ciru na­ nkagwârha obuyemêre bwimâna, bulya bwankamanyula entondo, nka nta buzigire njira, erhi nnandi busha. 3 Ciru nankagabira abakenyi ebi njira byoshi, omubiri gwâni ciru nankagufomeka wa ngulumira, nka nta buzigire ngwêrhe, erhi bunali busha.

4 Obuzigire burhûla;

obuzigire burhabâlana;

obuzigire burhayagalwa;

obu­zigire burhahalanjika ;

burhanacikunga;

5 obuzigire burhajira akantu karha­kwânini,

burhacîlongeza, burhaba burhe, burhanabîka mujina.

6 Obuzigire bu­rhasîma okubî kukâba, ci busîma okwinja kukâba.

7 Obuzigire bubabalira byo­shi, buyemêra byoshi, bulangalira byoshi, bunalembera byoshi.

8 Nta mango obuzigire bwâhwe. Ci amalêbi gohe kuyûrha gâyûrhe; endimi kuguguma zâgugume; amenge kuhirigirha gahirigirhe. 9 Bulya ebi rhuyishi biba bya bihimbi n’ebi rhulêba biba bya bihimbi. 10 Amango ebîmana byâyisha, eby’ebihimbi byanayegûka. 11 Erhi nciri mwana murho, nakag’iganîra nka murhumba nakag’ikagerêreza nka murhumba, nanakarhimanya nka murhumba, ci erhi mbà mulume, naleka eby’eburho. 12 Buno rhucidwîrhe rhwabonera omu cilolero olubwibwi lurhuli omu masù , ci ago mango rhwayish’ibona bwinjinjaa amasù omu masù. Buno obumanye bwâni buli bwa bihimbi, ci ago mango nâmanya nk’oku mmanyirweo.

13 Buno obuyemêre n’obulangalire n’obuzigire ho biri oku binali bisharhu; cikwône muli ebyo ecikulîre ebindi bwo buzigire.

ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Α

13

Love

1 Ἐὰν ταῖς γλώσσαις τῶν ἀνθρώπων λαλῶ καὶ τῶν ἀγγέλων, ἀγάπην δὲ μὴ ἔχω, γέγονα χαλκὸς ἠχῶν ἢ κύμβαλον ἀλαλάζον. 2 καὶ ἐὰν ἔχω προφητείαν καὶ εἰδῶ τὰ μυστήρια πάντα καὶ πᾶσαν τὴν γνῶσιν καὶ ἐὰν ἔχω πᾶσαν τὴν πίστιν ὥστε ὄρη μεθιστάναι, ἀγάπην δὲ μὴ ἔχω, οὐθέν εἰμι. 3 κἂν ψωμίσω πάντα τὰ ὑπάρχοντά μου καὶ ἐὰν παραδῶ τὸ σῶμά μου ἵνα καυχήσωμαι, ἀγάπην δὲ μὴ ἔχω, οὐδὲν ὠφελοῦμαι. 4 Ἡ ἀγάπη μακροθυμεῖ, χρηστεύεται ἡ ἀγάπη, οὐ ζηλοῖ, [ἡ ἀγάπη] οὐ περπερεύεται, οὐ φυσιοῦται, 5 οὐκ ἀσχημονεῖ, οὐ ζητεῖ τὰ ἑαυτῆς, οὐ παροξύνεται, οὐ λογίζεται τὸ κακόν, 6 οὐ χαίρει ἐπὶ τῇ ἀδικίᾳ, συγχαίρει δὲ τῇ ἀληθείᾳ 7 πάντα στέγει, πάντα πιστεύει, πάντα ἐλπίζει, πάντα ὑπομένει. 8 Ἡ ἀγάπη οὐδέποτε πίπτει· εἴτε δὲ προφητεῖαι, καταργηθήσονται· εἴτε γλῶσσαι, παύσονται· εἴτε γνῶσις, καταργη­θήσεται. 9ἐκ μέρους γὰρ γινώσκομεν καὶ ἐκ μέρους προφητεύομεν 10 ὅταν δὲ ἔλθῃ τὸ τέλειον, τὸ ἐκ μέρους καταργηθήσεται. 11 ὅτε ἤμην νήπιος, ἐλάλουν ὡς νήπιος, ἐφρόνουν ὡς νήπιος, ἐλογιζόμην ὡς νήπιος· ὅτε γέγονα ἀνήρ, κατήργηκα τὰ τοῦ νηπίου. 12 βλέπομεν γὰρ ἄρτι δι᾽ ἐσόπτρου ἐν αἰνίγματι, τότε δὲ πρόσωπον πρὸς πρόσωπον· ἄρτι γινώσκω ἐκ μέρους, τότε δὲ ἐπιγνώσομαι καθὼς καὶ ἐπεγνώσθην. 13 νυνὶ δὲ μένει πίστις, ἐλπίς, ἀγάπη, τὰ τρία ταῦτα· μείζων δὲ τούτων ἡ ἀγάπη. I ‘ ‘ 13, 12: N a kulya Nyamuzinda amman y ire.

14

Empiriri z’enshôkano zigwêrhe amakwânane kuli boshi

1 Mucisêze okubona obuzigire; mulongereze n’enshôkano za Mûka Mutagatifu, ci bwenêne enshôkano y’obulêbi. 2 Bulyâla oderha omu ndimi mwandu, arhali bantu aderheza, ci Nyamuzinda. Ntâye omuyumva, ci anakaderhezibwa na Mûka ebirhankayumvikana. 3 Omuntu olêba yêhe, bantu aderheza, kuyigîriza ayigîriza, kuhanûla ahanûla, kurhûliriza arhûliriza. 4 Oderha ndimi nyinji, yêne ociyigîriza; olêba, ayigîriza endêko y’abemêzi. 5 Ntankabaga mweshi muderhe ndimi mwandu, nanasîma kulusha mulêbe; bulyâla olêba alushire oderha endimi, akaba owaderha endimi arhahugwîri, Iyo endêko y’abemêzi erhenzamwo enyigîrizo.

6 Bene wirhu, erhi nankammuganîza omu ndimi, erhi kwinja kuci mmujirirage, akaba ntâco mmufulûlire, n’akaba ntâco mmumanyîsize, n’akaba ntâco mmulêbîre na ntâco mmuyigîrizize? 7 Kwo biri ntyo ebirhajira buzîne, aka­rhera erhi olulanga, erhi byankayumvisa izù; kurhi omuntu ankamanya bici akarhera kazihire, nisi erhi olulanga, akaba amazù gâbyo garhatwîkanusiri bwinja? 8 Nagwo omushekera erhi izù lyâgwo lyankaba lirhatwîkanusiri, ndi wankashîbirira mpu aja oku bîrha? 9 Ninyu kwo n’okwo; erhi olulimi lwinyu lwankaba lurhadesiri ebinwa bihumanusire, kurhi bankayumva ebi mudesire? Erhi omu cirere mudwîrhe mwaganîrira. 10 Omu igulu muli ntishi mpiriri inga za ndimi, na nta luguma lurhayumvikana. 11 Ci erhi nankahaba eci enderho zidesire, nanaba munya-mahanga kuli olya waderha, n’odwîrhe waderha anaba munya-mahanga kuli nie. 12 Ntyo ninyu, kulya kuba mudwîrhe mwalonza e­nshôkano za Mûka, mucisêze okulushana mulizo, Iyo endêko y’abemêzi erhenzamwo obunguke. 13 Co cirhumire, oderha endimi, akwânîne ashenge enshôkano y’okuzihu­gûla. 14 Bulya erhi nankashenga omu ndimi, omûka gwâni gwanashenga, ci nta bunguke obukengêre bwâni bwankakulamwop. 15 Kurhi omuntu ankajiraga o­bwo? Nanashenga n’omûka gwâni, nanashenga n’obukengere bwâni; nanayimba n’omûka gwâni, nanayimba n’obukengêre bwâni. 16 Câba erhi wankakuza Nnâmahanga omu mûka mwôneq, kurhi omuntu kwône ankashuza «Amen!r» oku munkwa gwâwe, arhanamanyiri bici odesire? 17 Neci, okuvuga omunkwa kwâwe kuli kwinja, cikwône owundi arhankarhenzamwo enyigîrizo. 18 Mvuzire Nnâmahanga omunkwa, bulya nanderhere omu ndimi kummulusha mweshi; 19 cikwône omu ndeko y’abemêzi, nsîma kulusha okuderha binwa birhanu n’obukengêre bwâni, Iyo nyigîriza abandi nabo, ahali h’okuderha bihumbi ikumi omu ndimi.

20 Bene wirhu, murhabaga bâna barho nka mwarhimanya. Oku bubî, neci, mube bâna barho, ci omu kurhimanya, mube bantu bakulu. 21 Kuyandisirwe omu Marhegeko, mpus: «Olu lubaga naluyigîriza n’abantu baderha olundi lulimi n’omu kanwa k’abantu b’ihanga, barhanayumvirhize obwo», kwo Nyakasane adesire. 22 Kwo kuderha oku enshôkano y’endimi cinali cimanyîso, arhali oku bemêzi, ci oku barhali bemêzi; ci obulêbi bwôhe burhali bw’abarhali bemêzi, ci buli bwa bemêzi. 23 Erhi Ekleziya yoshi yankaja haguma, n’erhi boshi bakaderhera mu ndimi, nabo abarhamanyiri kurhi bigenda erhi abarhali bemêzi erhi bankajamwo, ka barhankaderha mpu kusiraha musirahire? 24 Ci erhi boshi bankaba badwîrhe balêba, n’erhi hankayisha orhali mwemêzi nisi erhi orhishi emunda bija, boshi banamuyâgîriza, boshi banamutwîra olubanja; 25 ebifuhsirwe omu murhima gwâge byanafulûlwa. Obwo anacîrhimba oku idaho, anayûbika obusù, aharâmye Nyamuzinda, anaderhe, erhi: «Okuli, Nnâmahanga ali ekarhî kinyu».

Oku bakaz’ijira

26 Kurhi rhwaderhaga, bene wirhu? Mukaja haguma, ngasi muguma anaba agwêrhe olwimbo, erhi enyigîrizo, erhi obulêbi, erhi enshôkano y’okuderha endimi, erhi ey’okuzihugûla. Ebyo byoshi bijirwe omu kulonza okuyûbaka. 27 Akaba ndimi badwîrhe baderha, babe babiri erhi basharhu bone , banaderhe muguma muguma; na muguma ahugûle. 28 Akaba ntâye wankahugûla, banahulike, barhaderhaga omu ndêko y’abemêzi; ngasi muguma aciderhese yêne, anaderhese Nnâmahanga. 29 Abalêbi, babiri erhi basharhu baderhe, n’abandi bagere enderho zâbo. 30 Cikwône, erhi muguma mwo balya bahali ankafulûlirwa akantu, omurhanzi anahulike . 31 Bulya mweshi mwanahash’ilêba muguma muguma, Iyo boshi bayigîrizibwa banahâbwe omurhima. 32 Abalêbi kukwânîne barhegeke emyûkat yâbo, 33 bulya Nyamuzinda arhali Nyamuzinda wa kavulindi, ci wa buholo.

Nk’omu zindi Ekleziya zoshi z’abimâna, 34 abakazi bakaz’ihulika omu ndeêko ; bulya nta bwemêre bagwêrhe bwa kuderha; ci kukwânîne bayôrhe bali n’obukenge, nk’oku Irhegeko lyône lidesire. 35 Erhi bankalonza okumanya kantu kalebe, babwîze bîba omu mwa bâbwe; bulya ziri nshonyi oku mukazi oku­ shambâlira omu ndêko . 36 K’akanwa ka Nyamuzinda emwinyuu kahubukaga? K’emwinyu yône kahisire? 37 Akaba hali ocîkebirwe mpu ali mulêbi nisi erhi mpu Mûka Mutagatifu odwîrhe amubwîriza, amanye oku ebi mmuyandikire liri irhegeko lya Nyakasane. 38 N’orhakumanyiri, erhi naye arhanayishibwi na Nnâmahangav. 39 Kuziga, bene wirhu, mushwîre enshôkano y’obulêbi, murhanahanzagya abaderha endimi. 40 Cikwône byoshi bijirwe bwinja bwinja na buzira kavulindi.

ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Α

14

Tongues and Prophecy

1 Διώκετε τὴν ἀγάπην, ζηλοῦτε δὲ τὰ πνευματικά, μᾶλλον δὲ ἵνα προφητεύητε. 2 ὁ γὰρ λαλῶν γλώσσῃ οὐκ ἀνθρώποις λαλεῖ ἀλλὰ θεῷ· οὐδεὶς γὰρ ἀκούει, πνεύματι δὲ λαλεῖ μυστήρια 3 ὁ δὲ προφητεύων ἀνθρώποις λαλεῖ οἰκοδομὴν καὶ παράκλησιν καὶ παραμυθίαν. 4 ὁ λαλῶν γλώσσῃ ἑαυτὸν οἰκοδομεῖ· ὁ δὲ προφητεύων ἐκκλησίαν οἰκοδομεῖ. 5 θέλω δὲ πάντας ὑμᾶς λαλεῖν γλώσσαις, μᾶλλον δὲ ἵνα προφητεύητε· μείζων δὲ ὁ προφητεύων ἢ ὁ λαλῶν γλώσσαις ἐκτὸς εἰ μὴ διερμηνεύῃ, ἵνα ἡ ἐκκλησία οἰκοδομὴν λάβῃ. 6 Νῦν δέ, ἀδελφοί, ἐὰν ἔλθω πρὸς ὑμᾶς γλώσσαις λαλῶν, τί ὑμᾶς ὠφελήσω ἐὰν μὴ ὑμῖν λαλήσω ἢ ἐν ἀποκαλύψει ἢ ἐν γνώσει ἢ ἐν προφητείᾳ ἢ [ἐν] διδαχῇ; 7 ὅμως τὰ ἄψυχα φωνὴν διδόντα, εἴτε αὐλὸς εἴτε κιθάρα, ἐὰν διαστολὴν τοῖς φθόγγοις μὴ δῷ, πῶς γνωσθήσεται τὸ αὐλούμενον ἢ τὸ κιθαριζόμενον; 8 καὶ γὰρ ἐὰν ἄδηλον σάλπιγξ φωνὴν δῷ, τίς παρασκευάσεται εἰς πόλεμον; 9 οὕτως καὶ ὑμεῖς διὰ τῆς γλώσσης ἐὰν μὴ εὔσημον λόγον δῶτε, πῶς γνωσθήσεται τὸ λαλούμενον; ἔσεσθε γὰρ εἰς ἀέρα λαλοῦντες. 10 τοσαῦτα εἰ τύχοι γένη φωνῶν εἰσιν ἐν κόσμῳ καὶ οὐδὲν ἄφωνον 11 ἐὰν οὖν μὴ εἰδῶ τὴν δύναμιν τῆς φωνῆς, ἔσομαι τῷ λαλοῦντι βάρβαρος καὶ ὁ λαλῶν ἐν ἐμοὶ βάρβαρος. 12 οὕτως καὶ ὑμεῖς, ἐπεὶ ζηλωταί ἐστε πνευμάτων, πρὸς τὴν οἰκοδομὴν τῆς ἐκκλησίας ζητεῖτε ἵνα περισσεύητε. 13 διὸ ὁ λαλῶν γλώσσῃ προσευχέσθω ἵνα διερμηνεύῃ. 14 ἐὰν [γὰρ] προσεύχωμαι γλώσσῃ, τὸ πνεῦμά μου προσεύχεται, ὁ δὲ νοῦς μου ἄκαρπός ἐστιν. 15 τί οὖν ἐστιν; προσεύξομαι τῷ πνεύματι, προσεύξομαι δὲ καὶ τῷ νοΐ· ψαλῶ τῷ πνεύματι, ψαλῶ δὲ καὶ τῷ νοΐ. 16 ἐπεὶ ἐὰν εὐλογῇς [ἐν] πνεύματι, ὁ ἀναπληρῶν τὸν τόπον τοῦ ἰδιώτου πῶς ἐρεῖ τὸ Ἀμὴν ἐπὶ τῇ σῇ εὐχαριστίᾳ; ἐπειδὴ τί λέγεις οὐκ οἶδεν 17 σὺ μὲν γὰρ καλῶς εὐχαριστεῖς ἀλλ᾽ ὁ ἕτερος οὐκ οἰκοδομεῖται. 18 εὐχαριστῶ τῷ θεῷ, πάντων ὑμῶν μᾶλλον γλώσσαις λαλῶ 19 ἀλλ᾽ ἐν ἐκκλησίᾳ θέλω πέντε λόγους τῷ νοΐ μου λαλῆσαι, ἵνα καὶ ἄλλους κατηχήσω, ἢ μυρίους λόγους ἐν γλώσσῃ. 20 Ἀδελφοί, μὴ παιδία γίνεσθε ταῖς φρεσὶν ἀλλὰ τῇ κακίᾳ νηπιάζετε, ταῖς δὲ φρεσὶν τέλειοι γίνεσθε. 21 ἐν τῷ νόμῳ γέγραπται ὅτι Ἐν ἑτερογλώσσοις καὶ ἐν χείλεσιν ἑτέρων λαλήσω τῷ λαῷ τούτῳ **καὶ οὐδ᾽** οὕτως **εἰσακούσονταί** μου, λέγει κύριος. 22 ὥστε αἱ γλῶσσαι εἰς σημεῖόν εἰσιν οὐ τοῖς πιστεύουσιν ἀλλὰ τοῖς ἀπίστοις, ἡ δὲ προφητεία οὐ τοῖς ἀπίστοις ἀλλὰ τοῖς πιστεύουσιν. 23 Ἐὰν οὖν συνέλθῃ ἡ ἐκκλησία ὅλη ἐπὶ τὸ αὐτὸ καὶ πάντες λαλῶσιν γλώσσαις, εἰσέλθωσιν δὲ ἰδιῶται ἢ ἄπιστοι, οὐκ ἐροῦσιν ὅτι μαίνεσθε; 24 ἐὰν δὲ πάντες προφητεύωσιν, εἰσέλθῃ δέ τις ἄπιστος ἢ ἰδιώτης, ἐλέγχεται ὑπὸ πάντων, ἀνακρίνεται ὑπὸ πάντων, 25 τὰ κρυπτὰ τῆς καρδίας αὐτοῦ φανερὰ γίνεται, καὶ οὕτως πεσὼν ἐπὶ πρόσωπον προσ­κυνήσει τῷ θεῷ ἀπαγγέλλων ὅτι Ὄντως ὁ θεὸς ἐν ὑμῖν ἐστιν.

All Things to be Done in Order

26 Τί οὖν ἐστιν, ἀδελφοί; ὅταν συνέρχησθε, ἕκαστος ψαλμὸν ἔχει, διδαχὴν ἔχει, ἀποκάλυψιν ἔχει, γλῶσσαν ἔχει, ἑρμηνείαν ἔχει· πάντα πρὸς οἰκοδομὴν γινέσθω. 27 εἴτε γλώσσῃ τις λαλεῖ, κατὰ δύο ἢ τὸ πλεῖστον τρεῖς καὶ ἀνὰ μέρος, καὶ εἷς διερμηνευέτω 28 ἐὰν δὲ μὴ ᾖ διερμηνευτής, σιγάτω ἐν ἐκκλησίᾳ, ἑαυτῷ δὲ λαλείτω καὶ τῷ θεῷ. 29 προφῆται δὲ δύο ἢ τρεῖς λαλείτωσαν καὶ οἱ ἄλλοι διακρινέτωσαν 30 ἐὰν δὲ ἄλλῳ ἀποκαλυφθῇ καθημένῳ, ὁ πρῶτος σιγάτω. 31 δύνασθε γὰρ καθ᾽ ἕνα πάντες προφητεύειν, ἵνα πάντες μανθάνωσιν καὶ πάντες παρακαλῶνται. 32 καὶ πνεύματα προφητῶν προφήταις ὑποτάσσεται, 33 οὐ γάρ ἐστιν ἀκαταστασίας ὁ θεὸς ἀλλ᾽ εἰρήνης. Ὡς ἐν πάσαις ταῖς ἐκκλησίαις τῶν ἁγίων 34 αἱ γυναῖκες ἐν ταῖς ἐκκλησίαις σιγάτωσαν· οὐ γὰρ ἐπιτρέπεται αὐταῖς λαλεῖν, ἀλλ᾽ ὑποτασσέσθωσαν, καθὼς καὶ ὁ νόμος λέγει. 35 εἰ δέ τι μαθεῖν θέλουσιν, ἐν οἴκῳ τοὺς ἰδίους ἄνδρας ἐπερωτάτωσαν· αἰσχρὸν γάρ ἐστιν γυναικὶ λαλεῖν ἐν ἐκκλησίᾳ. 36 ἢ ἀφ᾽ ὑμῶν ὁ λόγος τοῦ θεοῦ ἐξῆλθεν, ἢ εἰς ὑμᾶς μόνους κατήντησεν; 37 Εἴ τις δοκεῖ προφήτης εἶναι ἢ πνευματικός, ἐπιγινωσκέτω ἃ γράφω ὑμῖν ὅτι κυρίου ἐστὶν ἐντολή 38 εἰ δέ τις ἀγνοεῖ, ἀγνοεῖται. 39 ὥστε, ἀδελφοί [μου], ζηλοῦτε τὸ προφητεύειν καὶ τὸ λαλεῖν μὴ κωλύετε γλώσσαις 40 πάντα δὲ εὐσχημόνως καὶ κατὰ τάξιν γινέσθω.

15

III. Okufûka kw’abafîre

Okufûka kwa Yezu n’okufûka kwirhu

1 Bene wirhu, nammukengeza erya Myanzi y’Akalembe nammubwîrizagya, mwàyiyankirira, munaciyisêziremwo buzibu, 2 yo yanammuciza erhi mwankayilanga nk’oku nammubwîragayo. N’akaba arhali ntyo, erhi mwayemîre bya busha. 3 Burhanzi, nammuhisakwo ebi nani niene nàhâbagwa: oku Kristu afirîre ebyâha birhu nk’oku Amandiko gadesire, 4 oku abishirwe omu nshinda, n’oku olusiku lwa kasharhu àfûsire nk’oku Amandiko gadesire; 5 n’oku àbonekîre Kefa, abul’ibonekera na balya ikumi na babiri. 6 Okuhandi àbonekera bene wirhu magana arhanu na kulusha caligumiza, na banji muli bo ho baciba, ci baguma bafîre. 7 Ashub’ijaho, àbonekera Yakobo, àbonekera n’entumwa zoshi. 8 Cazinda àmbonekera nani nka kula ankabonekera ecimomano.

9 Neci, nie munyi omu ntumwa zoshi, ciru ntakwânîni izîno ly’entumwa, bulya nàlibuzize Ekleziya ya Nyamuzinda. 10 Cikwône eri nshôkano ya Nyamuzinda yanjiraga okûla ndi, n’enshôkano anshobôzagya erhagumbaga muli nie. Ci nie nàkozire kubalusha boshi! Câba nanga, arhali nie, ci enshôkano ya Nyamuzinda haguma nani.

11 Akaba nie, erhi akaba bo, kwo rhuyigîriza ntyôla; kwo mwanayemîre o­kwo. 12 N’akaba bayigîriza oku Kristu afûsire omu bafu, kurhi baguma muli mwe bankaciderhaga mpu nta bufûke bw’abafire? 13 Akaba nta bufûke bw’abafîre, Kristu naye arhafûkaga! 14 N’akaba Kristu arhafûkaga, enyigîrizo zirhu ziri busha, n’obuyemêre bwinyu nabo buli busha. 15 Ciru nirhu erhi rhwamaba bahamîrizi babêshera Nyamuzinda, bulya rhwamunywerhîre nti afûsize Kristu n’obwo arhamufûlaga, akaba kwo binali abafù barhafûka. 16 Bulyâla akaba abafîre barhafûka, Kristu naye arhafûkaga. 17 N’akaba Kristu arhafûkaga, obuyemêre bwinyu buli busha, munaciri omu byâha binyu; 18 kuziga n’abafîre muli Kristu baherêrekire.. 19 N’akaba muli obûla buzîne bw’en’igulu mwône rhulangalîre Kristu, omu bantu boshi erhi rhwe rhunali bahanya kulushaw.

20 Cikwône nanga Kristu afûsire omubafu, àshokolera abagwishîrex. 21 Bulyâla muntu wadwîrhe olufù, kwo na kwo muntu wadwîrhe okufûka kw’abafîre. 22 Neci, nka kulya boshi bafa muli Adamu, kwo na boshi bayish’ishubiramwo omûka muli Kristu. 23 Cikwône ngasi muguma omu gâge mango: Kristu ye murhanzi-rhanzi, kandi abayish’iba ba Kristu olusiku ayisha. 24 Okuhandi bwanaba buzinda, go mango ashubiza Nyamuzinda lshe obwâmi, amayûs’ishâba amâmi goshi na ngasi burhegesi na ngasi buhashey. 25 Neci, kukwânîne ayîme kuhika ahebe abashombanyi bâge boshi ah’idako ly’amagulu gâgez. 26 Omushombanyi muzinda wayish’ishâbûlwa, lwo Lufù; 27 bulyâla Nyamuzinda ahizire byoshi ah’idako ly’amagulu gâge. Ci amango aderha mpu byoshi biri idako ly’amagulu gâge, rhumanye n’obwâlagale oku Olya wamuhaga ebi­ntu byoshi arhaganjira muli byo. 28 N’amango ebintu byoshi byoshi byâba bikola biri idako ly’amagulu gâge, naye Omugala yêne anacîhira idako ly’Olya wamuhaga byoshi, Iyo Nyamuzinda ashuba byoshi muli boshi.

29 Acibaga birhali ntyo, balya babatizibwa abafù barhumire, singa bunguke buci barhôlamwo? Acibaga abafîre barhafûka cirwi n’ehitya, cici cirhuma bacibatizibwa ahâli hâboa? 30 Nirhu rhwene, cici cirhuma rhucîhira omu kaga ngasi kasanzi? 31 Ngasi lusiku erhi ndi omu lufù, bene wirhu; n’okwo kunali nk’okûla muli irenge lyâni muli Nnawirhu Yezu Kristu. 32 Acibaga bunya-mu­ntu bwône bwarhumaga nalwisa ebiryanyi e Efezi, singa bunguke buci nali nakûlamwo? Akaba abafîre barhafûka, «rhulyage rhunanywe, bulva irhondo rhwâfa»b, 33 Mumanye murharhebagwa: «Okukomera ababî kunasherêze engeso nyinja». 34 Murhenge omu balalwe nk’oku bikwânîne, murhanacihîra mukajira ebyâha; bulya muli mwe hali abarhishi Nyamuzindac. Nkudesire nti e­nshonyi zimmugwârhe.

Kurhi abafire bayish’ifûka?

35 Haligi kwône owaderha, erhi: «Kurhi abafîre bâfûke wani? Mubiri guhi bâgalukane?» 36 Eci cihwinja! Eci orhwera cirhajamwo buzîne cirhanarhanzir’ifa. 37 Na nka warhwera, arhali omubiri gwamurhenga gw’orhwera, ci mburho yône orhwera bumubumu kulyâla enali, nka ngano erhi yindi mburho. 38 Nyamuzinda ye oyiha omubiri nk’oku yêne alonzize, na ngasi mburho omubiri gwâyogwâyo.

39 Emibiri yoshi erhali yo miguma: ogw’abantu guba gwâgo, ogw’ensimba gwâgo, ogw’enyunyi gwâgo, n’ogw’enfi gwâgo. 40 Haligi emibiri y’eby’emalunga n’ey’ebya hano nshi; ci obulangale bw’ey’eby’emalunga buba bwâgo, n’obulangale bw’ey’ebya hano nshi bwâgo. 41 Obulangale bw’izûba buba bwâgo, n’obulangale bw’omwêzi buba bwâgo, n’obulangale bw’enyenyêzi bwâgo. Ciru n’enyenyêzi erhalangashana kuguma n’eyindi. 42 Ntyo kwo biri n’oku bufûke bw’abafù. Omubiri gunarhwerwe guli gwa kubola, gufûke gurhaciri gwa kubola. 43 Gurhwerwa buzira bukuze, gufûke omu irenge ; gurhwerwa erhi ngonyi, gufûke guli muzibu. 44 Banarhwere omubiri gw’obunya-nyama, hafûke omubiri gw’obunya-mûka.

Akaba haba omubiri gw’obunya-nyama, hanaba n’omubiri gw’obunya-mûka. 45 Ntyo kwo biyandisirwe, mpu: «Omuntu murhanzi, Adamu, ajizirwe cire­mwa cirimwo obuzîne; Adamu muzinda yehe ajirwa mûka guhâna obuzîned. 46 Ci arhali ec’obunya-mûka co cirhag’iboneka; ec’obunya-mubiri co cirhanga: ec’obunya-mûka cikulikire. 47 Omuntu murhanzie omu bidaka arhengaga, anali w’en’igulu; owa kabiri yehe arhengaga empingu. 48 Oku omuny’igulu ali ayôsi­re, kwo n’abany’igulu bayôrha, n’oku ow’omu mpingu ali ayôsire, kwo n’ab’o­mu mpingu bayôrhaf. 49 Na kulyâla rhwalikwo enshusho y’omuny’igulu, kwo rhukwânîne rhujekwo n’enshusho y’ow’omu mpingug.

50 Kwo ndesire ntya, bene wirhu: omubiri n’omukoh birhankayîma omu Bwâmi bwa Nyamuzinda, n’eby’okubola birhankayîma omu birhankaha­sh’ibola. 51 Nkolaga nammubwira ihwe: rhweshi rhurhakafa, ci rhweshi rhwayi­sh’ihinduka kundi kundii; 52 oku irindo liguma, omu kugohya ntya, oku izù ly’omushekera muzinda; bulya bayish’ibûha omu mushekera, n’abafîre bayish’ifûka na emibiri erhankacifa, na nirhu rhwayish’ihinduka kundi kundi. 53 Bu­lya ogûla mubiri gubola, kukwânîne guyambale obuhashe bw’okurhabola, n’ogu mubiri gufa, kukwânîne guyambale obuhashe bw’okurhafa.

Lufù, okuhima kwawe ngahi kuli?

54 Ci amango ogu mubiri gubola gwaba gwamayambala obuhashe bw’okurhabola n’ogu mubiri gufa guyambala obuhashe bw’okurhafa, ly’olu luderho lw’Amandiko lwayunjula: Olufù lwàhimirwe, lwàmirwa n’irenge. 55 Lufù wej, okuhima kwâwe ngahi kuli? Lufù we, akababo kâwe ngahi kaligi? 56 Olufù ecâha ko kababo kâlwo, n’ecâha Irhegeko bwo buzibu bwâco. 57 Ci, neci, Nyamuzinda akonkwa, owarhuhâga okuhimana erhi Nnawirhu Yezu Kristu orhuma! 58 Ntyo, bene wirhu bazigirwa, musimike, murhadundaganaga, ensiku zoshi mukaz’ija embere omu mukolo gwa Nyakasane, bulya mumanyire oku omuko­lo gwinyu muli Nyakasane gurhankafa busha.

ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Α

15

The Resurrection of Christ

1 Γνωρίζω δὲ ὑμῖν, ἀδελφοί, τὸ εὐαγγέλιον ὃ εὐηγγελισάμην ὑμῖν, ὃ καὶ παρελάβετε, ἐν ᾧ καὶ ἑστήκατε, 2 δι᾽ οὗ καὶ σῴζεσθε, τίνι λόγῳ εὐηγγελισάμην ὑμῖν εἰ κατέχετε, ἐκτὸς εἰ μὴ εἰκῇ ἐπιστεύσατε. 3 παρέδωκα γὰρ ὑμῖν ἐν πρώτοις, ὃ καὶ παρέλαβον, ὅτι Χριστὸς ἀπέθανεν ὑπὲρ τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν κατὰ τὰς γραφὰς 4 καὶ ὅτι ἐτάφη καὶ ὅτι ἐγήγερται τῇ ἡμέρᾳ τῇ τρίτῃ κατὰ τὰς γραφὰς 5 καὶ ὅτι ὤφθη Κηφᾷ εἶτα τοῖς δώδεκα 6 ἔπειτα ὤφθη ἐπάνω πεντακοσίοις ἀδελφοῖς ἐφάπαξ, ἐξ ὧν οἱ πλείονες μένουσιν ἕως ἄρτι, τινὲς δὲ ἐκοιμήθησαν 7 ἔπειτα ὤφθη Ἰακώβῳ εἶτα τοῖς ἀποστόλοις πᾶσιν 8ἔσχατον δὲ πάντων ὡσπερεὶ τῷ ἐκτρώματι ὤφθη κἀμοί. 9 Ἐγὼ γάρ εἰμι ὁ ἐλάχιστος τῶν ἀποστόλων ὃς οὐκ εἰμὶ ἱκανὸς καλεῖσθαι ἀπόστολος, διότι ἐδίωξα τὴν ἐκκλησίαν τοῦ θεοῦ 10 χάριτι δὲ θεοῦ εἰμι ὅ εἰμι, καὶ ἡ χάρις αὐτοῦ ἡ εἰς ἐμὲ οὐ κενὴ ἐγενήθη, ἀλλὰ περισσότερον αὐτῶν πάντων ἐκοπίασα, οὐκ ἐγὼ δὲ ἀλλ᾽ ἡ χάρις τοῦ θεοῦ [ἡ] σὺν ἐμοί. 11 εἴτε οὖν ἐγὼ εἴτε ἐκεῖνοι, οὕτως κηρύσσομεν καὶ οὕτως ἐπιστεύσατε. The Resurrection of the Dead 12 Εἰ δὲ Χριστὸς κηρύσσεται ὅτι ἐκ νεκρῶν ἐγήγερται, πῶς λέγουσιν ἐν ὑμῖν τινες ὅτι ἀνάστασις νεκρῶν οὐκ ἔστιν; 13 εἰ δὲ ἀνάστασις νεκρῶν οὐκ ἔστιν, οὐδὲ Χριστὸς ἐγήγερται 14 εἰ δὲ Χριστὸς οὐκ ἐγήγερται, κενὸν ἄρα [καὶ] τὸ κήρυγμα ἡμῶν, κενὴ καὶ ἡ πίστις ὑμῶν 15 εὑρισκόμεθα δὲ καὶ ψευδομάρτυρες τοῦ θεοῦ, ὅτι ἐμαρτυρήσαμεν κατὰ τοῦ θεοῦ ὅτι ἤγειρεν τὸν Χριστόν, ὃν οὐκ ἤγειρεν εἴπερ ἄρα νεκροὶ οὐκ ἐγείρονται. 16 εἰ γὰρ νεκροὶ οὐκ ἐγείρονται, οὐδὲ Χριστὸς ἐγήγερται 17 εἰ δὲ Χριστὸς οὐκ ἐγήγερται, ματαία ἡ πίστις ὑμῶν, ἔτι ἐστὲ ἐν ταῖς ἁμαρτίαις ὑμῶν, 18 ἄρα καὶ οἱ κοιμηθέντες ἐν Χριστῷ ἀπώλοντο. 19 εἰ ἐν τῇ ζωῇ ταύτῃ ἐν Χριστῷ ἠλπικότες ἐσμὲν μόνον, ἐλεεινότεροι πάντων ἀνθρώπων ἐσμέν. 20 Νυνὶ δὲ Χριστὸς ἐγήγερται ἐκ νεκρῶν ἀπαρχὴ τῶν κεκοιμημένων. 21 ἐπειδὴ γὰρ δι᾽ ἀνθρώπου θάνατος, καὶ δι᾽ ἀνθρώπου ἀνάστασις νεκρῶν. 22 ὥσπερ γὰρ ἐν τῷ Ἀδὰμ πάντες ἀποθνῄσκουσιν, οὕτως καὶ ἐν τῷ Χριστῷ πάντες ζῳοποιηθήσονται. 23 ἕκαστος δὲ ἐν τῷ ἰδίῳ τάγματι· ἀπαρχὴ Χριστός, ἔπειτα οἱ τοῦ Χριστοῦ ἐν τῇ παρουσίᾳ αὐτοῦ, 24 εἶτα τὸ τέλος, ὅταν παραδιδῷ τὴν βασιλείαν τῷ θεῷ καὶ πατρί, ὅταν καταργήσῃ πᾶσαν ἀρχὴν καὶ πᾶσαν ἐξουσίαν καὶ δύναμιν. 25 δεῖ γὰρ αὐτὸν βασιλεύειν ἄχρι οὗ θῇ πάντας τοὺς ἐχθροὺς ὑπὸ τοὺς πόδας αὐτοῦ. 26ἔσχατος ἐχθρὸς καταργεῖται ὁ θάνατος 27πάντα γὰρ ὑπέταξεν ὑπὸ τοὺς πόδας αὐτοῦ. ὅταν δὲ εἴπῃ ὅτι πάντα ὑποτέτακται, δῆλον ὅτι ἐκτὸς τοῦ ὑποτάξαντος αὐτῷ τὰ πάντα. 28 ὅταν δὲ ὑποταγῇ αὐτῷ τὰ πάντα, τότε [καὶ] αὐτὸς ὁ υἱὸς ὑποταγήσεται τῷ ὑποτάξαντι αὐτῷ τὰ πάντα, ἵνα ᾖ ὁ θεὸς [τὰ] πάντα ἐν πᾶσιν. 29 Ἐπεὶ τί ποιήσουσιν οἱ βαπτιζόμενοι ὑπὲρ τῶν νεκρῶν; εἰ ὅλως νεκροὶ οὐκ ἐγείρονται, τί καὶ βαπτίζονται ὑπὲρ αὐτῶν; 30 τί καὶ ἡμεῖς κινδυνεύομεν πᾶσαν ὥραν; 31 καθ᾽ ἡμέραν ἀποθνῄσκω, νὴ τὴν ὑμετέραν καύχησιν, [ἀδελφοί,] ἣν ἔχω ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ κυρίῳ ἡμῶν. 32 εἰ κατὰ ἄνθρωπον ἐθηριομάχησα ἐν Ἐφέσῳ, τί μοι τὸ ὄφελος; εἰ νεκροὶ οὐκ ἐγείρονται, Φάγωμεν καὶ πίωμεν, αὔριον γὰρ ἀποθνῄσκομεν. 33 μὴ πλανᾶσθε Φθείρουσιν ἤθη χρηστὰ ὁμιλίαι κακαί. 34ἐκνήψατε δικαίως καὶ μὴ ἁμαρτάνετε, ἀγνωσίαν γὰρ θεοῦ τινες ἔχουσιν, πρὸς ἐντροπὴν ὑμῖν λαλῶ. The Resurrection Body 35 Ἀλλ᾽ ἐρεῖ τις, Πῶς ἐγείρονται οἱ νεκροί; ποίῳ δὲ σώματι ἔρχονται; 36 ἄφρων, σὺ ὃ σπείρεις, οὐ ζῳοποιεῖται ἐὰν μὴ ἀποθάνῃ 37 καὶ ὃ σπείρεις, οὐ τὸ σῶμα τὸ γενησόμενον σπείρεις ἀλλὰ γυμνὸν κόκκον εἰ τύχοι σίτου ἤ τινος τῶν λοιπῶν 38 ὁ δὲ θεὸς δίδωσιν αὐτῷ σῶμα καθὼς ἠθέλησεν, καὶ ἑκάστῳ τῶν σπερμάτων ἴδιον σῶμα. 39 οὐ πᾶσα σὰρξ ἡ αὐτὴ σὰρξ ἀλλ᾽ ἄλλη μὲν ἀνθρώπων, ἄλλη δὲ σὰρξ κτηνῶν, ἄλλη δὲ σὰρξ πτηνῶν, ἄλλη δὲ ἰχθύων. 40 καὶ σώματα ἐπουράνια, καὶ σώματα ἐπίγεια· ἀλλ᾽ ἑτέρα μὲν ἡ τῶν ἐπουρανίων δόξα, ἑτέρα δὲ ἡ τῶν ἐπιγείων. 41 ἄλλη δόξα ἡλίου, καὶ ἄλλη δόξα σελήνης, καὶ ἄλλη δόξα ἀστέρων· ἀστὴρ γὰρ ἀστέρος διαφέρει ἐν δόξῃ. 42 Οὕτως καὶ ἡ ἀνάστασις τῶν νεκρῶν. σπείρεται ἐν φθορᾷ, ἐγείρεται ἐν ἀφθαρσίᾳ 43 σπείρεται ἐν ἀτιμίᾳ, ἐγείρεται ἐν δόξῃ· σπείρεται ἐν ἀσθενείᾳ, ἐγείρεται ἐν δυνάμει 44 σπείρεται σῶμα ψυχικόν, ἐγείρεται σῶμα πνευματικόν. εἰ ἔστιν σῶμα ψυχικόν, ἔστιν καὶ πνευματικόν. 45 οὕτως καὶ γέγραπται, Ἐγένετο ὁ πρῶτος ἄνθρωπος Ἀδὰμ εἰς ψυχὴν ζῶσαν, ὁ ἔσχατος Ἀδὰμ εἰς πνεῦμα ζῳοποιοῦν. 46 ἀλλ᾽ οὐ πρῶτον τὸ πνευματικὸν ἀλλὰ τὸ ψυχικόν, ἔπειτα τὸ πνευματικόν. 47 ὁ πρῶτος ἄνθρωπος ἐκ γῆς χοϊκός, ὁ δεύτερος ἄνθρωπος ἐξ οὐρανοῦ. 48 οἷος ὁ χοϊκός, τοιοῦτοι καὶ οἱ χοϊκοί, καὶ οἷος ὁ ἐπουράνιος, τοιοῦτοι καὶ οἱ ἐπουράνιοι 49 καὶ καθὼς ἐφορέσαμεν τὴν εἰκόνα τοῦ χοϊκοῦ, φορέσομεν καὶ τὴν εἰκόνα τοῦ ἐπουρανίου. 50 Τοῦτο δέ φημι, ἀδελφοί, ὅτι σὰρξ καὶ αἷμα βασιλείαν θεοῦ κληρονομῆσαι οὐ δύναται οὐδὲ ἡ φθορὰ τὴν ἀφθαρσίαν κληρονομεῖ. 51 ἰδοὺ μυστήριον ὑμῖν λέγω· πάντες οὐ κοιμηθησόμεθα, πάντες δὲ ἀλλαγησόμεθα, 52 ἐν ἀτόμῳ, ἐν ῥιπῇ ὀφθαλμοῦ, ἐν τῇ ἐσχάτῃ σάλπιγγι· σαλπίσει γὰρ καὶ οἱ νεκροὶ ἐγερθήσονται ἄφθαρτοι καὶ ἡμεῖς ἀλλαγησόμεθα. 53 δεῖ γὰρ τὸ φθαρτὸν τοῦτο ἐνδύσασθαι ἀφθαρσίαν καὶ τὸ θνητὸν τοῦτο ἐνδύσασθαι ἀθανασίαν. 54 ὅταν δὲ τὸ φθαρτὸν τοῦτο ἐνδύσηται ἀφθαρσίαν καὶ τὸ θνητὸν τοῦτο ἐνδύσηται ἀθανασίαν, τότε γενήσεται ὁ λόγος ὁ γεγραμμένος, Κατεπόθη ὁ θάνατος εἰς νῖκος. 55 ποῦ σου, θάνατε, τὸ νῖκος; ποῦ σου, θάνατε, τὸ κέντρον; 56 τὸ δὲ κέντρον τοῦ θανάτου ἡ ἁμαρτία, ἡ δὲ δύναμις τῆς ἁμαρτίας ὁ νόμος 57 τῷ δὲ θεῷ χάρις τῷ διδόντι ἡμῖν τὸ νῖκος διὰ τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. 58 Ὥστε, ἀδελφοί μου ἀγαπητοί, ἑδραῖοι γίνεσθε, ἀμετακίνητοι, περισσεύοντες ἐν τῷ ἔργῳ τοῦ κυρίου πάντοτε, εἰδότες ὅτι ὁ κόπος ὑμῶν οὐκ ἔστιν κενὸς ἐν κυρίῳ.

16

Enfundiko

Amahano. Omusingo. Obwanga

1 Kw’erya ntûlo y’okurhabalak abatagatifu, ninyu mujire nk’oku narhegekaga Ekleziya z’e Galasiya. 2 Olusiku lurhanzi lw’omugobe, ngasi muguma muli rnwe abîke aha mwâge ebi asigazize, na ntyo barhalindaga mpu kuhika nyishe entûlo zibul’ihânwa. 3 Hano nyisha, nayanka aba mwene muciîshozire, mbafumbase obugo n’amaruba, ensholôlo zinyu bazihêke e Yeruzalemu . 4 N’akaba kukwânîne nani nyije, banagenda haguma nani. 5 Nayisha emwinyu hano mba namagera omu Macedoniya, bulya kugera kône nagera omu Macedoniya. 6 Ci emwinyu yohe nkaba nayishinga nsiku, ciru nankanagerezayo amango g’empondo goshi, mwene mube mwe mumpisa ngasi aha nanaja. 7 Bulya ntalonza mmubone ngera tya kwône; nnangalire nti nashinga kasanzi emwinyu, Nyakasane akayemera. 8 Ci kwône nabera e Efezi kuhika Pentekoste; 9 bulya banyigulireyo olumvi lwoshi oku mukolo gwâni, n’abashombanyi baliyo banji.

10 Timoteyo akayisha, mumanye akahugalala omu karhî kinyu ; bulyâla kwo akola akani omukolo gwa Nyakasane . 11 Kuziga harhajiraga owamugayaguza. Muyish’imurhabâla ampikeho n’ omurhula, bulya ndwîrhe namulinga rhwe na bene wirhu. 12 Mwene wirhu Apolo naye, namugukulire nti aje emunda muli haguma na bene wirhu; ci anywîre embuli mpu arhayije; ayija amango ayumva amazire bushiru . 13 Mube masù, musêre buzibu omu buyemêre, mube balume, munakomere! 14 Muli mwe byoshi bijirwe omu buzigire.

15 Nashub’immubwîra cindi cinwa ciguma, bene wirhu. Murhahabiri oku Stefana n’enyumpa yâge bo barhanzirhanzi b’omu Akaya , n’oku bacihizire bone omu rnukolo gw’okurhumikira abatagatifu. 16 Ninyu mukakenga abantu ba bene abo na ngasi yeshi okola n’ orhama haguma nabo. 17 Nsimire obûla Stefana bo na Fortunato n’Akayiko bal’intandûla, na ntyo barhûliriza idulwe linyu lyandi emurhima. 18 Neci, bahumwîre omurhima gwâni n’ogwinyu. Aba­ntu ba bene abo mukabakenga. 19 Ekleziya z’omu Aziya mpu asingi. Akwila bo na Priska bammulamisize bwenêne muli Nyakasane, n’endêko y’abemêzi babuganana aha mwâbo. 20 Be­ne wirhu boshi bammulamusize. Mulamusanye n’ehinunugurho hitagatifu. 21 Ogu musingo guli gwa kuboko kwâni niene, Paolo. 22 Orhazigira Nyaka­sane, akahera! «Maran atha!»l Nyakasane ayisha! 23 Enshôkano ya Nyakasane Yezu ebe haguma ninyu! 24 Obuzigire bwâni kuli mwe mweshi muli Kristu Yezu!

ΠΡΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΟΥΣ Α

16

The Contribution for the Saints

1 Περὶ δὲ τῆς λογείας τῆς εἰς τοὺς ἁγίους ὥσπερ διέταξα ταῖς ἐκκλησίαις τῆς Γαλατίας, οὕτως καὶ ὑμεῖς ποιήσατε. 2 κατὰ μίαν σαββάτου ἕκαστος ὑμῶν παρ᾽ ἑαυτῷ τιθέτω θησαυρίζων ὅ τι ἐὰν εὐοδῶται, ἵνα μὴ ὅταν ἔλθω τότε λογεῖαι γίνωνται. 3 ὅταν δὲ παραγένωμαι, οὓς ἐὰν δοκιμάσητε, δι᾽ ἐπιστολῶν τούτους πέμψω ἀπενεγκεῖν τὴν χάριν ὑμῶν εἰς Ἰερουσαλήμ 4 ἐὰν δὲ ἄξιον ᾖ τοῦ κἀμὲ πορεύεσθαι, σὺν ἐμοὶ πορεύσονται.

Plans for Travel

5 Ἐλεύσομαι δὲ πρὸς ὑμᾶς ὅταν Μακεδονίαν διέλθω· Μακεδονίαν γὰρ διέρχομαι, 6πρὸς ὑμᾶς δὲ τυχὸν παραμενῶ ἢ καὶ παραχειμάσω, ἵνα ὑμεῖς με προπέμψητε οὗ ἐὰν πορεύωμαι. 7 οὐ θέλω γὰρ ὑμᾶς ἄρτι ἐν παρόδῳ ἰδεῖν, ἐλπίζω γὰρ χρόνον τινὰ ἐπιμεῖναι πρὸς ὑμᾶς ἐὰν ὁ κύριος ἐπιτρέψῃ. 8 ἐπιμενῶ δὲ ἐν Ἐφέσῳ ἕως τῆς πεντηκοστῆς 9 θύρα γάρ μοι ἀνέῳγεν μεγάλη καὶ ἐνεργής, καὶ ἀντικείμενοι πολλοί. 10 Ἐὰν δὲ ἔλθῃ Τιμόθεος, βλέπετε, ἵνα ἀφόβως γένηται πρὸς ὑμᾶς· τὸ γὰρ ἔργον κυρίου ἐργάζεται ὡς κἀγώ 11 μή τις οὖν αὐτὸν ἐξουθενήσῃ. προπέμψατε δὲ αὐτὸν ἐν εἰρήνῃ, ἵνα ἔλθῃ πρός με· ἐκδέχομαι γὰρ αὐτὸν μετὰ τῶν ἀδελφῶν. 12 Περὶ δὲ Ἀπολλῶ τοῦ ἀδελφοῦ, πολλὰ παρεκάλεσα αὐτόν, ἵνα ἔλθῃ πρὸς ὑμᾶς μετὰ τῶν ἀδελφῶν· καὶ πάντως οὐκ ἦν θέλημα ἵνα νῦν ἔλθῃ· ἐλεύσεται δὲ ὅταν εὐκαιρήσῃ. Final Request and Greetings 13 Γρηγορεῖτε, στήκετε ἐν τῇ πίστει, ἀνδρίζεσθε, κραταιοῦσθε. 14 πάντα ὑμῶν ἐν ἀγάπῃ γινέσθω. 15 Παρακαλῶ δὲ ὑμᾶς, ἀδελφοί· οἴδατε τὴν οἰκίαν Στεφανᾶ, ὅτι ἐστὶν ἀπαρχὴ τῆς Ἀχαΐας καὶ εἰς διακονίαν τοῖς ἁγίοις ἔταξαν ἑαυτούς 16 ἵνα καὶ ὑμεῖς ὑποτάσσησθε τοῖς τοιούτοις καὶ παντὶ τῷ συνεργοῦντι καὶ κοπιῶντι. 17 χαίρω δὲ ἐπὶ τῇ παρουσίᾳ Στεφανᾶ καὶ Φορτουνάτου καὶ Ἀχαϊκοῦ, ὅτι τὸ ὑμέτερον ὑστέρημα οὗτοι ἀνεπλήρωσαν 18 ἀνέπαυσαν γὰρ τὸ ἐμὸν πνεῦμα καὶ τὸ ὑμῶν. ἐπιγινώσκετε οὖν τοὺς τοιούτους. 19 Ἀσπάζονται ὑμᾶς αἱ ἐκκλησίαι τῆς Ἀσίας. ἀσπάζεται ὑμᾶς ἐν κυρίῳ πολλὰ Ἀκύλας καὶ Πρίσκα σὺν τῇ κατ᾽ οἶκον αὐτῶν ἐκκλησίᾳ. 20 ἀσπάζονται ὑμᾶς οἱ ἀδελφοὶ πάντες. Ἀσπάσασθε ἀλλήλους ἐν φιλήματι ἁγίῳ. 21 Ὁ ἀσπασμὸς τῇ ἐμῇ χειρὶ Παύλου. 22 εἴ τις οὐ φιλεῖ τὸν κύριον, ἤτω ἀνάθεμα. Μαρανα θα. 23 ἡ χάρις τοῦ κυρίου Ἰησοῦ μεθ᾽ ὑμῶν. 24 ἡ ἀγάπη μου μετὰ πάντων ὑμῶν ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ.


 a1.7 : Mwâmi Yezu âcîyêrekana amango agaluka al’itwîra abantu olubanja luzinda.

 b1.8 : Olusiku lwa Nnawirhu Yezu Kristu, lwo lusiku ashubira en’igulu n’irenge, al’itwîra abantu boshi olubanja.

 c1.17 Obwenge bw’enderho: OkukoIesa obwenge bw’obukengere bwirhu bwône; kuli kulahira okugera omu njira Nnâmahanga yêne arhutwîrîre.

 d1.19 : Iz 29, 14

 e1.31 : Yer 9, 23

 f2.9 : ebi isù lirhasag’ibona n’irhwirhi lirhasang’iyumva… : Iz 64, 4.

 g2.16 : nkaba co canarhumire abwîra abaganda oku bali bîra gâge, lola Yow 15, 15.

 h3.13 : Olusiku: lw’Olusiku lwa Nyakasane: olusiku lw’olubanja luzinda.

 i3.19 : Abarhimanya anabagwârhe omu mirhego y’amenge gabo, Ayu 5, 13

 j3.20 : aha halinzir’ishusha, Lul 93 (94), 11.

 k4.1 : Amahwe ga Nymuzinda bwo buhirhi bwoshi bw’enyigîrizo n’obuzîne Larha Nnâmahanga amanyisize anashobôza abantu. Omu katekisimu bakâg’idôsa, mpu: «Myanzi ya Kalembe ehi Yezu arhubwîzire? Ishuzo, mpu: « Emyanzi y’Akalembe Yezu arhubwizire yeyi: Nyamuzinda ye Sho omuzigira, alonzize muyôrhe nka bâna bâge hano igulu.»

 l5.5 : Oyo mukristu mubî ali mukage omu Ekleziya: anakola ahîrwe Shetani mpu amuhane. Ci ahâbirwe obwo buhane mpu Iyo acîyunjuza, Iyo n’omûka wâge guyish’icunguka . 5 12: Kwo kuderha abarhah omu mulala gw bcmcz!·

 m5.8 : Emwa Abayahudi , bakâg’ikabulira omugati gwa mîra oku lwa Basâka, barhâlyaga ogu­rhali mugati muhyâhya gurhalimwo lwango erhi ngezo . Oku mukristu, omugati gwa mîra, zo ngeso mbî’ n’omuhyâhya gwo murhima muhyâhya guli nk’ogwa Nnawirhu Yezu Kristu.

 n5.9 : Ago maruba marhanzi gahezire.

 o5.12 : Abali embuga: Kwo kuderha abarhali omu mulala gw’Abemêzi, omu Ekleziya·

 p6.1 : Ezo ndyâlya, bo batwî b’emmanja barhali bemêzi, bo bapagani barhajira bushinganyanyaya.

 q6.2 : Abashinganyanya bayish’itwîra igulu olubanja, haguma na Kristutu, ye mutwî w’emmanja mukulu.

 r6.12 : Ebyo binwa abantu babi bakag’ibiyumva n’okubikolêsa kubî.

 s6.16 Aha hakengezize Murh 2,24.

 t7.14 : Okulungana n’omwemêzi, kuli nka kuja omu cinyabuguma c’abana ba Nnâmahanga; n’okuburhwa omu mulala gw’abakristu, kuli kuburhwa omu cinyabuguma ca Ekleziya.

 u7.15 : Kwo kuderha omukristu muli bo, aleke orhali mukristu acîshoge okubêra haguma erhi nanga.

 v7.28 : Malibuko g’obunyumpa.

 w7.39 okujira obuhya muli Nyakasane kw’omukana erhi mushumbalume: Arhankaja omu mw’orhali mukristu.

 x8.3 : Okumanyibwa na Nyamuzinda, omu Mandiko matagatifu, kuli kurhona omu masù gâge.

 y8.5 : Abo banyamuzinda n’abo banyakasane b’obwihambe bo bazimu.

 z9.4 «kulya n’okunywa» omu kurhabâlwa n’abemêzi.

 a9.5 : Oyo mukazi mwemêzi (ἀδελφὴν γυναῖκα mukazi mwâli wirhu omu buyemêre) wakâg’ikulikira entumwa, ali wa kubarheganyiza ebikwanîne, lyo barhag’iheza amango n’okushîbirira ebiryo n’enyambalo.

 b9.9 : Lush 25,4.

 c9.20 : Irhegeko lya Musa eryo badesire ahâla.

 d10.4 : Akalyo k’enyanya, gwo mâna, n’ecinyobwa c’enyanya, go mîshi garhengaga omu ibuye. Amâna n’amîshi g’omu ibuye, biri lwiganyo lw’Obukanstiya.

 e10.7 : Lub 32, 6.

 f10.9 enjoka zabaherêrekeza: Mib 20-21; erhi bagalamira enjoka y’omulinga bafuma; lwiganyo Kristu acishozire: Yow 3, 14.

 g10.10 : Lush 9, 8, okuciduduma: Lub 16.

 h10.11 : Ensiku nzinda gwo ganôla mango, kurhenga okuyisha kw’Omucunguzi kuhika okuyu­rha kw’igulu.

 i10.18 : Israheli w’obworhere bw’omubiri, ye Israheli w’en’igulu, Israheli w’ ababula-buyemêre. Ekleziya yo Israheli wa Nyamuzinda, lsraheli w’abemêzi, lsraheli w’okunali.

 j10.26 : Lul 23,1.

 k11.4 : Okulêba kuli kuderha n’obuzibu bwa Mûka Mutagatifu ebinwa by’okuhanûla abandi n’okubarhabâla, okusoma omu mirhima n’okumanyîsa ebyayish’iba.

 l11.10 : Bamalahika bo bali nka balanzi b’omurhûla omu ndêko z’abemêzi; okuderha oku bamalahika bali aha ab’emêzi bali omu ndêko, kuli kuyemêra kulya Yezu aderhaga oku amango babiri erhi basharhu bakacîgusha omu izino lyâni nani nanaba ekarhî kâbo. Nnâmahanga bamalahika akolêsa okuyegera abantu; lola ya Gabriyeli, Rafaeli na Mikaele; na bamalahika b’abana bakabona obusu bwa Nyamuzinda burhahusa, Mt 18, 10.

 m11.20 : Ishêga likengêza lirya lshêga ly’olwa-Kani lutagatifu, erhi Mwâmi Yezu ajira Obukaristiya, anahà entumwa zage irhegeko ly’okukajira akâge. Abakorinti bakâg’irhang’ilya, bananywe embere ly’okurherekêra enterekêro y’Emisa.

 n12.12 :Kulya omubiri gulunga ebirumhu gunabijira biguma, kwo Kristu naye alunga abakristu boshi anabajira baguma omu Ekleziya.

 o13.12 : Nka kulya Nyamuzinda ammanyire

 p14.14 : Boshi banamubona emurhima, banamanya erhi ali mwinja erhi mubî.

 q14.16 : Omu mûka mwône, erhi omu lulimi lurhamanyikini.

 r14.16 Enyigîrizo ziyerekire ecinwa cikulu « AMEN», lola nyabangere.com; «Amen» kuli kuderha «Neci ntyo» omu kufundika isala, erhi omuyemêra enyigîrizo rhwayumvagya, kandi erhi omu kuderha oku olubanja lutwirwe bwinja.

 s14.21 : lz 28, 11-12.

 t14.32 : Emyûka y’abalebi, bwo bumoleke babonamwo ebifulike n’ebyâciyisha. Omulêbi w’okuli kukwânîne arhabe nk’olimwo isirhe, ci arhegeke obulêbi bwâge, burhag’imuhabula bunahabule abandi. Abimâna, erhi abatagatifu, bo bemêzi, erhi abaganda ba Kristu, abakristu.

 u14.36 : Emyanzi y’Akalembe yarhangirirag e Yeruzalemu, yalumîra omu igulu lyoshi. Kuziga, Abakorinti bakwânîne bashimbe olwiganyo lw’Ekleziya za mîra kubalusha.

 v14.38 : N’orhayishibwi na Nnâmahanga erhi ali muja-bugo wa bunywesi, ali akolêsa kubî enshôkano za Mûka Mutagatifu.

 w15.19 : Bulya omukristu acilahirira eby’en’igulu mpu Iyo ayish’ibona amasîma g’empingu . Akaba nta bulangalire rhugwêrhe bw’okuyish’ihika omu mpingu, rhuli bingolongolo rhunali bahanya!

 x15.20 : Omu Mandiko matagatifu, okugwishira kwo kufa.

 y15.24 : Ago mâmi n’obwo burhegesi n’obuhashe ayish’ishaba go mâmi n’oburhegesi n’obuhashe bwa balya barhalonza Kristu abayimemwo.

 z15.25 : Lul 109 (110) ,1.

 a15.29 : Nkaba; erhi omukatekumeni afaga buzira kubatizibwa, Abakorinti bakag’imujirirako ebijiro n’ensengero ziri nka za Bubatizo, Iyo barhabâla omûka gwâge okuhika mwa Nnâmahanga.

 b15.32 : Iz 22, 13.

 c15.34 : Abakorinti baciri nka balalwe erhi ngeso zabo z’ecipagani zirhuma.

 d15.45 : Murh 2,7.

 e15.47 : Omuntu murhanzi, ye Adamu; owa kabiri, ye Yezu.

 f15.48 : Aclamu ahire iburha lyâge obuzîne bw’omubiri; Kristu arhuhire obuzîne bw’empingu.

 g15.49 : Bulya Kristu afûsire. kukwânîne nirhu rhuyish’ ifûka .

 h15.50 : Omubiri n’omuko , bwo bworhere bw’omuntu nka arhalimwo buzîne bwa Nnâmahanga Kristu arhudwirhîre

 i15.51 : Balya bayish’iba baciri en’igulu amango Kristu agaluka barhakafa, ci bahinduke.

 j15.55 . 15, 55: lz 25.8; Hoz 13,14.

 k16.1 : Ntûlo y’okurhabâla abatagatifu: Ezo nsholôlo zàli za kurhabâla abemêzi bakenyi b’e Yeruzalemu.

 l16.22 : «Maran atha» erhi «Marana tha»: ziri nderho za ciharamiya. Kwo kuderha: Nyakasane, ayisha! erhi Nyakasane , yisha.